Tweet
Takım : 18. SIPHUNCULATA (= Anoplura)
Siphunculata kelimesinin kökü Yunanca'dan gelir ve «emen böcekler» manasınadır. Türkçe olarak bir önceki takım ismi de dikkate alındığında bunlara emen bitler ismini vermek doğru olur. Nitekim İngilizce literatürde bu teki ma gerçek bitler, emen bitler terimlerinin karşılığı olan true lice ve sucking lice gibi isimler verilmiştir. Türkçe literatürde (Oytun, 1961; Mimicğlu, 1958; Kar.su, 1973 vs.) her ne kadar yalnızca bitler şeklinde isimlendirilmekte ise de, bu terim takımı tam olarak yansıtmamaktadır ve bit olarak isimlendirilen diğer bir çok böcek grupları daha bulunmaktadır.
Genel olarak küçük boyda, kanatsız, yassı vücutlu, yalnızca abdomen'i belirli şekilde segmentli olan ve karşıdan bakıldığında yengeci andıran böcek türlerini kapsar. Küçük sayıls.cak bir takımdır. Dünyada bulunan türlerinin sayısı 500'ün biraz üstündedir. Deri sert, yumuşak veya kısmen kitinize olmuştur, üzerleri çıpk.k, tüylü veya pulumsu olabilir. Genellikle soluk veya gri renktedirler. Kitini olan vücut kısımları sarı veya kah-verengindedir.
Baş dar, az çok konik şekilde ve prognathous tiptedir. Bileşik gözler küçülmüş veya yoktur. Ocelli bulunmaz. Antenler 3-5 segmentlidir. Ağız parçalan sokucu-emici tipçe olup kısaca prestomum, hortum veya. kese tüpü ile pharyngeal tüpten oluşur. Bu sonuncusu üstte bir çift, altta da bir tek stylet'e sahip olup bütün bu organlar altta başın içine sokulup çıkarılabilir yapıdadır. Gerçekte bu böceklerin ağız parçaları iyi incelenmemiştir. Yapılışları muhtelif araştırıcılara göre çeşitli şekilde açıklanmaktadır. Beslenme anında böcek kese tüpünü konukçunun derisine temas ettirir, stylet'ler deri ve hücreleri keserek pharyngeal tüp de bu kesik içine sokulur. Böylece kesik yerin içindeki kan ağız boşluğuna pompalanır.
Thorax küçük, genellikle abdomen'den daha dar ve segmentleri hemen hemen birbirleri ile kaynaşmış haldedir. Bu kesimdeki stigma'lar üstte yerleşmiştir. Bacaklar kısa ve kuvvetli olan bir tek tırnakla son bulur. Bacaklar, böceklerin yaşadığı ortama uygun olarak, konukçuya. sıkıca, tutunacak ve tırmanacak biçimde olan özel çıkıntılara sahiptir.
Abdomen dokuz segmentli, dar oval veya geniştir. Terga ve stema kısımları zayıf şekilde kitini olmasına karşılık pleura kuvvetli ve daha fazla pigmentlidir. Erkeklerde çiftleşme organı iyi gelişmiştir. Dişilerde bir çift kısa gonopod bulunur. Dişi, yumurta bırakma esnasında bu organı saç ve kılları tutmada kullanılır.
Yumurtaları genellikle oval, uzunca olup corium basit, üzerinde belirli işaret ve çıkıntı yoktur. Başkalaşmaları b?.sittir. Yavrular büyüklükleri ve renkleri hariç erginlere çok benzer. Bunlar genellikle erginlere oranla daha açık renktedir.
Bu takıma bağlı bulunan böcekler gerek vücut yapılan, gerek davranış ve biyolojileri itibariyle homojen bir grup teşkil ederler, insanlar dahil memeli hayvanlar üzerinde ektoparazit olarak yaşamaları nedeniyle onların görüldüğü hemen her yerde bulunurlar. Evcil hayvanlarda yaşayan türler, bunlar vasıtasiyle dünyanın her yerine yakılmışlardır. Mallophaga türlerinde olduğu gibi bunlarda da konukçu ile parazit arasında sıkı bir ilgi bulunmaktadır. Bir çok türlerin biyolojileri basittir. Çünkü konukçu vücudunun sıcaklık ve rutubeti deva.mlı olarak hemen hemen sabit olup, bu böceklerin bütün yıl boyunca devamlı ve sabit yaşamalarına sebep olur. Ancak kutuplarda, tropik bölgelerde, bina ve dış şartlarda yaşa,yan memeli hayvan türlerinde bulunan türlerin biyolojilerinde bazı farklılıklar olabilir. Genellikle dört nimf dönemine sahiptirler.
Emen bitlerin yüksek düzeydeki sınıflandırılması pek çok değişim ve gelişimler gösterdikten sonra halen bir çok araştırıcılar tarafından kabul edilen ayrı bir takım halinde incelenmeye başlanmıştır. Bu gün bile emen bitlerin takım veya alttakim olarak incelenmesinde araştırıcılar arasında tam bir uyum yoktur. Genel olarak 5-6 familyaya ve bir çok cinslere ayrılarak incelenmektedir. Aşağıda her yerde bilinen en önemli türlerle, yurdumuzda bulunması muhtemel türler, ilgili familya.la.nn altında kısa olarak verilmiştir. Bu hususta daha fazla bilgi almak isteyenler Mallophaga. bahsinde verilen literatüre baş vurabilirler.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS