Tweet
Bitkilerde meydana gelen hastalıkların nedeni iki ana grup altında
incelemek mümkündür:
1)Bitkinin genetik yapısından ileri gelen hastalıklar
2)Çevreden ileri gelen hastalıklar.
Çevreden ileri gelen hastalık nedenlerini canlı ve cansız nedenler
olmak üzere iki ana grupta inceleyebiliriz.
CANSIZ HASTALIK NEDENLER İ :
Sıcaklık:
Bitkinin istedi ğ i optimal çevre sıcaklı ğ ından daha yüksek
sıcaklıklarda bitki solunumu,
fotosentezden daha fazla oldu ğ undan
bitkide besin maddesi kaybı artmakta ve bu kayıplar bir süre sonra
telafi edilemeyecek boyutlara ula ş arak bitkide hastalık belirtileri
görülmektedir.
Ayrıca yüksek çevre sıcaklıklarında bitkide genel bir
solgunluk ve ileri dönemlerde yaprak dökümü ş eklinde hastalık
belirtileri görülebilmektedir.
Dü ş ük çevre sıcaklıklarında ;
bitkide genel bir gelişme geriliği,solgunluk, döllenmenin normal olmaması
sonucu meyve dökümü veya kör başak oluşumu şeklinde ortaya
çıkan hastalık belirtileri görülmektedir.
Işık :
Işık yoğunluğunun fazla olduğu durumlarda bitkide sarılık ve kloroz belirtisi görülmektedir.
Işık yoğunluğunun bitkinin isteğinden az olması durumunda ise,
bitkilerde genel bir gelişme geriliği, yapraklarda sarılık ve sap boğumları arası mesafenin artarak bitki
boyunun uzaması ş eklinde ortaya çıkan ‘’Etioleman ‘’ olarak adlandırılan hastalık belirtilerine rastlanmaktadır.
Rüzgar:
Ş iddetli rüzgar bitkilerin dal,
sürgün ve gövdesini kırarak,
meyvelerini zamansız dökerek,
hububat gibi tek yıllık bitkileri
yatırarak do ğ rudan zarara sebep olmaktadır.
Ayrıca rüzgarın etkisi
ile birbirine sürten bitki kısımları yaralanarak,
di ğ er hastalık
etmenlerinin buradan bitkiye giri ş i kolay olmaktadır.
Topraktan Kaynaklanan Hastalık Etmenleri
0°C’nin altındaki sıcaklıklarda toprak donarak çatlar ve orada
bulunan bitki kökleri koparak zarara u ğ rayabilir.
Toprakta yeterli su bulunmadı ğ ı durumda bitkiler transprasyonla kaybettikleri suyu
topraktan sa ğ layamadıkları için solgunluk belirtisi gösterirler.
Bu durum uzun süre devam eder ise bitkilerde erken yaprak dökümü ve ölüme varan hastalıklar meydana gelir.
Toprakta fazla su bulunması
halinde; yapraklarda lekeler ve kloroz ve gövdede zamk akıntısı şeklinde ortaya çıkan hastalıklar görülmektedir. Toprak analizleri yapılarak bilgilerin ihtiyaç bu maddelerin topraktaki miktarı tespit
edilmekte ve dengeli bir gübreleme yapılarak bitkinin ihtiyacı
kar ş ılanmalıdır.
AZOT NOKSANLIĞI:
Azot noksanlı ğ ı olan bitkiler zayıf görünür.
Geli ş me devresi sonunda yaprakların ş ekli küçük,
açık sarımtırak
ye ş il ve kısa saplı bir hal alır.
Meyve sayısı azalmaktadır.
MAGNEZYUM NOKSANLIĞI:
Yaprakta damarlar arasında sararmalar, yaprak ucunda gevreklik ve yıkarı doğru kıvrılmalar
görülür. Meyveler seyrekleşir ,ufalır ve meyve sayısında azalma olur.
POTASYUM NOKSANLI Ğ I:
Yapraklar bronzla şır.
Şiddetli Potasyum noksanlığında büyüme durur.
Bronzlaşan yaprakların damarlarında küçük nekrotik lekeler geli ş ir.
DEM İ R NOKSANLI Ğ I:
Yapraklarda sararma, yanıklık ve geli ş menin durması bilinen belirtilerdir.
Kökler bodurla ş ır ve kök uçları siyahla ş ır. A ğ ır ince kumlu kötü yapılı topraklarda demir
noksanlı ğ ı görülebilir. Demir noksanlı ğ ına kar ş ı karaboya olarak
isimlendirilen Demir sülfat veya Chelate formunda metalik demir
iyonu içeren preperatlar kullanılmalıdır.
BOR NOKSANLI Ğ I:
Genellikle kireçli topraklarda ve kurak
periyotta ortaya çıkmaktadır.
Toprak analizi yaptırılarak bor
noksanlı ğ ı görülen topraklarda Boraks vermek suretiyle Bor
eksikli ğ i giderilebilir.
_________________________________________________
CANLI HASTALIK ETMENLER İ
V İ RÜSLER:
İ nsan zihninin algılayamayaca ğ ı kadar küçük olan
virüsler ancak elektron mikroskobunda görülebilmektedirler.
Virüslerin bula ş ma yolları
•
Tohum
•
Fide,
fidan ve a ş ı materyalleri
•
Böcekler
•
Nematodlar
•
El i ş çili ğ i :
Tütün,
domates,
biber gibi kültür bitkilerinde
uygulanan koltuk alma,
kırım,
bo ğ az doldurma,
ve sulama
gibi genel i ş lemler esnasında temas yoluyla hastalıklı
bitkilerden bitki özsuyu ile bula ş an virüs partikülleri,
kullanılan aletler veya insan eli ile sa ğ lıklı bitkilere
ta ş ınabilmektedir.
Bu bakımdan i ş letmelerde çalı ş malar
sırasında kullanılan aletlerin sık sık dezenfektan madde ile
temizlenmesi,
virüs ş üphesi olan bitkilerin en kısa sürede
tarla veya seradan dikkatlice sökülerek imha edilmelidir.
•
Virüsle bula ş ık bitkilerde tutunup beslenen küsküt bitkisi
buradan sa ğ lam bitkilere de kol atıp ,
hasta ve sa
ğ lam bitkiler
arasında köprü kurarak virüsü sa ğ lam bitkilere ta ş ımaktadır.
HIYAR MOZA İ K V İ RÜSÜ &
TÜTÜN MOZA İ K V İ RÜSÜ :
Özellikle
genç yapraklarsa sarı,
açık veya koyu ye ş il mozaik görüntüler
ş eklinde ba ş lar.
Yapraklarda küçülme ve rozetle ş me,
kıvrılma,
damarlarda büzü ş me,
bitkide geli ş me durgunlu ğ u,
meyvelerde
sertle ş me,
kabarık veya nekrotik lekeler arazın seyrini olu ş turur.
KABAKG İ L SARILIK V İ RÜSÜ &
DOMATES SARI YAPRAK
KIVIRCIKLIK V İ RSÜ:
Özellikle örtü altında yeti ş tirilen hıyarlarda,
normal büyüklü ğ üne ula ş mı ş yapraklarda demir noksanlı ğ ına benzer
arazlar ş eklinde ba ş lar.
Kısa süre sonra bu yapraklar içbükey bir
görünüm kazanır.
Yapraklar küçük,
sarımtırak benekli ve içe do ğ ru
kıvrılır.
STOLBUR HASTALIKLARI:
İ lk Belirtileri yapraklarda renk açılması
ve renklerin donukla ş masıdır.
Sarı ve ye ş il renkli damarlar
belirginle ş ir.
Yapraklar a ş a ğ ı do ğ ru kıvrılır.
Yaprak dökümü ve
bitkide ölüm ba ş lar.
Biberlerde biberlerin kızarmaya ba ş ladı ğ ı
zaman görülür.
Domateste taze yaprakların alt yüzü ve sürgün uçları
mor renk alır.
BAKTER İ LER
Bakteriyel hastalık etmenleri bitkilerde,
yaprak ve
sürgünlerde lekeler,
sürgünlerde kurumalar,
bazı bitki organlarında
yumu ş ak çürüklükler,
solgunluk ve bitkinin çe ş itli organlarında urş eklinde ortaya çıkan belirtiler yapmaktadırlar.
Bitkilerde hastalık
yapan bakteriler bitki dokusuna ya önceden çe ş itli yaralardan yada
do ğ al açıklıklardan girmektedirler.
Bula ş ık toprakta bakteriler
hastalıklı bitki artıklarında,
toprakta hatta bula ş tı ğ ı üretim aletlerinde
1-
3 yıl arası canlı kalabilirler.
Bakteri ile bula ş mı ş alanlarda ekim
nöbeti uygulanmalı ve aynı bitkinin bu süreler içinde tarımından
vazgeçilmelidir.
Üretimde kullanılan malzemelerin (çapa,
kürek ...)
normal çama ş ır detarjanında 24 saat bekletilmesi veya %
2 oranında
formalin çözeltisinde bir saat tutulduktan sonra temiz su ile yıkanıp
tekrar kullanılması ve bu i ş lemin her hafta yapılması gerekmektedir.
Hastalıkla bula ş ık dal ve sürgünler temizlendikten sonra mutlaka
yakılması gereklidir.
Tek bir hastalıklı bitki fide bile sera içine
sokulmamalı
dır.
İ laçlı mücadelesi mümkün olan bakteri türlerinin en
duyarlı oldukları ilaçlar Bordo bulamacı ve hazır Bakır’lı
preparatlardır.
Bakterilerin ço ğ u 37
°
C’nin bir bölümü ise 45
°
C’nin
üzerinde seyreden sıcaklık ş artlarında ya ş ayamaz ve ölürler.
BAZI ÖNEML İ BAKTER İ LER :
PATATES BAKTER İ YEL YUMU Ş AK ÇÜRÜKLÜK
HASTALIKLARI:
(Erwinia
carotovora ,
erwinia atroceptia,
erwinia chrysanthemi)
Konukçu:
Patates en önemli konukçu olup ayrıca havuç,
lahana,
marul,
ıspanak,
kabak,
hıyar,
patlıcan,
biber ve domatestir.
Belirtiler:
Kök bo ğ azında,
patates yumrularında,
gövdenin toprak
üstü dokularında enfeksiyon yapabilir.
İ lk belirti geli ş medeki
durgunluk ve çalıla ş madır.
Gövdelerde en sık görülen araz,
gövdenin
toprak üstündeki bölümünde görülen siyahla ş madır.
Bu siyah
dokular kısa sürede yumu ş ar.
Kontrol:
Asgari üç yıl ekim nöbeti uygulanmalıdır.
Hastalı ğ a
dirençli çe ş itlerin dikilmesi önerilir çünkü bu hastalı ğ a kar ş ı ilaçlı
mücadele yoktur.
HIYAR KÖ Ş EL İ YAPRAK LEKE HASTALI Ğ I:
(Pseudomas syringae
pv) Konukçu Bitki:
Hıyar
Belirtiler:
Yaprak ve meyvelerden bula ş ır.
Hastalıklı yapraklarda
kö ş eli küçük ya ğ lekeleri ş eklinde ba ş lar.
Sabahın ilk saatlerinde bu
dokuların alt yüzeyinde görülen damlacıklar içinde bakteri bulunur.
Hastalık hızlıca yayılıp meyvelere geçer.
Meyvelerde küçük sarı
çökükler belirir ve kısa sürede meyveler çürümeye ba ş lar.
Kontrol:
Bu hastalık bitki artıkları üzerinde 1 yıl canlı
kalabildi ğ inden bula ş ık alanlarda bir yıl ekim nöbeti uygulanmalıdır.
Hastalı ğ ın farkına varılır varılmaz Bakırlı veya Maneb’li ilaçlar
kullanılmalıdır.
DOMATES KANSER HASTALI Ğ I:
(Corynobacterium
michiganense) Konukçu Bitki:
Domatesin iletim demetleri ve meyvelerinde
görülür. Belirtileri:
İ lk olarak bitkinin bir veya iki yan dalında yaprak
pörsümeye ba ş lar daha sonra di ğ er dallar da pörsümeye ba ş larken
hasta dallar üzerindeki yaprakların kavruldu ğ u görülür.
Hastalıklı
dalın gövdeye ba ğ landı ğ ı noktadan kırılıp a ş a ğ ıya do ğ ru sıyrılması
durumunda iletim demetlerinde kahverengile ş me görülür.
Meyve
kabu ğ unda önce küçük kabarcıklar olu ş ur.
Hastalık ilerledikçe
lekeler geni ş ler ve ortasında kahverengi nokta olu ş ur.
Bu noktaya
ku ş gözü denilmektedir.
Hastalıktan çok defa bitkinin bir bölümü
etkilenirken di ğ er bölümü ya ş amını sürdürebilmektedir.Kontrol:
Bakteri toprakta 3-
4 yıl ya ş ayabildi ğ inden bula ş ık olan
alanlarda bir süre domates ekimi yapılmamalıdır.
BAKTER İ YEL LEKE HASTALIKLARI:
a)
X.
Vesicatoria:
Sera ş artlarında yeti ş en patlıcan kültürlerinde
son 10 yıldan bu yana ciddi boyutlarda enfeksiyona sebep
olmaktadır.
Hastalık patlıcan yaprakları üzerinde olu ş an
de ğ i ş ik büyüklükte ancak mili metrik ölçüde kahverengi
lekeler ş eklinde ba ş lar.
Kısa sürede bu beneklerin her biri
sarı renkli bir ku ş ak ile çevrilir.
Zamanla yapraklarda
sararma ba ş lar,
bazıları kendili ğ inden dökülür,
bazıları bitki
üzerinde kalsa bile fotosentez kabiliyetini kaybederler.
b)
Pseudomonas Tomato:
Domatese özgü olan bu hastalık hem
bitki yapraklarında hem de meyvelerde fark edilir.
Minik
siyah lekeler ş ekilde belirtilerle kendini gösterir.
Bu lekelerin
etrafında gri-
beyaz bir halka bulunur.
Bakteriyel leke hastalıklarının hastalık etmenleri hastalıklı ve
topra ğ a karı ş mı ş bitki artıkları üzerinde 1-
2 yıl ya ş ayabilirler.
Bakırlı ilaçlar ve bakır moncozeb karı ş ımı hastalı ğ a kar ş ı
kullanılır.
DOMATES GÖVDE NEKROZU HASTALI Ğ I
Konukçu Bitki
omates
Hastalı ğ ın ilk belirtisi bitki gövdesinin topra ğ a yakın olan
bölümlerinde kahverengi parçalı dokular gözükmeye ba ş lar.
Hastalık
ilerledikçe gövde içindeki kahverengi sümüksü akıntıda artı ş
görülür.
Hastalı ğ a kar ş ı ilaçlı mücadele geçerli de ğ ildir.
Bir sezon
önce hastalı ğ ın sorun oldu ğ u sera toprakları temizlenmelidir.
Havalandırmaya dikkat edilmelidir.
MANTARLAR
Her mantar cinsinin aktif hale geçebilmesi için belli
sınırlar içinde bir sıcaklı ğ a,
yüksek bir neme ve gıda ortamına
ihtiyaçları vardır.
Ortam sıcaklı ğ ı optimum olsa bile yeterli nem
ko ş ulları mevcut de ğ ilse,
mantarların enfeksiyon yapmaları
beklenemez.
Mantari hastalık etmenlerinin sıcaklı ğ a olan
ba ğ ımlılıkları oldukça esnektir.
Optimum sıcaklık istekleri
çe ş itlerine göre 15-
28
°
C arasında de ğ i ş irken minimum ve
maksimum sıcaklık istekleri 1-
40
°
C arasındadır.
Mantarlar Nasıl Bula ş ır:
-
Ya ğ mur ve çi ğ ile
-
Böcekler ve Ku ş lar ile
-
El i ş çili ğ i ile
-
Alet ve Ekipman ile
-
Hastalıklı tohum kullanılması ile
-
Hastalıklı fide,
fidan,
a ş ı materyalinin temiz alana
nakledilmesi ile
Mantari Hastalıklara Kar ş ı Nasıl Tedbir Alınır:
-
Hastalı ğ a kar ş ı dirençli tohum kullanılır
-
Dengeli gübreleme (özellikle a ş ırı azot kullanımından
kaçınılır)
-
Ekim ve dikimde bitkilerin sıra arası ve sıra üzeri
mesafelerini güne ş leme ve %60-
75 arasında tutulmasını
sa ğ layacak tedbirler alınır
-
İ laçlamadan önce,
bitki dokuları kesilip uzakla ş tırılır,
yakılır
veya gömülür
-
Uygun bir ilaç pulverizasyonu yapılır.Kontrol:
Bakteri toprakta 3-
4 yıl ya ş ayabildi ğ inden bula ş ık olan
alanlarda bir süre domates ekimi yapılmamalıdır.
BAKTER İ YEL LEKE HASTALIKLARI:
a)
X.
Vesicatoria:
Sera ş artlarında yeti ş en patlıcan kültürlerinde
son 10 yıldan bu yana ciddi boyutlarda enfeksiyona sebep
olmaktadır.
Hastalık patlıcan yaprakları üzerinde olu ş an
de ğ i ş ik büyüklükte ancak mili metrik ölçüde kahverengi
lekeler ş eklinde ba ş lar.
Kısa sürede bu beneklerin her biri
sarı renkli bir ku ş ak ile çevrilir.
Zamanla yapraklarda
sararma ba ş lar,
bazıları kendili ğ inden dökülür,
bazıları bitki
üzerinde kalsa bile fotosentez kabiliyetini kaybederler.
b)
Pseudomonas Tomato:
Domatese özgü olan bu hastalık hem
bitki yapraklarında hem de meyvelerde fark edilir.
Minik
siyah lekeler ş ekilde belirtilerle kendini gösterir.
Bu lekelerin
etrafında gri-
beyaz bir halka bulunur.
Bakteriyel leke hastalıklarının hastalık etmenleri hastalıklı ve
topra ğ a karı ş mı ş bitki artıkları üzerinde 1-
2 yıl ya ş ayabilirler.
Bakırlı ilaçlar ve bakır moncozeb karı ş ımı hastalı ğ a kar ş ı
kullanılır.
incelemek mümkündür:
1)Bitkinin genetik yapısından ileri gelen hastalıklar
2)Çevreden ileri gelen hastalıklar.
Çevreden ileri gelen hastalık nedenlerini canlı ve cansız nedenler
olmak üzere iki ana grupta inceleyebiliriz.
CANSIZ HASTALIK NEDENLER İ :
Sıcaklık:
Bitkinin istedi ğ i optimal çevre sıcaklı ğ ından daha yüksek
sıcaklıklarda bitki solunumu,
fotosentezden daha fazla oldu ğ undan
bitkide besin maddesi kaybı artmakta ve bu kayıplar bir süre sonra
telafi edilemeyecek boyutlara ula ş arak bitkide hastalık belirtileri
görülmektedir.
Ayrıca yüksek çevre sıcaklıklarında bitkide genel bir
solgunluk ve ileri dönemlerde yaprak dökümü ş eklinde hastalık
belirtileri görülebilmektedir.
Dü ş ük çevre sıcaklıklarında ;
bitkide genel bir gelişme geriliği,solgunluk, döllenmenin normal olmaması
sonucu meyve dökümü veya kör başak oluşumu şeklinde ortaya
çıkan hastalık belirtileri görülmektedir.
Işık :
Işık yoğunluğunun fazla olduğu durumlarda bitkide sarılık ve kloroz belirtisi görülmektedir.
Işık yoğunluğunun bitkinin isteğinden az olması durumunda ise,
bitkilerde genel bir gelişme geriliği, yapraklarda sarılık ve sap boğumları arası mesafenin artarak bitki
boyunun uzaması ş eklinde ortaya çıkan ‘’Etioleman ‘’ olarak adlandırılan hastalık belirtilerine rastlanmaktadır.
Rüzgar:
Ş iddetli rüzgar bitkilerin dal,
sürgün ve gövdesini kırarak,
meyvelerini zamansız dökerek,
hububat gibi tek yıllık bitkileri
yatırarak do ğ rudan zarara sebep olmaktadır.
Ayrıca rüzgarın etkisi
ile birbirine sürten bitki kısımları yaralanarak,
di ğ er hastalık
etmenlerinin buradan bitkiye giri ş i kolay olmaktadır.
Topraktan Kaynaklanan Hastalık Etmenleri
0°C’nin altındaki sıcaklıklarda toprak donarak çatlar ve orada
bulunan bitki kökleri koparak zarara u ğ rayabilir.
Toprakta yeterli su bulunmadı ğ ı durumda bitkiler transprasyonla kaybettikleri suyu
topraktan sa ğ layamadıkları için solgunluk belirtisi gösterirler.
Bu durum uzun süre devam eder ise bitkilerde erken yaprak dökümü ve ölüme varan hastalıklar meydana gelir.
Toprakta fazla su bulunması
halinde; yapraklarda lekeler ve kloroz ve gövdede zamk akıntısı şeklinde ortaya çıkan hastalıklar görülmektedir. Toprak analizleri yapılarak bilgilerin ihtiyaç bu maddelerin topraktaki miktarı tespit
edilmekte ve dengeli bir gübreleme yapılarak bitkinin ihtiyacı
kar ş ılanmalıdır.
AZOT NOKSANLIĞI:
Azot noksanlı ğ ı olan bitkiler zayıf görünür.
Geli ş me devresi sonunda yaprakların ş ekli küçük,
açık sarımtırak
ye ş il ve kısa saplı bir hal alır.
Meyve sayısı azalmaktadır.
MAGNEZYUM NOKSANLIĞI:
Yaprakta damarlar arasında sararmalar, yaprak ucunda gevreklik ve yıkarı doğru kıvrılmalar
görülür. Meyveler seyrekleşir ,ufalır ve meyve sayısında azalma olur.
POTASYUM NOKSANLI Ğ I:
Yapraklar bronzla şır.
Şiddetli Potasyum noksanlığında büyüme durur.
Bronzlaşan yaprakların damarlarında küçük nekrotik lekeler geli ş ir.
DEM İ R NOKSANLI Ğ I:
Yapraklarda sararma, yanıklık ve geli ş menin durması bilinen belirtilerdir.
Kökler bodurla ş ır ve kök uçları siyahla ş ır. A ğ ır ince kumlu kötü yapılı topraklarda demir
noksanlı ğ ı görülebilir. Demir noksanlı ğ ına kar ş ı karaboya olarak
isimlendirilen Demir sülfat veya Chelate formunda metalik demir
iyonu içeren preperatlar kullanılmalıdır.
BOR NOKSANLI Ğ I:
Genellikle kireçli topraklarda ve kurak
periyotta ortaya çıkmaktadır.
Toprak analizi yaptırılarak bor
noksanlı ğ ı görülen topraklarda Boraks vermek suretiyle Bor
eksikli ğ i giderilebilir.
_________________________________________________
CANLI HASTALIK ETMENLER İ
V İ RÜSLER:
İ nsan zihninin algılayamayaca ğ ı kadar küçük olan
virüsler ancak elektron mikroskobunda görülebilmektedirler.
Virüslerin bula ş ma yolları
•
Tohum
•
Fide,
fidan ve a ş ı materyalleri
•
Böcekler
•
Nematodlar
•
El i ş çili ğ i :
Tütün,
domates,
biber gibi kültür bitkilerinde
uygulanan koltuk alma,
kırım,
bo ğ az doldurma,
ve sulama
gibi genel i ş lemler esnasında temas yoluyla hastalıklı
bitkilerden bitki özsuyu ile bula ş an virüs partikülleri,
kullanılan aletler veya insan eli ile sa ğ lıklı bitkilere
ta ş ınabilmektedir.
Bu bakımdan i ş letmelerde çalı ş malar
sırasında kullanılan aletlerin sık sık dezenfektan madde ile
temizlenmesi,
virüs ş üphesi olan bitkilerin en kısa sürede
tarla veya seradan dikkatlice sökülerek imha edilmelidir.
•
Virüsle bula ş ık bitkilerde tutunup beslenen küsküt bitkisi
buradan sa ğ lam bitkilere de kol atıp ,
hasta ve sa
ğ lam bitkiler
arasında köprü kurarak virüsü sa ğ lam bitkilere ta ş ımaktadır.
HIYAR MOZA İ K V İ RÜSÜ &
TÜTÜN MOZA İ K V İ RÜSÜ :
Özellikle
genç yapraklarsa sarı,
açık veya koyu ye ş il mozaik görüntüler
ş eklinde ba ş lar.
Yapraklarda küçülme ve rozetle ş me,
kıvrılma,
damarlarda büzü ş me,
bitkide geli ş me durgunlu ğ u,
meyvelerde
sertle ş me,
kabarık veya nekrotik lekeler arazın seyrini olu ş turur.
KABAKG İ L SARILIK V İ RÜSÜ &
DOMATES SARI YAPRAK
KIVIRCIKLIK V İ RSÜ:
Özellikle örtü altında yeti ş tirilen hıyarlarda,
normal büyüklü ğ üne ula ş mı ş yapraklarda demir noksanlı ğ ına benzer
arazlar ş eklinde ba ş lar.
Kısa süre sonra bu yapraklar içbükey bir
görünüm kazanır.
Yapraklar küçük,
sarımtırak benekli ve içe do ğ ru
kıvrılır.
STOLBUR HASTALIKLARI:
İ lk Belirtileri yapraklarda renk açılması
ve renklerin donukla ş masıdır.
Sarı ve ye ş il renkli damarlar
belirginle ş ir.
Yapraklar a ş a ğ ı do ğ ru kıvrılır.
Yaprak dökümü ve
bitkide ölüm ba ş lar.
Biberlerde biberlerin kızarmaya ba ş ladı ğ ı
zaman görülür.
Domateste taze yaprakların alt yüzü ve sürgün uçları
mor renk alır.
BAKTER İ LER
Bakteriyel hastalık etmenleri bitkilerde,
yaprak ve
sürgünlerde lekeler,
sürgünlerde kurumalar,
bazı bitki organlarında
yumu ş ak çürüklükler,
solgunluk ve bitkinin çe ş itli organlarında urş eklinde ortaya çıkan belirtiler yapmaktadırlar.
Bitkilerde hastalık
yapan bakteriler bitki dokusuna ya önceden çe ş itli yaralardan yada
do ğ al açıklıklardan girmektedirler.
Bula ş ık toprakta bakteriler
hastalıklı bitki artıklarında,
toprakta hatta bula ş tı ğ ı üretim aletlerinde
1-
3 yıl arası canlı kalabilirler.
Bakteri ile bula ş mı ş alanlarda ekim
nöbeti uygulanmalı ve aynı bitkinin bu süreler içinde tarımından
vazgeçilmelidir.
Üretimde kullanılan malzemelerin (çapa,
kürek ...)
normal çama ş ır detarjanında 24 saat bekletilmesi veya %
2 oranında
formalin çözeltisinde bir saat tutulduktan sonra temiz su ile yıkanıp
tekrar kullanılması ve bu i ş lemin her hafta yapılması gerekmektedir.
Hastalıkla bula ş ık dal ve sürgünler temizlendikten sonra mutlaka
yakılması gereklidir.
Tek bir hastalıklı bitki fide bile sera içine
sokulmamalı
dır.
İ laçlı mücadelesi mümkün olan bakteri türlerinin en
duyarlı oldukları ilaçlar Bordo bulamacı ve hazır Bakır’lı
preparatlardır.
Bakterilerin ço ğ u 37
°
C’nin bir bölümü ise 45
°
C’nin
üzerinde seyreden sıcaklık ş artlarında ya ş ayamaz ve ölürler.
BAZI ÖNEML İ BAKTER İ LER :
PATATES BAKTER İ YEL YUMU Ş AK ÇÜRÜKLÜK
HASTALIKLARI:
(Erwinia
carotovora ,
erwinia atroceptia,
erwinia chrysanthemi)
Konukçu:
Patates en önemli konukçu olup ayrıca havuç,
lahana,
marul,
ıspanak,
kabak,
hıyar,
patlıcan,
biber ve domatestir.
Belirtiler:
Kök bo ğ azında,
patates yumrularında,
gövdenin toprak
üstü dokularında enfeksiyon yapabilir.
İ lk belirti geli ş medeki
durgunluk ve çalıla ş madır.
Gövdelerde en sık görülen araz,
gövdenin
toprak üstündeki bölümünde görülen siyahla ş madır.
Bu siyah
dokular kısa sürede yumu ş ar.
Kontrol:
Asgari üç yıl ekim nöbeti uygulanmalıdır.
Hastalı ğ a
dirençli çe ş itlerin dikilmesi önerilir çünkü bu hastalı ğ a kar ş ı ilaçlı
mücadele yoktur.
HIYAR KÖ Ş EL İ YAPRAK LEKE HASTALI Ğ I:
(Pseudomas syringae
pv) Konukçu Bitki:
Hıyar
Belirtiler:
Yaprak ve meyvelerden bula ş ır.
Hastalıklı yapraklarda
kö ş eli küçük ya ğ lekeleri ş eklinde ba ş lar.
Sabahın ilk saatlerinde bu
dokuların alt yüzeyinde görülen damlacıklar içinde bakteri bulunur.
Hastalık hızlıca yayılıp meyvelere geçer.
Meyvelerde küçük sarı
çökükler belirir ve kısa sürede meyveler çürümeye ba ş lar.
Kontrol:
Bu hastalık bitki artıkları üzerinde 1 yıl canlı
kalabildi ğ inden bula ş ık alanlarda bir yıl ekim nöbeti uygulanmalıdır.
Hastalı ğ ın farkına varılır varılmaz Bakırlı veya Maneb’li ilaçlar
kullanılmalıdır.
DOMATES KANSER HASTALI Ğ I:
(Corynobacterium
michiganense) Konukçu Bitki:
Domatesin iletim demetleri ve meyvelerinde
görülür. Belirtileri:
İ lk olarak bitkinin bir veya iki yan dalında yaprak
pörsümeye ba ş lar daha sonra di ğ er dallar da pörsümeye ba ş larken
hasta dallar üzerindeki yaprakların kavruldu ğ u görülür.
Hastalıklı
dalın gövdeye ba ğ landı ğ ı noktadan kırılıp a ş a ğ ıya do ğ ru sıyrılması
durumunda iletim demetlerinde kahverengile ş me görülür.
Meyve
kabu ğ unda önce küçük kabarcıklar olu ş ur.
Hastalık ilerledikçe
lekeler geni ş ler ve ortasında kahverengi nokta olu ş ur.
Bu noktaya
ku ş gözü denilmektedir.
Hastalıktan çok defa bitkinin bir bölümü
etkilenirken di ğ er bölümü ya ş amını sürdürebilmektedir.Kontrol:
Bakteri toprakta 3-
4 yıl ya ş ayabildi ğ inden bula ş ık olan
alanlarda bir süre domates ekimi yapılmamalıdır.
BAKTER İ YEL LEKE HASTALIKLARI:
a)
X.
Vesicatoria:
Sera ş artlarında yeti ş en patlıcan kültürlerinde
son 10 yıldan bu yana ciddi boyutlarda enfeksiyona sebep
olmaktadır.
Hastalık patlıcan yaprakları üzerinde olu ş an
de ğ i ş ik büyüklükte ancak mili metrik ölçüde kahverengi
lekeler ş eklinde ba ş lar.
Kısa sürede bu beneklerin her biri
sarı renkli bir ku ş ak ile çevrilir.
Zamanla yapraklarda
sararma ba ş lar,
bazıları kendili ğ inden dökülür,
bazıları bitki
üzerinde kalsa bile fotosentez kabiliyetini kaybederler.
b)
Pseudomonas Tomato:
Domatese özgü olan bu hastalık hem
bitki yapraklarında hem de meyvelerde fark edilir.
Minik
siyah lekeler ş ekilde belirtilerle kendini gösterir.
Bu lekelerin
etrafında gri-
beyaz bir halka bulunur.
Bakteriyel leke hastalıklarının hastalık etmenleri hastalıklı ve
topra ğ a karı ş mı ş bitki artıkları üzerinde 1-
2 yıl ya ş ayabilirler.
Bakırlı ilaçlar ve bakır moncozeb karı ş ımı hastalı ğ a kar ş ı
kullanılır.
DOMATES GÖVDE NEKROZU HASTALI Ğ I
Konukçu Bitki
omatesHastalı ğ ın ilk belirtisi bitki gövdesinin topra ğ a yakın olan
bölümlerinde kahverengi parçalı dokular gözükmeye ba ş lar.
Hastalık
ilerledikçe gövde içindeki kahverengi sümüksü akıntıda artı ş
görülür.
Hastalı ğ a kar ş ı ilaçlı mücadele geçerli de ğ ildir.
Bir sezon
önce hastalı ğ ın sorun oldu ğ u sera toprakları temizlenmelidir.
Havalandırmaya dikkat edilmelidir.
MANTARLAR
Her mantar cinsinin aktif hale geçebilmesi için belli
sınırlar içinde bir sıcaklı ğ a,
yüksek bir neme ve gıda ortamına
ihtiyaçları vardır.
Ortam sıcaklı ğ ı optimum olsa bile yeterli nem
ko ş ulları mevcut de ğ ilse,
mantarların enfeksiyon yapmaları
beklenemez.
Mantari hastalık etmenlerinin sıcaklı ğ a olan
ba ğ ımlılıkları oldukça esnektir.
Optimum sıcaklık istekleri
çe ş itlerine göre 15-
28
°
C arasında de ğ i ş irken minimum ve
maksimum sıcaklık istekleri 1-
40
°
C arasındadır.
Mantarlar Nasıl Bula ş ır:
-
Ya ğ mur ve çi ğ ile
-
Böcekler ve Ku ş lar ile
-
El i ş çili ğ i ile
-
Alet ve Ekipman ile
-
Hastalıklı tohum kullanılması ile
-
Hastalıklı fide,
fidan,
a ş ı materyalinin temiz alana
nakledilmesi ile
Mantari Hastalıklara Kar ş ı Nasıl Tedbir Alınır:
-
Hastalı ğ a kar ş ı dirençli tohum kullanılır
-
Dengeli gübreleme (özellikle a ş ırı azot kullanımından
kaçınılır)
-
Ekim ve dikimde bitkilerin sıra arası ve sıra üzeri
mesafelerini güne ş leme ve %60-
75 arasında tutulmasını
sa ğ layacak tedbirler alınır
-
İ laçlamadan önce,
bitki dokuları kesilip uzakla ş tırılır,
yakılır
veya gömülür
-
Uygun bir ilaç pulverizasyonu yapılır.Kontrol:
Bakteri toprakta 3-
4 yıl ya ş ayabildi ğ inden bula ş ık olan
alanlarda bir süre domates ekimi yapılmamalıdır.
BAKTER İ YEL LEKE HASTALIKLARI:
a)
X.
Vesicatoria:
Sera ş artlarında yeti ş en patlıcan kültürlerinde
son 10 yıldan bu yana ciddi boyutlarda enfeksiyona sebep
olmaktadır.
Hastalık patlıcan yaprakları üzerinde olu ş an
de ğ i ş ik büyüklükte ancak mili metrik ölçüde kahverengi
lekeler ş eklinde ba ş lar.
Kısa sürede bu beneklerin her biri
sarı renkli bir ku ş ak ile çevrilir.
Zamanla yapraklarda
sararma ba ş lar,
bazıları kendili ğ inden dökülür,
bazıları bitki
üzerinde kalsa bile fotosentez kabiliyetini kaybederler.
b)
Pseudomonas Tomato:
Domatese özgü olan bu hastalık hem
bitki yapraklarında hem de meyvelerde fark edilir.
Minik
siyah lekeler ş ekilde belirtilerle kendini gösterir.
Bu lekelerin
etrafında gri-
beyaz bir halka bulunur.
Bakteriyel leke hastalıklarının hastalık etmenleri hastalıklı ve
topra ğ a karı ş mı ş bitki artıkları üzerinde 1-
2 yıl ya ş ayabilirler.
Bakırlı ilaçlar ve bakır moncozeb karı ş ımı hastalı ğ a kar ş ı
kullanılır.
Comment