Tweet
KIZILCIK (Cornus sp.) HASTALIKLARI
(Çiçekli Çalı)
Yaprak Lekelenmesi: Kızılcık'da; Elsinoe corni, E. floridae, Septoha cornicola, S. floridae, Cercospora cornicola, Ramularia gracilipes, Phyllosticta globifera, Ascochyta cornicola ve Colletotrichum ğloeosporioides gibi mantarlar "yaprak lekelenmesi" hastalığı yaratmaktadır.
Mücadele: "Yaprak lekelenmesi" ile mücadelede birçok mantar ilacı etkilidir. Bunlar arasında "fore", "maneb", "benlat" ve "zineb" sayılabilir. Çiçek tomurcukları Nisan ayında çanak yaprak devresinde iken başlayarak ve yaz sonunda gelecek senenin çiçek tomurcukları oluşmaya devam edinceye kadar, bir defa ilaç uygulaması yapılır.
Çiçek ve Yaprak Yanıklığı : Yağmurlu mevsimlerde Botrytis cinerea mantarı beyaz çiçek yapraklarının (brahte) "solgunlaşma"sma sebep olur. Çiçek yapraklarının üzerine rastlayan yaprakları çürütür.
Mücadele : Ağaçlar çiçeklenme zamanında erken olarak "benlat", "kaptan", "mertekt 160" veya "zineb" ilaçlarından biri püskürtülür.
Gerçek Külleme : Phyllactinia corylea ve Microsphaera alni mantarları kızılcık'a saldırabilir ve yaprakları büsbütün mantarın ince ve beyaz örtüsü ile kaplanır. Mücadele için, "benlat" veya "karathan" püskürtmesi yapılır.
Uçtan Ölüm : Özellikle pembe çiçekli kızılcık türlerinde dallardaki "uçtan ölüm" hastalığı, Botryosphaeria dothidea mantarı tarafından husule getirilir. Bazı bahçeciler "uçtan ölüm" hastalığının kızılcık oyucu böceği tarafından yaratıldığına yanlışlıkla < inanmaktadır.
Doku Bozuklaşması : Phytophthora cactorum mantarı ile sebep olunan bu hastalığın ilk genel belirtisi, konukçu bitkide iyi olmayan bir büyümedir.
Yapraklar olağandan daha küçük ve daha açık yeşildir, sonbahar sonlarında olgunlaşmadan kırmızılaşırlar. Zaman içinde bilhassa kuru dönemler sırasında, kıvrılır ve pörsürler. Daha sonra sürgünler ve hatta kalın dallar ölür.
İlk önce, hastalanmış kısımlar esas olarak ağacın bir tarafında olur, bir veya iki yıl içerisinde bunlar bütün ağaçta gözükebilir. En önemli belirti ve zayıf tepe büyümesinin sebebi, gövde alt tarafında, toprak seviyesinde veya ona yakın yerde yahut da ana köklerde yavaş yavaş gelişen "doku bozuklaşması"dır. Bozuklaşma ilk zamanlarda kolaylıkla farkedilebilir değilse de dikkatli bir inceleme ile bulunabilir. İçerisine doğru kesildiği takdirde iç kabuk'cın, kambiyum'un ve diri odun'un renginin bozulduğu görülür.
Daha sonra, "doku bozuklaşması"na uğramış bölge gömülü hale gelir, kabuk ölür ve diri odunu açıkta çıkararak dökülür. "Doku bozuklaşması" gövdenin dibi veya kök boynu civarına büsbütün yayıldığı zaman ağaç ölür.
Mücadele : Mantar gövde dibinin çoğunu veya kök |)oynunu istila ettikten sonra doku bozuklaşması denetim altına alınamaz. Eğer hastalık gövde dibinde nispeten küçük bir alanda yayılmışsa denetim mümkündür. Bozuklaşma'lı alanın sınırları belli olduktan sonra yaklaşık 2 milimetre genişliğinde sağlıklı kabuktan bir şerit, "bozuklaşma" oluşumunun etrafında tüm kenar boyunca uzaklaştırılır. Uzaklaştırılan kabuk, kambiyum'u açığa çıkarmayacak derinlikte olmalıdır. Böylece açık bırakılan bölge içerisindeki tüm rengi bozulmuş kabuk ve diri odun ince bir bıçak ile dikkatlice dışarı alınır. Yaranın kenarı "gomalaka (şellac)" denilen turuncu bir reçine ile boyanır, iyi bir ağaç boyası ile sıvanır. Böyle bir işte başarı, hastalığın erken teşhisine ve hastalıklı bölgenin tüm kesme-çıkarma işlemine bağlı olmaktadır.
Hastalık sadece nakledilen ağaçlarda bulunduğu ve mantarın da konukçu bitkiye yaralardan girdiği bilindiği için, bulaşmanın başlıca nakil sırasında oluşan kaçınılamayan yaralarda gerçekleştiği sanılmaktadır. Diğer bir giriş yolunun, bilhassa uzun zaman yerinde duran ağaçlarda çim biçme makinelerinin ve bahçecilik aletlerinin yarattığı yaralar olduğu ifade edilmektedir. Sonuç olarak tüm yaralar hemen turuncu reçine ile boyanır, yara iyice biçim aldıktan sonra iyi bir ağaç boyası sürülür. Çimenlikler içinde yer alan değerli kızılcık fertlerinin muhtemel yaralanmasına karşı, ağacın dibi etrafına koruma maksadı ile bir düzenek kurulmalıdır.
Kızılcık bitki'lerinin Phytophthora sp. mantan'nın yarattığı hastalıktan dolayı ölmüş olduğu yerlerde, toprak gazlaması (fümigasyon) yapılmadığı takdirde, birkaç sene kızılcık dikilmemelidir. Fidanlıklarda bu hastalıktan kayıplar olduğu zaman, içerisinde belki mevcut bu mantarı öldürmek üzere toprak "dekson" veya "terrazol" ile sulanır. Kimyasal maddeler ile işlemler, daha evvelden hastalanmış ağaçları tedavi etmez.
Sürgün Yanıklığı : Kızılcık sürgünlerinde "yanıklık" ve "doku bozuklaşması" hastalıklarını Sphaeropsis sp., Cryptostictis sp. ve Myxosporium everhartii mantarları yaratabilir. Mücadele için, hastalıklı sürgünler budanır ve yok edilir.
Başka Hastalıklar : Kızılcık türlerinde; mantarlardan Clitocybe tabascens, Phymatotrichum omnivorum ve Armillaria mellea "kök çürüklüğü"; Nectria galliğena "doku bozuklaşması"; Phytophthora cactorum "kök boynu çürüklüğü" hastalıklarını doğururlar.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
(Çiçekli Çalı)
Yaprak Lekelenmesi: Kızılcık'da; Elsinoe corni, E. floridae, Septoha cornicola, S. floridae, Cercospora cornicola, Ramularia gracilipes, Phyllosticta globifera, Ascochyta cornicola ve Colletotrichum ğloeosporioides gibi mantarlar "yaprak lekelenmesi" hastalığı yaratmaktadır.
Mücadele: "Yaprak lekelenmesi" ile mücadelede birçok mantar ilacı etkilidir. Bunlar arasında "fore", "maneb", "benlat" ve "zineb" sayılabilir. Çiçek tomurcukları Nisan ayında çanak yaprak devresinde iken başlayarak ve yaz sonunda gelecek senenin çiçek tomurcukları oluşmaya devam edinceye kadar, bir defa ilaç uygulaması yapılır.
Çiçek ve Yaprak Yanıklığı : Yağmurlu mevsimlerde Botrytis cinerea mantarı beyaz çiçek yapraklarının (brahte) "solgunlaşma"sma sebep olur. Çiçek yapraklarının üzerine rastlayan yaprakları çürütür.
Mücadele : Ağaçlar çiçeklenme zamanında erken olarak "benlat", "kaptan", "mertekt 160" veya "zineb" ilaçlarından biri püskürtülür.
Gerçek Külleme : Phyllactinia corylea ve Microsphaera alni mantarları kızılcık'a saldırabilir ve yaprakları büsbütün mantarın ince ve beyaz örtüsü ile kaplanır. Mücadele için, "benlat" veya "karathan" püskürtmesi yapılır.
Uçtan Ölüm : Özellikle pembe çiçekli kızılcık türlerinde dallardaki "uçtan ölüm" hastalığı, Botryosphaeria dothidea mantarı tarafından husule getirilir. Bazı bahçeciler "uçtan ölüm" hastalığının kızılcık oyucu böceği tarafından yaratıldığına yanlışlıkla < inanmaktadır.
Doku Bozuklaşması : Phytophthora cactorum mantarı ile sebep olunan bu hastalığın ilk genel belirtisi, konukçu bitkide iyi olmayan bir büyümedir.
Yapraklar olağandan daha küçük ve daha açık yeşildir, sonbahar sonlarında olgunlaşmadan kırmızılaşırlar. Zaman içinde bilhassa kuru dönemler sırasında, kıvrılır ve pörsürler. Daha sonra sürgünler ve hatta kalın dallar ölür.
İlk önce, hastalanmış kısımlar esas olarak ağacın bir tarafında olur, bir veya iki yıl içerisinde bunlar bütün ağaçta gözükebilir. En önemli belirti ve zayıf tepe büyümesinin sebebi, gövde alt tarafında, toprak seviyesinde veya ona yakın yerde yahut da ana köklerde yavaş yavaş gelişen "doku bozuklaşması"dır. Bozuklaşma ilk zamanlarda kolaylıkla farkedilebilir değilse de dikkatli bir inceleme ile bulunabilir. İçerisine doğru kesildiği takdirde iç kabuk'cın, kambiyum'un ve diri odun'un renginin bozulduğu görülür.
Daha sonra, "doku bozuklaşması"na uğramış bölge gömülü hale gelir, kabuk ölür ve diri odunu açıkta çıkararak dökülür. "Doku bozuklaşması" gövdenin dibi veya kök boynu civarına büsbütün yayıldığı zaman ağaç ölür.
Mücadele : Mantar gövde dibinin çoğunu veya kök |)oynunu istila ettikten sonra doku bozuklaşması denetim altına alınamaz. Eğer hastalık gövde dibinde nispeten küçük bir alanda yayılmışsa denetim mümkündür. Bozuklaşma'lı alanın sınırları belli olduktan sonra yaklaşık 2 milimetre genişliğinde sağlıklı kabuktan bir şerit, "bozuklaşma" oluşumunun etrafında tüm kenar boyunca uzaklaştırılır. Uzaklaştırılan kabuk, kambiyum'u açığa çıkarmayacak derinlikte olmalıdır. Böylece açık bırakılan bölge içerisindeki tüm rengi bozulmuş kabuk ve diri odun ince bir bıçak ile dikkatlice dışarı alınır. Yaranın kenarı "gomalaka (şellac)" denilen turuncu bir reçine ile boyanır, iyi bir ağaç boyası ile sıvanır. Böyle bir işte başarı, hastalığın erken teşhisine ve hastalıklı bölgenin tüm kesme-çıkarma işlemine bağlı olmaktadır.
Hastalık sadece nakledilen ağaçlarda bulunduğu ve mantarın da konukçu bitkiye yaralardan girdiği bilindiği için, bulaşmanın başlıca nakil sırasında oluşan kaçınılamayan yaralarda gerçekleştiği sanılmaktadır. Diğer bir giriş yolunun, bilhassa uzun zaman yerinde duran ağaçlarda çim biçme makinelerinin ve bahçecilik aletlerinin yarattığı yaralar olduğu ifade edilmektedir. Sonuç olarak tüm yaralar hemen turuncu reçine ile boyanır, yara iyice biçim aldıktan sonra iyi bir ağaç boyası sürülür. Çimenlikler içinde yer alan değerli kızılcık fertlerinin muhtemel yaralanmasına karşı, ağacın dibi etrafına koruma maksadı ile bir düzenek kurulmalıdır.
Kızılcık bitki'lerinin Phytophthora sp. mantan'nın yarattığı hastalıktan dolayı ölmüş olduğu yerlerde, toprak gazlaması (fümigasyon) yapılmadığı takdirde, birkaç sene kızılcık dikilmemelidir. Fidanlıklarda bu hastalıktan kayıplar olduğu zaman, içerisinde belki mevcut bu mantarı öldürmek üzere toprak "dekson" veya "terrazol" ile sulanır. Kimyasal maddeler ile işlemler, daha evvelden hastalanmış ağaçları tedavi etmez.
Sürgün Yanıklığı : Kızılcık sürgünlerinde "yanıklık" ve "doku bozuklaşması" hastalıklarını Sphaeropsis sp., Cryptostictis sp. ve Myxosporium everhartii mantarları yaratabilir. Mücadele için, hastalıklı sürgünler budanır ve yok edilir.
Başka Hastalıklar : Kızılcık türlerinde; mantarlardan Clitocybe tabascens, Phymatotrichum omnivorum ve Armillaria mellea "kök çürüklüğü"; Nectria galliğena "doku bozuklaşması"; Phytophthora cactorum "kök boynu çürüklüğü" hastalıklarını doğururlar.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008