Orthopteraların sınıflandırılması

[Fitopatolog]

SINIFLANDIRILMASI

Orthoptera ismi bu grup böcekler için ilk defa, Olivier tarafından 1789 yılında kullanılmıştır. Daha sonra 1796 yılında Latreille, bunu daha sınırlı olarak kullanmış ve 1817 yılında bu grubu Saltatoria şeklinde belirlemiştir. Bundan sonra Orthoptera takımının gerek yüksek, gerekse alt kategorileriyle ilgili sınıflandırması araştırıcılara göre farklılıklar göstererek devam edegelmiştir. Bu gün dahi taksonomistler arasında herkesçe kabul edilmiş belirli bir sınıflandırma yoktur. Hele yüksek kategorilerin ayrılmasında hemen herkesin değişik bir sınıflandırma sistemi takip ettiği görülmektedir. Örneğin Essig fi 958), Değnek Çekirgeleri ile Hamam Böcekleri ve Peygamber Develeri'ni Orthoptera takımı içinde birer familya halinde gösterirken, Borror and Delong fi957), Orthoptera takımım Caelifera, Ensifera, Phasmatodea, Mantodea, Blattodea ve Grylloblat-todea olmak üzere 6 alttakıma ayırmakta; Essig |1954) ise Orthoptera'-yı Acridodea ve Locustodea şeklinde yalnızca 2 alttakıma ayırarak incelemeyi tercih etmektedir. Bunlara karşılık Harz |1969, 1975), Harz und Kaltenbach (1976), Orthoptera'yı Orthopteroidea üsttakımı halinde ele aldıktan sonra bunu Saltatoptera, Mantodea, Phasmoptera, Dermap-tera, Bîattoptera ve Isoptera olarak 6 takıma ayırdıktan sonra bu defa .Saltatoptera (=Orthoptera şeklinde)'yi da Caelifera ve Ensifera şeklinde iki alttakıma ayırarak incelemektedir. Eidmann und Kühlhorn |1970), yine Orthoptera'yı Orthoptereroidea üsttakımı olarak ele alıp bunu Saltatoria, Phasmida ve Dermaptera şeklinde 3 takıma, bu arada Salta-toria |jOrthoptera'nın karşılığı) 'yi da Grylloblattinea, Ensifera ve Caeli-fera şeklinde 3 alttakıma ayırmaktadır. Bei-Bienko {1967) ise Orthopte-ra'yı takım olarak ele aldıktan sonra bunu Dolichocera ve Brachycera şeklinde (Ensifera ve Caelifera'mn karşılıkları) iki alttakıma ayırmasına karşılık Richards and Davies (1977)de yine Orthoptera'yı Ensifera ve Caelifera şeklinde iki alttakım halinde incelemekte oldukları görülür. Ancak bu son araştırıcılar (yani Bei-Bienko ile Richards and Davies) arasında Orthoptera'nın genel sınıflandırılmasında pek fark bulunmamasına rağmen, familyaların oluşturulmalarında arada bazı farkların olduğu
görülmektedir. Yukarıda görülen bütün bu sınıflandırmalardan çok daha değişik olanını Dirsh (1973, 1976) öne sürmüştür. Buna göre Orthopter-oidea üst takımı ele alınarak bu, Tettigonioidea, Gryllacridoidea, Grylloi-dea, Gryllotalpoidea, Cylindrochetoidea, Trydactyloidea, Rhipiptery-goidea, Tetrigoidea, Eumastacoidea ve Acridomorphoidea olmak üzere 10 takıma ayrılmıştır. Bu durumda, çoğunlukla üstfamilyalar takım düzeyine çıkarıldığı, bazılarının da alışılmışın dışında değişiklik yapıldığı görülmektedir. Bu sınıflandırma sisteminin genel bir kabul görmesi şüphelidir.
Yukarıda verilen örnekleri daha da çoğaltmak mümkündür. Buna göre taksonomistler arasında Orthoptera takımının üst düzey kategorilerinin ayrımında birlik olmadığı açıkça görülmektedir. Ancak bu sistemlerden birisini veya bunlardan bir ikisini meczeredek vermek zorunluluğu da vardır. Bu sebeple buradaki sınıflandırmada ikinci yol takip edilerek Richards and Davies (1. c.) ile Bei-Bienko ;(1. c) dikkate alınmak suretiyle verilmeye çalışılmıştır.
Alttakımlar teşhis anahtarı
1. Antenler kıl şeklinde, kısa , çoğunlukla baş ve prono-tum'un toplamı olan uzunluktan fazla değil, her zaman 30 segmentten daha az. Tympanal organ (eğer mevcutsa) I. abdomen segmentinin her iki yanında. Ses verme arka femur'larm tegmina veya abdomen'e sürtülmesiyle meydana gelir. Dişilerde ovipozitor (varsa) kısa, belirgin değil, bazan yarısı gizli ...... Caelifera
— Antenler kıl şeklinde, uzun, çoğunlukla vücuttan daha
uzun, eğer kısa ise 30 segmentten daha fazla. Tym
panal organ (eğer varsa) ön tibia'larm kaidesine ya
kın. Ses verme organı tegmina kaidesinde. Dişilerde
ovipozitor belirgin, uzun........................ Ensifera

Kaynak: Türkiye Entomolojisi - Prof Dr. Niyazi LODOS