Tweet
Supella longipalpa F. (Şekil 81)
Sinonim : BlattasupellectiliumScvv., B.cubensis Sauss., B. incissa Walk. Türkçe ismi : Afrika Hamam böceği
Tanımı : Genel rengi açık sarımsı kahverengi, pembemsi esmer, veya bazan koyu kahverengidir. Tegmina kaidesinde bir, ortasında doğru da bir olmak üzere enine geniş 2 bant bulunuı. 2. bant bazan silik olabilir. Erkeklerde tegmina'nm ucuna doğru olan kısmı açık sarımsı renkte, arka kanatlar tam gelişmiş olup kolaylıkla uçmayı sağlar. Dişilerde kanatlar kısalmıştır ve çoğu defa da uçları abdomen'in ucuna ulaşmaz. Üstten bakıldığında erkekler uzun, vücudun yanlan az veya çok paralel olduğu halde dişilerde vücut arkaya doğru hafif şekilde genişleyerek adeta armut şeklini almıştır. Ayrıca dişiler genellikle erkeklere oranla daha koyu renktedir. Antenleri ince, kıl şeklinde ve vücuttan belirgin olarak daha uzundur. Vücut uzunluğu 9,5-10,5 tnm'dir.
Nimfleri koyu renktedir. Yumurta paketleri 4-5 mm uzunlukta, 2,0-2,5 mm genişlikte ve koyuca kahverengimsi renktedir.
Yayılışı : Tropik ve Subtropik Bölgelerin, özellikle Afrika orijinli olan bu tür, halen kozmopolit bir yayılışa sahiptir. Avrupa'da ilk defa 1910 yılında Güney Fransa'da görülmüş, daha sonra 1945'te Almanya'da, 1961'de de Romanya'da saptanmış olan bu zararlı, halen ingiltere dahil Avrupa'nın birçok ülkelerine girmiş haldedir.
Yurdumuzda varlığı izmir'de olmak üzere 1974 yılında saptanmış (Özar, 1980), istanbul'da da varlığı anlaşılmıştır. Diğer bazı şehirlerimizde de bulunması mümkündür. Halen izmir'in hemen hemen bütün semtlerindeki evler, lokantalar, hastahane, fırın, pastahane gibi yerlerde en yaygın Hamamböceği türü olarak görülmektedir. Bu şekilde gerçek bir sorun halindedir.
Yaşama yerleri ve davranışları: İnsanların yaşadığı veya iş gördüğü yerlere tamamıyla adapte olmuştur. Evlerde buzdolaplarının arka kısımlarına, TV içlerine, mobilyaların yarık, çatlak veya diğer gizli yerlerine, kiler, mutfak, banyo, tuvalet, çöp kutuları içleri, bulaşık kaplarının bulunduğu dolapların içleriyle elbise dolaplarının içleri, kalorifer kazanlarının bulunduğu yerler başlıca gizlendikleri yerlerdir. Ayrıca, bürolar, kütüphane, fırın, lokanta, pastahane ve hatta hastahane gibi yerlerde de bol olarak rastlanır. Gündüzleri gizlendikleri yerlerde barınan ergin ve nimfleri gece çıkarak faaliyette bulunur. Bu türün en belirgin davranışlarından birisi, ergin ve nimflerinin son derece süratle hareket edip koşmalarıdır. Erginler, hele erkeklerin elle yakalanmaları son derece güçtür. Bunlar en ufak bir harekette sıçrayarak kendilerini yere atar veya uçarlar. Uçuşları çok süratli olduğu için takip edilmeleri çok zordur. Diğer bir davranış özelliği de nimflerinin toplu olarak görülmeleri ve bir yerde çoğunlukla aynı yaşta 5-10 veya daha fazla nimfin bulunmasıdır. Bu davranışları sebebiyle Afrika Hamamböceğini diğer türlerden ayırmak kolaylaşır.
Zararı ve besinleri s önceki türlerde olduğu gibidir.
