Tweet
Fam. Catantopidae
Erginlerde vücut çeşitli büyüklük ve şekildedir. Başta fastigium'a ait oluk ve foveole bulunmaz. Antenler iplik şeklinde olup 20'den fazla seg-mentten oluşur. Pronotum'un üzerinde orta karina mevcut veya yok, fakat yan karinalar çoğunlukla bulunmaz. Pronotum oldukça fazla değişiklikler gösterir, fakat hiçbir zaman geriye uzayarak abdomen'i örtmez. Tegmina istirahat halinde ve yürürken arka kanatların üzerine katlı olarak durur ve onları korur. Bunlar arka kanatlarla birlikte uçuşta önemli görevler yapar. Familyanın en önemli özelliği prosternum'da çıkıntı veya tüberkülün bulunmasıdır. Tympanum mevcut veya yoktur. Olduğunda abdomen'in kaidesinin her iki yanında bulunur. Tegmina ve kanatlar tam olarak gelişmiş halde, kısalnuş, lob şekilde veya bazan hiç yoktur. Arka tibia'larm dış ucunda diken bulunmaz. Ancak Pezotettix cinsinde bazan uçta diken bulunabilir. Bütün tarsus'lar 3 segmentlidir. Dişilerde ovipozitör kısa ve kalındır.
Dişilerin çoğu yumurtalarını 2-8 cm toprak derinliğine bırakır. Bunlar yumurtalarını bırakırken salgıladığı yapışkanımsı bir madde ile üzerlerini örter. Bu madde kısa sürede sertleşerek süngerimsi bir görünüm alır ve koruyucu bir kese veya torba haline dönüşür ki buna yüksük adı verilir. Bir yüksükte bulunan yumurta sayısı türlere göre çok değişir. Genellikle bunlarda 15-100 arasında yumurta bulunur. Yumurtalardan yeni çıkan nimfler etraftaki bitkilerle hemen beslenmeye başlar. Nimfler 4-8, fakat genellikle 5 gömlek değiştirdikten sonra ergin hale geçerler.
Türlerin çoğu oburca beslenir. Gerek erginler, gerekse nimfler önlerine gelen bitkileri yerler. Bu familyaya bağlı türler daha çok geniş yapraklı bitkileri seçerler. Genellikle yılda bir veya iki nesil verirler. Bu fa* milyaya bağlı türlerin hepsi olmamakla beraber bazıları göç edicidir. Bu göç eden türler bazan o kadar büyük sürüler meydana getirirler ki havada adeta bulut manzarası gösterirler. Çok defa gazete, radyo ve televizyonlarda havadis olarak verilen çekirge saldırılarını yapanlar bu göç edici türlerdir. Bunlar bir ülkeden diğerine büyük sürüler halinde göç ettikleri için uluslararası bir problem halindedir. Bu sebeple merkezi Londra'da olan bir Çekirge Merkez Araştırma Laboratuvan bulunmaktadır. Bu merkezin görevi, çeşitli ülkelerden gönderilen çekirge örneklerini incelemek, o ülkeye ait meteorolojik bültenleri de değerlendirip çekirgelerin durumlarını dikkate alarak bunların muhtemel göç ediş istikametlerini en çabuk şekilde ilgili ülkelere bildirmektir. Bu bilgilerin ışığında alınacak önlemler sayesinde çekirgelerin yapabilecekleri zarar böylece en az düzeye indirilmiş olur. Ülkeler bu arada kendi aralarında da çok sıkı bir işbirliği yaparlar.
Orthoptera takımı içinde tür itibariyle en zengin familyalardan birisi olan Catantopidae birçok altfamilyalara ayrılarak incelenir. Ancak Dirsh '(1973, 1976), Acridoid türlerini Acrididomorphoidea ismini verdiği bir takım olarak ele aldıktan sonra, bunu Acridoidea, Pamphagoidea ve Pneumoroidea olmak üzere 3 üstfamilyaya ve Acridoidea'yı da Acrididae, Catantopidae, Hemiacrididae, Lontulidae ve Pauliniidae şeklinde 5 familyaya ayırarak incelemektedir. Ancak burada bazı altfamilyaların familya düzeyine çıkarıldığı, bazılarının değişik familyalara, hatta değişik üstfamilyalara aktarıldığı görülmektedir. Yazarın kendisi de ifade ettiği gibi bu türlü gerçekten alışılmışın dışındaki bir sınıflandırma sisteminin herkes tarafından kabul edilmesi güçtür. Bu sistem birleştirici değil, fakat oldukça fazla ayırıcı ve bölücüdür. Catantopidae familyası eskiden Acrididae familyası içinde bir altfamilya halinde incelenmekteydi. Nitekim bu kitabın birinci baskısında da bu şekilde işleme tabi tutulmuştur. Ancak son yıllarda birçok araştırıcı artık bu grubu bağımsız bir familya halinde incelemekte olduklarından, bu defa ayrı bir familya halinde burada verilmeye çalışılmıştır. Bu familyaya ait çekirge türleri yurdumuzda halen büyük çapta ekonomik zararlar yapmasalar da bazı türler bazı yıl ve yerlerde yersel zararlara sebep olabilmektedir. Çöl Çekirgesi hariç, zararlı olarak bilinen yerli çekirge türlerinin (örneğin Calliptamus italicus, Anacridium aegyptium gibi), eskisi gibi artık yoğun zararlar yapamamalarının sebebinin, yurdumuzun eskisine oranla büyük çapta âgro-ekosiste-minin değişmesiyle tarımsal tekniklerin gelişmesine bağlamak mümkündür.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Erginlerde vücut çeşitli büyüklük ve şekildedir. Başta fastigium'a ait oluk ve foveole bulunmaz. Antenler iplik şeklinde olup 20'den fazla seg-mentten oluşur. Pronotum'un üzerinde orta karina mevcut veya yok, fakat yan karinalar çoğunlukla bulunmaz. Pronotum oldukça fazla değişiklikler gösterir, fakat hiçbir zaman geriye uzayarak abdomen'i örtmez. Tegmina istirahat halinde ve yürürken arka kanatların üzerine katlı olarak durur ve onları korur. Bunlar arka kanatlarla birlikte uçuşta önemli görevler yapar. Familyanın en önemli özelliği prosternum'da çıkıntı veya tüberkülün bulunmasıdır. Tympanum mevcut veya yoktur. Olduğunda abdomen'in kaidesinin her iki yanında bulunur. Tegmina ve kanatlar tam olarak gelişmiş halde, kısalnuş, lob şekilde veya bazan hiç yoktur. Arka tibia'larm dış ucunda diken bulunmaz. Ancak Pezotettix cinsinde bazan uçta diken bulunabilir. Bütün tarsus'lar 3 segmentlidir. Dişilerde ovipozitör kısa ve kalındır.
Dişilerin çoğu yumurtalarını 2-8 cm toprak derinliğine bırakır. Bunlar yumurtalarını bırakırken salgıladığı yapışkanımsı bir madde ile üzerlerini örter. Bu madde kısa sürede sertleşerek süngerimsi bir görünüm alır ve koruyucu bir kese veya torba haline dönüşür ki buna yüksük adı verilir. Bir yüksükte bulunan yumurta sayısı türlere göre çok değişir. Genellikle bunlarda 15-100 arasında yumurta bulunur. Yumurtalardan yeni çıkan nimfler etraftaki bitkilerle hemen beslenmeye başlar. Nimfler 4-8, fakat genellikle 5 gömlek değiştirdikten sonra ergin hale geçerler.
Türlerin çoğu oburca beslenir. Gerek erginler, gerekse nimfler önlerine gelen bitkileri yerler. Bu familyaya bağlı türler daha çok geniş yapraklı bitkileri seçerler. Genellikle yılda bir veya iki nesil verirler. Bu fa* milyaya bağlı türlerin hepsi olmamakla beraber bazıları göç edicidir. Bu göç eden türler bazan o kadar büyük sürüler meydana getirirler ki havada adeta bulut manzarası gösterirler. Çok defa gazete, radyo ve televizyonlarda havadis olarak verilen çekirge saldırılarını yapanlar bu göç edici türlerdir. Bunlar bir ülkeden diğerine büyük sürüler halinde göç ettikleri için uluslararası bir problem halindedir. Bu sebeple merkezi Londra'da olan bir Çekirge Merkez Araştırma Laboratuvan bulunmaktadır. Bu merkezin görevi, çeşitli ülkelerden gönderilen çekirge örneklerini incelemek, o ülkeye ait meteorolojik bültenleri de değerlendirip çekirgelerin durumlarını dikkate alarak bunların muhtemel göç ediş istikametlerini en çabuk şekilde ilgili ülkelere bildirmektir. Bu bilgilerin ışığında alınacak önlemler sayesinde çekirgelerin yapabilecekleri zarar böylece en az düzeye indirilmiş olur. Ülkeler bu arada kendi aralarında da çok sıkı bir işbirliği yaparlar.
Orthoptera takımı içinde tür itibariyle en zengin familyalardan birisi olan Catantopidae birçok altfamilyalara ayrılarak incelenir. Ancak Dirsh '(1973, 1976), Acridoid türlerini Acrididomorphoidea ismini verdiği bir takım olarak ele aldıktan sonra, bunu Acridoidea, Pamphagoidea ve Pneumoroidea olmak üzere 3 üstfamilyaya ve Acridoidea'yı da Acrididae, Catantopidae, Hemiacrididae, Lontulidae ve Pauliniidae şeklinde 5 familyaya ayırarak incelemektedir. Ancak burada bazı altfamilyaların familya düzeyine çıkarıldığı, bazılarının değişik familyalara, hatta değişik üstfamilyalara aktarıldığı görülmektedir. Yazarın kendisi de ifade ettiği gibi bu türlü gerçekten alışılmışın dışındaki bir sınıflandırma sisteminin herkes tarafından kabul edilmesi güçtür. Bu sistem birleştirici değil, fakat oldukça fazla ayırıcı ve bölücüdür. Catantopidae familyası eskiden Acrididae familyası içinde bir altfamilya halinde incelenmekteydi. Nitekim bu kitabın birinci baskısında da bu şekilde işleme tabi tutulmuştur. Ancak son yıllarda birçok araştırıcı artık bu grubu bağımsız bir familya halinde incelemekte olduklarından, bu defa ayrı bir familya halinde burada verilmeye çalışılmıştır. Bu familyaya ait çekirge türleri yurdumuzda halen büyük çapta ekonomik zararlar yapmasalar da bazı türler bazı yıl ve yerlerde yersel zararlara sebep olabilmektedir. Çöl Çekirgesi hariç, zararlı olarak bilinen yerli çekirge türlerinin (örneğin Calliptamus italicus, Anacridium aegyptium gibi), eskisi gibi artık yoğun zararlar yapamamalarının sebebinin, yurdumuzun eskisine oranla büyük çapta âgro-ekosiste-minin değişmesiyle tarımsal tekniklerin gelişmesine bağlamak mümkündür.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1 - Prof Dr. Niyazi LODOS