Tweet
ASLANAĞZI (Arşlanağzı, Kurtağzı, Ejderağzı) (Antirrhinum sp.)
HASTALIKLARI (Park-Bahçe Çiçeği)
Yaprak Lekelenmesi: Aslanağzı bitkisi'nde;
Cercospora (Cercosporella) antirrhini mantarı tarafından oluşturulan bu hastalığa "saçma deliği" hastalığı" da denir. Yaprak'da ve yaprak sapı'nda ufak boyutlu, içe gömülü, önce koyu yeşil renkte, sulumsu kıvamda esmer sarı veya soluk boz renkteki
"leke"ler; yuvarlak ve 0.5-5 mm çapındadır. Mantar, bulaşık bitki döküntülerinde kışlama yapar. Bir mücadele yolu geliştirilmemiş olunmasına rağmen, döküntülerin yakılması ve "dithiokarbamat" püskürtmesi etkili olur.
Külteme : Oidium sp. mantarları ile ortaya çıkan bu "gerçek külleme" hastalığı, serada yetiştirilen aslanağzı yapraklarının her iki yüzünde ve genç gövdelerde beyaz bir örtü oluşturur. Mücadele için, "benlat" veya "karathan" püskürtülür.
Peronospora antirrhini mantarı tarafından sebep olunan"yalancı külleme" hastalığı aslanağzı fideciklerinde ciddi "devrilme (damping-off)" ve uç sürgünlerinde keskin "büyüme durması" hastalıklarına sebep olur. Mücadele bakımından genç bitkilere "bakır'lı" fungisid'ler püskürtülür.
Yanıklık : Phyllosticta antirrhini mantarının sebep olduğu "yanıklık", bahçe bitkilerinin hastalığıdır, en sık olarak Haziran ve Temmuzda zuhur eder. Yapraklarda krem renkli veya açık esmer yuvarlak lekeler gözükür, bunlar bazan başka renkler ile kuşatılır.
Phyllosticta antirrhini mantarı'nın oluşturduğu hastalığın ilerleyişi sırasında; yapraklarda önce yuvarlak, küçük biçimde; yeşil, esmer, kahverengi veya sarımsı kırmızı renkte leke'ler ortaya çıkar. Bunlara büyümeye başlar ve etrafı siyah çizgi ile kuşaklanır. Bu sırada bitki'de kuruma belirtisi görülür. Daha ileri safhada yaprak ve sap dışında bütün bitki'de hastalık belirtisi yayılır, çiçek oluşmasını engellemeye başlar.
Mantarın küçük ve siyah üreme yapı'ları yaprak'ların üst yüzlerindeki leke'lerin merkezinde gelişir. Siyah renkli püknid'ler ile örtülü kül renkli leke'ler gövdelerde gelişir. Bu lekeler çabucak genişler ve koyu esmere döner. Eğer leke'ler gövdeyi tamamen kuşatırsa bitki solar ve ölür.
Mücadele : Mantar bulaşık sap, yaprak ve tohum kapsülü'nde kışlama yapar. Bu hastalık aşırı nemli şartlarda teşvik olmaktadır. Kış geçmeden önce hasta bitki'nin döküntüleri yakılır. Hastalıklı yastık'lardaki bitkilerin tüm kısımları mevsim sonunda uzaklaştırılır ve yok edilir. "Zineb", "maneb" veya "kaptan" ilaçlarından biri püskürtülür. Yapraklar kuru, bitkiler arasındaki aralıklar geniş tutulur.
Yanık Leke : Colletotrichum antirrhini mantarı'nın sebep olduğu bu hastalık'da; yapraklarda boz'dan kahverengiye değişen renkte ve 3,5 mm boyutunda leke'ler ortaya çıkmaktadır. Bu leke'lerin sap'da meydana gelmesi durumunda leke biçimi oval'dir.
Pas : Puccinia antirrhini mantarı bahçe ve seradaki aslanağzı'ların en ciddi hastalıklardan birine sebep olmaktadır. Yaprak'lar, genç gövde'ler ve çanak yapraklar saldırıya maruz kalır. Yaprak'da ve tohum kabuğu'nda sarımsı kabarcık'lar gelişir ve bunlardan koyu kahve spor'lar tozar. Çok sayıda çıkan esmer renkli uredo yatağı kabarcık'ları sarımsı bir yaprak dokusu ile kuşatılır. Bitkiler solar, yaprak'lar kurumaya uğrar ve bitki çok çabuk ölür. Spor'lar rüzgar, ayrıca yaprak biti ve örümcek gibi taşıyıcı böcek'ler ile taşınıup bulaşma gerçekleşmektedir. Mantarın tam hayat devri bilinmemekte, bir ara konukçu'nun mevcut olduğu tahmin edilmektedir. Hastalanmış bitkiler olgunlaşmadan çiçeklenir ve sadece küçük çiçekli olurlar, erkenden ölebilirler.
Mücadele : Bu mantar tohum içinde taşınmadığı, sporlar tohum kabuğu kısımlarına yapıştığı için, tohumdan çoğaltma çelik kullanılmasına tercih edilir. Eğer çelik kullanılırsa sağlıklı bitkiler seçilmelidir. Hastalık aynı zamanda uredospor'ları
taşıyan böcekler ile bitkiden bitkiye yayılır, bu sebepten böcekler ile mücadele bu pas hastalığını denetim altına almaya yardım eder. Bitkiler bol hava alacak biçimde dikilmelidir ve yaprakların sulanması kesinlikle sınırlandırılmalıdır. Uredospor'lar düşük sıcaklıkta çok hızlı çimlendiklerinden bulaşmalar serin şartlarda en muhtemeldir. Çoğu üretici bitkileri birkaç gün 20 oC'nin üzerindeki sıcaklıkta ve geceleri 17 oC'nin * altına düşürmeden tutmak, hastalığı denetim altında tutacaktır.
Yaprak'ların sulanması veya bunlara su sıçratmanın kaçınılmaz olduğu yerlerde bitki'lere haftada bir kere "kükürt ve zineb" karışımı veya "fore" püskürtülmesi gerekmektedir. İyi sonuç almak için yapraklar tamamen fungisid ile örtülmelidir. Böcek mücadele püskürtme maddeleri kullanılması gerektiğinde "zineb" ve "maneb" karışımı uygundur. Bina dışında aslanağzı- yetiştirildiği zaman dayanıklı varyeteler kullanılmalıdır.
Çürüklük: "Gövde çürüklüğü", Sclerotinia sclerotiorum mantarınca sebep olunan, sap'da gömülü ve suya sokulmuş gibi hasar belirtisi gösteren ve bu gibi gövde'lerin hemen çöktüğü bir hastalıktır. Rutubetli ve gölgeli şartlar altındaki aslanağzı bitki'leri, yumuşak-kaba, önce beyaz daha sonra siyah bir misel ile tamamen örtülür. Çiçek kurulları soluklaşır ve solgunlaşır, solar; çiçek'lerçöker. Hastalık aşağı doğru yayıldıkça bütün bitki solgunluğa uğrayabilir. Yassı ve düzensiz sklerotium'lar gövde içinde bulunabilir. Bunlar uzunluk bakımından 2 milimetreye ulaşabilir ve yaşlanma ile siyahlasın Bu hüf oluşumları mantarı uygunsuz şartlardan geçirir ve mayıs ayında askus'lu üreme organlarını geliştirir. Askus'lu üreme organlarından sporlar boşaltılır. Sporlar havada yüzer yahut arılar veya mite'ler tarafından çiçeklere taşınır. Çiçeklerin bulaşması başçık (stigma) yolu ile olur, rnantar içeri işler ve aşağı doğru oldukça hızlı büyüme yapar. Phytophthora cactorum ve P. parasitica da benzer bir hastalığa sebep olurlar. Mücadele ; hastalık belirtileri gözükür gözükmez tezgahlardan bitkiler ve istila edilmiş toprak uzaklaştırılır.
