Tweet
ÇEKİRGELERDE PERİYODİK OLAN SÜRÜ HALİNDE ÇOĞALMALAR
Schistocerca, Calliptamus, Docistaurus, Locusta ve diğer bazı cinslere ait bazı türler zaman zaman büyük sayıda çoğalarak nimf dönemlerinde kuşaklar ve ergin dönemlerinde sürüler oluştururlar. Bu cinslerden en meşhuru birincisi olup buna ait birçok tür ve alttürlerinde sayıca artma tedrici bir şekilde olur ve çoğalmanın en doruk noktasına ulaşma birçok yıl alır ve daha sonra populasyon yine tedrici şekilde azalarak tekrar eski düzeye iner.
Gunn et al. (1948), Afrika'daki Çöl Çekirgesi sürülerinin 105-1010 bireyden oluştuğunu, Locust Handbook'ta ise bu türün kapladığı alanın bazan 11 milyon mil kareye ulaşabildiğini bildirmektedir. Bu kadar büyük sürüler oluşturan çekirgelerin yapabileceği tahribatı tahmin etmek kolay değildir. Nitekim Güney Amerika'da bulunan Schistocerca para-nensis'in 1909 yılında yaptığı zarar şu sözlerle ifade edilmiştir.: «Orta ve Güney Amerika'da milyonlarca sayıdaki çekirgeler bu yıl kahve yapraklan hariç yeşil olan her şeyi yiyip bitirdiler.»
Dirsh (1974)'e göre, İO10 sayıya sahip bir sürüdeki çekirgeler hefgün 14.000-20.000 ton arasında yeşil vejetasyon yer ve böylece belirli bir yerdeki ürünü tamamıyla tahrip eder, ağaçlan yapraksız bırakır, ve vejetasyonu genel olarak yok edebilir. Yine aynı yazara göre bu büyüklükteki bir sürü tamamıyla tahrip edici de değildir ve bu sayıdaki bir sürü neticede ölünce toprağa intikal ederek organik maddelerce onu zenginleştirir ve bu sayede toprağa Cu, Fe, K, P, Mn, Mg, S ve Ca gibi elementler de ihtiva eden 625.000 ton organik madde intikal etmiş olur. Bunun yanında çekirgeler, bu böceklerin yayıldığı yerlerde bir kısım halkın besin kaynağım teşkil ettiği gibi, bazı küçük hayvanlarla kuşlann da gıdası durumundadır. Böylece doğadaki besin zincirindeki çok önemli bir halkayı oluşturur.
Çekirgelerdeki yoğun çoğalma periyotlan çok uzun zamandanberi bilinmektedir. Bu sebeple bu grup böcekler birçok yazılar ve folklorlarda yer almıştır. Halen sürü halinde çoğalma uygun ekolojik koşullar kompleksi ile açıklanmaktadır. Bu kompleksi oluşturan faktörlerden, örneğin yağmur, kurak bölgelerde yumurtaların açılmasında çok önemli rol oynar, fakat aynı zamanda da toprakta yoğun vejetasyonun oluşmasına da yardım ederek yumurtalardan çıkacak olan nimflere bol besin kaynağının meydana gelmesine sebep olur. Uygun hava sıcaklığı, az predatöf ve parazit, ekolojik kompleks içindeki tür için uygun olan her şey S. gregaricÜToa. yoğun şekilde çoğalmasına yol açar ve bu koşullar birkaç yıl elverişli şekilde gittiğinde çekirge de azami çoğalma noktasına erişerek büyük sürüler halinde göçlere sebep olur.
Periyodik çoğalmanın tamamıyla ayn bir açıklaması Scherbmovskii (1952, 1964) tarafından yapılmıştır. Bu araştırıcıya göre büyük sürülerin meydana gelmesi ve çoğalmanın azami noktaya ulaşması, güneşin faaliyeti ile ilgili olmaktadır. Güneşin yüksek oranda faaliyeti Çöl Çekirgesi'nin azalmasına yol açar, güneş faaliyetinin azalması ise epidemi ile aym zamana denk gelir. Güneşin faaliyeti takriben 11 yıllık periyotlar halinde azalıp çoğalarak devamlı devir halindedir. Güneş lekelerinin büyüklüğü ve sayısının artması yüksek güneş faaliyetini, bunların küçülmesi ve sayısının azalması da güneş faaliyetinin azalmasına işaret sayılır. Scherbinovskii yaptığı incelemelerde S. gregaria'da. epideminin her 11, bazan 22 yılda bir olduğu neticesine varmıştır ki bu da güneş faaliyetinin az olduğu yıllara denk düşmektedir. Bununla beraber güneş faaliyeti ile doğadaki bazı olaylar hakkındaki ilişki Scherbinovskii'den önce ve sonra da bazı araştırıcıların ilgisini çekmiştir. Ancak 1920'den sonra çekirge epidemisi ile güneş faaliyeti arasındaki ilgide bazı kaymaların olduğu da anlaşılmış bulunmaktadır.
Dirsh (1. c), güneşin en az faaliyetinin S. gregaria'ıun epidemi haline geçmesi ile ilgili olduğunun kabul edilmesi, önceden tahmin etme olarak pratikte kullanılmasının pratikte çok iyi sonuçlar verebileceğini, araştırıcıların bu hususu iyi incelemelerinin çok faydalı olacağına işaret etmiştir
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS
Schistocerca, Calliptamus, Docistaurus, Locusta ve diğer bazı cinslere ait bazı türler zaman zaman büyük sayıda çoğalarak nimf dönemlerinde kuşaklar ve ergin dönemlerinde sürüler oluştururlar. Bu cinslerden en meşhuru birincisi olup buna ait birçok tür ve alttürlerinde sayıca artma tedrici bir şekilde olur ve çoğalmanın en doruk noktasına ulaşma birçok yıl alır ve daha sonra populasyon yine tedrici şekilde azalarak tekrar eski düzeye iner.
Gunn et al. (1948), Afrika'daki Çöl Çekirgesi sürülerinin 105-1010 bireyden oluştuğunu, Locust Handbook'ta ise bu türün kapladığı alanın bazan 11 milyon mil kareye ulaşabildiğini bildirmektedir. Bu kadar büyük sürüler oluşturan çekirgelerin yapabileceği tahribatı tahmin etmek kolay değildir. Nitekim Güney Amerika'da bulunan Schistocerca para-nensis'in 1909 yılında yaptığı zarar şu sözlerle ifade edilmiştir.: «Orta ve Güney Amerika'da milyonlarca sayıdaki çekirgeler bu yıl kahve yapraklan hariç yeşil olan her şeyi yiyip bitirdiler.»
Dirsh (1974)'e göre, İO10 sayıya sahip bir sürüdeki çekirgeler hefgün 14.000-20.000 ton arasında yeşil vejetasyon yer ve böylece belirli bir yerdeki ürünü tamamıyla tahrip eder, ağaçlan yapraksız bırakır, ve vejetasyonu genel olarak yok edebilir. Yine aynı yazara göre bu büyüklükteki bir sürü tamamıyla tahrip edici de değildir ve bu sayıdaki bir sürü neticede ölünce toprağa intikal ederek organik maddelerce onu zenginleştirir ve bu sayede toprağa Cu, Fe, K, P, Mn, Mg, S ve Ca gibi elementler de ihtiva eden 625.000 ton organik madde intikal etmiş olur. Bunun yanında çekirgeler, bu böceklerin yayıldığı yerlerde bir kısım halkın besin kaynağım teşkil ettiği gibi, bazı küçük hayvanlarla kuşlann da gıdası durumundadır. Böylece doğadaki besin zincirindeki çok önemli bir halkayı oluşturur.
Çekirgelerdeki yoğun çoğalma periyotlan çok uzun zamandanberi bilinmektedir. Bu sebeple bu grup böcekler birçok yazılar ve folklorlarda yer almıştır. Halen sürü halinde çoğalma uygun ekolojik koşullar kompleksi ile açıklanmaktadır. Bu kompleksi oluşturan faktörlerden, örneğin yağmur, kurak bölgelerde yumurtaların açılmasında çok önemli rol oynar, fakat aynı zamanda da toprakta yoğun vejetasyonun oluşmasına da yardım ederek yumurtalardan çıkacak olan nimflere bol besin kaynağının meydana gelmesine sebep olur. Uygun hava sıcaklığı, az predatöf ve parazit, ekolojik kompleks içindeki tür için uygun olan her şey S. gregaricÜToa. yoğun şekilde çoğalmasına yol açar ve bu koşullar birkaç yıl elverişli şekilde gittiğinde çekirge de azami çoğalma noktasına erişerek büyük sürüler halinde göçlere sebep olur.
Periyodik çoğalmanın tamamıyla ayn bir açıklaması Scherbmovskii (1952, 1964) tarafından yapılmıştır. Bu araştırıcıya göre büyük sürülerin meydana gelmesi ve çoğalmanın azami noktaya ulaşması, güneşin faaliyeti ile ilgili olmaktadır. Güneşin yüksek oranda faaliyeti Çöl Çekirgesi'nin azalmasına yol açar, güneş faaliyetinin azalması ise epidemi ile aym zamana denk gelir. Güneşin faaliyeti takriben 11 yıllık periyotlar halinde azalıp çoğalarak devamlı devir halindedir. Güneş lekelerinin büyüklüğü ve sayısının artması yüksek güneş faaliyetini, bunların küçülmesi ve sayısının azalması da güneş faaliyetinin azalmasına işaret sayılır. Scherbinovskii yaptığı incelemelerde S. gregaria'da. epideminin her 11, bazan 22 yılda bir olduğu neticesine varmıştır ki bu da güneş faaliyetinin az olduğu yıllara denk düşmektedir. Bununla beraber güneş faaliyeti ile doğadaki bazı olaylar hakkındaki ilişki Scherbinovskii'den önce ve sonra da bazı araştırıcıların ilgisini çekmiştir. Ancak 1920'den sonra çekirge epidemisi ile güneş faaliyeti arasındaki ilgide bazı kaymaların olduğu da anlaşılmış bulunmaktadır.
Dirsh (1. c), güneşin en az faaliyetinin S. gregaria'ıun epidemi haline geçmesi ile ilgili olduğunun kabul edilmesi, önceden tahmin etme olarak pratikte kullanılmasının pratikte çok iyi sonuçlar verebileceğini, araştırıcıların bu hususu iyi incelemelerinin çok faydalı olacağına işaret etmiştir
Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS