Tweet
Macrosteles fascifrons Stal.
Sinonim : — fascifrons lindbergi Dlab.
Bu tür esas itibariyle Nearktik bölgede yayılmıştır. Nast (1972) bu türün yayıldığı yer olarak Finlandiya ve Nearktik bölgeyi göstermiştir. Halbuki Nielson (1968) bu türün Avrupa, Asya ve Oriental bölgelerde bulunduğuna ait kayıtların yanlış olduğuna ve yalnızca Nearktik bölgede bulunan bir tür olduğuna işaret etmiştir.
Yurdumuzda bu türün İzmir'de bulunduğuna yalnızca De Kerville
(1939) d&ğinmiştir. Bu kaydın da yanlış bir teşhise dayanması mümkündür
Macrosteles laevis Rib. (Şekil 59)
Tammı : Genel rengi açık sarı olan, küçük, uzunca vücutlu bir türdür. Baş sarı renkte, ön kenarında iki adet büyükçe siyah leke, üstte de daha küçük iki Jeke bulunur. Pronotum ve scutellum sarı, ön kanatlar açık yeşilimsi renkte, saydam ve damarları sarı renktedir. Dişilerde vcr-tex önde hafif yuvarlakçadır. Vücut uzunluğu 3.2-3.8 mm'dir.
Zarar ve konukçuları : Polifag bir türdür, fakat özellikle Grami-neae türlerinde yaşar. Bununla beraber çınar, yıldız çiçeği veya diğer bazı yıllık bitkilerde da beslenir. Esas zarar, bitkilere önemli bazı virüs hastalıklarını taşıması ve yayması suretiyle meydana gelir. Çekoslovakya'da Europsam aster ye!lowo, Stolbuı? virun, Glover stunt virüs hastalıklarının yayıcısıdır. Birinci hastalığın bu zararlı tarafından taşındığı ilk defa Heinze und Kunze (1955) tarafından tespit edilmiştir. Bu virüs hastalığının soğanlara da nakledildiğini Novak (1971) bildirmektedir. Stolbur virüs hastalığının taşıyıcısı olduğu ise ilk defa Valenta (1958)
tarafından saptanmıştır. Bu hastalığın yurdumuzda da varlığı Sahtiyancı (1966) tarafından saptandığına göre, yurdumuzda da bu hastalığın taşıyıcısı olduğu kuvvetle muhtemeldir. Halen Avrupa'nın bir çok ülkelerinde en önemli virüs vektörlerinden birisi olduğu kabul edilmektedir.
Ergin ve nimfleri buğday, arpa, yulaf ve diğer Grammeae türlerinin
yapraklarını sokup-emerek beslenirler. Beslendiği yerler kırmızımsı-mavi
lekeler halinde belirir ve bu lekeler gittikçe büyüyerek yaprağın tüm yü
zeyini kaplar. Sonuçta yaprak sarararak kurur. Ancak bu türlü zararı,
populasyonu yüksek olan yerlerde önem kazanır. Bununla beraber şimdiye
kadar bu türlü zararı ekonomik düzeyde olmak üzere ekinlerde görül
memiştir.
Biyolojisi : Kışı ergin halde muhtelif yerlerde geçirir. Baharda erkenden çıkan nimfler ekinlerde beslenir ve çoğalır, daha sonra bu bitkiler kururken diğer bitkilere geçerek yaşamlarını sürdürürler. Orta Anadolu'da ekinlerde mayıs ayında nimflerine çok tesadüf edilir. Bu bölgede yılda üç nesil verdiğini tahmin ediyorum. Erginlerine mayıstan eylül sonuna kadar tarlalarda muhtelif bitkilerde tesadüf edilir.
Savaşı : Ekinlerde halen ekonomik düzeyde zarar yapacak duıumda görülmemektedir. Stolbur virüs hastalığı veya taşıdığı diğer virüs hastalıklarının ise yurdumuzdaki durumları bilinmediğinden savaşı hakkında kesin fikir vermek mümkün değildir.
Macrosteles guadripunctuîatus Kirschb.
Sinonim : ramigera Zachv.
Tanımı : Açık sarı renkte, uzunca vücutlu, küçük boyda bir türdür. Baş açık renkte olup ikisi ön kenarda, ikisi de üst tarafta olmak üzere dört siyah lekeye sahiptir. Pronotvım üniform olarak sarı veya yeşilimsi sarı renktedir. Scutellum sarımsı renkte, fakat kaidede üçgen şeklinde iki siyah leke bulunur. Ön kanat saydam, fakat beyaz ve kahverengimsi olan gayri muntazam hafif lekeler birbiri içine girmiş haldedir. Abdomen üstte koyu, yanda ise sarımsı renktedir. Vücut uzunluğu 2.7-3.5 mm'dır.
Yayılışı : ingiltere dahil Avrupa'nın büyük bir kısmı ile îsrail, Irak, Rusya ve Afganistan.Yurdumuzda özellikle Orta Anadolu ve Çukurova bölgeleri ile Güneybatı Anadolulun iç kesimlerinde bulunur. Ancak önceki türe oranla daha az tesadüf edilir.
Zararı ve korukçuları : Oldukça polifag bir türdür. Esas itibariyle Setaria (kirpi darı) ile Panicum (ak darı) ve mısırda beslenir ve. yaşar. Fakat karahindiba, muhtelif Gucurbitaceac, biber ve domates gibi bitkilerdede beslenir. Bunlardan başka diğer bazı bitkilerin de bu böceğin konuk-çusu olması mümkündür. Esas zararı bitkilere direkt olmaktan çok endi-rekt yolla olur. Bu tür de bundan öncekinde olpuğu gibi bitkilere bazı virüs hastalıklarını taşımaktadır. Ancak bu türün yalnızca Rusya'da Eropean aster yellows virüs hastalığını domates, karahindiba ve Rusça (kok-sâghyz) ismi verilen bir bitkiye bulaştırdığı tesbit edilmiştir (Sukhow and Vovk, 1945). Bu böceğin, Fransa'da havuçlarda bir nevi virüs hastalığı naklettiği bildirilmiştir (Lecîant et al., 1974).Biyolojisi % Yurdumuzda erginlerine nisandan ekim ayı ortalarraa kadar tarlalarda rastlanır. Yoğun olarak ise temmuz ve ağustos aylarında görülür. Biyolojisi iyi bilinmemekte olup yurdumuz için de haien önemli bir tür olarak görülmemektedir.
Macrosîeles sexnoîatus Fail.
Sinonim: devastans Guer.; — didymus M.R.; —- dîmiruta Leth.
Tanımı : Küçük, oldukça silindir şeklinde vücuda sahip, geneî rengi açık sarı veya esmerimsi olan bir türdür. Baş esmer renkte, har iki yanda sıra halinde koyu renkte üçer' leke bulunur. Pronotum açık sarı renkte, bazan arka kısmı gri, scutellum'un kaidesinde genellikle üçgen şeklinde siyah bir leke bulunur. Erkeklerde ön kanatlar az çok gri—kahverenkte ve koyu lekelerle kaplıdır. Vücut uzunluğu 2.9-3.8 mm'dir.
Yayılışı:ingiltere dahil bütün Avrupa, İzlanda, Kuzey Afrika, Kıbrıs, İsrail, Ürdün, İran, Rusya, Kore, Moğolistan, Çin ve Japonya.
Yurdumuzun hemen hemen her tarafında az çok görülmekle beraber Orta, Güney, Kuzey ve Batı Anadolu'nun iç kesimlerinde daha yoğun olarak bulunur.
(EAYV) hastalığının vektörüdür. Rusya'da şokerpancarlannda Mozade virüs hastalığının taşıyıcısı olduğu sanılmaktadır (Nielson, 1968). ingiltere'de larkspur (Delpkiniıım)'la,râ& Deîpfciniıim yellovrs virert (DYV) hastalığının taşıyıcısı olduğu tespit edilmiştir (Posnette and Ellenbergcr, 1963). Bütün bunlara rağmen bu tür, M. laevis kadar tehlikeli değildir. Biyolojisi di iyi bilinmemektedir. Yurdumuzda bazı yıllar Batı ve Kuzey Anadolu'da çok zararlı olduğu, özellikle yağışlı yıllarda buğday, arpa, - yonca, bamya gibi bitkilerde fazla zarar verdiğini Bodcnhoimer (1958)
kaydetmiştir. Ancak bu tarihten beri bu türün ekonomik düzeyde zarar yaptığına ait herhangi bir kayda rastlanmamıştır.
Macrosteles viridigriseus Edw.
Tanımı : Küçük boyda, narin vücutlu, açık sarı veya sarımsı yeşil renkte bir türdür. Baş sarımsı renkte olup ön kenarda iki adet büyük, üstte ise küçük iki siyah olmak üzere dört leke bulunur. Pronotum üni-form olarak sarımsı veya yeşilimsi renktedir. Bazan arkaya doğru renk grimsi olabilir. Scutellum sarımsı veya ycşilimsi-sarı renkte olup bazan yalnızca erkek bireylerde olmak üzere kaidede üçgen şeklinde lekeler bulunabilir. Dişilerde vertex nihayette oldukça sivrileşir. Vücut uzunluğu 2.6-3.8 mm'dir.
Yayılışı : ingiltere dahil Avrupa'nın büyük bir kısmı ile Rusya ve Nearktik bölgede bulunur. Yurdumuzda ender olarak tesadüf edilir.
Zararı : Bu türün, yalnızca ingiltere'de olmak üzere Clover pfeyllody virus (CPV) ile Witches hroom v£rus (WBV) hastalıklarının vek
törü olduğu bildirilmektedir. (Fraizer and Posnette, 1956, 1957). Diğer
ülkelerde vektör veya zararlı olduğuna ait kayda rastlanamamıştır. Biyolojisi hakkında da maalesef pek az bilgi bulunmaktadır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Sinonim : — fascifrons lindbergi Dlab.
Bu tür esas itibariyle Nearktik bölgede yayılmıştır. Nast (1972) bu türün yayıldığı yer olarak Finlandiya ve Nearktik bölgeyi göstermiştir. Halbuki Nielson (1968) bu türün Avrupa, Asya ve Oriental bölgelerde bulunduğuna ait kayıtların yanlış olduğuna ve yalnızca Nearktik bölgede bulunan bir tür olduğuna işaret etmiştir.
Yurdumuzda bu türün İzmir'de bulunduğuna yalnızca De Kerville
(1939) d&ğinmiştir. Bu kaydın da yanlış bir teşhise dayanması mümkündür
Macrosteles laevis Rib. (Şekil 59)
Tammı : Genel rengi açık sarı olan, küçük, uzunca vücutlu bir türdür. Baş sarı renkte, ön kenarında iki adet büyükçe siyah leke, üstte de daha küçük iki Jeke bulunur. Pronotum ve scutellum sarı, ön kanatlar açık yeşilimsi renkte, saydam ve damarları sarı renktedir. Dişilerde vcr-tex önde hafif yuvarlakçadır. Vücut uzunluğu 3.2-3.8 mm'dir.
Zarar ve konukçuları : Polifag bir türdür, fakat özellikle Grami-neae türlerinde yaşar. Bununla beraber çınar, yıldız çiçeği veya diğer bazı yıllık bitkilerde da beslenir. Esas zarar, bitkilere önemli bazı virüs hastalıklarını taşıması ve yayması suretiyle meydana gelir. Çekoslovakya'da Europsam aster ye!lowo, Stolbuı? virun, Glover stunt virüs hastalıklarının yayıcısıdır. Birinci hastalığın bu zararlı tarafından taşındığı ilk defa Heinze und Kunze (1955) tarafından tespit edilmiştir. Bu virüs hastalığının soğanlara da nakledildiğini Novak (1971) bildirmektedir. Stolbur virüs hastalığının taşıyıcısı olduğu ise ilk defa Valenta (1958)
tarafından saptanmıştır. Bu hastalığın yurdumuzda da varlığı Sahtiyancı (1966) tarafından saptandığına göre, yurdumuzda da bu hastalığın taşıyıcısı olduğu kuvvetle muhtemeldir. Halen Avrupa'nın bir çok ülkelerinde en önemli virüs vektörlerinden birisi olduğu kabul edilmektedir.
Ergin ve nimfleri buğday, arpa, yulaf ve diğer Grammeae türlerinin
yapraklarını sokup-emerek beslenirler. Beslendiği yerler kırmızımsı-mavi
lekeler halinde belirir ve bu lekeler gittikçe büyüyerek yaprağın tüm yü
zeyini kaplar. Sonuçta yaprak sarararak kurur. Ancak bu türlü zararı,
populasyonu yüksek olan yerlerde önem kazanır. Bununla beraber şimdiye
kadar bu türlü zararı ekonomik düzeyde olmak üzere ekinlerde görül
memiştir.
Biyolojisi : Kışı ergin halde muhtelif yerlerde geçirir. Baharda erkenden çıkan nimfler ekinlerde beslenir ve çoğalır, daha sonra bu bitkiler kururken diğer bitkilere geçerek yaşamlarını sürdürürler. Orta Anadolu'da ekinlerde mayıs ayında nimflerine çok tesadüf edilir. Bu bölgede yılda üç nesil verdiğini tahmin ediyorum. Erginlerine mayıstan eylül sonuna kadar tarlalarda muhtelif bitkilerde tesadüf edilir.
Savaşı : Ekinlerde halen ekonomik düzeyde zarar yapacak duıumda görülmemektedir. Stolbur virüs hastalığı veya taşıdığı diğer virüs hastalıklarının ise yurdumuzdaki durumları bilinmediğinden savaşı hakkında kesin fikir vermek mümkün değildir.
Macrosteles guadripunctuîatus Kirschb.
Sinonim : ramigera Zachv.
Tanımı : Açık sarı renkte, uzunca vücutlu, küçük boyda bir türdür. Baş açık renkte olup ikisi ön kenarda, ikisi de üst tarafta olmak üzere dört siyah lekeye sahiptir. Pronotvım üniform olarak sarı veya yeşilimsi sarı renktedir. Scutellum sarımsı renkte, fakat kaidede üçgen şeklinde iki siyah leke bulunur. Ön kanat saydam, fakat beyaz ve kahverengimsi olan gayri muntazam hafif lekeler birbiri içine girmiş haldedir. Abdomen üstte koyu, yanda ise sarımsı renktedir. Vücut uzunluğu 2.7-3.5 mm'dır.
Yayılışı : ingiltere dahil Avrupa'nın büyük bir kısmı ile îsrail, Irak, Rusya ve Afganistan.Yurdumuzda özellikle Orta Anadolu ve Çukurova bölgeleri ile Güneybatı Anadolulun iç kesimlerinde bulunur. Ancak önceki türe oranla daha az tesadüf edilir.
Zararı ve korukçuları : Oldukça polifag bir türdür. Esas itibariyle Setaria (kirpi darı) ile Panicum (ak darı) ve mısırda beslenir ve. yaşar. Fakat karahindiba, muhtelif Gucurbitaceac, biber ve domates gibi bitkilerdede beslenir. Bunlardan başka diğer bazı bitkilerin de bu böceğin konuk-çusu olması mümkündür. Esas zararı bitkilere direkt olmaktan çok endi-rekt yolla olur. Bu tür de bundan öncekinde olpuğu gibi bitkilere bazı virüs hastalıklarını taşımaktadır. Ancak bu türün yalnızca Rusya'da Eropean aster yellows virüs hastalığını domates, karahindiba ve Rusça (kok-sâghyz) ismi verilen bir bitkiye bulaştırdığı tesbit edilmiştir (Sukhow and Vovk, 1945). Bu böceğin, Fransa'da havuçlarda bir nevi virüs hastalığı naklettiği bildirilmiştir (Lecîant et al., 1974).Biyolojisi % Yurdumuzda erginlerine nisandan ekim ayı ortalarraa kadar tarlalarda rastlanır. Yoğun olarak ise temmuz ve ağustos aylarında görülür. Biyolojisi iyi bilinmemekte olup yurdumuz için de haien önemli bir tür olarak görülmemektedir.
Macrosîeles sexnoîatus Fail.
Sinonim: devastans Guer.; — didymus M.R.; —- dîmiruta Leth.
Tanımı : Küçük, oldukça silindir şeklinde vücuda sahip, geneî rengi açık sarı veya esmerimsi olan bir türdür. Baş esmer renkte, har iki yanda sıra halinde koyu renkte üçer' leke bulunur. Pronotum açık sarı renkte, bazan arka kısmı gri, scutellum'un kaidesinde genellikle üçgen şeklinde siyah bir leke bulunur. Erkeklerde ön kanatlar az çok gri—kahverenkte ve koyu lekelerle kaplıdır. Vücut uzunluğu 2.9-3.8 mm'dir.
Yayılışı:ingiltere dahil bütün Avrupa, İzlanda, Kuzey Afrika, Kıbrıs, İsrail, Ürdün, İran, Rusya, Kore, Moğolistan, Çin ve Japonya.
Yurdumuzun hemen hemen her tarafında az çok görülmekle beraber Orta, Güney, Kuzey ve Batı Anadolu'nun iç kesimlerinde daha yoğun olarak bulunur.
Zaralı ve konukçuları: Bu tür de Eııropeaîî aste? yelîowt; virüs
kaydetmiştir. Ancak bu tarihten beri bu türün ekonomik düzeyde zarar yaptığına ait herhangi bir kayda rastlanmamıştır.
Macrosteles viridigriseus Edw.
Tanımı : Küçük boyda, narin vücutlu, açık sarı veya sarımsı yeşil renkte bir türdür. Baş sarımsı renkte olup ön kenarda iki adet büyük, üstte ise küçük iki siyah olmak üzere dört leke bulunur. Pronotum üni-form olarak sarımsı veya yeşilimsi renktedir. Bazan arkaya doğru renk grimsi olabilir. Scutellum sarımsı veya ycşilimsi-sarı renkte olup bazan yalnızca erkek bireylerde olmak üzere kaidede üçgen şeklinde lekeler bulunabilir. Dişilerde vertex nihayette oldukça sivrileşir. Vücut uzunluğu 2.6-3.8 mm'dir.
Yayılışı : ingiltere dahil Avrupa'nın büyük bir kısmı ile Rusya ve Nearktik bölgede bulunur. Yurdumuzda ender olarak tesadüf edilir.
Zararı : Bu türün, yalnızca ingiltere'de olmak üzere Clover pfeyllody virus (CPV) ile Witches hroom v£rus (WBV) hastalıklarının vek
törü olduğu bildirilmektedir. (Fraizer and Posnette, 1956, 1957). Diğer
ülkelerde vektör veya zararlı olduğuna ait kayda rastlanamamıştır. Biyolojisi hakkında da maalesef pek az bilgi bulunmaktadır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS