Tweet
Böçeklerle Mücadelede Kültürel tedbirler
Yetiştirme: Bitkilere usulüne göre iyi've tam bir yetiştirme tekniği uygulandığında zararlıların gelişmesine uygun olmayan şartlar meydana getirilmiş olur. insan ve hayvanlarda olduğu gibi bitkilerde de iyi bakım, onları sıhhatli yapar. Sıhhatli bireylerin ise, hastalıklara karşı zayıflardan daha dayanıklı oldukları bir gerçektir. Mesela toprağı iyi işlemek; zarar kalmalarını sağladığı gibi, onların açıkta bırakılmaları, kötü hava şartlarının daha kolaylıkla etkili olmalarına yardım eder. Aynı zamanda bu gibi işlemler sebebiyle pulluk, kazayağı, diskaro, çapa, bel vs. gibi aletlerle toprakta bulunan birçok böcekler mekaniksel olarak da öldürülür. Toprağın çeşitli şekilde işlenmesi birçok zaralı böceklerin konukçusu olan yabancı otların yok edilmelerini de sağlar. Toprağı kirizma yapmak veya derin sürmek top- rakta bulunan larva ve pupaları havasızlıktan ölecek kadar dibe götürdü
Kurutma: Bazı böcekler veya zararlılar rutubetli topraklardan hoş buralarda gittikçe çoğalırlar. Rutubetli yerleri seven böcekler arasında Gollembola türlerini saymak mümkündür. Bu gibi hallerde top rağın fazla rutubetini almak için kanallar açmak, sulamayı azaltmak vb. işlemlere tabi tutmak suretiyle bu gibi zararlıların önüne geçilebilir.
Münavebe (Rotasyon): Toprağın besin gücünü artıran münavebe planlayıp yapılacak bir münavebede dikkate alınırsa, bitkilerin saldırı lardan az zarar görmelerini temin eder. Tarla ziraatı yapılan alanlarda münavebe kolaylıkla uygulanabilir. Meyve ve bahçe ziraatı yapılan alan- larda münavebe daha az etkilidir. Çünkü bu gibi bahçelerin etrafında iyi bakılmayan bahçelerden, yeni bahçelere bulaşma her zaman mümkün dür. Bilindiği gibi bahçe ve meyvelikler uzun yıllara taalluk eden işlerdir.
Münavebe, bugün daha çok nematodlara karşı başarı ile uygulanmakta dır.
Ekim tarihi : Bazı böcek zararları, bitkinin gelişme zamanını zararlı
populasyonunun en yüksek olduğu bir devreye getirmemek suretiyle .
azaltılabilir. Mesela bitki, zararlının görünüşünden önce çıkar ve gelişerek kuvvetli halde bulunursa böcek saldırısına daha mukavim olur. Ayruışekilde bccek saldırısının zayıfladığı bir anda bitki ekilir ve yetiştirilirse yine böcek saldırısından az bir zararla kendisini kurtarır. Örneğin, Toprak Pire Böcekleri saldırdıkları Cruciferae yapraklarının sertleştiği bir dev reye rastlarsa zararı az olur. Böylece ekim ona »ötc ayarlanabilir. Aynı şekilde Oscinellafrit L. zararma karşı kışlık ekinler geç ve yazlık ekinler de erken ekilecek olursa, ekinleri bu böceğin saldırısından büyük ölçüde
kurtarmak mümkün olmaktadır. Yine Ayçiçeği erken, ekildiği taktirde
Agrotis türlerinin zararından koiunmak kolaylaşmaktadır.
Hasat zamanı: Hasat zamanını iyi ayarlamak, ürünün zarar dere
cesini azaltmada önemli rol oynayabilir. Mesela Patates, Telkurtlarm
çok bulaşık olduğu bir sahada, erken dikiliıse daha az zarara uğrar. Aynı
şekilde Süne ve Kımıl zararına uğrayan alanlarda eıken hasad yapmak
ve ürünü kısa zamanda tarlalardan kaldırmak, zararı önemli oranda azal
tır.
Gübreleme: Düşünülerek yapılan bir organik (komposto, hayvan
gübresi vs.) , veya anorganik gübrenin (kimyasal") tarlaya tatbiki, bitki
lere yeterli gıda sağladığı için çabuk ve sıhhatli gelişmesine sebep olacağın
dan bazı böceklerin saldırısına karşı bitkileri mukavim kılar. Toprakta
fazla azotlu gübrenin bulunması onların fazla gelişmesini, boy atmasını ve
yeşil aksamının körpe kalmasını sağlar ki bu taktüde de bitkiler, özellikle
Yaprak Bitlerinin saldırısına uğrar. Çabuk etkiye sahip gübreler (mesela
sodium nitrate ve amonium sulfate gibi) zararlı saldırısının fazla olduğu
bir devrede atılırsa, bitkinin gelişmesini çabuklaştıracağı** için bazı Cole-
optera ve Yaprak Galeri Böceklerinin saldırısına karşı bitkiyi koruyabilir. ,
Aynı şekilde her yJ. tarlalara tatbik edilen hayvan gübreleri, organik artıklar, danaburnu ve benzeri zararlıların çoğalmasına sebep olabilir. Bu takdirde organik gübre yerine, anorganik olanım birkaç sene için değiş-tiimek, bu gibi zararlılardan tarlalaiı kurtarır. Aynı şekilde topraklar çe gübrelerle gübrelenmek suretiyle onun özellikleri düzeltilir. Böyle ce de bu gibi alanlarda yetişen bitkileri bazı böceklerin saldırısından korumak mümkün olur.
Tarla, ve bakçelerde saklanma ve dinlenme yerlerinin ortadan ^
kaldırılması: Birçok böcekler kışı döküntü, çer-çöp, kuru yaprak lar, kesilmiş otlar, tarlada sürülmüş otlar, kiremit, tuğla, taş döküntüleri,çiçek saksıları, gübre artıkları, atılan çuval, bez vs. gibi maddelerin altın da veya arasında geçirir. Bu sebeple bahçe ve tarlalardan bu gibi mater (Sitona'la.v) ve Toprak Pireleri (Phyllotreta vs.) çitlerin altında düşmüş olan kuru yapraklar altında kışı geçirirler. Bu sebeple kışın tırmıkla bu otlar çekilip, top-
landıktan sonra, yakılırsa bu böceklere karşı etkili bir savaş yapılmış olur. Nematodla bulaşık krizantem ve benzeri çiçek artıklarını toplayıp yak-malıdır. Bunlar komposto olarak hiçbir zaman kullanılmamalıdır. Bütün ölü veya kurumakta olan dallarla, budanmış dallar toplanıp bekletilmeden yakıltnalıdır. ,Bu gibi dallar yığın yapılıp yakacak olarak kullanılmak üze re bekletilecek olursa, Kabuk Böceklerinin çoğalma yuvalan haline gelme erken sökülmeli ve bunlar gevşek olarak yığın yapılmalıdır. Böylece kök ve gövdelerin süratle kuruması sağlanmalıdır. Bu şekilde buralarda kalan larva ve pupalar kısa zamanda rutubetsizlikten ölürler.
Karantina tedbirleri: Bu tedbirler bilhassa sebze, süs bitkileri ve
meyve bahçeleri ile seraları bulunan yetiştiriciler tarafından üzerinde dik
katle durulacak bir konudur. Bu gibi bahçe sahipleri bahçelerine dışardan
gelecek her türlü bitkiyi, ister bahçelerinden, ister fidanlıklardan olsun
dikkatle inceledikten sonra bahçelerine veya seralarına sokmalıdır. Aksi
halde bahçeleri, kendi zararlılarına ilave olarak başka zararlılarla da bulaşmış olur. Mesela gal yapan Akarlar, meyva ağacı, süs bitkileri vs. sürgünleri ile; Yapı ak Bitleri, Elma Pamuklu Biti, Koşniller elma fidan ve dalları ile; Elma, Ayva vs. ağaçların yapraklı dallan ile birlikte Ar Kaplanı; Pseudococcus'la.r narenciye ağaç dallan veya fidanları ile; Baklagil Tohum Böcekleri, baklagil tohum veya bitki artıkları ile; Gül Yaprak Arılan, gül bitkilerinin kökleri etrafında bulunan pupalarla bir likte; çeşitli Nematodlai da yine Liliaceae soğanları, Krizantem artık bunlarla bulaşık topraklarla birlikte bahçelere ulaşarak
yeni geldikleri yerde kısa zamanda çoğalarak önemli zararlara sebep olabi ve seralara herhangi bir yeni bitki ithal edilirken bu bitkilerin kendileri, be raberinde bulunduğu topraklar iyice gözden geçirilmeli ve ona göre gerek li tedbirler alınmalıdır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1- Prof.Dr.Niyazi LODOS
Yetiştirme: Bitkilere usulüne göre iyi've tam bir yetiştirme tekniği uygulandığında zararlıların gelişmesine uygun olmayan şartlar meydana getirilmiş olur. insan ve hayvanlarda olduğu gibi bitkilerde de iyi bakım, onları sıhhatli yapar. Sıhhatli bireylerin ise, hastalıklara karşı zayıflardan daha dayanıklı oldukları bir gerçektir. Mesela toprağı iyi işlemek; zarar kalmalarını sağladığı gibi, onların açıkta bırakılmaları, kötü hava şartlarının daha kolaylıkla etkili olmalarına yardım eder. Aynı zamanda bu gibi işlemler sebebiyle pulluk, kazayağı, diskaro, çapa, bel vs. gibi aletlerle toprakta bulunan birçok böcekler mekaniksel olarak da öldürülür. Toprağın çeşitli şekilde işlenmesi birçok zaralı böceklerin konukçusu olan yabancı otların yok edilmelerini de sağlar. Toprağı kirizma yapmak veya derin sürmek top- rakta bulunan larva ve pupaları havasızlıktan ölecek kadar dibe götürdü
Kurutma: Bazı böcekler veya zararlılar rutubetli topraklardan hoş buralarda gittikçe çoğalırlar. Rutubetli yerleri seven böcekler arasında Gollembola türlerini saymak mümkündür. Bu gibi hallerde top rağın fazla rutubetini almak için kanallar açmak, sulamayı azaltmak vb. işlemlere tabi tutmak suretiyle bu gibi zararlıların önüne geçilebilir.
Münavebe (Rotasyon): Toprağın besin gücünü artıran münavebe planlayıp yapılacak bir münavebede dikkate alınırsa, bitkilerin saldırı lardan az zarar görmelerini temin eder. Tarla ziraatı yapılan alanlarda münavebe kolaylıkla uygulanabilir. Meyve ve bahçe ziraatı yapılan alan- larda münavebe daha az etkilidir. Çünkü bu gibi bahçelerin etrafında iyi bakılmayan bahçelerden, yeni bahçelere bulaşma her zaman mümkün dür. Bilindiği gibi bahçe ve meyvelikler uzun yıllara taalluk eden işlerdir.
Münavebe, bugün daha çok nematodlara karşı başarı ile uygulanmakta dır.
Ekim tarihi : Bazı böcek zararları, bitkinin gelişme zamanını zararlı
populasyonunun en yüksek olduğu bir devreye getirmemek suretiyle .
azaltılabilir. Mesela bitki, zararlının görünüşünden önce çıkar ve gelişerek kuvvetli halde bulunursa böcek saldırısına daha mukavim olur. Ayruışekilde bccek saldırısının zayıfladığı bir anda bitki ekilir ve yetiştirilirse yine böcek saldırısından az bir zararla kendisini kurtarır. Örneğin, Toprak Pire Böcekleri saldırdıkları Cruciferae yapraklarının sertleştiği bir dev reye rastlarsa zararı az olur. Böylece ekim ona »ötc ayarlanabilir. Aynı şekilde Oscinellafrit L. zararma karşı kışlık ekinler geç ve yazlık ekinler de erken ekilecek olursa, ekinleri bu böceğin saldırısından büyük ölçüde
kurtarmak mümkün olmaktadır. Yine Ayçiçeği erken, ekildiği taktirde
Agrotis türlerinin zararından koiunmak kolaylaşmaktadır.
Hasat zamanı: Hasat zamanını iyi ayarlamak, ürünün zarar dere
cesini azaltmada önemli rol oynayabilir. Mesela Patates, Telkurtlarm
çok bulaşık olduğu bir sahada, erken dikiliıse daha az zarara uğrar. Aynı
şekilde Süne ve Kımıl zararına uğrayan alanlarda eıken hasad yapmak
ve ürünü kısa zamanda tarlalardan kaldırmak, zararı önemli oranda azal
tır.
Gübreleme: Düşünülerek yapılan bir organik (komposto, hayvan
gübresi vs.) , veya anorganik gübrenin (kimyasal") tarlaya tatbiki, bitki
lere yeterli gıda sağladığı için çabuk ve sıhhatli gelişmesine sebep olacağın
dan bazı böceklerin saldırısına karşı bitkileri mukavim kılar. Toprakta
fazla azotlu gübrenin bulunması onların fazla gelişmesini, boy atmasını ve
yeşil aksamının körpe kalmasını sağlar ki bu taktüde de bitkiler, özellikle
Yaprak Bitlerinin saldırısına uğrar. Çabuk etkiye sahip gübreler (mesela
sodium nitrate ve amonium sulfate gibi) zararlı saldırısının fazla olduğu
bir devrede atılırsa, bitkinin gelişmesini çabuklaştıracağı** için bazı Cole-
optera ve Yaprak Galeri Böceklerinin saldırısına karşı bitkiyi koruyabilir. ,
Aynı şekilde her yJ. tarlalara tatbik edilen hayvan gübreleri, organik artıklar, danaburnu ve benzeri zararlıların çoğalmasına sebep olabilir. Bu takdirde organik gübre yerine, anorganik olanım birkaç sene için değiş-tiimek, bu gibi zararlılardan tarlalaiı kurtarır. Aynı şekilde topraklar çe gübrelerle gübrelenmek suretiyle onun özellikleri düzeltilir. Böyle ce de bu gibi alanlarda yetişen bitkileri bazı böceklerin saldırısından korumak mümkün olur.
Tarla, ve bakçelerde saklanma ve dinlenme yerlerinin ortadan ^
kaldırılması: Birçok böcekler kışı döküntü, çer-çöp, kuru yaprak lar, kesilmiş otlar, tarlada sürülmüş otlar, kiremit, tuğla, taş döküntüleri,çiçek saksıları, gübre artıkları, atılan çuval, bez vs. gibi maddelerin altın da veya arasında geçirir. Bu sebeple bahçe ve tarlalardan bu gibi mater (Sitona'la.v) ve Toprak Pireleri (Phyllotreta vs.) çitlerin altında düşmüş olan kuru yapraklar altında kışı geçirirler. Bu sebeple kışın tırmıkla bu otlar çekilip, top-
landıktan sonra, yakılırsa bu böceklere karşı etkili bir savaş yapılmış olur. Nematodla bulaşık krizantem ve benzeri çiçek artıklarını toplayıp yak-malıdır. Bunlar komposto olarak hiçbir zaman kullanılmamalıdır. Bütün ölü veya kurumakta olan dallarla, budanmış dallar toplanıp bekletilmeden yakıltnalıdır. ,Bu gibi dallar yığın yapılıp yakacak olarak kullanılmak üze re bekletilecek olursa, Kabuk Böceklerinin çoğalma yuvalan haline gelme erken sökülmeli ve bunlar gevşek olarak yığın yapılmalıdır. Böylece kök ve gövdelerin süratle kuruması sağlanmalıdır. Bu şekilde buralarda kalan larva ve pupalar kısa zamanda rutubetsizlikten ölürler.
Karantina tedbirleri: Bu tedbirler bilhassa sebze, süs bitkileri ve
meyve bahçeleri ile seraları bulunan yetiştiriciler tarafından üzerinde dik
katle durulacak bir konudur. Bu gibi bahçe sahipleri bahçelerine dışardan
gelecek her türlü bitkiyi, ister bahçelerinden, ister fidanlıklardan olsun
dikkatle inceledikten sonra bahçelerine veya seralarına sokmalıdır. Aksi
halde bahçeleri, kendi zararlılarına ilave olarak başka zararlılarla da bulaşmış olur. Mesela gal yapan Akarlar, meyva ağacı, süs bitkileri vs. sürgünleri ile; Yapı ak Bitleri, Elma Pamuklu Biti, Koşniller elma fidan ve dalları ile; Elma, Ayva vs. ağaçların yapraklı dallan ile birlikte Ar Kaplanı; Pseudococcus'la.r narenciye ağaç dallan veya fidanları ile; Baklagil Tohum Böcekleri, baklagil tohum veya bitki artıkları ile; Gül Yaprak Arılan, gül bitkilerinin kökleri etrafında bulunan pupalarla bir likte; çeşitli Nematodlai da yine Liliaceae soğanları, Krizantem artık bunlarla bulaşık topraklarla birlikte bahçelere ulaşarak
yeni geldikleri yerde kısa zamanda çoğalarak önemli zararlara sebep olabi ve seralara herhangi bir yeni bitki ithal edilirken bu bitkilerin kendileri, be raberinde bulunduğu topraklar iyice gözden geçirilmeli ve ona göre gerek li tedbirler alınmalıdır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1- Prof.Dr.Niyazi LODOS