Biyolojisi : Dişiler yumurta paketlerini açılmadan önce bir—iki gün abdomenlerinin uçlarında taşır. Daha sonra yaşadıkları ortamın gizli yerlerine ve uygun yüzeylerine bırakır. Dişiler ağızlarından salgıladıkları bir madde ile bu paketleri bırakıldığı yere yapıştırır. Normal olarak bir yumurta paketi içinde 18 yumurta bulunur. Ancak çoğunlukla bu yumurtalardan birkaç tanesi açılmaz. Bu sebeple kültüre alman yumurta paketlerinden daima 18'den az (genellikle 10-16) nimf meydana gelir. Bir dişi hayatı boyunca uygun koşullarda ortalama 10 yumurta paketi bırakır. Ragge (1965), her bir dişinin 10-20 yumurta paketi, bir dişinin en çok 27 yumurta paketi bıraktığını bildirmekte, özar (1980) ise bir dişinin 4—13 arasında ve ortalama 10 yumurta paketi bıraktığından söz etmektedir. Bırakılan yumurta paketleri, normal oda sıcaklığında ve yaz koşullarında izmir'de ortalama 50 günde, kış koşullarında ise 2, hatta 3 ayda açılarak nimfler çıkar. Ragge (1. c.)'a göre erkek meydana getiren nimfler 6-7, dişi meydana getirenler ise 7-8 dönem geçirdikten sonra ergin hale geçerler. Toplam nimf dönemi süresi sıcaklık, besin ve rutubet koşullarına göre değişir. Bu süre uygun koşullarda Ş ay olup özellikle düşük sıcaklıkta bu süre 6 ay veya daha uzun olabilir. Erginlerin ömürleri oldukça uzundur. Uygun koşullarda bunlar 4-10 ay yaşar. Özar (1. c.) bunu ortalama 6,5 ay, Ragge (1. c) 5-9 ay, Hull and Dayidson (1958) ise 28°G'de 115 ^ 19,5 gün olarak vermektedir. Bu sürenin sıcaklık düştükçe arttığını, sıcaklık arttıkça da düştüğünü belirtmek gerekir. Buna göre bu türün normal koşullarda yılda 2 nesil verdiğim kabul etmek yerinde olur.
Savaşı : B. orientalis'te olduğu gibidir. Ancak bu türde yumurtalardan takriben iki ay sonra çıkacak olan nimfleri dikkate alacak şekilde ilaçlı savaşı organize etmeyi unutmamalıdır.
Blatellidae familyasıyla ilgili yukarıda söz konusu olan 2 türden başka yurdumuzda: Loboptera decipiens Germ., Ectobius balcani Rme., Phyllodro-mica brevipennis Fisch., Ph. beybienkoi Maran, Ph. graeca Br., Ph. larinuai Bol., Ph. marginata Schr., Ph meğerki Schr., Ph. polita Krauss, Ph. pallida Br., Ph. vittiventris Gosta, Ph. znoikoi Bei-Bienko, Tartaroblatta tartara Sauss, ve Turanoblatta irinae Bei-Bienko gibi türler daha vardır. Ancak bu türlerin ekonomik önemleri yoktur.
Türkiye Blattaria türleri hakkında daha fazla bilgi almak isteyenler Maran (1957), Karabağ (1958) ile Harz und Kaltenbach (1976)'a başvurabilirler
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Sinonim : BlattasupellectiliumScvv., B.cubensis Sauss., B. incissa Walk. Türkçe ismi : Afrika Hamam böceği
Tanımı : Genel rengi açık sarımsı kahverengi, pembemsi esmer, veya bazan koyu kahverengidir. Tegmina kaidesinde bir, ortasında doğru da bir olmak üzere enine geniş 2 bant bulunuı. 2. bant bazan silik olabilir. Erkeklerde tegmina'nm ucuna doğru olan kısmı açık sarımsı renkte, arka kanatlar tam gelişmiş olup kolaylıkla uçmayı sağlar. Dişilerde kanatlar kısalmıştır ve çoğu defa da uçları abdomen'in ucuna ulaşmaz. Üstten bakıldığında erkekler uzun, vücudun yanlan az veya çok paralel olduğu halde dişilerde vücut arkaya doğru hafif şekilde genişleyerek adeta armut şeklini almıştır. Ayrıca dişiler genellikle erkeklere oranla daha koyu renktedir. Antenleri ince, kıl şeklinde ve vücuttan belirgin olarak daha uzundur. Vücut uzunluğu 9,5-10,5 tnm'dir.
Nimfleri koyu renktedir. Yumurta paketleri 4-5 mm uzunlukta, 2,0-2,5 mm genişlikte ve koyuca kahverengimsi renktedir.
Yayılışı : Tropik ve Subtropik Bölgelerin, özellikle Afrika orijinli olan bu tür, halen kozmopolit bir yayılışa sahiptir. Avrupa'da ilk defa 1910 yılında Güney Fransa'da görülmüş, daha sonra 1945'te Almanya'da, 1961'de de Romanya'da saptanmış olan bu zararlı, halen ingiltere dahil Avrupa'nın birçok ülkelerine girmiş haldedir.
Yurdumuzda varlığı izmir'de olmak üzere 1974 yılında saptanmış (Özar, 1980), istanbul'da da varlığı anlaşılmıştır. Diğer bazı şehirlerimizde de bulunması mümkündür. Halen izmir'in hemen hemen bütün semtlerindeki evler, lokantalar, hastahane, fırın, pastahane gibi yerlerde en yaygın Hamamböceği türü olarak görülmektedir. Bu şekilde gerçek bir sorun halindedir.
Yaşama yerleri ve davranışları: İnsanların yaşadığı veya iş gördüğü yerlere tamamıyla adapte olmuştur. Evlerde buzdolaplarının arka kısımlarına, TV içlerine, mobilyaların yarık, çatlak veya diğer gizli yerlerine, kiler, mutfak, banyo, tuvalet, çöp kutuları içleri, bulaşık kaplarının bulunduğu dolapların içleriyle elbise dolaplarının içleri, kalorifer kazanlarının bulunduğu yerler başlıca gizlendikleri yerlerdir. Ayrıca, bürolar, kütüphane, fırın, lokanta, pastahane ve hatta hastahane gibi yerlerde de bol olarak rastlanır. Gündüzleri gizlendikleri yerlerde barınan ergin ve nimfleri gece çıkarak faaliyette bulunur. Bu türün en belirgin davranışlarından birisi, ergin ve nimflerinin son derece süratle hareket edip koşmalarıdır. Erginler, hele erkeklerin elle yakalanmaları son derece güçtür. Bunlar en ufak bir harekette sıçrayarak kendilerini yere atar veya uçarlar. Uçuşları çok süratli olduğu için takip edilmeleri çok zordur. Diğer bir davranış özelliği de nimflerinin toplu olarak görülmeleri ve bir yerde çoğunlukla aynı yaşta 5-10 veya daha fazla nimfin bulunmasıdır. Bu davranışları sebebiyle Afrika Hamamböceğini diğer türlerden ayırmak kolaylaşır.
Zararı ve besinleri s önceki türlerde olduğu gibidir.
Biyolojisi : Dişiler yumurta paketlerini açılmadan önce bir—iki gün abdomenlerinin uçlarında taşır. Daha sonra yaşadıkları ortamın gizli yerlerine ve uygun yüzeylerine bırakır. Dişiler ağızlarından salgıladıkları bir madde ile bu paketleri bırakıldığı yere yapıştırır. Normal olarak bir yumurta paketi içinde 18 yumurta bulunur. Ancak çoğunlukla bu yumurtalardan birkaç tanesi açılmaz. Bu sebeple kültüre alman yumurta paketlerinden daima 18'den az (genellikle 10-16) nimf meydana gelir. Bir dişi hayatı boyunca uygun koşullarda ortalama 10 yumurta paketi bırakır. Ragge (1965), her bir dişinin 10-20 yumurta paketi, bir dişinin en çok 27 yumurta paketi bıraktığını bildirmekte, özar (1980) ise bir dişinin 4—13 arasında ve ortalama 10 yumurta paketi bıraktığından söz etmektedir. Bırakılan yumurta paketleri, normal oda sıcaklığında ve yaz koşullarında izmir'de ortalama 50 günde, kış koşullarında ise 2, hatta 3 ayda açılarak nimfler çıkar. Ragge (1. c.)'a göre erkek meydana getiren nimfler 6-7, dişi meydana getirenler ise 7-8 dönem geçirdikten sonra ergin hale geçerler. Toplam nimf dönemi süresi sıcaklık, besin ve rutubet koşullarına göre değişir. Bu süre uygun koşullarda Ş ay olup özellikle düşük sıcaklıkta bu süre 6 ay veya daha uzun olabilir. Erginlerin ömürleri oldukça uzundur. Uygun koşullarda bunlar 4-10 ay yaşar. Özar (1. c.) bunu ortalama 6,5 ay, Ragge (1. c) 5-9 ay, Hull and Dayidson (1958) ise 28°G'de 115 ^ 19,5 gün olarak vermektedir. Bu sürenin sıcaklık düştükçe arttığını, sıcaklık arttıkça da düştüğünü belirtmek gerekir. Buna göre bu türün normal koşullarda yılda 2 nesil verdiğim kabul etmek yerinde olur.
Savaşı : B. orientalis'te olduğu gibidir. Ancak bu türde yumurtalardan takriben iki ay sonra çıkacak olan nimfleri dikkate alacak şekilde ilaçlı savaşı organize etmeyi unutmamalıdır.
Blatellidae familyasıyla ilgili yukarıda söz konusu olan 2 türden başka yurdumuzda: Loboptera decipiens Germ., Ectobius balcani Rme., Phyllodro-mica brevipennis Fisch., Ph. beybienkoi Maran, Ph. graeca Br., Ph. larinuai Bol., Ph. marginata Schr., Ph meğerki Schr., Ph. polita Krauss, Ph. pallida Br., Ph. vittiventris Gosta, Ph. znoikoi Bei-Bienko, Tartaroblatta tartara Sauss, ve Turanoblatta irinae Bei-Bienko gibi türler daha vardır. Ancak bu türlerin ekonomik önemleri yoktur.
Türkiye Blattaria türleri hakkında daha fazla bilgi almak isteyenler Maran (1957), Karabağ (1958) ile Harz und Kaltenbach (1976)'a başvurabilirler
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1 - Prof Dr. Niyazi LODOS