Tweet
8. Entegre Zararlı Yönetimi
Entegre zararlı yönetimi, zararlı türlerin popülâsyon yoğunluklarını ve çevre ilişkilerini dikkate alarak uygun olan bütün mücadele metotları ve tekniklerinin uyumlu bir şekilde kullanılarak, bunların popülâsyonlarının ekonomik zarar düzeyinin altında tutulmasını sağlayan bir zararlı yönetim sistemidir.
Depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede kullanılan kimyasalların insan sağlığına ve çevreye olan olumsuz etkileri, bu kimyasallara karşı zararlılarda meydana gelen dayanıklılık uzun yıllardan buyana karşılaşılan önemli güçlüklerdir. Ülkemizde dâhil olmak üzere hemen tüm dünya ülkelerinde yaygın ve başarılı bir şekilde kullanılan fumigantlardan fosfine karşı bir çok böcek türünde dayanıklılık oluşurken, bir diğer önemli fumigant olan metil bromid, insan sağlığını ciddi bir şekilde tehdit etmesi sonucu başta Kanada ve ABD olmak üzere bazı ülkelerde kullanımı yasaklanmış, bazı ülkelerde ise bir plan dahilinde yasaklanmak üzere programlar yapılmıştır.
Araştırıcılar, bu fumigantların yerine kullanılabilecek alternatif yöntemler ararken "Kontrollü Atmosfer" veya "Değiştirilmiş Atmosfer" yöntemine ağırlık vermeye başlamışlardır. Bu yöntemde esas olan depo şartlarındaki oksijen miktarının azaltılarak buradaki zararlıların yaşamını güçleştirmek veya imkânsız hale getirmektir. Bu da depoya karbondioksit veya nitrojen verilmesi veya oksijenin ortamdan uzaklaştırılması ve nihayet bunların belirli konsantrasyonda tutulması şeklinde olmaktadır. Ancak bu uygulamaların yapılabilmesi için depo şartlarının uygun olması gerekmektedir.
Çin'de "Triple-Low" adı verilen "Üçlü-Düşük" bir teknik geliştirilmiştir. Bunda, düşük sıcaklık ve oksijen ile birlikte fosfin kullanılmaktadır. Bu tekniğin, 20 milyon tonluk hububat depolarında başarılı bir şekilde kullanıldığı belirtilmektedir.
Son yıllarda metil bromidin yerine kullanılabilecek potansiyele sahip kekik ve benzer bitkilerden elde edilen fumigant etkili eterik yağlar üzerinde çalışmalar yapılmakta ve depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede uygulamaya konmaya çalışılmaktadır.
Bütün bu değerlendirilenlerin ışığı altında; hasat sonrası ürünlerdeki zararlılar ve hastalıklarla mücadelede, kimyasalların kullanımını minumuma indirecek ve belki de tümüyle ortadan kaldıracak, Entegre Zararlı Yönetimi (IPM)'nin geliştirilerek yürürlüğe konması üzerinde durulması gereken en önemli husus olacaktır.
Entegre zararlı yönetimi, zararlı türlerin popülâsyon yoğunluklarını ve çevre ilişkilerini dikkate alarak uygun olan bütün mücadele metotları ve tekniklerinin uyumlu bir şekilde kullanılarak, bunların popülâsyonlarının ekonomik zarar düzeyinin altında tutulmasını sağlayan bir zararlı yönetim sistemidir.
Depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede kullanılan kimyasalların insan sağlığına ve çevreye olan olumsuz etkileri, bu kimyasallara karşı zararlılarda meydana gelen dayanıklılık uzun yıllardan buyana karşılaşılan önemli güçlüklerdir. Ülkemizde dâhil olmak üzere hemen tüm dünya ülkelerinde yaygın ve başarılı bir şekilde kullanılan fumigantlardan fosfine karşı bir çok böcek türünde dayanıklılık oluşurken, bir diğer önemli fumigant olan metil bromid, insan sağlığını ciddi bir şekilde tehdit etmesi sonucu başta Kanada ve ABD olmak üzere bazı ülkelerde kullanımı yasaklanmış, bazı ülkelerde ise bir plan dahilinde yasaklanmak üzere programlar yapılmıştır.
Araştırıcılar, bu fumigantların yerine kullanılabilecek alternatif yöntemler ararken "Kontrollü Atmosfer" veya "Değiştirilmiş Atmosfer" yöntemine ağırlık vermeye başlamışlardır. Bu yöntemde esas olan depo şartlarındaki oksijen miktarının azaltılarak buradaki zararlıların yaşamını güçleştirmek veya imkânsız hale getirmektir. Bu da depoya karbondioksit veya nitrojen verilmesi veya oksijenin ortamdan uzaklaştırılması ve nihayet bunların belirli konsantrasyonda tutulması şeklinde olmaktadır. Ancak bu uygulamaların yapılabilmesi için depo şartlarının uygun olması gerekmektedir.
Çin'de "Triple-Low" adı verilen "Üçlü-Düşük" bir teknik geliştirilmiştir. Bunda, düşük sıcaklık ve oksijen ile birlikte fosfin kullanılmaktadır. Bu tekniğin, 20 milyon tonluk hububat depolarında başarılı bir şekilde kullanıldığı belirtilmektedir.
Son yıllarda metil bromidin yerine kullanılabilecek potansiyele sahip kekik ve benzer bitkilerden elde edilen fumigant etkili eterik yağlar üzerinde çalışmalar yapılmakta ve depolanmış ürün zararlılarıyla mücadelede uygulamaya konmaya çalışılmaktadır.
Bütün bu değerlendirilenlerin ışığı altında; hasat sonrası ürünlerdeki zararlılar ve hastalıklarla mücadelede, kimyasalların kullanımını minumuma indirecek ve belki de tümüyle ortadan kaldıracak, Entegre Zararlı Yönetimi (IPM)'nin geliştirilerek yürürlüğe konması üzerinde durulması gereken en önemli husus olacaktır.