Tweet
Takmı : 2. DIPLURA (= Aptera)
Takım isminin kökü iki kuyruklu anlamına gelir. Almanca Doppel-schwarîze; ingilizce ise Two Pronged Bristle Tails ismi verilen bu takım Türkçe olarak Çatal Kuyruklular ismiyle anılıı.
Thysanura türlerine çok benzeyen yassı, beyazımsı, veya açık sarı renkte, kanatsız, bileşik ve nokta gözleri olmayan böcek türlerini kapsar. Eskiden bunlar Thysanura içinde bir alttakım halinde incelenmekteydi. Fakat ondan birçok yönlerden ayrıldığı için sonradan Silvestri taiafmdan 1907 yılında bağımsız hale getirilmiştir. Thysanura türlerinden ayırıcı en önemli özelliği ağız parçalarının baş kapsülü içine gömülmüş olması (yani entognathous)'dır. Halbuki Thysanura türlerinde ağız paıçaları serbest haldedir.
Küçük boyda (genellikle 2-8 mm uzunlukta), uzunca vücutlu, açık tenkli ve pulsua. vücuda sahip böcek türlerini kapsayan bu takıma ait böceklerde ağız parçalan ısırıcı tipte, antenleri uzun ve çok segmentlidir.
Uzunca , silindir şeklinde, narince vücutlu olan bu türler daha çok rutubetli yerleri severler. Dökülmüş yaprakların, çer-çöp, taş veya kabuk altları ile hümüsce zengin toprakların içinde bulunurlar. Rahatsız edildiklerinde süratle hareket edeıek gizli yerlere sığınmaya çalışırlar. Besinleri özellikle bitkisel maddeler, funguslar, vs.'dir. Japygidae familyasına bağlı türler toprakta yaşayan yumuşak vücutlu, küçük böceklere saldırarak yerler. Gömlek değiştirme nimf dönemlerinde olduğu gibi ergin dönemlerinde de devam eder.
Sınıflandırılmaları oldukça karışıktır. Eskiden 3-4 familyaya ayrılarak incelenmekteydi. Son olarak Richards and Davies (1977), bu takımı Rhab-dura ve Dicellurata olmak üzere 2 alttakıma, bunlardan ilkini 2, ikincisini de bir tek üstfamilyaya, hepsini de toplam olarak 6 familyaya (1. alt-takımı 4, 2.'sini ise 2 familya olmak üzere) ayırmak suretiyle incelemektedir. Bu son ayırıma göre Avrupa ve yurdumuzda bulunması mümkün o-lan türler; Anajapygidae, Projapygidae, Procampodeidae, Campodeidae,Japygidae ve Parajapygidae olan bu 6 familya içinde bulunmaktadır. Bu familyalarla ilgili teşhis anahtarı aşağıda verilmiştir.
Familyalar teşhis anahtarı
1. Mandibula'lar prostheca'U; abdomen'e ait styli yumuşak,
çok ....
— Mandibula'lar prostheca'sız; abdomen'e ait styli sert, diken şeklinde, az seta'h............
2. Antenlerde trichobotria 4 veya 5. segment veya ötesinde;
abdomen 7 çift stigmalı..................... 3
— Antenlerde trichobotria 3. segment ve ötesinde; abdomen'de
stigma yok............................................... .. 4
3. Antenlerde trichobotria 5-12. segmentlerde; 2-7. abdomen seg-
mentleri herzaman görülebilir şekilde torbacıklı .... Anajapygidae
— Antenlerde tiichobotria 4-22. segmentlerde; abdomen seg-
mentlerinde torbacıklar yok ................ Projapygidae
4. Antenlerde trichobotria 3-7. segmentlerde; thorax 2 çift
stigma'lı.................................. Procampodeidae
— Antenlerde trichobotria 3-6. segmentlerde; thorax 3 çift
stigma'lı ........................ Gampodeidae
5. Antenlerde trichobotria en abından 4-6. segmentlerde mev
cut ; thorax 4 çift stigma'lı .............. Japygidae
— Antenler trichobotria'sız; thorax 2 çift stigmah Parajapygidae
Yukarıdaki familyalara bağlı Dünya üzerinde 500 kadar tür bulunmaktadır. Bunlar içinde Gampodeidae ve Japygidae en büyük familyalardır. Her ikisinde takriben 200'er tür bulunur. Diğer familyalar küçüktür. En önemli cinsler Anajapyx (Anajapygidae); Procampodea (Procampodeidae) ; Campodea, Plusiocampa (Gampodeidae); Japyx, Metajapyx, Ind-japyx (Japygidae), Parajapyx (Parajapygidae) ve Symphylurinus (Pıojapy-gidae)'tur. Bunlardan yalnızca Campodea cinsi içinde 150'den fazla tür bulunmaktadır.
