Tweet
ŞİMŞİR (Buxus sp.) HASTALIKLARI (Çiçekli Çalı)
Yaprak Lekelenmesi : Bu hastalığın belirtisi olarak; yapraklar saman şansına döner; Fusarium buxicola, Phyllosticta auerswaldii, Collectotrichum sp. ve Macrophorfıa candollei gibi mantarların küçük siyah üreme yapılarından ibaret kalın benekli hale gelirler.
Hastalığın başka belirtisi de yaprak lekelenmesi'dir. Mantarların hepsinin hücumu, görünüşe göre yaprakların çeşitli sebepler ile zayıflatılmasına bağlı olmaktadır.
Mücadele : Yaprak lekelenmesi hastalığı ağacın üzerindeki tüm hastalıklı ve dökülmüş yaprakların silkelenip yok edilmesi ile denetim altında tutulabilir. Daha iyi , havalandırma sağlamak üzere, tek tek veya çit halindeki bitkilerin orta kısmındaki tüm ölü dalların çıkarılması gerekir. İlkbaharda büyüme başlamadan evvel bir "bakır'lı" fungisid uygulaması faydalıdır. Bu püskürtme maddesi yaprakların renginin bozulmasını doğuracaktır, fakat görünmeyen etki hemen yeni büyüme ile gizlenir.
Yanıklık : Şimşir yapraklarının "yanıklık"a uğramasından sorumlu birkaç mantar mevcuttur.
En yaygın olanlar Phoma conidiogena ve Hyponectria buxi mantarlarıdır. Bununla beraber bu hastalık karmaşası bakımından bu iki mantarın tam rolü açıklığa kavuşturulmuş değildir.
Mücadele : "Doku bozuklaşması" denetimi için tavsiye edilen fungisid'ler "yanıklık"ın denetimini sağlayacaktır.
Doku Bozuklaşması : Pseudonectria rousselianş mantarınca sebep olunan şimşir'in bu tahripçi hastalığının ilk dikkat çekici belirtisi, belli dalların ve belli bitkilerin kümeler halinde ilkbahar başlarında yeni büyümeyi başlatmamalarıdır ve yeni büyümenin kuvvetli olmamasıdır. Yaprak'lar olağan yeşil renklerinden açık yeşile ve daha sonra haki rengin çeşitli tonlarına döner. Hastalanan yaprak'lar yukarı doğru döner ve sağlıklı gövde'lerdeki yaprakların aksine gövdeye yakınlaşır. Hastalanmış yaprak'lar ve dal'lar küçük, gül renkli ve mum gibi çıkıntılar gösterirler, bunlar mantarın Volutella sp. devresine ait üreme yapılarıdır. Hastalıklı dalın dibindeki kabuk gevşektir ve aittaki siyaha dönmüş odundan kolayca soyulur. Hastalığın sık sık küçük ölü sürgünlerin dibinde veya yaprakların birikmiş olduğu çatallar içinde yer aldığı görülür. Şimşir sürgün'lerinde bir Verticillium türü "uçtan ölüm", imperfekt devresi Fusahum buxicola olarak bilinen Nectria desmazierii "doku bozuklaşması" ve "uçtan ölüm" hastalıkları yapar. Mücadele : Ölü dallar fark edilir edilmez hemen uzaklaştırılır. Büyük dallardaki "doku bozuklaşması" oluşumlarına kesme-biçme işlemleri uygulanır. Çatal yerlerinde yerleşmiş olan tüm yaprakların yıllık olarak uzaklaştırılması ve yok edilmesi tavsiye edilmektedir. "Bakır'lı" bir fungisid'in veya "kireçli kükürTün dört kere uygulanmasının bu oluşumları önlemede çok etkili olduğu ifade edilmektedir. Birincisi, ölü yaprakların ve ölen dalların uzaklaştırılmasından sonra ve ilkbaharda büyümenin başlamasından önce; ikincisi, yeni kısımların büyümesinin yarıya ulaştığı zaman; üçüncüsü, ilkbahar büyümesi tamamlandıktan sonra; dördüncüsü, sonbahar büyümesi tamamlandıktan sonra,' yapılır. Şimşir bitkileri, toprağa iyi çürümüş sığır gübresi veya ticari gübre'ler ve tabii kireçtaşı uygulaması ile zaman zaman beslenmelidir.
Chaetodochium bux), Volutella buxı ve Nectria rouse)))ana mantar'ları şimşir'de "dal kurutan doku bozuklaşması" hastalığı yaratırlar. Hastalığın ilerleyişi olarak; önce yaprak'da "renk bozulması" olur, sonra yaprak'lar saman renginde "sararma"ya uğrar, dal'larda kuruma başlar, ince sürgün'ler dökülür, yaşlı dal'larda "doku bozuklaşması" oluşum'ları belirir. Mücadele : Sisli arazilerde hastalık teşvik edilmektedir.
Kök Çürüklüğü : Phytophthora cinnamomi mantarının etkisi ile, tüm bitkinin , birdenbire solması ve ölmesinden sonra rengi bozulmuş yapraklar bulunması bu hastalığın özelliğidir. Porsuk (Taxus sp.), ormangülü {Rhododendron sp.) ve çok
sayıda başka odunsu süs bitkisi de bu hastalığa maruzdur.
Şimşir'de Phytophtora parasitica da "kök çürüklüğü"ne ve "yanıklık"a, Paecilomyces buxi ise "sağlık düşüşü"ne sebep olur.
Mücadele : Etkilenmiş bitkiler kuıtarılamaz. İstila edilmiş toprak "buhar" ile pastörize edilir ve sağlıklı bitkiler dikilir.
Nematod : Mesela Pratylenchus pratensis gibi çayır nematod'larının istilasından dolayı şimşir'de; yaprakların tunç rengi alması, bodur büyüme ve genel sağlık düşüşü olguları ortaya çıkabilir. Bunlar ufacık, 0,3-0,7 milimetre boyunda kurtçuklardır, sadece mikroskop ile görülebilirler.
İstila edilen kök'ler ölür, bundan dolayı bitki istila kısmının yukarısında yan kökler oluşturur. Yan kökler de sırası ile istila edilfr. Tekrarlayan istilalar ve yan kök oluşumu sonucu cadı süpürgesine benzeyen bodur kök sistemi ortaya çıkar. Şiddetli yağmurlar bile böyle sıkıca örülmüş kök demetlerini.ıslatmaya yetmemektedir.
Şimşir bitkileri; "kök ur'u" nematodu {Meloidogyne incoğnita), çeşitli "halka" nematod'ları (Criconema sp., Criconemoides sp. ve Procriconema sp.) ve "sarmal" nematod (Helicotylenchus) gibileri içine alap birkaç parazit nematod'un rahatsızlandırmasına maruz bulunmaktadır.
Mücadele : Köklerin dışında yaşayan Pratylenchus pratensis gibi ektoparazit nematod'ları denetim altında tutmak üzere birkaç kimyasal madde vardır. Bunlardan "nemagon" ve "mobilavvn" gibi maddeler yaşlı ve istilaya uğramış şimşir'lerin toprağının ıslatılmasında kullanılmaktadır. Bu işlem, iyi denetim başarılmadan önceki birkaç yıl boyunca her yıl tekrarlanmak zorundadır. Kök faaliyetini teşvik etmek için gübreleme ve kırpma yapılmalıdır.
Şimşir köklerinin içinde yaşayan endoparazit nematod'lardan "kök ur'u" nematodu (Meloidogyne incoğnita) "dasanit" veya "mokab" ile denetim altında tutulmaktadır.
İyi bakım sağlama ve kuru dönemler esnasında toprak tamamen ıslak tutma usulleri ile, istila edilmiş fakat işlem uygulanmamış bitkilerin hayatı uzatılabilir. Şimşir bitkisi istila edilmiş toprakta yer değiştirilmeden önce dikim yerleri bu amaç için uygun birkaç maddeden biri ile tütsülenmelidir.
Kış Hasarı ve Güneş Kavurması: Çoğu şimşir rahatsızlığı donmadan ve güneş yakmasından dolayı olur. Çünkü bu olgular sonucu kambiyum ve olgunlaşmamış odun dokuları hasar görür.
Kış hasan ile birkaç ayn belirti sergilenmektedir. Bir çeşit belirti, büyüme mevsimi güze sarkarsa veya bahann çok erken başlarsa genç yaprak'ların ve sürgün'lerin hasar görebilmesidir. Kış mevsiminde soğuk ve kuru rüzgara maruz kalma sonucu yapraklar pas kahverengisinden kırmızıya değişen renge döner. Yaprak'ların, sürgün'lerin ve hatta bütün bitki'nin "uçtan ölüm"ü ilk kış günlerinde ortaya çıkar, çünkü böyle hallerde topraküstü dokular hızla çözülür, donmuş topraktan ve köklerden gelenden daha fazla su kaybeder.
Başka bir çeşit kış zararı kabuğun yarılması ve soyulmasıdır. Kabuk gevşek olur ve gövde tamamen bununla çevrelenir, sonunda uzak kısımların ölümü gerçekleşir.
Mücadele: Gübreler ilkbaharda çok erkenden veya tercihan sonbahar sonlarında uygulanmalıdır. Özellikle kuzey enlemlerde kışın uygun rüzgar perdeleri sağlanır. Aralık ayında mülayim bir günde ve tekrar Şubattan sonra yine mülayim bir günde "wilt-pruf-NCF" püskürtme işlemi, kış rüzgarlarından koruma sağlayacaktır. Şiddetli donmayı önlemek ve devamlı olarak su sağlamaya faydalı olmak üzere, eşit miktarda yaprak çürüntüsü ve sığır gübresinden ibaret kuvvetli bir örtü malzemesi serilmelidir.
.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
Yaprak Lekelenmesi : Bu hastalığın belirtisi olarak; yapraklar saman şansına döner; Fusarium buxicola, Phyllosticta auerswaldii, Collectotrichum sp. ve Macrophorfıa candollei gibi mantarların küçük siyah üreme yapılarından ibaret kalın benekli hale gelirler.
Hastalığın başka belirtisi de yaprak lekelenmesi'dir. Mantarların hepsinin hücumu, görünüşe göre yaprakların çeşitli sebepler ile zayıflatılmasına bağlı olmaktadır.
Mücadele : Yaprak lekelenmesi hastalığı ağacın üzerindeki tüm hastalıklı ve dökülmüş yaprakların silkelenip yok edilmesi ile denetim altında tutulabilir. Daha iyi , havalandırma sağlamak üzere, tek tek veya çit halindeki bitkilerin orta kısmındaki tüm ölü dalların çıkarılması gerekir. İlkbaharda büyüme başlamadan evvel bir "bakır'lı" fungisid uygulaması faydalıdır. Bu püskürtme maddesi yaprakların renginin bozulmasını doğuracaktır, fakat görünmeyen etki hemen yeni büyüme ile gizlenir.
Yanıklık : Şimşir yapraklarının "yanıklık"a uğramasından sorumlu birkaç mantar mevcuttur.
En yaygın olanlar Phoma conidiogena ve Hyponectria buxi mantarlarıdır. Bununla beraber bu hastalık karmaşası bakımından bu iki mantarın tam rolü açıklığa kavuşturulmuş değildir.
Mücadele : "Doku bozuklaşması" denetimi için tavsiye edilen fungisid'ler "yanıklık"ın denetimini sağlayacaktır.
Doku Bozuklaşması : Pseudonectria rousselianş mantarınca sebep olunan şimşir'in bu tahripçi hastalığının ilk dikkat çekici belirtisi, belli dalların ve belli bitkilerin kümeler halinde ilkbahar başlarında yeni büyümeyi başlatmamalarıdır ve yeni büyümenin kuvvetli olmamasıdır. Yaprak'lar olağan yeşil renklerinden açık yeşile ve daha sonra haki rengin çeşitli tonlarına döner. Hastalanan yaprak'lar yukarı doğru döner ve sağlıklı gövde'lerdeki yaprakların aksine gövdeye yakınlaşır. Hastalanmış yaprak'lar ve dal'lar küçük, gül renkli ve mum gibi çıkıntılar gösterirler, bunlar mantarın Volutella sp. devresine ait üreme yapılarıdır. Hastalıklı dalın dibindeki kabuk gevşektir ve aittaki siyaha dönmüş odundan kolayca soyulur. Hastalığın sık sık küçük ölü sürgünlerin dibinde veya yaprakların birikmiş olduğu çatallar içinde yer aldığı görülür. Şimşir sürgün'lerinde bir Verticillium türü "uçtan ölüm", imperfekt devresi Fusahum buxicola olarak bilinen Nectria desmazierii "doku bozuklaşması" ve "uçtan ölüm" hastalıkları yapar. Mücadele : Ölü dallar fark edilir edilmez hemen uzaklaştırılır. Büyük dallardaki "doku bozuklaşması" oluşumlarına kesme-biçme işlemleri uygulanır. Çatal yerlerinde yerleşmiş olan tüm yaprakların yıllık olarak uzaklaştırılması ve yok edilmesi tavsiye edilmektedir. "Bakır'lı" bir fungisid'in veya "kireçli kükürTün dört kere uygulanmasının bu oluşumları önlemede çok etkili olduğu ifade edilmektedir. Birincisi, ölü yaprakların ve ölen dalların uzaklaştırılmasından sonra ve ilkbaharda büyümenin başlamasından önce; ikincisi, yeni kısımların büyümesinin yarıya ulaştığı zaman; üçüncüsü, ilkbahar büyümesi tamamlandıktan sonra; dördüncüsü, sonbahar büyümesi tamamlandıktan sonra,' yapılır. Şimşir bitkileri, toprağa iyi çürümüş sığır gübresi veya ticari gübre'ler ve tabii kireçtaşı uygulaması ile zaman zaman beslenmelidir.
Chaetodochium bux), Volutella buxı ve Nectria rouse)))ana mantar'ları şimşir'de "dal kurutan doku bozuklaşması" hastalığı yaratırlar. Hastalığın ilerleyişi olarak; önce yaprak'da "renk bozulması" olur, sonra yaprak'lar saman renginde "sararma"ya uğrar, dal'larda kuruma başlar, ince sürgün'ler dökülür, yaşlı dal'larda "doku bozuklaşması" oluşum'ları belirir. Mücadele : Sisli arazilerde hastalık teşvik edilmektedir.
Kök Çürüklüğü : Phytophthora cinnamomi mantarının etkisi ile, tüm bitkinin , birdenbire solması ve ölmesinden sonra rengi bozulmuş yapraklar bulunması bu hastalığın özelliğidir. Porsuk (Taxus sp.), ormangülü {Rhododendron sp.) ve çok
sayıda başka odunsu süs bitkisi de bu hastalığa maruzdur.
Şimşir'de Phytophtora parasitica da "kök çürüklüğü"ne ve "yanıklık"a, Paecilomyces buxi ise "sağlık düşüşü"ne sebep olur.
Mücadele : Etkilenmiş bitkiler kuıtarılamaz. İstila edilmiş toprak "buhar" ile pastörize edilir ve sağlıklı bitkiler dikilir.
Nematod : Mesela Pratylenchus pratensis gibi çayır nematod'larının istilasından dolayı şimşir'de; yaprakların tunç rengi alması, bodur büyüme ve genel sağlık düşüşü olguları ortaya çıkabilir. Bunlar ufacık, 0,3-0,7 milimetre boyunda kurtçuklardır, sadece mikroskop ile görülebilirler.
İstila edilen kök'ler ölür, bundan dolayı bitki istila kısmının yukarısında yan kökler oluşturur. Yan kökler de sırası ile istila edilfr. Tekrarlayan istilalar ve yan kök oluşumu sonucu cadı süpürgesine benzeyen bodur kök sistemi ortaya çıkar. Şiddetli yağmurlar bile böyle sıkıca örülmüş kök demetlerini.ıslatmaya yetmemektedir.
Şimşir bitkileri; "kök ur'u" nematodu {Meloidogyne incoğnita), çeşitli "halka" nematod'ları (Criconema sp., Criconemoides sp. ve Procriconema sp.) ve "sarmal" nematod (Helicotylenchus) gibileri içine alap birkaç parazit nematod'un rahatsızlandırmasına maruz bulunmaktadır.
Mücadele : Köklerin dışında yaşayan Pratylenchus pratensis gibi ektoparazit nematod'ları denetim altında tutmak üzere birkaç kimyasal madde vardır. Bunlardan "nemagon" ve "mobilavvn" gibi maddeler yaşlı ve istilaya uğramış şimşir'lerin toprağının ıslatılmasında kullanılmaktadır. Bu işlem, iyi denetim başarılmadan önceki birkaç yıl boyunca her yıl tekrarlanmak zorundadır. Kök faaliyetini teşvik etmek için gübreleme ve kırpma yapılmalıdır.
Şimşir köklerinin içinde yaşayan endoparazit nematod'lardan "kök ur'u" nematodu (Meloidogyne incoğnita) "dasanit" veya "mokab" ile denetim altında tutulmaktadır.
İyi bakım sağlama ve kuru dönemler esnasında toprak tamamen ıslak tutma usulleri ile, istila edilmiş fakat işlem uygulanmamış bitkilerin hayatı uzatılabilir. Şimşir bitkisi istila edilmiş toprakta yer değiştirilmeden önce dikim yerleri bu amaç için uygun birkaç maddeden biri ile tütsülenmelidir.
Kış Hasarı ve Güneş Kavurması: Çoğu şimşir rahatsızlığı donmadan ve güneş yakmasından dolayı olur. Çünkü bu olgular sonucu kambiyum ve olgunlaşmamış odun dokuları hasar görür.
Kış hasan ile birkaç ayn belirti sergilenmektedir. Bir çeşit belirti, büyüme mevsimi güze sarkarsa veya bahann çok erken başlarsa genç yaprak'ların ve sürgün'lerin hasar görebilmesidir. Kış mevsiminde soğuk ve kuru rüzgara maruz kalma sonucu yapraklar pas kahverengisinden kırmızıya değişen renge döner. Yaprak'ların, sürgün'lerin ve hatta bütün bitki'nin "uçtan ölüm"ü ilk kış günlerinde ortaya çıkar, çünkü böyle hallerde topraküstü dokular hızla çözülür, donmuş topraktan ve köklerden gelenden daha fazla su kaybeder.
Başka bir çeşit kış zararı kabuğun yarılması ve soyulmasıdır. Kabuk gevşek olur ve gövde tamamen bununla çevrelenir, sonunda uzak kısımların ölümü gerçekleşir.
Mücadele: Gübreler ilkbaharda çok erkenden veya tercihan sonbahar sonlarında uygulanmalıdır. Özellikle kuzey enlemlerde kışın uygun rüzgar perdeleri sağlanır. Aralık ayında mülayim bir günde ve tekrar Şubattan sonra yine mülayim bir günde "wilt-pruf-NCF" püskürtme işlemi, kış rüzgarlarından koruma sağlayacaktır. Şiddetli donmayı önlemek ve devamlı olarak su sağlamaya faydalı olmak üzere, eşit miktarda yaprak çürüntüsü ve sığır gübresinden ibaret kuvvetli bir örtü malzemesi serilmelidir.
.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008