"Kök çürüklüğü" etmeni olan Pellicularia filamentosa mantarından dolayı olgun bitkilerin % 80'i kaybedilir. Bitkiler birdenbire solar ve ölür. Başka bir kök çürüklüğü etmeni mantar Phymatotrichum omnivorum'dur. Mücadele ; fazla sulamadan kaçınılmalıdır; "terraklor" veya "dekson ve terrakior karışımı" gibi toprak fungisidi uygulanır.
"Taç çürüklüğü"ne Pellicularia rolfsii mantarı sebep olur. Aynı zamanda birçok faydalı bitkinin kök ve taç kısmı hücuma uğrar. "Kök çürüklüğü"ndeki usuller mücadelede kullanılır.
Boz Küf: Botrytis cinerea mantarının husule getirdiği bu hastalıkta, tek tek dallar ve çiçek sapları boz küf 'ün hücumuna uğrar. Bu hastalık çiçek başaklarının solmasına ve gövde üzerinde çiçek kümelerinin dibinde açık esmer lekelerin gelişmesine sebep olur.
Mantar çiçek kısımlarından bitkiye girer, gövde içerisine ilerler, kanserli bölgeler husule getirir. Buluşma bez kıllardan olur. Rutubetli şartlar altında mantarın sporları açık esmer veya boz kitleler halinde gelişir. Bitlere karşı insektisid uygulaması veya şırınga edilmesi sonucunda bitkinin yaprakları fazla ıslak olduğu zaman, bu küf çarpıcı hasar yaratır. Bulaşık bitkiler yerden 50-60 cm'den kırılır.
Mücadele : Seralarda sıcaklık, havalandırma ve kuvvetli hava akımı kullanılarak aşın rutubetten kaçınılır. Farkedilir edilmez hastalıklı çiçek sapları kesilip atılır ve yok edilir. Seradaki ve bahçedeki bitkiler kalıntılardan temiz tutulur, çünkü mantar
böyle şartlar altında bir çürüklük etmem olarak yaşayabilir ve sporları buradan canlı bitkilere üflenebilir. Bitkiler ikincil bir büyümeyi tahrik etmek için kesildikten sonra "benlat" veya "zineb" püskürtülmesi faydalıdır.
Doku Ölümü : Colletotrichum antirrhini mantarının bu hastalığı sonbahar ve ilkbahar sırasında serada en ciddi biçimde gelişme gösterir. Bahçede en muhtemel olarak yaz sonunda ortaya çıkar.
Tüm yaşlarda yapraklar ve gövdeler hücuma uğrar. Yaşlı gövdelerdeki leke'ler gömülü durumda, biçim bakımından uzunca, renk bakımından soluk sarımsı yeşilden boza değişik, dar esmer bi sınırlıdır. Spor kabarcıkları daha sonra lekeler içinde küçük siyah sivilceler olarak gözükür.
Mücadele : "Zineb", "maneb" veya "kaptan" ilaçlarından biri püskürtülür. Sadece sağlıklı bitki'lerden çelik alınır. Bitki'lere sulama yaparken yaprakların ıslanmasından kaçınmalıdır.
Solgunluk : Aslanağzı bitkisi'nde iki solgunluk hastalığı etmeni aşağıda verilmektedir.
Verticillium albo-atrum isimli toprak mantarı, çeşitli süs ve faydalanma bitkilerinde sık sık "solma"ya sebep olarak, aslanağzı'nın da "solganluğu"na sebep olduğu ifade edilmektedir. Aslanağzı bitkileri pastörize edilmemiş eski kasımpatı (Chrysanthemum sp.) toprağına dikildiği zaman bu hastalık ortaya çıkar.
Phytpohthora pini var. antirrhini'rim sebep olduğu hastalık'da; bitki önce solar, daha sonra "ölüm" gerçekleşir. Bitki'nin sapı'nda ve kabuk dokusu'nda hastalığın beli,rtisi ortaya çıkar. Ana kökü çürümeye başlar. Hastalığın etmeni mantar, bitki artıklarında kışlama yapar. Hastalık, özellikle sera'da büyük hasar yaratmaktadır.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
HASTALIKLARI (Park-Bahçe Çiçeği)
Yaprak Lekelenmesi: Aslanağzı bitkisi'nde;
Cercospora (Cercosporella) antirrhini mantarı tarafından oluşturulan bu hastalığa "saçma deliği" hastalığı" da denir. Yaprak'da ve yaprak sapı'nda ufak boyutlu, içe gömülü, önce koyu yeşil renkte, sulumsu kıvamda esmer sarı veya soluk boz renkteki
"leke"ler; yuvarlak ve 0.5-5 mm çapındadır. Mantar, bulaşık bitki döküntülerinde kışlama yapar. Bir mücadele yolu geliştirilmemiş olunmasına rağmen, döküntülerin yakılması ve "dithiokarbamat" püskürtmesi etkili olur.
Külteme : Oidium sp. mantarları ile ortaya çıkan bu "gerçek külleme" hastalığı, serada yetiştirilen aslanağzı yapraklarının her iki yüzünde ve genç gövdelerde beyaz bir örtü oluşturur. Mücadele için, "benlat" veya "karathan" püskürtülür.
Peronospora antirrhini mantarı tarafından sebep olunan"yalancı külleme" hastalığı aslanağzı fideciklerinde ciddi "devrilme (damping-off)" ve uç sürgünlerinde keskin "büyüme durması" hastalıklarına sebep olur. Mücadele bakımından genç bitkilere "bakır'lı" fungisid'ler püskürtülür.
Yanıklık : Phyllosticta antirrhini mantarının sebep olduğu "yanıklık", bahçe bitkilerinin hastalığıdır, en sık olarak Haziran ve Temmuzda zuhur eder. Yapraklarda krem renkli veya açık esmer yuvarlak lekeler gözükür, bunlar bazan başka renkler ile kuşatılır.
Phyllosticta antirrhini mantarı'nın oluşturduğu hastalığın ilerleyişi sırasında; yapraklarda önce yuvarlak, küçük biçimde; yeşil, esmer, kahverengi veya sarımsı kırmızı renkte leke'ler ortaya çıkar. Bunlara büyümeye başlar ve etrafı siyah çizgi ile kuşaklanır. Bu sırada bitki'de kuruma belirtisi görülür. Daha ileri safhada yaprak ve sap dışında bütün bitki'de hastalık belirtisi yayılır, çiçek oluşmasını engellemeye başlar.
Mantarın küçük ve siyah üreme yapı'ları yaprak'ların üst yüzlerindeki leke'lerin merkezinde gelişir. Siyah renkli püknid'ler ile örtülü kül renkli leke'ler gövdelerde gelişir. Bu lekeler çabucak genişler ve koyu esmere döner. Eğer leke'ler gövdeyi tamamen kuşatırsa bitki solar ve ölür.
Mücadele : Mantar bulaşık sap, yaprak ve tohum kapsülü'nde kışlama yapar. Bu hastalık aşırı nemli şartlarda teşvik olmaktadır. Kış geçmeden önce hasta bitki'nin döküntüleri yakılır. Hastalıklı yastık'lardaki bitkilerin tüm kısımları mevsim sonunda uzaklaştırılır ve yok edilir. "Zineb", "maneb" veya "kaptan" ilaçlarından biri püskürtülür. Yapraklar kuru, bitkiler arasındaki aralıklar geniş tutulur.
Yanık Leke : Colletotrichum antirrhini mantarı'nın sebep olduğu bu hastalık'da; yapraklarda boz'dan kahverengiye değişen renkte ve 3,5 mm boyutunda leke'ler ortaya çıkmaktadır. Bu leke'lerin sap'da meydana gelmesi durumunda leke biçimi oval'dir.
Pas : Puccinia antirrhini mantarı bahçe ve seradaki aslanağzı'ların en ciddi hastalıklardan birine sebep olmaktadır. Yaprak'lar, genç gövde'ler ve çanak yapraklar saldırıya maruz kalır. Yaprak'da ve tohum kabuğu'nda sarımsı kabarcık'lar gelişir ve bunlardan koyu kahve spor'lar tozar. Çok sayıda çıkan esmer renkli uredo yatağı kabarcık'ları sarımsı bir yaprak dokusu ile kuşatılır. Bitkiler solar, yaprak'lar kurumaya uğrar ve bitki çok çabuk ölür. Spor'lar rüzgar, ayrıca yaprak biti ve örümcek gibi taşıyıcı böcek'ler ile taşınıup bulaşma gerçekleşmektedir. Mantarın tam hayat devri bilinmemekte, bir ara konukçu'nun mevcut olduğu tahmin edilmektedir. Hastalanmış bitkiler olgunlaşmadan çiçeklenir ve sadece küçük çiçekli olurlar, erkenden ölebilirler.
Mücadele : Bu mantar tohum içinde taşınmadığı, sporlar tohum kabuğu kısımlarına yapıştığı için, tohumdan çoğaltma çelik kullanılmasına tercih edilir. Eğer çelik kullanılırsa sağlıklı bitkiler seçilmelidir. Hastalık aynı zamanda uredospor'ları
taşıyan böcekler ile bitkiden bitkiye yayılır, bu sebepten böcekler ile mücadele bu pas hastalığını denetim altına almaya yardım eder. Bitkiler bol hava alacak biçimde dikilmelidir ve yaprakların sulanması kesinlikle sınırlandırılmalıdır. Uredospor'lar düşük sıcaklıkta çok hızlı çimlendiklerinden bulaşmalar serin şartlarda en muhtemeldir. Çoğu üretici bitkileri birkaç gün 20 oC'nin üzerindeki sıcaklıkta ve geceleri 17 oC'nin * altına düşürmeden tutmak, hastalığı denetim altında tutacaktır.
Yaprak'ların sulanması veya bunlara su sıçratmanın kaçınılmaz olduğu yerlerde bitki'lere haftada bir kere "kükürt ve zineb" karışımı veya "fore" püskürtülmesi gerekmektedir. İyi sonuç almak için yapraklar tamamen fungisid ile örtülmelidir. Böcek mücadele püskürtme maddeleri kullanılması gerektiğinde "zineb" ve "maneb" karışımı uygundur. Bina dışında aslanağzı- yetiştirildiği zaman dayanıklı varyeteler kullanılmalıdır.
Çürüklük: "Gövde çürüklüğü", Sclerotinia sclerotiorum mantarınca sebep olunan, sap'da gömülü ve suya sokulmuş gibi hasar belirtisi gösteren ve bu gibi gövde'lerin hemen çöktüğü bir hastalıktır. Rutubetli ve gölgeli şartlar altındaki aslanağzı bitki'leri, yumuşak-kaba, önce beyaz daha sonra siyah bir misel ile tamamen örtülür. Çiçek kurulları soluklaşır ve solgunlaşır, solar; çiçek'lerçöker. Hastalık aşağı doğru yayıldıkça bütün bitki solgunluğa uğrayabilir. Yassı ve düzensiz sklerotium'lar gövde içinde bulunabilir. Bunlar uzunluk bakımından 2 milimetreye ulaşabilir ve yaşlanma ile siyahlasın Bu hüf oluşumları mantarı uygunsuz şartlardan geçirir ve mayıs ayında askus'lu üreme organlarını geliştirir. Askus'lu üreme organlarından sporlar boşaltılır. Sporlar havada yüzer yahut arılar veya mite'ler tarafından çiçeklere taşınır. Çiçeklerin bulaşması başçık (stigma) yolu ile olur, rnantar içeri işler ve aşağı doğru oldukça hızlı büyüme yapar. Phytophthora cactorum ve P. parasitica da benzer bir hastalığa sebep olurlar. Mücadele ; hastalık belirtileri gözükür gözükmez tezgahlardan bitkiler ve istila edilmiş toprak uzaklaştırılır.
"Kök çürüklüğü" etmeni olan Pellicularia filamentosa mantarından dolayı olgun bitkilerin % 80'i kaybedilir. Bitkiler birdenbire solar ve ölür. Başka bir kök çürüklüğü etmeni mantar Phymatotrichum omnivorum'dur. Mücadele ; fazla sulamadan kaçınılmalıdır; "terraklor" veya "dekson ve terrakior karışımı" gibi toprak fungisidi uygulanır.
"Taç çürüklüğü"ne Pellicularia rolfsii mantarı sebep olur. Aynı zamanda birçok faydalı bitkinin kök ve taç kısmı hücuma uğrar. "Kök çürüklüğü"ndeki usuller mücadelede kullanılır.
Boz Küf: Botrytis cinerea mantarının husule getirdiği bu hastalıkta, tek tek dallar ve çiçek sapları boz küf 'ün hücumuna uğrar. Bu hastalık çiçek başaklarının solmasına ve gövde üzerinde çiçek kümelerinin dibinde açık esmer lekelerin gelişmesine sebep olur.
Mantar çiçek kısımlarından bitkiye girer, gövde içerisine ilerler, kanserli bölgeler husule getirir. Buluşma bez kıllardan olur. Rutubetli şartlar altında mantarın sporları açık esmer veya boz kitleler halinde gelişir. Bitlere karşı insektisid uygulaması veya şırınga edilmesi sonucunda bitkinin yaprakları fazla ıslak olduğu zaman, bu küf çarpıcı hasar yaratır. Bulaşık bitkiler yerden 50-60 cm'den kırılır.
Mücadele : Seralarda sıcaklık, havalandırma ve kuvvetli hava akımı kullanılarak aşın rutubetten kaçınılır. Farkedilir edilmez hastalıklı çiçek sapları kesilip atılır ve yok edilir. Seradaki ve bahçedeki bitkiler kalıntılardan temiz tutulur, çünkü mantar
böyle şartlar altında bir çürüklük etmem olarak yaşayabilir ve sporları buradan canlı bitkilere üflenebilir. Bitkiler ikincil bir büyümeyi tahrik etmek için kesildikten sonra "benlat" veya "zineb" püskürtülmesi faydalıdır.
Doku Ölümü : Colletotrichum antirrhini mantarının bu hastalığı sonbahar ve ilkbahar sırasında serada en ciddi biçimde gelişme gösterir. Bahçede en muhtemel olarak yaz sonunda ortaya çıkar.
Tüm yaşlarda yapraklar ve gövdeler hücuma uğrar. Yaşlı gövdelerdeki leke'ler gömülü durumda, biçim bakımından uzunca, renk bakımından soluk sarımsı yeşilden boza değişik, dar esmer bi sınırlıdır. Spor kabarcıkları daha sonra lekeler içinde küçük siyah sivilceler olarak gözükür.
Mücadele : "Zineb", "maneb" veya "kaptan" ilaçlarından biri püskürtülür. Sadece sağlıklı bitki'lerden çelik alınır. Bitki'lere sulama yaparken yaprakların ıslanmasından kaçınmalıdır.
Solgunluk : Aslanağzı bitkisi'nde iki solgunluk hastalığı etmeni aşağıda verilmektedir.
Verticillium albo-atrum isimli toprak mantarı, çeşitli süs ve faydalanma bitkilerinde sık sık "solma"ya sebep olarak, aslanağzı'nın da "solganluğu"na sebep olduğu ifade edilmektedir. Aslanağzı bitkileri pastörize edilmemiş eski kasımpatı (Chrysanthemum sp.) toprağına dikildiği zaman bu hastalık ortaya çıkar.
Phytpohthora pini var. antirrhini'rim sebep olduğu hastalık'da; bitki önce solar, daha sonra "ölüm" gerçekleşir. Bitki'nin sapı'nda ve kabuk dokusu'nda hastalığın beli,rtisi ortaya çıkar. Ana kökü çürümeye başlar. Hastalığın etmeni mantar, bitki artıklarında kışlama yapar. Hastalık, özellikle sera'da büyük hasar yaratmaktadır.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008