Tweet
I. Alttakım : ARTHROPLEONA
Üstfamilyalar teşhis anahtarı
1. Pröthorax üstten bakıldığında belirgin olarak görülür, me-
sothorax tarafından örtülü değil, üzeri kısa tüylerle örtülü.
Kutikula genellikle kabarcıklı veya tüberküllü. Antenler kısa
ve 4 segmentli...................... Poduroidea
— Pronotum az veya çok küçük, çoğunlukla üstten hemen hemen tamamiyle mesothorax tarafından örtülü durumda; üzerinde tüyler veya setae yok. Kutikula kaygan, üzeri kıllı veya pullu. Antenler kısa veya uzun, 4-6 segmentli ...... Entomobryoidea
Üstfamilya : Poduroidea
Ağız parçalan ısırıcı, fakat çoğunlukla emebilecek duruma adapte olmuştur. Anten arkası organ genellikle mevcut, nadiren yok ve olduğunda yapısı oldukça karışıktır. Antenler kısa ve 4 segmentlidir. Furcula mevcut veya yoktur. Toprak içinde yaşarlar ve daha çok ormanlık yerlerde toprağın üst, veya alt tabakalarında bulunurlar. Ağaç kabuklan altlarm-da, ayrışmakta ve nemli odunlar altında oldukça fazla görülürler. Çoğunlukla pigmentleri yoktur. 7 familyaya ayrılarak incelenir. Bu familyalardan bazılarının yurdumuzda temsilcikti olmamasına rağmen bu familyalarla ilgili teşhis anahtarı aşağıda verilmiştir.
Familyalar teşhis anahtarı
1( 2). Baş hypognath. Katlı olan furcula karm tüpünün gerisine ve orta bacakların kaidesine kadar uzanır..... Podmidae
2( 1). Baş prognath. Furcula karın tüpünün gerisine ve orta bacakların kaidesininin gerisine uzanmaz.
3( 4). Baş ve birçok vücut segmentleri pseudocelli'li. 3. anten seg-
mentindeki anten organı karışık yapıda, 2.'si (oazan 3.'sü)
kalın; keten tohumu şeklindeki sensillae, papillae tarafından
korunur. Gözler ve, genellikle pigment de bulunmaz ....
Onychiuridae
4( 3). Baş ve vücut segmentleîi pseudocelli'siz. Antene ait organ basit, his çukurcukları mevcut, fakat keten tohumuna benzer sensillae'siz. Gözler mevcut veya yok.
5( 6). VI. abdomen segmentinin arka kenan yarı dairesel çentikli,
bazan tamamen veya kısmen V. segmentle örtülü. Baş ve
■vücut segmentleri iri kabarcıklar ihtiva eden büyük pla
kalı................................... Neanutidae
6( 5). VI. abdomen segmentinin arka kenarı yuvarlak, hiç bir zaman V. segment tarafından örtülü değil. Plakalar yok. 7(8). Furcuîa ve empodium'a ait uzantı yok; dikenler mevcut değil...................... Anuridae
8( 7). Furcula ile empodium'un herhangi birisinde, veya her ikisinde de uzantı mevcut. Her ikisinde de bulunmadığında (Fri-sea emsinin bazı türlerinde olduğu gibi) VI. abdomen seg-menti dikenlere sahip olur. 9(14). VI. abdomen segmentinin ucu dikenli. 10(11). VI. abdomen segmenti 3 dikenli (nadiren daha fazla)
.................................... Brachystoroellidae (kısmen)
11(10). VI. abdomen segmenti 2 dikenli. 12(13). 8 ocelli'den daha az. Anten arkası organ mevcut. Furcula
iyi gelişmiş ve yine iyi gelişmiş mucro'lu . . Brachystomellidae(kısmen)
13(12). 8 ocelli'li. Eğer az ise, anten arkası organ ve mucro'dan
birisi yok, veya furcula yok, ya da mucro dens'le kay
naşmış.............. Hypogastruridae (kısmen)
14( 9). VI. abdomen segmentinin ucu dikensiz. 15(16). Başın her iki yanında 2 ocelli mevcut. Empodium'a ait u-
zantı var................ Hypogastruridae (kısmen)
16(15). Başm her iki yanı 2'den fazla ocelli'li. Empodium'a ait u-zantı mevcut veya yok.
17(18). Anten arkası organı yalnızca bir adet kısa, büyük loblu,
yan lobule'ler yok............ Hypogastruridae (kısmen)
18(17). Anten arkası organ d ir orta lob ile birçok yan lobuie'ler-den oluşuk; yan lobule'ler ya pek çok sayıda, veya hiç yok.
19(20). Ağız parçaları emici, uzun maxilla ve mandibula'lı; mandi-
bula'lar küçülmüş; başta ağzın ucu kısa, sivri bir koni şek
linde. Anten arkası organ dairesel veya eliptik olup birçok
tüberküllü................ Pseudachorutidae
20(19). Ağız parçaları ısırıcı, mandibula'sız, veya mandibula'lar
küçülmüş, başta ağzın ucu koni şeklinde değil. Anten arkası
organ pek az (4-6) tüberkülden oluşuk ............. Brachystomellidae
Fana. Pothuridae
Baş hypognath. Furcula uzun olup karm tüpü'nün sonuna ve orta çift bacakların kaidesine ulaşır. Dens yılankavi kenarlı, kıskaç meydana getirir, birbirine bakan yüzleri içbükey, mucro yaprak şeklinde uzantılıdır. Empodium'a ait uzantılar küçük kalmıştır.
Familya isminin kökü Yunanca olup yaylı ayak anlamındadır ve sıçrama organı dikkate alınarak verilmiştir. Türkçe olarak bu böceklere Kar Pideleri ismi verilmiştir.
Eskiden bu familya içine Hypogastrura, Anurida, Friesa ve diğer bazı cinsler de eklenmekteydi. Halbuki son sınıflandırmada Paleaiktik bölgede bu familya yalnızca bir tek cins ve türle temsil edilmektedir. Podura açuatica L. olan bu tür yurdumuzda da bulunur. Bu türe ait bireyler durgun sularda, su kıyısına yakın yerlerde bulunan bitkilerde rastlanır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS
Üstfamilyalar teşhis anahtarı
1. Pröthorax üstten bakıldığında belirgin olarak görülür, me-
sothorax tarafından örtülü değil, üzeri kısa tüylerle örtülü.
Kutikula genellikle kabarcıklı veya tüberküllü. Antenler kısa
ve 4 segmentli...................... Poduroidea
— Pronotum az veya çok küçük, çoğunlukla üstten hemen hemen tamamiyle mesothorax tarafından örtülü durumda; üzerinde tüyler veya setae yok. Kutikula kaygan, üzeri kıllı veya pullu. Antenler kısa veya uzun, 4-6 segmentli ...... Entomobryoidea
Üstfamilya : Poduroidea
Ağız parçalan ısırıcı, fakat çoğunlukla emebilecek duruma adapte olmuştur. Anten arkası organ genellikle mevcut, nadiren yok ve olduğunda yapısı oldukça karışıktır. Antenler kısa ve 4 segmentlidir. Furcula mevcut veya yoktur. Toprak içinde yaşarlar ve daha çok ormanlık yerlerde toprağın üst, veya alt tabakalarında bulunurlar. Ağaç kabuklan altlarm-da, ayrışmakta ve nemli odunlar altında oldukça fazla görülürler. Çoğunlukla pigmentleri yoktur. 7 familyaya ayrılarak incelenir. Bu familyalardan bazılarının yurdumuzda temsilcikti olmamasına rağmen bu familyalarla ilgili teşhis anahtarı aşağıda verilmiştir.
Familyalar teşhis anahtarı
1( 2). Baş hypognath. Katlı olan furcula karm tüpünün gerisine ve orta bacakların kaidesine kadar uzanır..... Podmidae
2( 1). Baş prognath. Furcula karın tüpünün gerisine ve orta bacakların kaidesininin gerisine uzanmaz.
3( 4). Baş ve birçok vücut segmentleri pseudocelli'li. 3. anten seg-
mentindeki anten organı karışık yapıda, 2.'si (oazan 3.'sü)
kalın; keten tohumu şeklindeki sensillae, papillae tarafından
korunur. Gözler ve, genellikle pigment de bulunmaz ....
Onychiuridae
4( 3). Baş ve vücut segmentleîi pseudocelli'siz. Antene ait organ basit, his çukurcukları mevcut, fakat keten tohumuna benzer sensillae'siz. Gözler mevcut veya yok.
5( 6). VI. abdomen segmentinin arka kenan yarı dairesel çentikli,
bazan tamamen veya kısmen V. segmentle örtülü. Baş ve
■vücut segmentleri iri kabarcıklar ihtiva eden büyük pla
kalı................................... Neanutidae
6( 5). VI. abdomen segmentinin arka kenarı yuvarlak, hiç bir zaman V. segment tarafından örtülü değil. Plakalar yok. 7(8). Furcuîa ve empodium'a ait uzantı yok; dikenler mevcut değil...................... Anuridae
8( 7). Furcula ile empodium'un herhangi birisinde, veya her ikisinde de uzantı mevcut. Her ikisinde de bulunmadığında (Fri-sea emsinin bazı türlerinde olduğu gibi) VI. abdomen seg-menti dikenlere sahip olur. 9(14). VI. abdomen segmentinin ucu dikenli. 10(11). VI. abdomen segmenti 3 dikenli (nadiren daha fazla)
.................................... Brachystoroellidae (kısmen)
11(10). VI. abdomen segmenti 2 dikenli. 12(13). 8 ocelli'den daha az. Anten arkası organ mevcut. Furcula
iyi gelişmiş ve yine iyi gelişmiş mucro'lu . . Brachystomellidae(kısmen)
13(12). 8 ocelli'li. Eğer az ise, anten arkası organ ve mucro'dan
birisi yok, veya furcula yok, ya da mucro dens'le kay
naşmış.............. Hypogastruridae (kısmen)
14( 9). VI. abdomen segmentinin ucu dikensiz. 15(16). Başın her iki yanında 2 ocelli mevcut. Empodium'a ait u-
zantı var................ Hypogastruridae (kısmen)
16(15). Başm her iki yanı 2'den fazla ocelli'li. Empodium'a ait u-zantı mevcut veya yok.
17(18). Anten arkası organı yalnızca bir adet kısa, büyük loblu,
yan lobule'ler yok............ Hypogastruridae (kısmen)
18(17). Anten arkası organ d ir orta lob ile birçok yan lobuie'ler-den oluşuk; yan lobule'ler ya pek çok sayıda, veya hiç yok.
19(20). Ağız parçaları emici, uzun maxilla ve mandibula'lı; mandi-
bula'lar küçülmüş; başta ağzın ucu kısa, sivri bir koni şek
linde. Anten arkası organ dairesel veya eliptik olup birçok
tüberküllü................ Pseudachorutidae
20(19). Ağız parçaları ısırıcı, mandibula'sız, veya mandibula'lar
küçülmüş, başta ağzın ucu koni şeklinde değil. Anten arkası
organ pek az (4-6) tüberkülden oluşuk ............. Brachystomellidae
Fana. Pothuridae
Baş hypognath. Furcula uzun olup karm tüpü'nün sonuna ve orta çift bacakların kaidesine ulaşır. Dens yılankavi kenarlı, kıskaç meydana getirir, birbirine bakan yüzleri içbükey, mucro yaprak şeklinde uzantılıdır. Empodium'a ait uzantılar küçük kalmıştır.
Familya isminin kökü Yunanca olup yaylı ayak anlamındadır ve sıçrama organı dikkate alınarak verilmiştir. Türkçe olarak bu böceklere Kar Pideleri ismi verilmiştir.
Eskiden bu familya içine Hypogastrura, Anurida, Friesa ve diğer bazı cinsler de eklenmekteydi. Halbuki son sınıflandırmada Paleaiktik bölgede bu familya yalnızca bir tek cins ve türle temsil edilmektedir. Podura açuatica L. olan bu tür yurdumuzda da bulunur. Bu türe ait bireyler durgun sularda, su kıyısına yakın yerlerde bulunan bitkilerde rastlanır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS