Tweet
Fam. Hypogastruridae
Oldukça büyük bir familyadır. Palearktik bölgede 8 kadar cinsle 30 kadar tüıü bilinmektedir. Familya isminin kökü Yunanca'dır ve karnı veya midesi aşağıda anlamındadır. Ağız parçalan ısırıcı tipte, mandibu-la'ları iyi gelişmiştir. Gözler mevcut veya nadiren yoktur. Anten arkası organ mevcut veya bazan yoktur. Furcula da mevcut veya ender olarak yoktur. Abdomen'in son segmentinde çoğunlukla bir çift diken bulunur.
Bu familyaya ait yurdumuz türleri iyi bilinmemektedir. Şimdiye kadar yurdumuzda başlıca Hypogastrura tigridis Brown, H. viatica Tullb. gibi iki türün bulunduğu bilinmektedir. Yurdumuzda bulunmayan fakat Batı Avrupa'da yaygın olarak görülen H. manubrialis Tullb. kültür mantarlarının önemli bir zararlısıdır.Poduroidea üstfamilyasma ait diğer familyalar önemli değildir.
Ustfamilya : Entomobryoidea
Ağız parçalan ısırıcı; antenleri 4-6 segmentli, bunların uzunluğu baş kapsülü kadar veya daha da uzun. Anten arkası organ mevcut veya yok; olduğunda ise yapısı basit. Prothorax'ta kıllar ve setae bulunmaz. Meso-thorax bazan prothorax'ı aşar, prothorax ise kısa bir boyun halindedir (Şekil 11). Furcula çoğunlukla iyi gelişmiş halde bulunur, veya nadiren yoktur
Toprak içinde yaşayan türleri pigmentsizdir. Bazı türleri döküntüler, otlar veya çalılar üzerinde yaşar. Bunlar mavimsi mor veya sarımsı esmer renkte olup çoğu defa da uzunluğuna veya genişliğine çizgi, ya da noktalarla desenlidirler.
Familyalar teşhis anahtarı
1( 8). Vücut pullu.
2( 3). Mucro kıllı. Antenler 4 segmentli, II ve IV., segmentler
bir takım tali segmentlere ayrık. Dens birçok parçalara sa
hip, dens'teki dikenler basit veya dallı, fakat kirpikli de
ğil................................ Tomoceridae
3( 2). Mucro çıplak. Antenler 4 veya 5 segmentli, tali segmentler yok, veya yalnızca V. segment bölünmüş olabilir. Dens parçalara ayrık değil, bunlarda dikenler yok veya var, kirpikli.
4( 5). Dens'in üst kenarı dalgalı. Mucro kısa, altı kıvrık, çoğun
lukla 2 diş ile kaidede bir sivri dikenli. Mesothorax genel
likle prothorax üzerine belirgin olarak sarkık. Gözler mev
cut, birçok türlerde yok............ Lepidocyrtidae
5( 4). Dens'in üst kenarı düz. Mucro uzun, hafif kıvrık, alt kenarı hemen hemen düz, kaidede sivri diken yok. Gözler yok.
6( 7). Empodium'a ait uzantı dişsiz. Anten arkası organ mevcut.
Dens üzerindeki dikenler kirpikli ........ Oncopoduridae
7(6). Empçdium'a ait uzantı dişli. Anten arkası organ yok. Dens
dikensiz, fakat uzun, yassı pullu ..... Cyphoderidae
8( 1). Vücut pulsuz.
9(10). Abdomen'in III ve IV. segmentleri takriben ayni büyüklükte; IV. segment III.'sü kadar uzunlukta veya ondan 1,5 defa daha uzun. Meso— ve metathorax, kalmlaşma-mış kirpikli setae'lı (pelerin). Anten arkası organ var..................... Isotomidae
10( 9). Üstten IV. segment Ill.'sünden 2 misli veya dana uzun. Meso— ve metathorax, kalın kirpikli setae'lı (pelerin). Anten arkası organ yok.
11(12). Erginlerde antenler 6 segmentli, son 2 segment tali segment
li, I. segment dar bir halka şeklinde ve II. segmentin
1/4'ü kadar uzunlukta, III.'sü Il.'nin yarısından daha az
uzunlukta.................... Orchesellidae
12(11). Erginlerde antenler 4 segmentli, son 2 segment tali seg-mentsiz, I. segment II.'si kadar uzunlukta veya ondan biraz kısa fakat Il.'nin yarısı kadar değil, III.'sü II. kadar, veya hemen hemen onun kadar uzunlukta ... Entomobryidae
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS
Oldukça büyük bir familyadır. Palearktik bölgede 8 kadar cinsle 30 kadar tüıü bilinmektedir. Familya isminin kökü Yunanca'dır ve karnı veya midesi aşağıda anlamındadır. Ağız parçalan ısırıcı tipte, mandibu-la'ları iyi gelişmiştir. Gözler mevcut veya nadiren yoktur. Anten arkası organ mevcut veya bazan yoktur. Furcula da mevcut veya ender olarak yoktur. Abdomen'in son segmentinde çoğunlukla bir çift diken bulunur.
Bu familyaya ait yurdumuz türleri iyi bilinmemektedir. Şimdiye kadar yurdumuzda başlıca Hypogastrura tigridis Brown, H. viatica Tullb. gibi iki türün bulunduğu bilinmektedir. Yurdumuzda bulunmayan fakat Batı Avrupa'da yaygın olarak görülen H. manubrialis Tullb. kültür mantarlarının önemli bir zararlısıdır.Poduroidea üstfamilyasma ait diğer familyalar önemli değildir.
Ustfamilya : Entomobryoidea
Ağız parçalan ısırıcı; antenleri 4-6 segmentli, bunların uzunluğu baş kapsülü kadar veya daha da uzun. Anten arkası organ mevcut veya yok; olduğunda ise yapısı basit. Prothorax'ta kıllar ve setae bulunmaz. Meso-thorax bazan prothorax'ı aşar, prothorax ise kısa bir boyun halindedir (Şekil 11). Furcula çoğunlukla iyi gelişmiş halde bulunur, veya nadiren yoktur
Toprak içinde yaşayan türleri pigmentsizdir. Bazı türleri döküntüler, otlar veya çalılar üzerinde yaşar. Bunlar mavimsi mor veya sarımsı esmer renkte olup çoğu defa da uzunluğuna veya genişliğine çizgi, ya da noktalarla desenlidirler.
Familyalar teşhis anahtarı
1( 8). Vücut pullu.
2( 3). Mucro kıllı. Antenler 4 segmentli, II ve IV., segmentler
bir takım tali segmentlere ayrık. Dens birçok parçalara sa
hip, dens'teki dikenler basit veya dallı, fakat kirpikli de
ğil................................ Tomoceridae
3( 2). Mucro çıplak. Antenler 4 veya 5 segmentli, tali segmentler yok, veya yalnızca V. segment bölünmüş olabilir. Dens parçalara ayrık değil, bunlarda dikenler yok veya var, kirpikli.
4( 5). Dens'in üst kenarı dalgalı. Mucro kısa, altı kıvrık, çoğun
lukla 2 diş ile kaidede bir sivri dikenli. Mesothorax genel
likle prothorax üzerine belirgin olarak sarkık. Gözler mev
cut, birçok türlerde yok............ Lepidocyrtidae
5( 4). Dens'in üst kenarı düz. Mucro uzun, hafif kıvrık, alt kenarı hemen hemen düz, kaidede sivri diken yok. Gözler yok.
6( 7). Empodium'a ait uzantı dişsiz. Anten arkası organ mevcut.
Dens üzerindeki dikenler kirpikli ........ Oncopoduridae
7(6). Empçdium'a ait uzantı dişli. Anten arkası organ yok. Dens
dikensiz, fakat uzun, yassı pullu ..... Cyphoderidae
8( 1). Vücut pulsuz.
9(10). Abdomen'in III ve IV. segmentleri takriben ayni büyüklükte; IV. segment III.'sü kadar uzunlukta veya ondan 1,5 defa daha uzun. Meso— ve metathorax, kalmlaşma-mış kirpikli setae'lı (pelerin). Anten arkası organ var..................... Isotomidae
10( 9). Üstten IV. segment Ill.'sünden 2 misli veya dana uzun. Meso— ve metathorax, kalın kirpikli setae'lı (pelerin). Anten arkası organ yok.
11(12). Erginlerde antenler 6 segmentli, son 2 segment tali segment
li, I. segment dar bir halka şeklinde ve II. segmentin
1/4'ü kadar uzunlukta, III.'sü Il.'nin yarısından daha az
uzunlukta.................... Orchesellidae
12(11). Erginlerde antenler 4 segmentli, son 2 segment tali seg-mentsiz, I. segment II.'si kadar uzunlukta veya ondan biraz kısa fakat Il.'nin yarısı kadar değil, III.'sü II. kadar, veya hemen hemen onun kadar uzunlukta ... Entomobryidae
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS