Tweet
KAYIN (Fagus sp.) HASTALIK'LARI
(Ağaç)
Yaprak Lekelenmesi: Phyllosticta fağinea ve Gloeosporium faği (G. fagicolum) mantar'ları tarafından kayın ağacında husule getirilen "yaprak lekelenmesi" büyüme mevsiminin sonunda ortaya çıkar, hastalığın başında yaprakların kenarında koyu çizgili esmer leke'ler belirir. İleri safhada bu yapraklarda "kuruma", "ölme" ve "dökülme" gerçekleşir. Mücadelesi "bakır'lı" veya "dithiokarbamat'h" mantar mücadele ilaçları püskürtülmesi ile başarılmaktadır.
Gerçek Külleme : Phyllactinia corylea ve Microsphaera alni mantarları fırsat oldukça sonbahar sonlarında kayın yapraklarında "gerçek külleme" hastalıkları geliştirirler. Mücadele bakımından; "karathan", "benlat" veya "ıslanabilir kükürt" püskürtme maddelerinden birinin kullanılması bu hastalıkları denetim altına almaktadır.
Doku Bozuklaşması : Phytophthora cactorum tarafından sebep olunan "kanayan doku bozuklaşması" hastalığının başlıca dış belirtileri; kayın (Fagus sp.), karaağaç (Ulmus sp.), meşe (Çuercus sp.) ve başka gölgelik ağaçların kabuğundan dışarıya su gibi, açık esmer veya kalın kırmızımsı esmer "sıvı sızmasf'dır. Kızılcık'da {Comus sp.) hastalık gövdenin dibine yakın bir "doku bozuklaşması" olarak görülür. Mücadele ; henüz etkili ve koruyucu tedbir bilinmemektedir; şiddetle hastalanmış bitkiler kesilmeli ve yakındaki ağaçlara hastalığın yayılmasını önlemek için yok edilir; ağacın dibine yakın kabuk yaralanmasından kaçınılır; hastalık ile mülayim derecede etkilenmiş olan ağaçların kendini kurtarıp iyileştiği bilinmektedir.
Phytophtora cactorum, Strumella coryneoidea, Nectria cinnabarina, N. galligena, Cytospora sp. ve Asterosporium hoffmanni mantarları da, kayın'da "doku bozuklaşması" ve "dal uç ölümü" hastalığına sebep olurlar. Mücadele için, hastalanmış dallar budanır ve yok edilir.
Devrilme : Phytophthora omnivora (P. fagi, P. cactorum) mantarı'nın özellikle fidanlık'larda önemli kayba sebep olduğu, "çöktüren" ve "fidecik çürüklüğü" isimleri de verilen hastalıktır. Fidecik'lerin; henüz çimlenme safhasında veya çeneklerin çıkmasından sonra ilk yaprak'larda başlangıçta" karışık renkli, sonra koyu yeşilden siyaha değişen renklerde çürüklükler ortaya çıkar; yaprak'ların stoma'larından sporangium taşıyıcı hüfler büyür, yağmur damlalarının vurması sonucunda ya sporangium çeşidindeki üreme yapı'larının bizzat kendileri ile yahut da oluşturulan zoosporlar yayılır ve bulaşmayı sağlarlar; dökülen yaprak'ların sap'daki yerlerinde siyah leke'ler oluşur; leke'ler köke kadar ilerler; sonunda bütün bitki'de "koyulaşma" , "büzülme", "devrilme" ve "ölme"volguları gerçekleşir. Ölen fidecik'lerde tomurcuk taslağfna herhangi bir saldırı olmaz. Hastalığın ilk bulaşması.toprak'da "kışlama" yapmış bulunan oospor'lar ile olmaktadır. Mücadele : Islak ve sıcak hava hastalığı teşvik etmektedir. Havalı ve kuru fidanlık yastık'ları kullanılmalıdır. "Metilbromid" ve güzün "formalin" ile toprak dezenfeksiyonu yapılır. Hastalıklı fidecikler ve dökülmüş yaprak'lar toplanıp yakılır. Kayın ekim-dikimlerine "bordobulamacı" püskürtmesi uygulanır.
Kabuk Hastalığı: Cıyptococcus fagisuga böceği ve Nectria coccinea var. faginata mantarlarının husule getirdiği bu hastalık, kayın pamuklu kabuk böceği (Cıyptococcus fagisuga) ve Nectria sp. mantarının ortak hücumu ile ortaya çıkar. Ağacın kabuğunun böcek tarafından istilası, mantannkinden önce gerçekleşir. Ağustos ve Eylül ayları sırasında, pek çok sayıda, küçücük ve sarı larva kabuğun üzerinde görülür. Sonbahara kadar bunlar yerleşir ve vücut üstünden beyaz-yumuşak türlü madde salgılarlar. Bu madde çok dikkat çekicidir, gövde ve dallar sanki kar ile örtülmüş gibi gözükür. Böceğin yeme deliklerinden, daha sonra Nectria sp. mantarı kabuğa işler ve onu hemen öldürür. Besin kaynağı kaybolduğundan dolayı böcek de hemen ölür.
Mücadele : Pamuklu kabuk böceği'nin istilası mantar içe girmesinden önce gerçekleştiğinden, böcek zararlının yok edilmesi hastalığın başlamasını önlemektedir. Ağustos başında ve Eylül'de istila edilmiş bölgelerde gelişen kıymetli süs ağaçlarının gövde'lerine ve dallarına uygulanan "malathion" püskürtülmesi, genç böcekleri denetim altına alır. Gövdelere ve dal'lara uygulanan uyuşuk zaman "kireçli kükürt" ilacı püskürtülmesi de kışlayan olgun böcekleri denetim altında tutar. "Mazot" püskürtülmesi de etkilidir, ancak bunun kayınağaç'ları için güvenli olacağı kestirilemez.
Çürüklük : Botrytis dnerea mantarı tarafından sebep olunan bu hastalık'da; yapraklar ve sürgün'ler çok koyu boz renkli bir mantar yapısı ile örtülür. Bu bitki kısımları bir zaman sonra kuruyup ölürler. Mücadele : Kışın gübrelenen toprak'da bu hastalığın yaygın olduğu dikkate alınmalıdır.
Yaprak Alacalanması : Sebebi bilinmeyen bu hastalık'da; genç ve açılmamış yapraklarda sarımsı yeşilden beyaza değişen renkte bölgeler ile çevrili küçük ve yarı saydam "leke"lergörülür. Bu leke'leresmerleşirve kurur. Haziran başına kadarözellikle yaprağın dış kenarı boyunca ve orta damara yakın damarlar arasında "alacalanma" çok baskın biçimde ortaya çıkar. Birkaç hafta içerisinde esmer bölgeler, bütün yaprak kavrulmuş bir görünüş kazanıncaya kadar, sayı bakımından artış gösterir. Yaprakların dikkate değer bir kısmı, bazı hallerde tümü olgunlaşamadan dökülür. Büsbütün "yapraksızlanma "olan bitki kısımlarında Temmuz içinde yeni yapraklar gelişir. Böyle hallerdeki yeni takım yapraklar oldukça olağan gözükür ve sonbaharda olağan zamanında ağaçtan dökültir.
Mücadele : Hastalığı sebebi hakkında daha fazla bilgi ortaya çıkıncaya kadar, uygun gübreleme sağlamak verilebilecek tek tavsiyedir. Tümden yapraksızlanmış olan özellikle değerli bitkilerin kabuğu, yeni çıkan yapraklar lüzumlu gölgeyi sağlamak üzere yeteri kadar gelişinceye kadar çuval veya benzeri materyal sarma ile yaz ortası güneşinden korunmalıdır.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
(Ağaç)
Yaprak Lekelenmesi: Phyllosticta fağinea ve Gloeosporium faği (G. fagicolum) mantar'ları tarafından kayın ağacında husule getirilen "yaprak lekelenmesi" büyüme mevsiminin sonunda ortaya çıkar, hastalığın başında yaprakların kenarında koyu çizgili esmer leke'ler belirir. İleri safhada bu yapraklarda "kuruma", "ölme" ve "dökülme" gerçekleşir. Mücadelesi "bakır'lı" veya "dithiokarbamat'h" mantar mücadele ilaçları püskürtülmesi ile başarılmaktadır.
Gerçek Külleme : Phyllactinia corylea ve Microsphaera alni mantarları fırsat oldukça sonbahar sonlarında kayın yapraklarında "gerçek külleme" hastalıkları geliştirirler. Mücadele bakımından; "karathan", "benlat" veya "ıslanabilir kükürt" püskürtme maddelerinden birinin kullanılması bu hastalıkları denetim altına almaktadır.
Doku Bozuklaşması : Phytophthora cactorum tarafından sebep olunan "kanayan doku bozuklaşması" hastalığının başlıca dış belirtileri; kayın (Fagus sp.), karaağaç (Ulmus sp.), meşe (Çuercus sp.) ve başka gölgelik ağaçların kabuğundan dışarıya su gibi, açık esmer veya kalın kırmızımsı esmer "sıvı sızmasf'dır. Kızılcık'da {Comus sp.) hastalık gövdenin dibine yakın bir "doku bozuklaşması" olarak görülür. Mücadele ; henüz etkili ve koruyucu tedbir bilinmemektedir; şiddetle hastalanmış bitkiler kesilmeli ve yakındaki ağaçlara hastalığın yayılmasını önlemek için yok edilir; ağacın dibine yakın kabuk yaralanmasından kaçınılır; hastalık ile mülayim derecede etkilenmiş olan ağaçların kendini kurtarıp iyileştiği bilinmektedir.
Phytophtora cactorum, Strumella coryneoidea, Nectria cinnabarina, N. galligena, Cytospora sp. ve Asterosporium hoffmanni mantarları da, kayın'da "doku bozuklaşması" ve "dal uç ölümü" hastalığına sebep olurlar. Mücadele için, hastalanmış dallar budanır ve yok edilir.
Devrilme : Phytophthora omnivora (P. fagi, P. cactorum) mantarı'nın özellikle fidanlık'larda önemli kayba sebep olduğu, "çöktüren" ve "fidecik çürüklüğü" isimleri de verilen hastalıktır. Fidecik'lerin; henüz çimlenme safhasında veya çeneklerin çıkmasından sonra ilk yaprak'larda başlangıçta" karışık renkli, sonra koyu yeşilden siyaha değişen renklerde çürüklükler ortaya çıkar; yaprak'ların stoma'larından sporangium taşıyıcı hüfler büyür, yağmur damlalarının vurması sonucunda ya sporangium çeşidindeki üreme yapı'larının bizzat kendileri ile yahut da oluşturulan zoosporlar yayılır ve bulaşmayı sağlarlar; dökülen yaprak'ların sap'daki yerlerinde siyah leke'ler oluşur; leke'ler köke kadar ilerler; sonunda bütün bitki'de "koyulaşma" , "büzülme", "devrilme" ve "ölme"volguları gerçekleşir. Ölen fidecik'lerde tomurcuk taslağfna herhangi bir saldırı olmaz. Hastalığın ilk bulaşması.toprak'da "kışlama" yapmış bulunan oospor'lar ile olmaktadır. Mücadele : Islak ve sıcak hava hastalığı teşvik etmektedir. Havalı ve kuru fidanlık yastık'ları kullanılmalıdır. "Metilbromid" ve güzün "formalin" ile toprak dezenfeksiyonu yapılır. Hastalıklı fidecikler ve dökülmüş yaprak'lar toplanıp yakılır. Kayın ekim-dikimlerine "bordobulamacı" püskürtmesi uygulanır.
Kabuk Hastalığı: Cıyptococcus fagisuga böceği ve Nectria coccinea var. faginata mantarlarının husule getirdiği bu hastalık, kayın pamuklu kabuk böceği (Cıyptococcus fagisuga) ve Nectria sp. mantarının ortak hücumu ile ortaya çıkar. Ağacın kabuğunun böcek tarafından istilası, mantannkinden önce gerçekleşir. Ağustos ve Eylül ayları sırasında, pek çok sayıda, küçücük ve sarı larva kabuğun üzerinde görülür. Sonbahara kadar bunlar yerleşir ve vücut üstünden beyaz-yumuşak türlü madde salgılarlar. Bu madde çok dikkat çekicidir, gövde ve dallar sanki kar ile örtülmüş gibi gözükür. Böceğin yeme deliklerinden, daha sonra Nectria sp. mantarı kabuğa işler ve onu hemen öldürür. Besin kaynağı kaybolduğundan dolayı böcek de hemen ölür.
Mücadele : Pamuklu kabuk böceği'nin istilası mantar içe girmesinden önce gerçekleştiğinden, böcek zararlının yok edilmesi hastalığın başlamasını önlemektedir. Ağustos başında ve Eylül'de istila edilmiş bölgelerde gelişen kıymetli süs ağaçlarının gövde'lerine ve dallarına uygulanan "malathion" püskürtülmesi, genç böcekleri denetim altına alır. Gövdelere ve dal'lara uygulanan uyuşuk zaman "kireçli kükürt" ilacı püskürtülmesi de kışlayan olgun böcekleri denetim altında tutar. "Mazot" püskürtülmesi de etkilidir, ancak bunun kayınağaç'ları için güvenli olacağı kestirilemez.
Çürüklük : Botrytis dnerea mantarı tarafından sebep olunan bu hastalık'da; yapraklar ve sürgün'ler çok koyu boz renkli bir mantar yapısı ile örtülür. Bu bitki kısımları bir zaman sonra kuruyup ölürler. Mücadele : Kışın gübrelenen toprak'da bu hastalığın yaygın olduğu dikkate alınmalıdır.
Yaprak Alacalanması : Sebebi bilinmeyen bu hastalık'da; genç ve açılmamış yapraklarda sarımsı yeşilden beyaza değişen renkte bölgeler ile çevrili küçük ve yarı saydam "leke"lergörülür. Bu leke'leresmerleşirve kurur. Haziran başına kadarözellikle yaprağın dış kenarı boyunca ve orta damara yakın damarlar arasında "alacalanma" çok baskın biçimde ortaya çıkar. Birkaç hafta içerisinde esmer bölgeler, bütün yaprak kavrulmuş bir görünüş kazanıncaya kadar, sayı bakımından artış gösterir. Yaprakların dikkate değer bir kısmı, bazı hallerde tümü olgunlaşamadan dökülür. Büsbütün "yapraksızlanma "olan bitki kısımlarında Temmuz içinde yeni yapraklar gelişir. Böyle hallerdeki yeni takım yapraklar oldukça olağan gözükür ve sonbaharda olağan zamanında ağaçtan dökültir.
Mücadele : Hastalığı sebebi hakkında daha fazla bilgi ortaya çıkıncaya kadar, uygun gübreleme sağlamak verilebilecek tek tavsiyedir. Tümden yapraksızlanmış olan özellikle değerli bitkilerin kabuğu, yeni çıkan yapraklar lüzumlu gölgeyi sağlamak üzere yeteri kadar gelişinceye kadar çuval veya benzeri materyal sarma ile yaz ortası güneşinden korunmalıdır.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008