Bu takıma ait Tüıkiye faunası iyi bilinmemektedir. Japygidae familyasına bağlı Japyx confusus Silv., J. caucasicus Jon. ve J. arnoldi jon. gibi türlerin ülkemizde bulunması gerekir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS
Takım isminin kökü iki kuyruklu anlamına gelir. Almanca Doppel-schwarîze; ingilizce ise Two Pronged Bristle Tails ismi verilen bu takım Türkçe olarak Çatal Kuyruklular ismiyle anılıı.
Thysanura türlerine çok benzeyen yassı, beyazımsı, veya açık sarı renkte, kanatsız, bileşik ve nokta gözleri olmayan böcek türlerini kapsar. Eskiden bunlar Thysanura içinde bir alttakım halinde incelenmekteydi. Fakat ondan birçok yönlerden ayrıldığı için sonradan Silvestri taiafmdan 1907 yılında bağımsız hale getirilmiştir. Thysanura türlerinden ayırıcı en önemli özelliği ağız parçalarının baş kapsülü içine gömülmüş olması (yani entognathous)'dır. Halbuki Thysanura türlerinde ağız paıçaları serbest haldedir.
Küçük boyda (genellikle 2-8 mm uzunlukta), uzunca vücutlu, açık tenkli ve pulsua. vücuda sahip böcek türlerini kapsayan bu takıma ait böceklerde ağız parçalan ısırıcı tipte, antenleri uzun ve çok segmentlidir.
Uzunca , silindir şeklinde, narince vücutlu olan bu türler daha çok rutubetli yerleri severler. Dökülmüş yaprakların, çer-çöp, taş veya kabuk altları ile hümüsce zengin toprakların içinde bulunurlar. Rahatsız edildiklerinde süratle hareket edeıek gizli yerlere sığınmaya çalışırlar. Besinleri özellikle bitkisel maddeler, funguslar, vs.'dir. Japygidae familyasına bağlı türler toprakta yaşayan yumuşak vücutlu, küçük böceklere saldırarak yerler. Gömlek değiştirme nimf dönemlerinde olduğu gibi ergin dönemlerinde de devam eder.
Sınıflandırılmaları oldukça karışıktır. Eskiden 3-4 familyaya ayrılarak incelenmekteydi. Son olarak Richards and Davies (1977), bu takımı Rhab-dura ve Dicellurata olmak üzere 2 alttakıma, bunlardan ilkini 2, ikincisini de bir tek üstfamilyaya, hepsini de toplam olarak 6 familyaya (1. alt-takımı 4, 2.'sini ise 2 familya olmak üzere) ayırmak suretiyle incelemektedir. Bu son ayırıma göre Avrupa ve yurdumuzda bulunması mümkün o-lan türler; Anajapygidae, Projapygidae, Procampodeidae, Campodeidae,Japygidae ve Parajapygidae olan bu 6 familya içinde bulunmaktadır. Bu familyalarla ilgili teşhis anahtarı aşağıda verilmiştir.
Familyalar teşhis anahtarı
1. Mandibula'lar prostheca'U; abdomen'e ait styli yumuşak,
çok ....
— Mandibula'lar prostheca'sız; abdomen'e ait styli sert, diken şeklinde, az seta'h............
2. Antenlerde trichobotria 4 veya 5. segment veya ötesinde;
abdomen 7 çift stigmalı..................... 3
— Antenlerde trichobotria 3. segment ve ötesinde; abdomen'de
stigma yok............................................... .. 4
3. Antenlerde trichobotria 5-12. segmentlerde; 2-7. abdomen seg-
mentleri herzaman görülebilir şekilde torbacıklı .... Anajapygidae
— Antenlerde tiichobotria 4-22. segmentlerde; abdomen seg-
mentlerinde torbacıklar yok ................ Projapygidae
4. Antenlerde trichobotria 3-7. segmentlerde; thorax 2 çift
stigma'lı.................................. Procampodeidae
— Antenlerde trichobotria 3-6. segmentlerde; thorax 3 çift
stigma'lı ........................ Gampodeidae
5. Antenlerde trichobotria en abından 4-6. segmentlerde mev
cut ; thorax 4 çift stigma'lı .............. Japygidae
— Antenler trichobotria'sız; thorax 2 çift stigmah Parajapygidae
Yukarıdaki familyalara bağlı Dünya üzerinde 500 kadar tür bulunmaktadır. Bunlar içinde Gampodeidae ve Japygidae en büyük familyalardır. Her ikisinde takriben 200'er tür bulunur. Diğer familyalar küçüktür. En önemli cinsler Anajapyx (Anajapygidae); Procampodea (Procampodeidae) ; Campodea, Plusiocampa (Gampodeidae); Japyx, Metajapyx, Ind-japyx (Japygidae), Parajapyx (Parajapygidae) ve Symphylurinus (Pıojapy-gidae)'tur. Bunlardan yalnızca Campodea cinsi içinde 150'den fazla tür bulunmaktadır.
Bu takıma ait Tüıkiye faunası iyi bilinmemektedir. Japygidae familyasına bağlı Japyx confusus Silv., J. caucasicus Jon. ve J. arnoldi jon. gibi türlerin ülkemizde bulunması gerekir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS