Tweet
Alttakım : MANTODEA
Alttakım isminin kökü Yunanca'dır ve Peygamber şekli veya şeklinde anlamına gelir. Çünkü bunlar bazan vücudunun ön tarafını kaldırarak ön bacaklarını sanki dua ediyormuş şeklinde bir görünüme bürünür. Türkçe olarak Peygamber Develeri ismiyle anılmaktadır, ingilizce Mantids, Praying Mantids; Almanca Fagenheuschrecken, Gottesanbe^ terinnen; Fransızca ise Mantides gibi isimler verilmektedir.
GENEL VÜCUT YAPILARIOrtadan büyük boya kadar (5-30 cm) olan böcek türlerini kapsar. Vücutlarının genel rengi çoğunlukla çevrelerine uyacak şekildedir. Genellikle yeşil renktedirler. Buna rağmen esmer, kahverenkli, hatta göze çarpıcı parlak renkte olanları da vardır. Vücutlarının genel şekli çoğunlukla uzun ve silindirimsidir. Fakat bazan yassı ve hatta bazı Değnek Çekirgelerinde olduğu gibi yaprak biçiminde olanları da vardır.
Integument genellikle düz ve kaygandır. Bazı türlerde vücut üzerinde dikenimsi veya yaprağa benzer çıkıntılar bulunabilir. Baş küçük, prog-nath ve üçgen şeklinde olup silindirimsi biçimde bir boyun üzerinde kolaylıkla hareket eder. Antenler uzun ve iplik şeklinde ve birçok segmentten oluşur. Bazı türlerde antenler tüylü veya tarak şeklindedir. Avrupa'ya özgü türlerde antenler kısadır. Ağız parçaları tipik şekilde ısırıcı-çiğne-yicidir. Bileşik gözler büyük, dışbükey ve yana yerleşiktir. Ocelli üç adet ve üçgen şeklinde dizilmiş olup bazı türlerde bunlar yoktur. Pronotum kısa, meso- ve özellikle metathorax belirli şekilde uzundur. Pronotum
üzerinde ortada karina mevcut veya yoktur. Ancak kenarları çoğunlukla dikenli veya dişli olup bazı hallerde yaprak şeklinde çıkıntılar da bulunabilir. Bacaklar uzun, ince ve takriben birbirlerine benzer yapıdadır. Fakat ön bacaklar canlı olan avlarım yakalamak ve tutmak üzere değişikliğe uğramıştır. Ön bacaklara ait coxa'lar çok uzun, hatta femur'lar kadar uzundur. Ön femur'larda alt tarafta 3 sıra halinde kuvvetli dikenler sıralanmıştır. Ön tibia'lar altta 2 sıra halinde dikenlere sahip olup uçta çok kuvvetli bir diken, bulunur. Ön tibia'lar aynı zamanda yeteri kadar dar oluğu için çakı ağzı gibi femur'lardaki oluk içine oturur. Tarsus'lar silindir şeklinde ve 5 segmentten oluşur, bunlar uçta bir çift tırnakla son bulur. Tırnaklar arasında arolium bulunmaz. Tegmina erkeklerde çoğunlukla saydam, dişilerde ise donuktur. Arka kanatlar zarımsı, çoğu defa koyu, bazan parlak siyah, kırmızı veya sarımsı lekeli veya çizgilidir. Tegmina ve arka kanatlar çoğu türlerde kısalmış olup bu durum dişilerde erkeklerden daha belirgin olarak görülür. Bazı türlerde kanatlar hiç bulunmaz. Abdomen uzun, yumuşak, az veya çok basık ve 10 segmentten oluşmuştur. Cerci segmentli ve genellikle iplik şeklindedir. Yalnızca erkeklerde segmentsiz olan styli bulunur. Peygamber Develeri ile ilgili genel vücut parçalan Şekil 82'de gösterilmiştir.
GENEL BİYOLOJİLERİ VE DAVRANIŞLARI
Peygamber Develeri genel olarak ağaçlarda, bazı türlerde de toprak üzerinde yaşar. Genel vücut görünümleri, oldukça değişiktir. Bir çoğu bulunduğu çevreye iyi uyum gösterir. Böylece şekil ve renk itibariyle kendilerini gizleyerek avlarını daha da rahatlıkla avlarlar. Toprak üzerinde yaşayan türler çoğunlukla kanatsızdır. Türlerinin hemen hepsi carnivor'-dur. Bunlar bitkiler üzerinde avlarını dikkatle beklerler ve ön bacaklarını avlarını yakalamak için kullanırlar. Sinekler, çekirgeler, kelebekler, tırtıllar, Homopter'ler ve diğer böcekleri avlayarak yerler. Bazı türleri küçük boydaki kurbağa, kertenkele ve diğer hayvanları dahi yakalayıp yiyebilir. Nimfler erginlere oranla daha küçük boydaki canlılarla beslenir. Her ne kadar bu böcekler yavaş hareket eder görünürlerse de avlarını yakalayacakları zaman son derece süratli hareket ederler. Çoğu, bitkilerde bekler, yakınlarına gelen herhangi bir av, yakalama mesafesine girer girmez, ön bacaklarını aniden bir şimşek süratiyle ileri fırlatarak avını femur ve tibia'ları arasına alır. Bacaklarında bulunan kuvvetli dikenler avına batarak kurtulmaları imkansız hale gelir. Bu şekilde kuvvetli mandibula'larını kullanarak avlarını canlı olarak yerler. Erkekleri kavgacı olup ölünceye dek döğüşürler. Hatta bu yüzden Çinliler bunları kafeslerde besleyerek döğüşlerini seyrederler. Erkekler genellikle dişilerden daha küçük boyda olup çiftleşmeleri bir bakıma örümcekleri andırır. Zira bunlar çiftleştikten sonra çok defa dişiler tarafından yenir.
Başkalaşmaları tam değildir. Genel olarak eşeyli çoğahrsa da bazı türleri eşeysiz de çoğalır. Dişiler yumurtalarını ootheca denilen paketler
halinde bırakırlar. Bu yumurta paketleri bitkilerin çeşitli organları, taşlar, duvarlar vb. yerlerin üzerlerine yapıştırılır. Ootheca'lann şekilleri türlere göre çok değişiktir. Bunlara karşıdan bakıldığı zaman çoğu defa köpük veya süngerimsi bir yapıda oldukları görülür. Ootheca'ların yapısı,
içeride bulunan yumuitaların düşmanlarından veya dış etkenlerden korunmalarını sağlayacak niteliktedir. Bir yumurta paketinde çoğunlukla 20-40 arasında yumurta bulunur. Bir dişi hayatı boyunca 4-5 veya daha fazla ootheca bırakır. Çoğu türler kışı yumurta halinde geçirir. Nimfler ilkbaharın ortalarından itibaren doğada görülmeye başlar. Nimf dönemleri türlere ve çevre koşullarına göre çok değişir. Bunlar genellikle 3-12 gömlek değiştirdikten sonra ergin hale geçer. Erginler yazın görülür ve çoğu yılda bir nesil verir.
Her ne kadar avları arasında faydalı böcekler de bulunursa da genelde
Peygamber Develeri faydalı böcekler olarak kabul edilir. Hatta bu yüzden
bazı türleri , bazı ülkelerde biyolojik savaşta kullanılmak üzere H^nor^e
t lere bile tabi tutulmuştur. Ancak bu deneme veyar-girişimlerden beklenen sonuçlar alınamamıştır. Doğada populasyonlarınm az olması, besin olarak seçici olmamaları, avlarını arayarak değil, fakat ayaklarına kadar
gelmelerini beklemeleri ve yumurtalarının büyük oranda küçük arıcık-lar tarafından fazla miktarda parazitlenmeleri gibi sebepler bunlardan beklenen sonuçları engellemektedir.
SINIFLANDIRILMASI
Eskiden Peygamber Develeri Orthoptera takımı içinde Mantidae ismi altında bir familya halinde incelenmekteydi. Yine bir zamanlar bu böcekler Deratoptera, Elythroptera, Dictuoptera, Pylloptera, Exopterygop-tera, Mantoidea, Panisoptera vs gibi isimler altında da incelenmişlerdi. Ancak bugün birçok araştırıcılar bunları artık ya Mantoptera (=Mantodea, Mantoidea) ismi altında ayrı bir takım, ya da Dicytoptera takımı içinde Mantodea ismiyle bîr alttakım halinde incelemektedir. Bu sonuncu sınıflandırma burada da takip edilmiştir.
Düny a üzerinde çoğu Tropik ve Subtropik bölgelerde bulunan takriben 2.000 kadar türü bilinmektedir. Avrupa'da ve batı Palearktik bölgelerde 25 kadar türü bilinmektedir ki bunlardan 10'dan fazla türü yurdumuzda da bulunmaktadır
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Alttakım isminin kökü Yunanca'dır ve Peygamber şekli veya şeklinde anlamına gelir. Çünkü bunlar bazan vücudunun ön tarafını kaldırarak ön bacaklarını sanki dua ediyormuş şeklinde bir görünüme bürünür. Türkçe olarak Peygamber Develeri ismiyle anılmaktadır, ingilizce Mantids, Praying Mantids; Almanca Fagenheuschrecken, Gottesanbe^ terinnen; Fransızca ise Mantides gibi isimler verilmektedir.
GENEL VÜCUT YAPILARIIntegument genellikle düz ve kaygandır. Bazı türlerde vücut üzerinde dikenimsi veya yaprağa benzer çıkıntılar bulunabilir. Baş küçük, prog-nath ve üçgen şeklinde olup silindirimsi biçimde bir boyun üzerinde kolaylıkla hareket eder. Antenler uzun ve iplik şeklinde ve birçok segmentten oluşur. Bazı türlerde antenler tüylü veya tarak şeklindedir. Avrupa'ya özgü türlerde antenler kısadır. Ağız parçaları tipik şekilde ısırıcı-çiğne-yicidir. Bileşik gözler büyük, dışbükey ve yana yerleşiktir. Ocelli üç adet ve üçgen şeklinde dizilmiş olup bazı türlerde bunlar yoktur. Pronotum kısa, meso- ve özellikle metathorax belirli şekilde uzundur. Pronotum
üzerinde ortada karina mevcut veya yoktur. Ancak kenarları çoğunlukla dikenli veya dişli olup bazı hallerde yaprak şeklinde çıkıntılar da bulunabilir. Bacaklar uzun, ince ve takriben birbirlerine benzer yapıdadır. Fakat ön bacaklar canlı olan avlarım yakalamak ve tutmak üzere değişikliğe uğramıştır. Ön bacaklara ait coxa'lar çok uzun, hatta femur'lar kadar uzundur. Ön femur'larda alt tarafta 3 sıra halinde kuvvetli dikenler sıralanmıştır. Ön tibia'lar altta 2 sıra halinde dikenlere sahip olup uçta çok kuvvetli bir diken, bulunur. Ön tibia'lar aynı zamanda yeteri kadar dar oluğu için çakı ağzı gibi femur'lardaki oluk içine oturur. Tarsus'lar silindir şeklinde ve 5 segmentten oluşur, bunlar uçta bir çift tırnakla son bulur. Tırnaklar arasında arolium bulunmaz. Tegmina erkeklerde çoğunlukla saydam, dişilerde ise donuktur. Arka kanatlar zarımsı, çoğu defa koyu, bazan parlak siyah, kırmızı veya sarımsı lekeli veya çizgilidir. Tegmina ve arka kanatlar çoğu türlerde kısalmış olup bu durum dişilerde erkeklerden daha belirgin olarak görülür. Bazı türlerde kanatlar hiç bulunmaz. Abdomen uzun, yumuşak, az veya çok basık ve 10 segmentten oluşmuştur. Cerci segmentli ve genellikle iplik şeklindedir. Yalnızca erkeklerde segmentsiz olan styli bulunur. Peygamber Develeri ile ilgili genel vücut parçalan Şekil 82'de gösterilmiştir.
GENEL BİYOLOJİLERİ VE DAVRANIŞLARI
Peygamber Develeri genel olarak ağaçlarda, bazı türlerde de toprak üzerinde yaşar. Genel vücut görünümleri, oldukça değişiktir. Bir çoğu bulunduğu çevreye iyi uyum gösterir. Böylece şekil ve renk itibariyle kendilerini gizleyerek avlarını daha da rahatlıkla avlarlar. Toprak üzerinde yaşayan türler çoğunlukla kanatsızdır. Türlerinin hemen hepsi carnivor'-dur. Bunlar bitkiler üzerinde avlarını dikkatle beklerler ve ön bacaklarını avlarını yakalamak için kullanırlar. Sinekler, çekirgeler, kelebekler, tırtıllar, Homopter'ler ve diğer böcekleri avlayarak yerler. Bazı türleri küçük boydaki kurbağa, kertenkele ve diğer hayvanları dahi yakalayıp yiyebilir. Nimfler erginlere oranla daha küçük boydaki canlılarla beslenir. Her ne kadar bu böcekler yavaş hareket eder görünürlerse de avlarını yakalayacakları zaman son derece süratli hareket ederler. Çoğu, bitkilerde bekler, yakınlarına gelen herhangi bir av, yakalama mesafesine girer girmez, ön bacaklarını aniden bir şimşek süratiyle ileri fırlatarak avını femur ve tibia'ları arasına alır. Bacaklarında bulunan kuvvetli dikenler avına batarak kurtulmaları imkansız hale gelir. Bu şekilde kuvvetli mandibula'larını kullanarak avlarını canlı olarak yerler. Erkekleri kavgacı olup ölünceye dek döğüşürler. Hatta bu yüzden Çinliler bunları kafeslerde besleyerek döğüşlerini seyrederler. Erkekler genellikle dişilerden daha küçük boyda olup çiftleşmeleri bir bakıma örümcekleri andırır. Zira bunlar çiftleştikten sonra çok defa dişiler tarafından yenir.
Başkalaşmaları tam değildir. Genel olarak eşeyli çoğahrsa da bazı türleri eşeysiz de çoğalır. Dişiler yumurtalarını ootheca denilen paketler
halinde bırakırlar. Bu yumurta paketleri bitkilerin çeşitli organları, taşlar, duvarlar vb. yerlerin üzerlerine yapıştırılır. Ootheca'lann şekilleri türlere göre çok değişiktir. Bunlara karşıdan bakıldığı zaman çoğu defa köpük veya süngerimsi bir yapıda oldukları görülür. Ootheca'ların yapısı,
içeride bulunan yumuitaların düşmanlarından veya dış etkenlerden korunmalarını sağlayacak niteliktedir. Bir yumurta paketinde çoğunlukla 20-40 arasında yumurta bulunur. Bir dişi hayatı boyunca 4-5 veya daha fazla ootheca bırakır. Çoğu türler kışı yumurta halinde geçirir. Nimfler ilkbaharın ortalarından itibaren doğada görülmeye başlar. Nimf dönemleri türlere ve çevre koşullarına göre çok değişir. Bunlar genellikle 3-12 gömlek değiştirdikten sonra ergin hale geçer. Erginler yazın görülür ve çoğu yılda bir nesil verir.
Her ne kadar avları arasında faydalı böcekler de bulunursa da genelde
Peygamber Develeri faydalı böcekler olarak kabul edilir. Hatta bu yüzden
bazı türleri , bazı ülkelerde biyolojik savaşta kullanılmak üzere H^nor^e
t lere bile tabi tutulmuştur. Ancak bu deneme veyar-girişimlerden beklenen sonuçlar alınamamıştır. Doğada populasyonlarınm az olması, besin olarak seçici olmamaları, avlarını arayarak değil, fakat ayaklarına kadar
gelmelerini beklemeleri ve yumurtalarının büyük oranda küçük arıcık-lar tarafından fazla miktarda parazitlenmeleri gibi sebepler bunlardan beklenen sonuçları engellemektedir.
SINIFLANDIRILMASI
Eskiden Peygamber Develeri Orthoptera takımı içinde Mantidae ismi altında bir familya halinde incelenmekteydi. Yine bir zamanlar bu böcekler Deratoptera, Elythroptera, Dictuoptera, Pylloptera, Exopterygop-tera, Mantoidea, Panisoptera vs gibi isimler altında da incelenmişlerdi. Ancak bugün birçok araştırıcılar bunları artık ya Mantoptera (=Mantodea, Mantoidea) ismi altında ayrı bir takım, ya da Dicytoptera takımı içinde Mantodea ismiyle bîr alttakım halinde incelemektedir. Bu sonuncu sınıflandırma burada da takip edilmiştir.
Düny a üzerinde çoğu Tropik ve Subtropik bölgelerde bulunan takriben 2.000 kadar türü bilinmektedir. Avrupa'da ve batı Palearktik bölgelerde 25 kadar türü bilinmektedir ki bunlardan 10'dan fazla türü yurdumuzda da bulunmaktadır
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -1 - Prof Dr. Niyazi LODOS