Tweet
Patates çizgi virüsü (Patates Y virüsü) (Potato Y potyvirus, PVY)
Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli :
Bu virüs tarafından oluşturulan hastalık “Şiddetli Mozaik”, “Çizgi” ve “Patates Damar Bantlaşması Mozaik” hastalığı olarak bilinmektedir. Bu virüsün üç tane straini vardır.
Doğada, yaprak biti hastalığın vektörüdür. PVY’nin en az 30 tane yaprak biti vektörü vardır. PVY yaprak biti vektörleriyle bütün dünyaya yayılmıştır.
En önemli vektörleri Şeftali yaprak biti ve Patates yaprak biti (Aphis nasturti)’dir. Diğerleri Aphis fabae, Myzus (Nectarasiphon) certus, Rhopalosiphum insertum, Macrosiphum euphorbiae'dir .
Yaprak bitleri bitkide beslenmeye başladıktan birkaç saniye sonra virüsü bünyesine alır ve virüsü hemen nakleder. Virüs persistent değildir. Bitkide sistemiktir. Konukçu bitkide inkübasyon süresi 5-15 gündür. Virüsün tarlada yayılmasında en önemli yol, yaprak biti vektörleri ile olan yayılmadır. Ancak PVY yaprakların birbiri ile teması, yaralanmayla (mekanik olarak) da taşınabilir.
PVY patatesden başka domates, tütün ve biberin yanında birçok yabancı otu da hastalandırır. Bulaşık tohumluk patatesler virüsün esas bulaşma kaynağıdır.
Bu hastalığın simptomları virüs strainine, çeşitlerin hassasiyetine, enfeksiyon zamanındaki bitkinin yaşına ve çevre koşullarına bağlıdır. Hastalığın belirtileri (mozaik ve beneklenme) sıcaklık 38° C’nin üzerine çıktığı zaman maskelenebilir.
Hastalığın ilk belirtileri ilk yıl genel olarak düzensiz mozayık ve koyu lekeler şeklinde görülür. Hastalığın ileri safhalarında tepe yapraklarında kıvırcıklaşma oluşur. Yaprak kırçıllı olur, dokunulduğunda kolaylıkla sapa bağlı yerden kopar. Alt yapraklar ise nekrotikleşip gövdeye yapışır. Büyümede geri kalma meydana geldiği gibi yumru bağlama azdır.
Hasta yumrudan gelen bitkide mozayık, kıvırcıklaşma ilk belirtilerdir. Daha sonra yaprak alt damarları boyunca kahverengileşme görülür, daha sonra bunlar siyah çizgi görünümünü alır. Bazı çeşitlerde ise yapraklarda nekrotik lekeler ve benekler oluşturur. Bitkilerde bodurlaşma meydana gelir.
. Patates Y virüsünün (PVY) patates bitkisinde oluşturduğu belirtiler :
Yıl içindeki geç enfeksiyonlar yapraklarda simptom oluşturmaz. Ancak virüs yumrulara yerleşir. Bulaşık yumrulardan kaynaklanan enfeksiyonlarda, bitkilerde mozaik beneklenme ve nekroz oluşur. Ancak bu simptomlar tarlalarda sonradan olan erken enfeksiyon ile oluşan simptomlardan daha hafif olur.
PVY ve PVX ile beraber enfeksiyon yaptıklarında yaprakta kıvırcıklaşma ve damar nekrozu daha şiddetlidir.
Etmenin straini ve diğer koşullara bağlı olarak yumru üretimi %80 azalabilir.
PVY Tütün, domates ve biberde daha çok tahripkâr olduğu için bu tarım ürünleri patates ile birlikte aynı yerde yetiştirilirse ciddi problemlere yol açabilir.
Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli :
Bu virüs tarafından oluşturulan hastalık “Şiddetli Mozaik”, “Çizgi” ve “Patates Damar Bantlaşması Mozaik” hastalığı olarak bilinmektedir. Bu virüsün üç tane straini vardır.
Doğada, yaprak biti hastalığın vektörüdür. PVY’nin en az 30 tane yaprak biti vektörü vardır. PVY yaprak biti vektörleriyle bütün dünyaya yayılmıştır.
En önemli vektörleri Şeftali yaprak biti ve Patates yaprak biti (Aphis nasturti)’dir. Diğerleri Aphis fabae, Myzus (Nectarasiphon) certus, Rhopalosiphum insertum, Macrosiphum euphorbiae'dir .
Yaprak bitleri bitkide beslenmeye başladıktan birkaç saniye sonra virüsü bünyesine alır ve virüsü hemen nakleder. Virüs persistent değildir. Bitkide sistemiktir. Konukçu bitkide inkübasyon süresi 5-15 gündür. Virüsün tarlada yayılmasında en önemli yol, yaprak biti vektörleri ile olan yayılmadır. Ancak PVY yaprakların birbiri ile teması, yaralanmayla (mekanik olarak) da taşınabilir.
PVY patatesden başka domates, tütün ve biberin yanında birçok yabancı otu da hastalandırır. Bulaşık tohumluk patatesler virüsün esas bulaşma kaynağıdır.
Bu hastalığın simptomları virüs strainine, çeşitlerin hassasiyetine, enfeksiyon zamanındaki bitkinin yaşına ve çevre koşullarına bağlıdır. Hastalığın belirtileri (mozaik ve beneklenme) sıcaklık 38° C’nin üzerine çıktığı zaman maskelenebilir.
Hastalığın ilk belirtileri ilk yıl genel olarak düzensiz mozayık ve koyu lekeler şeklinde görülür. Hastalığın ileri safhalarında tepe yapraklarında kıvırcıklaşma oluşur. Yaprak kırçıllı olur, dokunulduğunda kolaylıkla sapa bağlı yerden kopar. Alt yapraklar ise nekrotikleşip gövdeye yapışır. Büyümede geri kalma meydana geldiği gibi yumru bağlama azdır.
Hasta yumrudan gelen bitkide mozayık, kıvırcıklaşma ilk belirtilerdir. Daha sonra yaprak alt damarları boyunca kahverengileşme görülür, daha sonra bunlar siyah çizgi görünümünü alır. Bazı çeşitlerde ise yapraklarda nekrotik lekeler ve benekler oluşturur. Bitkilerde bodurlaşma meydana gelir.
a)
Yapraklarda hafif mozaik ve buruşma,
b)
Tepe yapraklarında kıvırcıklaşma; alt yapraklarda ise nekrotikleşme ve gövdeye yapışma simptomları.
. Patates Y virüsünün (PVY) patates bitkisinde oluşturduğu belirtiler :
Patates Y virüsünün(PVY) yaprak alt damarlarında oluşturduğu nekrotik leke ve çizgiler
Yıl içindeki geç enfeksiyonlar yapraklarda simptom oluşturmaz. Ancak virüs yumrulara yerleşir. Bulaşık yumrulardan kaynaklanan enfeksiyonlarda, bitkilerde mozaik beneklenme ve nekroz oluşur. Ancak bu simptomlar tarlalarda sonradan olan erken enfeksiyon ile oluşan simptomlardan daha hafif olur.
PVY ve PVX ile beraber enfeksiyon yaptıklarında yaprakta kıvırcıklaşma ve damar nekrozu daha şiddetlidir.
Etmenin straini ve diğer koşullara bağlı olarak yumru üretimi %80 azalabilir.
PVY Tütün, domates ve biberde daha çok tahripkâr olduğu için bu tarım ürünleri patates ile birlikte aynı yerde yetiştirilirse ciddi problemlere yol açabilir.