Tweet
Takım : 7. PLECOPTERA
Kelimenin esası Yunanca'dan gelir ve kanatların üst üste katlı olmasına işaret eder. Fransızca Perle; İngilizce Stoneflies, Perlids; Almanca Uferbolde ve Türkçe ise Taş Sinekleri gibi isimler verilir.
Küçükten büyük boya kadar değişen türleri kapsarlar. Vücutları uzun olup her iki yanı birbirine paralel olarak uzanır. Erginleri çiğneyi-ci tipte olan ağız parçalarına sahiptir. Antenleri uzun \e çok segmentli olup iplik şeklinde ince, uzun ve 25-100 segmentten meydana gelmiştir. Ocelli yok veya iki, üç adet bulunur. Petek gözler orta büyüklükte veya küçüktür. Genel olarak iki çift iyi gelişmiş kanatlara sahiptir. Pek az türlerinde kanatlar küçülmüş olabilir. Buna karşılık bazı türlerin erkekleri tamamen kanatsızdır. Kanatlar dinlenme halinde vücut üzerinde sıkı duracak şekilde katlanır. Bacakları iyi gelişmiş olup coxa'lar küçük, tar-sus'lar 3 segmentlidir. Abdomen 11 segmentlidir. Fakat son segmenti küçülmüş olup nihayeti uzun, iplik şeklinde cerci ile son bulur (Şekil 17).
Plecoptera türleri ilksel böceklerden olup genel görünüşleri itibariyle Orthotera türlerini andırırlar. Genel olarak suda yaşarlar. Nimfleri süratli akan sularda, kuvvetli dalgaların dövdüğü kayalık sahilleri olan küçük veya büyük göllerde yaşar. Erginler bu gibi yerlerin etrafında bol miktarda görülür. Bunlar 1-6 cm boyda değişik renklerdedir.
Bazı türlerin erginleri bitkilerin çiçek, tomurcuk ve taze yapraklarını yer. Kışın görülen türleri ise ağaç kabuklan üzerindeki yosunlarla beslenir. Ömürleri oldukça uzun olup pek çok haftalar devam eder. Çoğu soğuk bölgelerde yaşarlar.
Nimfleri yassı vücutlu olup su içinde bulunan taş, ve kayalar altında gizlenirler ve su içinde yaşayan bitkiler veya diğer organik maddelerle beslenirler. Bazı türleri predatördür. Bunlar su içinde yaşayan ve kendi-sinden küçük olan Birgünlükler veya diğer su böceklerinin nimf ve larvalarını avlayarak yerler.
Küçük boyda olan türler, gelişmelerini bir yılda tamamlamalarına karşılık büyük boyda olanlar iki yılda bir nesil verirler. Nimf, ergin olmak üzere sudan çıkar ve hemen su kenarında bulunan taş, ağaç, çalı gibi maddelere tırmanarak deri değiştirir ve ergin hale geçer.
Genel olarak Plecoptera türleri yazın faaliyette bulunmazlar. Havaların serinlemeğe başladığı sonbahara doğru harekete geçerler. Erginler kışm faaliyette bulunurlar. Bunlar Kasim ayından itibaren başlamak üzere Mart sonuna kadar güneşli havalarda uçuşurlar. Tarım bakımından önemleri yoktur. Bugün yeryüzünde 2.000 kadar türü bilinmektedir. Önemli türleri Isopteryx, Perla, Dinocras, Capnia, Taeniopteryx, Nephalopte-ryx, Leuctra, Nelura gibi cinslere bağlıdır.
Bu takımın familyalara kadar sınıflandırılmasıyla ilgili teşhis anahtarı aşağıda verilmiştir.
Alttakımlar teşhis anahtarı
1. Paraglossae ile glossae takriben aynı uzunlukta .... Filialpia — Paraglossae, glossae'dan beliıgin olarak daha uzun . Setialpia
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS
Kelimenin esası Yunanca'dan gelir ve kanatların üst üste katlı olmasına işaret eder. Fransızca Perle; İngilizce Stoneflies, Perlids; Almanca Uferbolde ve Türkçe ise Taş Sinekleri gibi isimler verilir.
Küçükten büyük boya kadar değişen türleri kapsarlar. Vücutları uzun olup her iki yanı birbirine paralel olarak uzanır. Erginleri çiğneyi-ci tipte olan ağız parçalarına sahiptir. Antenleri uzun \e çok segmentli olup iplik şeklinde ince, uzun ve 25-100 segmentten meydana gelmiştir. Ocelli yok veya iki, üç adet bulunur. Petek gözler orta büyüklükte veya küçüktür. Genel olarak iki çift iyi gelişmiş kanatlara sahiptir. Pek az türlerinde kanatlar küçülmüş olabilir. Buna karşılık bazı türlerin erkekleri tamamen kanatsızdır. Kanatlar dinlenme halinde vücut üzerinde sıkı duracak şekilde katlanır. Bacakları iyi gelişmiş olup coxa'lar küçük, tar-sus'lar 3 segmentlidir. Abdomen 11 segmentlidir. Fakat son segmenti küçülmüş olup nihayeti uzun, iplik şeklinde cerci ile son bulur (Şekil 17).
Plecoptera türleri ilksel böceklerden olup genel görünüşleri itibariyle Orthotera türlerini andırırlar. Genel olarak suda yaşarlar. Nimfleri süratli akan sularda, kuvvetli dalgaların dövdüğü kayalık sahilleri olan küçük veya büyük göllerde yaşar. Erginler bu gibi yerlerin etrafında bol miktarda görülür. Bunlar 1-6 cm boyda değişik renklerdedir.
Bazı türlerin erginleri bitkilerin çiçek, tomurcuk ve taze yapraklarını yer. Kışın görülen türleri ise ağaç kabuklan üzerindeki yosunlarla beslenir. Ömürleri oldukça uzun olup pek çok haftalar devam eder. Çoğu soğuk bölgelerde yaşarlar.
Nimfleri yassı vücutlu olup su içinde bulunan taş, ve kayalar altında gizlenirler ve su içinde yaşayan bitkiler veya diğer organik maddelerle beslenirler. Bazı türleri predatördür. Bunlar su içinde yaşayan ve kendi-sinden küçük olan Birgünlükler veya diğer su böceklerinin nimf ve larvalarını avlayarak yerler.
Küçük boyda olan türler, gelişmelerini bir yılda tamamlamalarına karşılık büyük boyda olanlar iki yılda bir nesil verirler. Nimf, ergin olmak üzere sudan çıkar ve hemen su kenarında bulunan taş, ağaç, çalı gibi maddelere tırmanarak deri değiştirir ve ergin hale geçer.
Genel olarak Plecoptera türleri yazın faaliyette bulunmazlar. Havaların serinlemeğe başladığı sonbahara doğru harekete geçerler. Erginler kışm faaliyette bulunurlar. Bunlar Kasim ayından itibaren başlamak üzere Mart sonuna kadar güneşli havalarda uçuşurlar. Tarım bakımından önemleri yoktur. Bugün yeryüzünde 2.000 kadar türü bilinmektedir. Önemli türleri Isopteryx, Perla, Dinocras, Capnia, Taeniopteryx, Nephalopte-ryx, Leuctra, Nelura gibi cinslere bağlıdır.
Bu takımın familyalara kadar sınıflandırılmasıyla ilgili teşhis anahtarı aşağıda verilmiştir.
Alttakımlar teşhis anahtarı
1. Paraglossae ile glossae takriben aynı uzunlukta .... Filialpia — Paraglossae, glossae'dan beliıgin olarak daha uzun . Setialpia
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS