Tweet
Acyrthosiphon pisum Harr. (Şekil ; 77 A, 78 B, 98) Sinonim : Aphis pisi Kalt.; Macrosiphum trifolii Perg.
Türkçe ismi : Bezelye aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişilerde vücut parlak yeşilden sarı yeşile kadar değişir. Antenler uzun ve belirli bir tüberkülden çıkar. Corniculus'lar uzun ve silindir şeklinde, kaidede biraz genişçedir. Kuyruk yeşil renkte, uzun ve kılıç şeklinde olup bir kaç kıla sahiptir. Vücut uzunluğu 3.5-4.0 mm'dir.
Kanatlı parthenogenetik dişilerde vücut yeşil, baş bazan sarımsı renktedir. Antenler açık renkte ve çok uzun olup kuyruğun ucunu aşar, ucu ise siyah renktedir. Vücut takriben 4 mm'dir.
Yayılışı : Kozmopolit.
Çanakçıoğlu (1975), bu türün yurdumuzdaki dağılışını, bazı kaynaklara dayanarak belirli alanlarda olduğunu bildirmekte ise de gerçekte yurdumuzun hemen her tarafında az çok rastlanmaktadır.
Zararı ve konukçulafı : Çoğunlukla çeşitli baklagil bitkilerinde yaşar ve özellikle yonca, kabayonca, fasulye, bakla, nohut, burçak gibi bitkilerde zarar yapar. Genellikle bu bitkilerde, ilkbaharda yoğun aphid kolonileri oluşur. Ergin ve nimfler bitkilerin sap, sürgün, yaprak ve çiçek tomurcuklarını sokup emerler. Diğer aphid türlerinin çoğunda olduğu gibi bitkilerin yeni sürmekte, ya da büyümekte olan kısımlarında yerleşerek büyük koloniler oluşturur. Aphid'lerin beslenmeleri sonucu yapraklar sararır ve solar. Sürgünlerin nihayet uçları kıvrılır ve kurur. İlkbahardaki şiddetli saldırı, ilk ürünü azaltacağı gibi bunun etkisi kendisini sonraki ürünlerde de gösterir. Bu arada tohum miktarı azaldığı gibi kalitesi de bozulur. Yonca ve tırfıllarda bitkinin gelişmelini durdurarak bodurlaştı-rır. Yaprakların küçük kalmasına ve sapların ince olmasına neden olur. Bu tür çok az balımsı madde salgıladığından, bu madde sebebiyle meydana gelecek zarar yok denecek kadar az olur.
Diğer taraftan bitkilerde bir çok önemli virüs hastalıklarının taşıyıcısı olduğu için asıl tehlikesi bu yöndedir. Kennedy et al. (1962), bu türün 35 kadar virüs hastalığının vektörü olduğunu kaydetmektedir. Taşıdığı virüs hastalıkları arasında en önemlileri : Broad bean mottle, Bean common mosaicj Bean yeüow m,©saic5 Beet mosalcj" Beet yel!ows, Caulifîower mosaic, Celery mosaie, Red clover mottie, Red clover vein mosaie, White clover mosaie, Cowpea. mosaie, Cncnmber mosaie, Grouadaut rosette, Lucerne dwarf, Lucerae mosaie, Pea enation mosaie, Pea leaf roll, Pea mosaic, Pea mottle, Pea wilt, Potato virüs Y, Soybean mosaic'tir.
Biyolojisi ; Sıcak olan Güney bölgelerimizin bazı kesimlerinde, kış dahil çok yıllık baklagillerde bütün yıl boyunca bulunarak parthenoge-netik olarak çoğalır. Diğer kuzeye doğru olan soğuk yerlerde ise kışı döllenmiş yumurta halinde ayni bitkiler üzerinde geçirir. Soğuk olan yerlerde, baharda erkenden açılan yumurtalardan çıkan nimfler fundatrix'Ieri meydana getirir ve bunlar daha sonra bitkilerde yoğun kolonilerin oluşmasına sebep olur. Koloniler önceleri kanatsız, vi-vipar ve eşeysiz dişilerden oluşur. Daha sonra mevsim ilerledikçe popu-lasyonun fazla artışı, ya da bitkilerin zayıflamaları sonucu koloniler içinde kanatlı formların çoğalmasına sebep olur. Bu kanatlı formlar, yakınlarında bulunan diğer Baklagillere göç eder. Bazan şiddetli esen rüzgârlar bunlarıçok uzak mesafelere de taşır. Dişiler, hayatları boyunca günde 1-14 yavru doğurur. Uygun olan yerlerde yılda pek çok nesil verir. Sonbaharda gerçek erkek ve dişi bireyler meydana gelir. Bunlar çiftleştikten sonra dişiler yumurtalarını bitkilerin yaprak veya gövdeleri üzerine bırakırlar. Bunlar parlak siyah renkte olup kışın bitkilerde kolaylıkla görülebilir. Yumurtalar ilkbaharda yerine göre marttan mayısa kadar olan bir zamanda açılır. Stary (1971)'e göre bezelye aphid'inin populasyon dalgalanmasına etki eden en önemli faktörler hava koşulları, göç ve parazitlenme-dir. Yine bu türün ekolojisini Gooke (1963), Amerika'da çok iyi araştırmıştır.
Savaşı : Meteorolojik koşullar populasyonun artma veya azalmasında çok önemli rol oynar. Sıcak havalarda aphid populasyonu büyük oranda azalır. Soğuk havalar ise aphid'lerin gelişmesini geciktirir, ve dolayısıyle fazla zararına engel olur. Populasyonun yüksek olduğu dönemde şiddetli yağışlar bunları bitkilerden yıkadığı için yine zararını azaltır. Rutubetli havalar aynı zamanda fungus hastalıklarının 'artmasına neden olduğu için bu gibi havalarda populasyonun büyük oranda azalması beklenmelidir.
Diğer türlerde olduğu gibi bezelye aphid'inin de doğal düşmanları çoktur. Ilık geçen bahar, doğal düşman sayısında artmaya neden olur. Dolayısıyle bu gibi havalarda aphid populasyonu düşer. Buna rağmen bezelye aphid'i zaman zaman çoğalma olanağı bularak büyük zararlara neden olabilmektedir.
Zararı fazla olduğu takdirde sistemik veya organik fosforlu ilâçlardan
birisi atılarak yaran önlenebilir.
Bazı bitki türleri, ya da varyeteleri bu aphid türüne karşı dayanıklıdır. Uygun olan yerlerde bu gibi bitkilerin dikilmesi yararlı olabilir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Türkçe ismi : Bezelye aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişilerde vücut parlak yeşilden sarı yeşile kadar değişir. Antenler uzun ve belirli bir tüberkülden çıkar. Corniculus'lar uzun ve silindir şeklinde, kaidede biraz genişçedir. Kuyruk yeşil renkte, uzun ve kılıç şeklinde olup bir kaç kıla sahiptir. Vücut uzunluğu 3.5-4.0 mm'dir.
Kanatlı parthenogenetik dişilerde vücut yeşil, baş bazan sarımsı renktedir. Antenler açık renkte ve çok uzun olup kuyruğun ucunu aşar, ucu ise siyah renktedir. Vücut takriben 4 mm'dir.
Yayılışı : Kozmopolit.
Çanakçıoğlu (1975), bu türün yurdumuzdaki dağılışını, bazı kaynaklara dayanarak belirli alanlarda olduğunu bildirmekte ise de gerçekte yurdumuzun hemen her tarafında az çok rastlanmaktadır.
Zararı ve konukçulafı : Çoğunlukla çeşitli baklagil bitkilerinde yaşar ve özellikle yonca, kabayonca, fasulye, bakla, nohut, burçak gibi bitkilerde zarar yapar. Genellikle bu bitkilerde, ilkbaharda yoğun aphid kolonileri oluşur. Ergin ve nimfler bitkilerin sap, sürgün, yaprak ve çiçek tomurcuklarını sokup emerler. Diğer aphid türlerinin çoğunda olduğu gibi bitkilerin yeni sürmekte, ya da büyümekte olan kısımlarında yerleşerek büyük koloniler oluşturur. Aphid'lerin beslenmeleri sonucu yapraklar sararır ve solar. Sürgünlerin nihayet uçları kıvrılır ve kurur. İlkbahardaki şiddetli saldırı, ilk ürünü azaltacağı gibi bunun etkisi kendisini sonraki ürünlerde de gösterir. Bu arada tohum miktarı azaldığı gibi kalitesi de bozulur. Yonca ve tırfıllarda bitkinin gelişmelini durdurarak bodurlaştı-rır. Yaprakların küçük kalmasına ve sapların ince olmasına neden olur. Bu tür çok az balımsı madde salgıladığından, bu madde sebebiyle meydana gelecek zarar yok denecek kadar az olur.
Diğer taraftan bitkilerde bir çok önemli virüs hastalıklarının taşıyıcısı olduğu için asıl tehlikesi bu yöndedir. Kennedy et al. (1962), bu türün 35 kadar virüs hastalığının vektörü olduğunu kaydetmektedir. Taşıdığı virüs hastalıkları arasında en önemlileri : Broad bean mottle, Bean common mosaicj Bean yeüow m,©saic5 Beet mosalcj" Beet yel!ows, Caulifîower mosaic, Celery mosaie, Red clover mottie, Red clover vein mosaie, White clover mosaie, Cowpea. mosaie, Cncnmber mosaie, Grouadaut rosette, Lucerne dwarf, Lucerae mosaie, Pea enation mosaie, Pea leaf roll, Pea mosaic, Pea mottle, Pea wilt, Potato virüs Y, Soybean mosaic'tir.
Biyolojisi ; Sıcak olan Güney bölgelerimizin bazı kesimlerinde, kış dahil çok yıllık baklagillerde bütün yıl boyunca bulunarak parthenoge-netik olarak çoğalır. Diğer kuzeye doğru olan soğuk yerlerde ise kışı döllenmiş yumurta halinde ayni bitkiler üzerinde geçirir. Soğuk olan yerlerde, baharda erkenden açılan yumurtalardan çıkan nimfler fundatrix'Ieri meydana getirir ve bunlar daha sonra bitkilerde yoğun kolonilerin oluşmasına sebep olur. Koloniler önceleri kanatsız, vi-vipar ve eşeysiz dişilerden oluşur. Daha sonra mevsim ilerledikçe popu-lasyonun fazla artışı, ya da bitkilerin zayıflamaları sonucu koloniler içinde kanatlı formların çoğalmasına sebep olur. Bu kanatlı formlar, yakınlarında bulunan diğer Baklagillere göç eder. Bazan şiddetli esen rüzgârlar bunlarıçok uzak mesafelere de taşır. Dişiler, hayatları boyunca günde 1-14 yavru doğurur. Uygun olan yerlerde yılda pek çok nesil verir. Sonbaharda gerçek erkek ve dişi bireyler meydana gelir. Bunlar çiftleştikten sonra dişiler yumurtalarını bitkilerin yaprak veya gövdeleri üzerine bırakırlar. Bunlar parlak siyah renkte olup kışın bitkilerde kolaylıkla görülebilir. Yumurtalar ilkbaharda yerine göre marttan mayısa kadar olan bir zamanda açılır. Stary (1971)'e göre bezelye aphid'inin populasyon dalgalanmasına etki eden en önemli faktörler hava koşulları, göç ve parazitlenme-dir. Yine bu türün ekolojisini Gooke (1963), Amerika'da çok iyi araştırmıştır.
Savaşı : Meteorolojik koşullar populasyonun artma veya azalmasında çok önemli rol oynar. Sıcak havalarda aphid populasyonu büyük oranda azalır. Soğuk havalar ise aphid'lerin gelişmesini geciktirir, ve dolayısıyle fazla zararına engel olur. Populasyonun yüksek olduğu dönemde şiddetli yağışlar bunları bitkilerden yıkadığı için yine zararını azaltır. Rutubetli havalar aynı zamanda fungus hastalıklarının 'artmasına neden olduğu için bu gibi havalarda populasyonun büyük oranda azalması beklenmelidir.
Diğer türlerde olduğu gibi bezelye aphid'inin de doğal düşmanları çoktur. Ilık geçen bahar, doğal düşman sayısında artmaya neden olur. Dolayısıyle bu gibi havalarda aphid populasyonu düşer. Buna rağmen bezelye aphid'i zaman zaman çoğalma olanağı bularak büyük zararlara neden olabilmektedir.
Zararı fazla olduğu takdirde sistemik veya organik fosforlu ilâçlardan
birisi atılarak yaran önlenebilir.
Bazı bitki türleri, ya da varyeteleri bu aphid türüne karşı dayanıklıdır. Uygun olan yerlerde bu gibi bitkilerin dikilmesi yararlı olabilir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS