Tweet
Sitophilus granarius (L.) (Buğday Biti)
Ergin, parlak koyu kahve veya esmer renkli, baş ucunda bir çift kuvvetli mandibula bulunan hortumla sonlanır, protonum ve elitra üzerinde oval, derin çukurcuklar, kısa, sık ve sarımsı tüyler bulunmakta, pronotum üzerindeki oval çukurcuklar dağınık, elitra üzerindeki çukurcuklar, artarda gelerek çizgiler oluşturmakta, arka kanatlar bulunmadığı için uçma yeteneği bulunmamaktadır. Boyu 3-5 mm'dir (Şekil 3. 34 A). Yumurtalar beyaz renkli, larvalar krem renkte, 2,5-3 mm boyunda ve bacaksız, pupa sarımsı beyaz renkte ve 4 mm boyundadır.
Depolanmış hububatların en önemli zararlılarından birisidir. Ülkemizde hemen her bölgede mevcut olup yer yer önemli zararlara sebep olmaktadır. Erzurum'un Şenkaya ilçesinin bazı köylerinde depolanmış buğdayların en önemli zararlısı konumunda olduğu ve önemli kayıplara sebep olduğu saptanmıştır.
Kışı, ergin veya larva olarak tahıl tanelerinin içerisinde veya ergin olarak depo ve ambarlardaki çatlak ve yarıklarda da kışlamaktadır. Çiftleştikten sonra dişi böcek, hortumu yardımıyla tahıl tanelerinde embriyoya yakın bir yerde delik açarak açtığı bu deliğe bir yumurta koymakta ve üzerini jelatinimsi bir ağız salgısı ile kapatmaktadır. Bir dişi, 150-300 adet yumurta bırakır. Yumurtalar, normal oda sıcaklığında bir haftada açılır. Larva tane içerisine girerek burada beslenir ve pupa olur. Uygun şartlarda gelişme süresi 30-45 gün sürmekte, ülkemiz şartlarında yılda 3-4 döl vermekte ve erginler 7-8 ay kadar yaşamaktadır.
Kışın depoda oluşan düşük sıcaklıklara karşı erginler çok dayanıklı olup 5°C'nin altında kışlamaya geçmektedir. Tahıl depolarında -15°C soğuğa dayanıklı olan böcek. 5°C sıcaklıktan sonra aktifleşmekte, 12°C sıcaklıkta çoğalma faaliyetine girmekte ve. 39°C sıcaklıkta ölüm başlamaktadır. Üründe % 10'dan fazla nem gelişmeleri için uygundur. Yüksek neme çok dayanıklıdır. % 100 orantılı nem de dahi canlılığını sürdürmektedir. Gıdasızlığa uzun süre dayanabilen bir tür olup, 5-6°C'de bir yıl, 18- 20°C'de iki ay aç kalabilmektedir. Boş ambarlarda uzun süre varlıklarını sürdürmektedirler.
Şekil 3. 34.A-Sitophilus granarius (L.), B-5 oryzae (L.) (Balacowsky, 1963'den)
Ergin ve larvalar, bütün tahıl tanelerinde ve tahıldan yapılmış gıda maddelerinde beslenmektedirler. Larvalar içten erginler dıştan kemirerek zarar yapmakta, yoğun bulaşmalarda, geriye sadece tane kabuklan kalmaktadır. Ayrıca, parçalanan taneler, sekonder zararlılar için uygun bir ortam oluşturmaktadır. Popülasyon yoğun olduğunda üründe kızışmaya sebep olmakta ve ürünü gıda maddesi olarak kullanılamaz hale getirilmektedir. Erginler tanelerin yanında un, kepek, irmik, makarna pasta ve ekmekte de beslenmektedir
Prof.Dr.Erol YILDIRIM ---Prof.Dr.Hikmet ÖZBEK -- Prof.Dr.İrfan ASLAN
Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü
Ergin, parlak koyu kahve veya esmer renkli, baş ucunda bir çift kuvvetli mandibula bulunan hortumla sonlanır, protonum ve elitra üzerinde oval, derin çukurcuklar, kısa, sık ve sarımsı tüyler bulunmakta, pronotum üzerindeki oval çukurcuklar dağınık, elitra üzerindeki çukurcuklar, artarda gelerek çizgiler oluşturmakta, arka kanatlar bulunmadığı için uçma yeteneği bulunmamaktadır. Boyu 3-5 mm'dir (Şekil 3. 34 A). Yumurtalar beyaz renkli, larvalar krem renkte, 2,5-3 mm boyunda ve bacaksız, pupa sarımsı beyaz renkte ve 4 mm boyundadır.
Depolanmış hububatların en önemli zararlılarından birisidir. Ülkemizde hemen her bölgede mevcut olup yer yer önemli zararlara sebep olmaktadır. Erzurum'un Şenkaya ilçesinin bazı köylerinde depolanmış buğdayların en önemli zararlısı konumunda olduğu ve önemli kayıplara sebep olduğu saptanmıştır.
Kışı, ergin veya larva olarak tahıl tanelerinin içerisinde veya ergin olarak depo ve ambarlardaki çatlak ve yarıklarda da kışlamaktadır. Çiftleştikten sonra dişi böcek, hortumu yardımıyla tahıl tanelerinde embriyoya yakın bir yerde delik açarak açtığı bu deliğe bir yumurta koymakta ve üzerini jelatinimsi bir ağız salgısı ile kapatmaktadır. Bir dişi, 150-300 adet yumurta bırakır. Yumurtalar, normal oda sıcaklığında bir haftada açılır. Larva tane içerisine girerek burada beslenir ve pupa olur. Uygun şartlarda gelişme süresi 30-45 gün sürmekte, ülkemiz şartlarında yılda 3-4 döl vermekte ve erginler 7-8 ay kadar yaşamaktadır.
Kışın depoda oluşan düşük sıcaklıklara karşı erginler çok dayanıklı olup 5°C'nin altında kışlamaya geçmektedir. Tahıl depolarında -15°C soğuğa dayanıklı olan böcek. 5°C sıcaklıktan sonra aktifleşmekte, 12°C sıcaklıkta çoğalma faaliyetine girmekte ve. 39°C sıcaklıkta ölüm başlamaktadır. Üründe % 10'dan fazla nem gelişmeleri için uygundur. Yüksek neme çok dayanıklıdır. % 100 orantılı nem de dahi canlılığını sürdürmektedir. Gıdasızlığa uzun süre dayanabilen bir tür olup, 5-6°C'de bir yıl, 18- 20°C'de iki ay aç kalabilmektedir. Boş ambarlarda uzun süre varlıklarını sürdürmektedirler.
Ergin ve larvalar, bütün tahıl tanelerinde ve tahıldan yapılmış gıda maddelerinde beslenmektedirler. Larvalar içten erginler dıştan kemirerek zarar yapmakta, yoğun bulaşmalarda, geriye sadece tane kabuklan kalmaktadır. Ayrıca, parçalanan taneler, sekonder zararlılar için uygun bir ortam oluşturmaktadır. Popülasyon yoğun olduğunda üründe kızışmaya sebep olmakta ve ürünü gıda maddesi olarak kullanılamaz hale getirilmektedir. Erginler tanelerin yanında un, kepek, irmik, makarna pasta ve ekmekte de beslenmektedir
Prof.Dr.Erol YILDIRIM ---Prof.Dr.Hikmet ÖZBEK -- Prof.Dr.İrfan ASLAN
Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü