Tweet
BEŞİNCİ BÖLÜM
ÜLKEMİZDE DEPOLANMIŞ ÜRÜN ZARARLILARI İÇİN ÖNERİLEN İLAÇLAR VE DOZLARI
Sitophilus granarius, S. oryzae, Rhizopertha dominica, Trogoderma granarium, Tribolium confusum, T. castaneum, Oryzaephilus surinamensis, Tenebrio molitor, Tenebroides mauritanicus, Ephestia kuehniella, E. elutella, Cadra cautella, Plodia interpunctella, Pyralis farinalis ve Sitotraga cerealella (Depolanmış Tahıl ve Mamüllerinde Zarar Yapan Böcekler)
Cadra cautella, C. figulilella, Ephestia elutella,Plodia interpunctella, Paralipsa gularis, Carpophilus spp., Oryzaephilus surinamensis ve Carpoplyphus lactis (Kuru Meyve Zararlıları)
Sitotroga cerealella, Sitophilus oryzae ve S. zeamais (Mısır Ambar Zaralıları)
Ephestia elutella ve Lasioderma serricorne (Tütün Ambar Zararlıları)
8. Entegre Zararlı Yönetimi
Entegre zararlı yönetimi, zararlı türlerin popülâsyon yoğunluklarını ve çevre ilişkilerini dikkate alarak uygun olan bütün mücadele metotları ve tekniklerinin uyumlu bir şekilde kullanılarak, bunların popülâsyonlarının ekonomik zarar düzeyinin altında tutulmasını sağlayan bir zararlı yönetim sistemidir.
Depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede kullanılan kimyasalların insan sağlığına ve çevreye olan olumsuz etkileri, bu kimyasallara karşı zararlılarda meydana gelen dayanıklılık uzun yıllardan buyana karşılaşılan önemli güçlüklerdir. Ülkemizde dâhil olmak üzere hemen tüm dünya ülkelerinde yaygın ve başarılı bir şekilde kullanılan fumigantlardan fosfine karşı bir çok böcek türünde dayanıklılık oluşurken, bir diğer önemli fumigant olan metil bromid, insan sağlığını ciddi bir şekilde tehdit etmesi sonucu başta Kanada ve ABD olmak üzere bazı ülkelerde kullanımı yasaklanmış, bazı ülkelerde ise bir plan dahilinde yasaklanmak üzere programlar yapılmıştır.
Araştırıcılar, bu fumigantların yerine kullanılabilecek alternatif yöntemler ararken "Kontrollü Atmosfer" veya "Değiştirilmiş Atmosfer" yöntemine ağırlık vermeye başlamışlardır. Bu yöntemde esas olan depo şartlarındaki oksijen miktarının azaltılarak buradaki zararlıların yaşamını güçleştirmek veya imkânsız hale getirmektir. Bu da depoya karbondioksit veya nitrojen verilmesi veya oksijenin ortamdan uzaklaştırılması ve nihayet bunların belirli konsantrasyonda tutulması şeklinde olmaktadır. Ancak bu uygulamaların yapılabilmesi için depo şartlarının uygun olması gerekmektedir.
Çin'de "Triple-Low" adı verilen "Üçlü-Düşük" bir teknik geliştirilmiştir. Bunda, düşük sıcaklık ve oksijen ile birlikte fosfin kullanılmaktadır. Bu tekniğin, 20 milyon tonluk hububat depolarında başarılı bir şekilde kullanıldığı belirtilmektedir.
Son yıllarda metil bromidin yerine kullanılabilecek potansiyele sahip kekik ve benzer bitkilerden elde edilen fumigant etkili eterik yağlar üzerinde çalışmalar yapılmakta ve depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede uygulamaya konmaya çalışılmaktadır.
Bütün bu değerlendirilenlerin ışığı altında; hasat sonrası ürünlerdeki zararlılar ve hastalıklarla mücadelede, kimyasalların kullanımını minumuma indirecek ve belki de tümüyle ortadan kaldıracak, Entegre Zararlı Yönetimi (IPM)'nin geliştirilerek yürürlüğe konması üzerinde durulması gereken en önemli husus olacaktır.
Prof.Dr.Erol YILDIRIM ---Prof.Dr.Hikmet ÖZBEK -- Prof.Dr.İrfan ASLAN
Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü
ÜLKEMİZDE DEPOLANMIŞ ÜRÜN ZARARLILARI İÇİN ÖNERİLEN İLAÇLAR VE DOZLARI
Sitophilus granarius, S. oryzae, Rhizopertha dominica, Trogoderma granarium, Tribolium confusum, T. castaneum, Oryzaephilus surinamensis, Tenebrio molitor, Tenebroides mauritanicus, Ephestia kuehniella, E. elutella, Cadra cautella, Plodia interpunctella, Pyralis farinalis ve Sitotraga cerealella (Depolanmış Tahıl ve Mamüllerinde Zarar Yapan Böcekler)| Aluminium phosphide 57 % | TAB/PEL | 1-4 adet (3-12)/1 m3 hacime |
| Aluminium phosphide 57 % | TORBA | 34 g/4 m3 hacime |
| Chlorpyrifos Methyl 227 g/l | EC | 425 ml/100 m2 yüzeye |
| Malathion 25 % | WP | 500 g/100 m2 yüzeye |
| Malathion 190 g/l | EC | 650 ml/100 m2 yüzeye |
| Malathion 650 g/l | EC | 200 ml/100 m2 yüzeye |
| Methyl Bromide 98 % | GAZ | 25 g/m3 hacime |
| Pirimiphos Methyl 500 g/l | EC | 300 m/100 m2 (S. oryzae, S. cerealella, T. confusum) |
| Susam Yağı (%90) + Aspir Yağı (%5) + Kolza Yağı (%5) Buğday Yağı (%5) 15 ml. Yağ karışımı | 1 adet/100 m2 tuzak | |
| 4,8 Dimethyl decenal- 1 mg/kapsül | 1 adet/ 10 m2 tuzak | |
| Z,E-9,12- Tetradecenyl Acetate+ 1 mg/ Kapsül | 1 adet/ 100 m2 tuzak | |
| Z,E-9,12- Tetradecenyl Acetate+ 1 mg/ Kapsül | 15-18 metre aralıklarla |
| Aluminium phosphide 57 % |
TAB/PEL | 1 adet/1 m3 hacime |
| Chlorpyrifos Methyl 227 g/l |
EC | 425 ml/100 m2 alana |
| Deltamethrin 50 g/l | SC | 130 ml/100 m2 (Boş ambar ilaçlaması) |
| Malathion 25 % | WP | 500 g/100 m2 alana (Su miktarı kalibrasyonla) |
| Malathion 190 g/l | EC | 650 ml/100 m2 alana (Su miktarı kalibrasyonla) |
| Methyl Bromide 98 % | GAZ | 40 g/1 m2 hacme (24 saat) atmosferik fumigasyon |
| Methyl Bromide 98 % | GAZ | 30 g/1 m3 hacme (24 saat) |
| Pirimiphos Methyl 500 g/l |
EC | 300 ml/ 100 m2 (P. interpuctella) |
| Sulfurly Fluoride 99.8% | GAZ | 100 g/m3 (Hacime) |
| Aluminium phosphide 57 % | TAB/PEL | 2 ad /1 ml (Hacime) |
| Malathion 25 % | WP | 500 g/100 m2 alana |
| Malathion 190 g/l | EC | 650 ml/100 m2 alana |
| Aluminium phosphide 57 % |
TAB/PE L | 1 adet/1 m3 hacme (ürün çok bulaşık olduğu durumda) |
| Betacyfluthrin 25 g/l | SC | 100 ml/100 m2 (Dolu depolarda) |
| Cyfluthrin 50 g/l | EW | 150 ml/1000 m3(Dolu depolarda) |
| Deltamethrin 50 g/l | SC | 30 ml/100 m2 |
| Deltamethrin 25 % | WG | 6 g/100 m2 (Boş depolarda) |
| Malathion 25 % | WP | 500 g/100 m2 alana (Boş depo ilaçlaması) |
| Malathion 190 g/l | EC | 650 ml/100 m2 alana (Boş depo ilaçlaması) |
| Methyl Bromide 98 % | GAZ | 35 g-20 ml / l m3 (Hacime) |
| Magnesium phopshide 56 % |
Tabaka | 3.9 g/1m3 (Hacime) |
| Magnesium phopshide 66 % |
TB | 1 adet (3) g/ l m3 (Hacime) |
| Z,E-9,12- Tetradecenyl Acetate+Z,E-9,12-Tetradecenol+ 4,6-Dimethyl- 7-hydroxynonan- 3 one-(1+1+1) mg/kapsül | 1 adet/100 m2 tuzak | |
| 4,6-Dimethyl-7- hydroxy-monore-3- one- 1 mg/kapsül | 1 adet/25 m2 tuzak | |
| 4,6-Dimethyl-7-hydroxynonan-3- one- 1 mg/kapsül | 1 adet/20 m2 tuzak | |
| 4,6-Dimethyl-7-hydroxynonan-3- one- 5 mg/kapsül | 1 adet/100 m2 tuzak | |
| (Z,E)-9,12-tetradecadien-1yl-acetate+(Z,E)-9,12-tetradecadien-1ol (4.5 mg+ 0.5 mg) 0.7 mg/ kapsül | 1 adet/600 m3 tuzak | |
| (Z,E)-9,12-tetradecadien-1yl-acetate+(Z,E)-9,12-tetradecadien- 1ol 1 mg/kapsül | 1 adet/25 m2 tuzak | |
| Z,E-9,12- Tetradecenyl Acetate+1 mg/kapsül | 15-18 m aralıkla |
8. Entegre Zararlı Yönetimi
Entegre zararlı yönetimi, zararlı türlerin popülâsyon yoğunluklarını ve çevre ilişkilerini dikkate alarak uygun olan bütün mücadele metotları ve tekniklerinin uyumlu bir şekilde kullanılarak, bunların popülâsyonlarının ekonomik zarar düzeyinin altında tutulmasını sağlayan bir zararlı yönetim sistemidir.
Depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede kullanılan kimyasalların insan sağlığına ve çevreye olan olumsuz etkileri, bu kimyasallara karşı zararlılarda meydana gelen dayanıklılık uzun yıllardan buyana karşılaşılan önemli güçlüklerdir. Ülkemizde dâhil olmak üzere hemen tüm dünya ülkelerinde yaygın ve başarılı bir şekilde kullanılan fumigantlardan fosfine karşı bir çok böcek türünde dayanıklılık oluşurken, bir diğer önemli fumigant olan metil bromid, insan sağlığını ciddi bir şekilde tehdit etmesi sonucu başta Kanada ve ABD olmak üzere bazı ülkelerde kullanımı yasaklanmış, bazı ülkelerde ise bir plan dahilinde yasaklanmak üzere programlar yapılmıştır.
Araştırıcılar, bu fumigantların yerine kullanılabilecek alternatif yöntemler ararken "Kontrollü Atmosfer" veya "Değiştirilmiş Atmosfer" yöntemine ağırlık vermeye başlamışlardır. Bu yöntemde esas olan depo şartlarındaki oksijen miktarının azaltılarak buradaki zararlıların yaşamını güçleştirmek veya imkânsız hale getirmektir. Bu da depoya karbondioksit veya nitrojen verilmesi veya oksijenin ortamdan uzaklaştırılması ve nihayet bunların belirli konsantrasyonda tutulması şeklinde olmaktadır. Ancak bu uygulamaların yapılabilmesi için depo şartlarının uygun olması gerekmektedir.
Çin'de "Triple-Low" adı verilen "Üçlü-Düşük" bir teknik geliştirilmiştir. Bunda, düşük sıcaklık ve oksijen ile birlikte fosfin kullanılmaktadır. Bu tekniğin, 20 milyon tonluk hububat depolarında başarılı bir şekilde kullanıldığı belirtilmektedir.
Son yıllarda metil bromidin yerine kullanılabilecek potansiyele sahip kekik ve benzer bitkilerden elde edilen fumigant etkili eterik yağlar üzerinde çalışmalar yapılmakta ve depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede uygulamaya konmaya çalışılmaktadır.
Bütün bu değerlendirilenlerin ışığı altında; hasat sonrası ürünlerdeki zararlılar ve hastalıklarla mücadelede, kimyasalların kullanımını minumuma indirecek ve belki de tümüyle ortadan kaldıracak, Entegre Zararlı Yönetimi (IPM)'nin geliştirilerek yürürlüğe konması üzerinde durulması gereken en önemli husus olacaktır.
Prof.Dr.Erol YILDIRIM ---Prof.Dr.Hikmet ÖZBEK -- Prof.Dr.İrfan ASLAN
Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü