Tweet
SARDUNYA (Turnagagası,Dönbaba) (Pelargonium (Geranium)
sp.) HASTALIKLARI (Park-Bahçe Çiçeği, Salon Bitkisi)
Siyah Sap : Fusarium sp. mantarı ile etkilenen sardunya gövdeleri kömür rengi alır ve Pythium splendens'm sebep olduğu belirtilere biraz benzerdir.
Mücadele için, imalatçı firmanın talimatına uygun biçimde toprağın "benlat" ile ıslatılması bu hastalığı denetim altına alır.
Pas : Puccinia pelarğonü-zonalis mantarının husule getirdiği bu hastalık'da, Sardunya'nın yaprak, yaprak sapı ve gövdelerinde esmer ve toz gibi spor çıkıntı'ları gelişir. Sonunda yapraklar sararır, kurur ve olgunlaşamadan dökülür. Sardunya'nın ciddi hasar veren bir hastalığı haline gelebilir. Mücadele için, alt ve üst yüzeylere her 10 günde bir "poliram", "maneb" veya "zineb" püskürtülmesi, "pas" hastalığını denetim altına alır.
Küf : Botrytis cinerea mantarı'nın sebep olduğu bu hastalık; başlangıçta yaprak'ların boz renkte bir "küflenme" ile ortaya çıkar, sonra bütün yaprağı küf tabakası kaplar. Hastalığın ilerlemesi ile bu belirti sap'larde ve çiçek'lerde görülür; "esmerleşme" ve "siyahlaşma"dan sonra bitki ksımları ölür ve boz renkte bir misel örtüsüyle kaplanır. Botrytis cinerea mantan'nın husule getirdiği "yaprak lekelenmesi, çiçek yanıklığı" hastalığı, bitkilerin sık sık yüzeyden ıslatıldığı soğuk ve nemli seralarda yaygın olarak görülür. Esmer ve suya sokulmuş gibi gözüken kısımlar kurur. Mantarın bozumsu esmer spor kitlesi hastalığın işaretidir. Çiçekler de saldırıya uğrar; taç yapraklann rengi bozulur, çiçekler solar ve düşer. Botrytis cinerea çeliklerde de bir "esmer çürüklük" hasıl eder. Mücadele ; "benlat", "botran", "kaptan" veya "zineb"den biri ile püskürtme yapılır; serada havalandırma düzenlemesi yapılır ve nispi rutubeti azaltmak üzere sıcaklık yükseltilir; bu hastalığın Sardunya'da denetim
altına alınması bakımından "termil" ilacının etkili olduğu ifade edilmektedir.
Çürüklük: Pythium splendens mantarının husule getirdiği "siyah gövde çürüklüğü" hastalığı, genç bitkilerin çeliklerinde ciddi durum yaratmaktadır. Ancak tam büyümüş bitkilere de saldırır, yapraklarının dökülmesine sebep olur, bodurlaştırır ve sonunda a öldürür. Çeliklerin çürümesi dipte başlar, yaprakların solması ve ölmesine kadar yukarılara doğru ilerler. Yaşlı bitkilerin gövdelerinin "siyahlaşması" uca doğru ilerleme yapar; alt kısımlar büzülür ve yapraksızlasın Mücadele ; sadece sağlıklı bitkilerden çelik alınır; bunlar temiz köklendirme ortamı içinde köklendirilir ve köklenmiş çelikler buhar ile pastörize edilmiş toprağa dikilir; pastörize edilmiş toprağın tekrar istilasını önlemek üzere toprak ıslatma maddesi olan "dexon" kullanılır.
"Siyah dip çürüklüğü" hastalığı Pythium debaryanum mantarı tarafından meydana getitilir. Hastalığın belirtisi olarak "solgunluk" olur, daha sonra dip kısımlarda "kararma" oluşarak bitki ölür.
"Kök çürüklüğü" hastalığının etmenleri olan Thielaviopsis basicola ve Sclerotinia sclerotiorum mantarları, bir kere Sardunya'ları yetiştirme için kullanılan toprağı istila ettikten sonra, bunlara şiddetli hasar verme kabiljyetindedir. Mücadele ; istila edilmiş toprak "buhar" ile pastörize edilir veya yeni-te'miz toprak kullanılır; toprak ıslatma maddesi olan "PCIMB (terraklor)" Sc/erot/n/a'yı, "thiabendazole (Mertekt)" ise Thielaviopsis'l denetim altına alır.
Yaprak Lekelenmesi : Cercospora brunkii, Pleosphaerulina sp. ve Ascochyta sp., Coniothyrium trabuti, Macrospohum pelargoni mantarlarının yarattığı "yaprak lekelenmesi" Sardunya'larda görülmektedir. Yuvarlak kahve renkte leke'ler ile kendini göstererir. Mücadele için, "Botrytis yaprak lekelenmesi"ndeki usuller uygulanır.
Altemaria tenuis mantarının yarattığı "yaprak lekelenmesi" hastalığı, kış esnasında yetişen Sardunya'ları sık sık etki altına alır. "Leke'ler boyut bakımından 1-10 mm arasında değişir. Daha geniş olanlar zaman zaman aynı merkezli halkalı koyu esmer olurlar. Bu belirtiler bazan Xanthomonas pelargonii bakterisi tarafından meydana getirilenler ile karıştırılmaktadır. Bu mantar alt yapraklarda daha yaygındır. Mücadele ; lekeli yapraklar uzaklaştırılır ve yok edilir; ticari ekim-dikim yapılan alanlara "bakırMı" bir ilaç püskürtülür.
Xanthomonas pelargonii bakterisi'nin sebep olduğu "yaprak lekelenmesi" hastalığı, özellikle ılık ve nemli havalar esnasında genç bitkilerin sıkışık olduğu ve çok hızla turfanda edildiği seralarda çok ciddi duruma geçer. "Lekelenme", özellikle bitkiler yastıklarda birbirine çok yakın olursa, ılık ve rutubetli havalarda bahçe sardunyalarının da yapraklarında ortaya çıkar. Leke'ler önce toplu iğne başı kadar genişlikte, yuvarlak veya düzensiz, esmer ve gömülü durumdadır. Birçok leke, bilhassa yaşlı alt yapraklar arasında tek bir yaprakta ortaya çıkabilir. Leke'ler sık sık bileşir ve büyük bir yaprak kısmını öldürür, yaprak daha sonra dökülür. Hastalık yüksek sıcaklık ile teşvik edilmektedir. Aynı bakteri gövdelerde "siyah çürüklük" yaratma özelliği taşır. Pseudomonas erodii bakterisi de Sardunya'da "yaprak lekelenmesi" doğurur. Mücadele ; hastalık belirtisi gösteren tüm yapraklar toplanıp atılır; yetiştirme tezgahları üzerindeki bitkiler arası oldukça açık yapılır; bitkileri ıslatmaktan kaçınılır, çünkü mikrop yüklü su bitkiden bitkiye sıçrayabilir; rutubeti azaltmak üzere pervane ile havalandırma düzeni kurulur; bakteriler, bitki çoğaltmada kullanılan . yastıkların toprağında yaşayabildiği için, hastalıklı toprak parçalarının sağlıklı bitkilere sıçratılmasından kaçınılır; gerektiği takdirde "bakır'lı" bir ilaç püskürtülür.
Başka Bakteri Hastalıkları: Sardunya'da bakteri'lerden; Bacterium cordii ve Bacterium pelarğoni "yaprak lekelenmesi", Corynebacterium fascians "yassılaşma" ve Agrobactehum tumefaciens "ur" hastalık'ları husule getirmektedir. Mücadele için, başka bitkilerin benzer hastalıklarındaki gibi hareket edilir.
Virüs : Birçok virüs hastalığı Sardunya'yı etkilemektedir. Bunlar arasında; hıyar'daki (Cucumis sativus) mozayik virüsü "mozayik", sardunya'daki yaprak kıvrıklığı virüsü "kıvrılma veya yaprak kıvrıklığı", domates'deki lekeli solgunluk virüsü "lekeli solgunluk" ve pancar'daki tepe kıvrıklığı virüsü "tepe kıvrıklığı" hastalıklarına sebep olurlar.
Mücadele : Bu virüslerden herhangi birini barındırdığı bilinen bitkiler yok edilir. Virüs belirtileri zaman zaman maskelenebildiğinden, ticari üreticiler bitkilerin sağlıklı olduğundan emin olabilmek için uzun zaman dönemleri boyunca stoktaki bitkileri dikkatle gözlem altında tutarlar.
Nematod : Meloidogyne hapla ve M incoğnita nematod'larının istilasına uğramış
sardunya' lar "kök-yumrusu" oluşturularak tahrip edilir. Bu sardunyaların içinde
büyüdüğü toprak tekrar kullanılmadan önce "buhar" ile pastörize edilir veya nematod
ilaçlarından biri ile muamele edilir. •
?ğimsi Büyüme : Bulaşıcı olmayan hastalıklardan biri de, yetersiz ışık, aşırı gübreleme ve sulama, fazla sıkışık olma sonucunda ortaya çıkan "iğ gibi büyüme" ve "çiçeklenme azlığı veya yokluğu"dur.
?işkinlik, Su Toplanması: Bulaşıcı olmayan bu hastalık seralarda ortaya çıkar; daha sonra pas esmeri renk ve şişe mantarı gibi kıvam alacak olan bitkiler önceleri suya sokulmuş gibi görünürler. Taç yapraklar üzerinde de şişe mantarı sertliğinde sırt'lar gelişir. Hastalık iyi yetiştirme uygulamaları ile denetim altında tutulabilir. Bitkiler aşırı sulandığı zaman, sonbahar sonlarında ve bulutlu havalarda daha şiddetlenir. Işığın alınmasına müsaade edilir ve havadaki nemi düşürmek için havalandırma düzeni kurulur. ?yi şartlar yaratılırsa bitkiler hastalıktan kurtulabilir.
.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS B?TK?LER? HASTALIKLARI ---2008
sp.) HASTALIKLARI (Park-Bahçe Çiçeği, Salon Bitkisi)
Siyah Sap : Fusarium sp. mantarı ile etkilenen sardunya gövdeleri kömür rengi alır ve Pythium splendens'm sebep olduğu belirtilere biraz benzerdir.
Mücadele için, imalatçı firmanın talimatına uygun biçimde toprağın "benlat" ile ıslatılması bu hastalığı denetim altına alır.
Pas : Puccinia pelarğonü-zonalis mantarının husule getirdiği bu hastalık'da, Sardunya'nın yaprak, yaprak sapı ve gövdelerinde esmer ve toz gibi spor çıkıntı'ları gelişir. Sonunda yapraklar sararır, kurur ve olgunlaşamadan dökülür. Sardunya'nın ciddi hasar veren bir hastalığı haline gelebilir. Mücadele için, alt ve üst yüzeylere her 10 günde bir "poliram", "maneb" veya "zineb" püskürtülmesi, "pas" hastalığını denetim altına alır.
Küf : Botrytis cinerea mantarı'nın sebep olduğu bu hastalık; başlangıçta yaprak'ların boz renkte bir "küflenme" ile ortaya çıkar, sonra bütün yaprağı küf tabakası kaplar. Hastalığın ilerlemesi ile bu belirti sap'larde ve çiçek'lerde görülür; "esmerleşme" ve "siyahlaşma"dan sonra bitki ksımları ölür ve boz renkte bir misel örtüsüyle kaplanır. Botrytis cinerea mantan'nın husule getirdiği "yaprak lekelenmesi, çiçek yanıklığı" hastalığı, bitkilerin sık sık yüzeyden ıslatıldığı soğuk ve nemli seralarda yaygın olarak görülür. Esmer ve suya sokulmuş gibi gözüken kısımlar kurur. Mantarın bozumsu esmer spor kitlesi hastalığın işaretidir. Çiçekler de saldırıya uğrar; taç yapraklann rengi bozulur, çiçekler solar ve düşer. Botrytis cinerea çeliklerde de bir "esmer çürüklük" hasıl eder. Mücadele ; "benlat", "botran", "kaptan" veya "zineb"den biri ile püskürtme yapılır; serada havalandırma düzenlemesi yapılır ve nispi rutubeti azaltmak üzere sıcaklık yükseltilir; bu hastalığın Sardunya'da denetim
altına alınması bakımından "termil" ilacının etkili olduğu ifade edilmektedir.
Çürüklük: Pythium splendens mantarının husule getirdiği "siyah gövde çürüklüğü" hastalığı, genç bitkilerin çeliklerinde ciddi durum yaratmaktadır. Ancak tam büyümüş bitkilere de saldırır, yapraklarının dökülmesine sebep olur, bodurlaştırır ve sonunda a öldürür. Çeliklerin çürümesi dipte başlar, yaprakların solması ve ölmesine kadar yukarılara doğru ilerler. Yaşlı bitkilerin gövdelerinin "siyahlaşması" uca doğru ilerleme yapar; alt kısımlar büzülür ve yapraksızlasın Mücadele ; sadece sağlıklı bitkilerden çelik alınır; bunlar temiz köklendirme ortamı içinde köklendirilir ve köklenmiş çelikler buhar ile pastörize edilmiş toprağa dikilir; pastörize edilmiş toprağın tekrar istilasını önlemek üzere toprak ıslatma maddesi olan "dexon" kullanılır.
"Siyah dip çürüklüğü" hastalığı Pythium debaryanum mantarı tarafından meydana getitilir. Hastalığın belirtisi olarak "solgunluk" olur, daha sonra dip kısımlarda "kararma" oluşarak bitki ölür.
"Kök çürüklüğü" hastalığının etmenleri olan Thielaviopsis basicola ve Sclerotinia sclerotiorum mantarları, bir kere Sardunya'ları yetiştirme için kullanılan toprağı istila ettikten sonra, bunlara şiddetli hasar verme kabiljyetindedir. Mücadele ; istila edilmiş toprak "buhar" ile pastörize edilir veya yeni-te'miz toprak kullanılır; toprak ıslatma maddesi olan "PCIMB (terraklor)" Sc/erot/n/a'yı, "thiabendazole (Mertekt)" ise Thielaviopsis'l denetim altına alır.
Yaprak Lekelenmesi : Cercospora brunkii, Pleosphaerulina sp. ve Ascochyta sp., Coniothyrium trabuti, Macrospohum pelargoni mantarlarının yarattığı "yaprak lekelenmesi" Sardunya'larda görülmektedir. Yuvarlak kahve renkte leke'ler ile kendini göstererir. Mücadele için, "Botrytis yaprak lekelenmesi"ndeki usuller uygulanır.
Altemaria tenuis mantarının yarattığı "yaprak lekelenmesi" hastalığı, kış esnasında yetişen Sardunya'ları sık sık etki altına alır. "Leke'ler boyut bakımından 1-10 mm arasında değişir. Daha geniş olanlar zaman zaman aynı merkezli halkalı koyu esmer olurlar. Bu belirtiler bazan Xanthomonas pelargonii bakterisi tarafından meydana getirilenler ile karıştırılmaktadır. Bu mantar alt yapraklarda daha yaygındır. Mücadele ; lekeli yapraklar uzaklaştırılır ve yok edilir; ticari ekim-dikim yapılan alanlara "bakırMı" bir ilaç püskürtülür.
Xanthomonas pelargonii bakterisi'nin sebep olduğu "yaprak lekelenmesi" hastalığı, özellikle ılık ve nemli havalar esnasında genç bitkilerin sıkışık olduğu ve çok hızla turfanda edildiği seralarda çok ciddi duruma geçer. "Lekelenme", özellikle bitkiler yastıklarda birbirine çok yakın olursa, ılık ve rutubetli havalarda bahçe sardunyalarının da yapraklarında ortaya çıkar. Leke'ler önce toplu iğne başı kadar genişlikte, yuvarlak veya düzensiz, esmer ve gömülü durumdadır. Birçok leke, bilhassa yaşlı alt yapraklar arasında tek bir yaprakta ortaya çıkabilir. Leke'ler sık sık bileşir ve büyük bir yaprak kısmını öldürür, yaprak daha sonra dökülür. Hastalık yüksek sıcaklık ile teşvik edilmektedir. Aynı bakteri gövdelerde "siyah çürüklük" yaratma özelliği taşır. Pseudomonas erodii bakterisi de Sardunya'da "yaprak lekelenmesi" doğurur. Mücadele ; hastalık belirtisi gösteren tüm yapraklar toplanıp atılır; yetiştirme tezgahları üzerindeki bitkiler arası oldukça açık yapılır; bitkileri ıslatmaktan kaçınılır, çünkü mikrop yüklü su bitkiden bitkiye sıçrayabilir; rutubeti azaltmak üzere pervane ile havalandırma düzeni kurulur; bakteriler, bitki çoğaltmada kullanılan . yastıkların toprağında yaşayabildiği için, hastalıklı toprak parçalarının sağlıklı bitkilere sıçratılmasından kaçınılır; gerektiği takdirde "bakır'lı" bir ilaç püskürtülür.
Başka Bakteri Hastalıkları: Sardunya'da bakteri'lerden; Bacterium cordii ve Bacterium pelarğoni "yaprak lekelenmesi", Corynebacterium fascians "yassılaşma" ve Agrobactehum tumefaciens "ur" hastalık'ları husule getirmektedir. Mücadele için, başka bitkilerin benzer hastalıklarındaki gibi hareket edilir.
Virüs : Birçok virüs hastalığı Sardunya'yı etkilemektedir. Bunlar arasında; hıyar'daki (Cucumis sativus) mozayik virüsü "mozayik", sardunya'daki yaprak kıvrıklığı virüsü "kıvrılma veya yaprak kıvrıklığı", domates'deki lekeli solgunluk virüsü "lekeli solgunluk" ve pancar'daki tepe kıvrıklığı virüsü "tepe kıvrıklığı" hastalıklarına sebep olurlar.
Mücadele : Bu virüslerden herhangi birini barındırdığı bilinen bitkiler yok edilir. Virüs belirtileri zaman zaman maskelenebildiğinden, ticari üreticiler bitkilerin sağlıklı olduğundan emin olabilmek için uzun zaman dönemleri boyunca stoktaki bitkileri dikkatle gözlem altında tutarlar.
Nematod : Meloidogyne hapla ve M incoğnita nematod'larının istilasına uğramış
sardunya' lar "kök-yumrusu" oluşturularak tahrip edilir. Bu sardunyaların içinde
büyüdüğü toprak tekrar kullanılmadan önce "buhar" ile pastörize edilir veya nematod
ilaçlarından biri ile muamele edilir. •
?ğimsi Büyüme : Bulaşıcı olmayan hastalıklardan biri de, yetersiz ışık, aşırı gübreleme ve sulama, fazla sıkışık olma sonucunda ortaya çıkan "iğ gibi büyüme" ve "çiçeklenme azlığı veya yokluğu"dur.
?işkinlik, Su Toplanması: Bulaşıcı olmayan bu hastalık seralarda ortaya çıkar; daha sonra pas esmeri renk ve şişe mantarı gibi kıvam alacak olan bitkiler önceleri suya sokulmuş gibi görünürler. Taç yapraklar üzerinde de şişe mantarı sertliğinde sırt'lar gelişir. Hastalık iyi yetiştirme uygulamaları ile denetim altında tutulabilir. Bitkiler aşırı sulandığı zaman, sonbahar sonlarında ve bulutlu havalarda daha şiddetlenir. Işığın alınmasına müsaade edilir ve havadaki nemi düşürmek için havalandırma düzeni kurulur. ?yi şartlar yaratılırsa bitkiler hastalıktan kurtulabilir.
.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS B?TK?LER? HASTALIKLARI ---2008