Tweet
Tabm : EMBIOPTERA
Takım isminin kökü Yunanca bir kelimedir ve «parlak kanatlılar» anlamına gelir, ingilizce olarak ağ örücüler manâsına gelen web—spinners ismi verilmektedir. Burada da Türkçe karşılığı, kelimenin köküne sadık kalınarak parlak kanatlı böcekler şeklinde alınmıştır.
Küçük bir takım olup, Dünya üzerinde çoğu sıcak ülkelerde yaşayan 200 kadar türe sahiptir. Türleri uzun ve silindir şeklinde (Şekil 1), biçimleri ve büyüklükleri takriben birbirine benzer iki çift kanat bulunur. Dişiler kanatsızdır. Bununla beraber bazı türlerin erkekleri hem kanatlı hem de kanatsız olabilir. Ağız parçaları ısına ve çiğneyici tiptedir. Baş büyük, antenler iplik şeklinde ve ba.ştan daha uzun, petek gözler genellik le dişilerde küçük, erkeklerde ise daha büyüktür. Ocelli yoktur. Thorax'ın uzunluğu hemen hemen abdomen uzunluğuna eşittir. Bacaklar kısa, kalın ve koşmaya elverişli bir şekilde gelişmiştir. Tarsus'lar üç sesmentli olup ön bacaklara ait ilk segmentler ipekimsi bir madde salgılayan bezlere sahip oldukları için büyümüştür. Erkek, dişi ve her yaştaki yavrular bu organlardan salgıladıkları ipeğimsi bir madde ile özel tüneller örerler ve bunların içinde yaşarlar. Cerci iki segmentlidir.
Yumurtaları silindir şeklinde ve büyük boydadır. Dişiler yumurtala
rım tüneller içine küçük gruplar halmde bırakır ve bunların üzerini çiğnedikleri gıda artıkları ile örterler. Kulağa kaçanlarda olduğu gibi çok defa dişiler bu yumurtalara bekçilik ederler. Hattâ bazı türlerde dişiler,yavrularla birlikte onların cinsel olgunluğa erişmelerine dek birlikte bulunarak gözcülük ederler. Yavrular erginlere, özellikle kanatsız olan disilere çok benzerler. -
Doğada dişilere, erkeklerden daha az tesadüf edilir. Başkalaşmaları
basittir. Pek er.der de olsa eşeysiz çoğalan türleri vardır. Genellikle güneş
ışığından açarlar.
Parlak kanatlı böceklerin biyolojilerinde göze çarpan en önemli dav
ranış veya özellik, bunların-iplikten yapılmış tüneller örmeleri ve bunların ;
içinde yaşamalarıdır. Bu tüneller çok defa dallanarak örülür ve dışarıya
açılmış bir çok deliklere sahiptir. Yavru ve erginler rahatsız edildiklerin
de tüneller içinde süratle ileri ve geri hareket ederler. Bu tüneller onları
düşmanlarından korudukları gibi vücutlarından fazla rutubet kaybına >"
da mani olarak yaşamları için çok uygun bir ortam meydana getirir. Y\x-.
valar, yani tünellerin içinde çok defa çiğnenmiş gıda artıkları bulunur.
Toprak içir.de yaşayan türler, kurak havalarda daha derinlere inerler. f
Rutubet az olduğu taktirde tamamiyle toprak içinde, bitki artıkları alt-:
lan veya taş altlarında yaşarlar. Türlerin çoğu koloni halinde yaşar.
Bir tünelde bazen 20 kadar bireye rastlanabilir. Bu böceklere ait besinin büyük bir kısmım bitkisel maddeler teşkil eder. Daha çok kuru ot ve bitki yaprakları, ağaç kabukları, yosun ve likenlerle beslenirler.
Parlak kanatlı böcekler çok defa 7 familyaya ayrılarak incelenirler. Türleri dünyanın hemen hemen bütün coğrafi bölgelerinde bulunur. Ancak çoğu sıcak ve tropik bölgelerde yaşar. Avrupa'da iki familyaya ait beş türü bulunmaktadır. Güney Rusya, Kafkasya ve Akdeniz çevresinde yayılmış olan HaploemKa solleri Ramb. (Oligotomidae) 'nin yurdumuzda da bulunması muhtemeldir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Takım isminin kökü Yunanca bir kelimedir ve «parlak kanatlılar» anlamına gelir, ingilizce olarak ağ örücüler manâsına gelen web—spinners ismi verilmektedir. Burada da Türkçe karşılığı, kelimenin köküne sadık kalınarak parlak kanatlı böcekler şeklinde alınmıştır.
Küçük bir takım olup, Dünya üzerinde çoğu sıcak ülkelerde yaşayan 200 kadar türe sahiptir. Türleri uzun ve silindir şeklinde (Şekil 1), biçimleri ve büyüklükleri takriben birbirine benzer iki çift kanat bulunur. Dişiler kanatsızdır. Bununla beraber bazı türlerin erkekleri hem kanatlı hem de kanatsız olabilir. Ağız parçaları ısına ve çiğneyici tiptedir. Baş büyük, antenler iplik şeklinde ve ba.ştan daha uzun, petek gözler genellik le dişilerde küçük, erkeklerde ise daha büyüktür. Ocelli yoktur. Thorax'ın uzunluğu hemen hemen abdomen uzunluğuna eşittir. Bacaklar kısa, kalın ve koşmaya elverişli bir şekilde gelişmiştir. Tarsus'lar üç sesmentli olup ön bacaklara ait ilk segmentler ipekimsi bir madde salgılayan bezlere sahip oldukları için büyümüştür. Erkek, dişi ve her yaştaki yavrular bu organlardan salgıladıkları ipeğimsi bir madde ile özel tüneller örerler ve bunların içinde yaşarlar. Cerci iki segmentlidir.
Yumurtaları silindir şeklinde ve büyük boydadır. Dişiler yumurtala
rım tüneller içine küçük gruplar halmde bırakır ve bunların üzerini çiğnedikleri gıda artıkları ile örterler. Kulağa kaçanlarda olduğu gibi çok defa dişiler bu yumurtalara bekçilik ederler. Hattâ bazı türlerde dişiler,yavrularla birlikte onların cinsel olgunluğa erişmelerine dek birlikte bulunarak gözcülük ederler. Yavrular erginlere, özellikle kanatsız olan disilere çok benzerler. -
Doğada dişilere, erkeklerden daha az tesadüf edilir. Başkalaşmaları
basittir. Pek er.der de olsa eşeysiz çoğalan türleri vardır. Genellikle güneş
ışığından açarlar.
Parlak kanatlı böceklerin biyolojilerinde göze çarpan en önemli dav
ranış veya özellik, bunların-iplikten yapılmış tüneller örmeleri ve bunların ;
içinde yaşamalarıdır. Bu tüneller çok defa dallanarak örülür ve dışarıya
açılmış bir çok deliklere sahiptir. Yavru ve erginler rahatsız edildiklerin
de tüneller içinde süratle ileri ve geri hareket ederler. Bu tüneller onları
düşmanlarından korudukları gibi vücutlarından fazla rutubet kaybına >"
da mani olarak yaşamları için çok uygun bir ortam meydana getirir. Y\x-.
valar, yani tünellerin içinde çok defa çiğnenmiş gıda artıkları bulunur.
Toprak içir.de yaşayan türler, kurak havalarda daha derinlere inerler. f
Rutubet az olduğu taktirde tamamiyle toprak içinde, bitki artıkları alt-:
lan veya taş altlarında yaşarlar. Türlerin çoğu koloni halinde yaşar.
Bir tünelde bazen 20 kadar bireye rastlanabilir. Bu böceklere ait besinin büyük bir kısmım bitkisel maddeler teşkil eder. Daha çok kuru ot ve bitki yaprakları, ağaç kabukları, yosun ve likenlerle beslenirler.
Parlak kanatlı böcekler çok defa 7 familyaya ayrılarak incelenirler. Türleri dünyanın hemen hemen bütün coğrafi bölgelerinde bulunur. Ancak çoğu sıcak ve tropik bölgelerde yaşar. Avrupa'da iki familyaya ait beş türü bulunmaktadır. Güney Rusya, Kafkasya ve Akdeniz çevresinde yayılmış olan HaploemKa solleri Ramb. (Oligotomidae) 'nin yurdumuzda da bulunması muhtemeldir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS