Tweet
Corylobium avellanae Schrk. (Şekil 78 E) Sinonim : Aphis coryli Mosley
Türkçe ismi : Yeşil fındık aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler uzunca yuvarlakımsı biçimde, açık yeşil ve hafif kırmızıya çalar renktedir. Corniculüs'ları sarımsı renkte olup nihayetleri koyu renktedir. Vücut uzunluğu yaklaşık 1.5 mm'dir.
Yayılışı : Avrupa ve Orta Doğu.
Yurdumuzda fındığın bulunduğu hemen her yerde, özellikle Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde rastlanır.
Zararı ve komıkçuları : Özellikle fındıklarda bulunur. Aphid'ler fındık yapraklarının alt yüzlerinde olmak üzere daha çok dalların uçlarına yakm yapraklarda ve sürgünlerde koloniler teşkil eder. Şiddetli sal-dırılaida sürgünler gelişemez ve kurur.
Bütün yıl boyunca yaşamını fındık ağaçlarında sürdürür. Kışı yumuita halinde fındık ağaçlarında geçirir. Biyolojisi yurdumuzda iyi bilinmemekte ve savaşı gerektirecek yoğun populasyonlarına da pek rastlanmamaktadır.
Macrosiphoniella sanborni Gül.
Sinonim : Macrosiphoniella bedfordi Teob.
Türkçe ismi : Krizantem aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişilerde vücut koyu esmer; baş, thorax, corniculus'lar ve kuyruk siyah; femur'lann kaidesi ile tibia'lar açık kahverenktedir. Kuyruk uzun ve boğumludur. Vücut uzunluğu 2.0-2.4 mm'dir. Kanatlı formlar renk bakımından kanatsız olanlara çok benzer. Ancak bunlarda vücut biraz daha küçüktür.
Yayılışı : Kozmopolit.
Yurdumuzda daha çok Orta,. Batı ve Güney Anadolu'nun bazı kesimlerinde bulunur.
Zararı ve konukçuları : Özellikle krizantemlerde bulunur. Bu bitkilerin yaprak, sürgün ve tomurcuklarında yoğun koloniler meydana getirerek onları zayıflatır. Ayrıca muhtelif ülkelerde, bitkilerde Beat mosaic, Cabbage black ring, CauH£lower mosaic, Chrysanthe-mum virüs B, Cucumber mosaic, Potato vinıs Y, Tomato cbvarfing gibi çeşitli virüs hastalıklarının taşıyıcısı olduğu bildirilmektedir (Kennedy et. al., 1962).
Bu türe hindiba, Sonchus ve nadir olarak da marullar üzerinde rastlanırsa da yurdumuzda ekonomik düzeyde zarar yapacak populasyonları görülmez.
Macrosiphum euphorbiae Thomas (Şekil 77 G, H - 78 G, Ç) Sinonim î Siphonophora solanifolii Aslım.; S. citrifolii Aslım. Türkçe ismi : Patates aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler zeytin yeşili, ya da pembemsi renktedir. Antenleri vücuttan daha uzundur. Corniculus'lar silindir şeklinde, uzun ve kuyruktan iki kat daha uzundur. Kuyruk oldukça uzun olup üzerinde 8-11 kıl bulunur. Vücut uzunluğu 2.3-2.5 mm'dir. Kanatlı formlarda boy ve renk kanatsızlarda olduğu gibidir. Ancak bunlarda abdomen üzerinde ve ortasında uzunluğuna siyah bir bant bulunur.
Yayılışı : Orijini Kuzey Amerika'dır. Fakat oradan daha sonra dünyanın hemen her ülkesine girmiştir. Yurdumuzun büyük bir kısmında bulunur.
Zararı ve komıkçularr : Konukçusu pek çoktur. Başta patates, domates, patlıcan, biber, şeker pancarı, lahana, krizantem, gül ile diğer bir çok yabani ve kültür bitki türlerinde yaşar.
Yoğun koloniler patates veya diğer bitkilerin daha çok sürgün veya büyümekte olan organlarında bulunur. Şiddetli saldırılarda bitkiler gelişemez, bodurlaşır veya bazan kurur. Ancak bu gibi zararlarına pek ender rastlanıldığı gibi, bu lokal olarak kalmaktadır. Kolbe (1970)'nin Almanya'da yaptığı dememelerde M. persicae ile beraber bulunduğu tarlalarda, sapta bulunan 50 yapraktaki 1600 aphid ile bulaşık patateslerde disyston atılarak yapılan savaşta, bulaşık olana oranla % 25 bir verim artışı tespit edilmiştir. Bununla beraber bu türün yurdumuzda gerçek zararlılık durumu bilinmemektedir. Patates aphidi'nin asıl önemli zararı bazı virüs hastalıklarını bitkilere bulaştırmak suretiyle meydana gelmektedir. Muhtelif ülkelerde bu türün 80 kadar virüs hastalığını bitkilere bulaştırdığı kayıtlıdır (Kennedy et al., 1962)."Bulaştırdığı başlıca hastalıklar arasında Banana mosaic, Broad bean mosaic, Broad bean wilt, Bean com-mon mosaic, Bean yellow mosaic, Sugar beet rosette, Beet yellows, Oabbage black rfcs; spot, Cauiiflower mosaic, Citrus tristeza, Citrus vein enatîon, Cotton atnhocyanosis, Cowpea mosaic, Cu-cumber mosaic, Potato leaf roll, Hop mosaic, Potato virüs A, Tobacco etch, Rose mosaic vs. sayılabilir.
Biyolojisi : Kışı döllenmiş yumurta halinde veya daha çok olarak da kanatsız ergin dişiler halinde geçirir. Anholocyclic yaşamda kışı muhtelif otsu bitkiler, depolanmış patateslerin ve seralardaki bitkilerin üzerinde geçirir. Patateslere mayıs ve haziran aylarında geçer. Androcyclic yaşama sahip olanlar sonbaharda yabani veya kültür gül çeşitlerine geçer ve orada gerçek erkek ve dişiler meydana gelir. Bunlar çiftleşerek dişiler yumurtalarını güllerin tomurcuk ve gözleri üzerine bırakır.
Macrosiphum rosae L. (Şekil 77 B, 78 B)
Sinonim : Aphis dipsaci Schrk.; Siphonophora fragariae Koch; S. rosaecola Pass.
Türkçe ismi : Gül aphid'i
Antenleri vücuttan daha uzundur. Vücut uzunluğu 3.0-3.5 mm'dir. Kanatlı formları, kanatsız olanlarına çok benzer. Ancak bunlarda baş ve tho-rax koyu renklidir.
Yayılışı': Kozmopolit.
Yurdumuzda gülün yetiştiği hemen her yerde az veya çok bulunur.
Zararı ve konukçuîarı : Esas konukçusu kültür ve yabani güllerdir.
Ara konukçuları ise bazı Dipsacaceae, örneğin bazı uyuzotu türleridir. Ergin ve nimfler güllerin yaprak, sürgün ve tomurcuklarını sokup emerler. Yoğun saldırılarda tomurcuklar açılmaz, ya da normal gelişim göstermezler. Filiz ve sürgünler de aynı şekilde zarara uğrayarak bitkidetüm olarak gelişme durur ve bunun sonucunda bitki bodurlaşır. Gül aphid'i balımsı maddeler salgılamaz veya son derece az salgılar. Bu nedenle balımsı madde dolayısıyle zararı söz konusu değildir. Buna karşılık yabancı ülkelerde bu türün muhtelif bitkilerde 20 kadar virüs hastalığını bitkilere bulaştırdığı kayıtlıdır (Kennedy et al., 1962). Güllerde başlıca
Rose mosaic, Rose streaîc gibi virüs hastalıklarının bu aphid tarafından taşındığı bilinmektedir.
Biyolojisi : ?klim bakımından uygun olan yerlerde anholocyclic bir yaşam göstererek bütün yıl boyunca parthenogenetik olarak güllerde çoğalmasına devam eder. Ancak kışı soğuk olan yerlerde androcyclic biryaşam da sürdürür. Bu gibi yerlerde ilkbahar veya yazın etrafta bulunan uyuzotlarına (Scabiosa spp.) göç ederek onlarda yaşamlarına devam eder.
Ancak bu göç zorunlu değildir. Sonbaharda tekrar güllere dönen aphid' ler bu arada gerçek erkek ve dişileri meydana getirir. Bunlır çiftleşerek dişiler kışı geçirecek olan döllenmiş yumurtalarını güllerin üzerine bırakır. Baharda da bunlardan fundatrix'ler meydana gelir.
Savaşı : Çok zararlı olan durumlarda sistemik veya organik fosforlu msektisitlerden birisi atıldığında savaşı etkili bir şekilde yapılmış olur.
Metopolophium dirhodum Walk. (Şekil 78 H, 99)
Sinonim : Macrosiphıım arundinis Theob., M. graminmn Theob.Türkçe ismi : Gül-ekin aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler oval vücutlu, açık sarımsı-yeşil renkte, corniculus'ları kısa ve hafif konik şekildedir. Antenleri vücuttan biraz daha kısadır. Vücut uzunluğu 2 mm kadardır.
Kanatlı formlarda vücut biraz daha uzundur. Baş ve thorax esmer, abdomen yeşil renktedir. Antenler takriben vücut uzunluğu kadardır.
Yayılışı ; Avrupa, Kuzey Amerika, Güneybatı Asya, Rusya.
Yurdumuzda daha çok Orta ve Doğu Anadolu'da yaygın olarak bulunur.
Zararı ve konukçuları ; Esas konukçuları Rosa (gül) cinsine bağlı
bitki türleridir. Ara konukçularını kültür ve yabani Gramineae türleri
oluşturur. Gramineae bitkilerinde özellikle yaprakların üst yüzü, kulakçık ve başaklarda yoğun koloniler oluşturur. Bu gibi bitkilerde tane mik
tarı azaldığı gibi bin tane ağırlığı da düşer. Şiddetli saldırıya uğrayan
genç bitkiler tamamen kuruyabilir. Kolbe (1973), bir tek bitkide 20-30
aphid bulunduğunda % 10 ürün azalmasına neden olduğunu, bulaşmanın
devam ettiği bitkilerde, ya da bir bitkide 150 aphid bulunduğundd zararın
% 30'a çıkabileceğini bildirmektedir.
Bu tür bazı ülkelerde arpalarda Barley yellovv chvarf ismi verilen bir virüs hastalığının da taşıyıcısıdır. Bu bakımdan önemi bir kat daha artmaktadır.
Biyolojisi : Heteroecious bir yaşama sahiptir. Kışı yumura halinde güller üzerinde geçirir. Baharda erkenden açılan yumurtalardan çıkannimfler fundatrix'leri meydana, getirir. Güller üzerinde bunlar sonra bir kaç nesil daha verip aphid'ler arasında kanatlı-formlar çoğalır. Hele 2'ci ve 3'cü nesiller bazan tamamiyle kanatlı olabilirler. Bu kanatlı bireyler etrafta bulunan. Gramineae bitkilerine göç eder. Bunlardan başka arpa, buğday, çavdar baştaolmak üzere yulaf, çeltik ile diğer bir çok yabani Gramineae başlıca göç ettikleri bitkilerdir. Sonbahara kadar bu ara konuk-■çularmdan birinden diğerine göç ederek yaşamlarını sürdürür. Kışı ılık geçen güney bölgemizde yumurta meydana getirmeksizin bücün yıl boyunca eşeysiz olarak da çoğalır. Bu tür, özellikle rutubetliye serin yerlerde daha fazla çoğalır, zarar yapar. Yurdumuzda ekonomik düzeyde zarar yapacak populasvonlarma pek rastlanmamaktadır
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Türkçe ismi : Yeşil fındık aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler uzunca yuvarlakımsı biçimde, açık yeşil ve hafif kırmızıya çalar renktedir. Corniculüs'ları sarımsı renkte olup nihayetleri koyu renktedir. Vücut uzunluğu yaklaşık 1.5 mm'dir.
Yayılışı : Avrupa ve Orta Doğu.
Yurdumuzda fındığın bulunduğu hemen her yerde, özellikle Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde rastlanır.
Zararı ve komıkçuları : Özellikle fındıklarda bulunur. Aphid'ler fındık yapraklarının alt yüzlerinde olmak üzere daha çok dalların uçlarına yakm yapraklarda ve sürgünlerde koloniler teşkil eder. Şiddetli sal-dırılaida sürgünler gelişemez ve kurur.
Bütün yıl boyunca yaşamını fındık ağaçlarında sürdürür. Kışı yumuita halinde fındık ağaçlarında geçirir. Biyolojisi yurdumuzda iyi bilinmemekte ve savaşı gerektirecek yoğun populasyonlarına da pek rastlanmamaktadır.
Macrosiphoniella sanborni Gül.
Sinonim : Macrosiphoniella bedfordi Teob.
Türkçe ismi : Krizantem aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişilerde vücut koyu esmer; baş, thorax, corniculus'lar ve kuyruk siyah; femur'lann kaidesi ile tibia'lar açık kahverenktedir. Kuyruk uzun ve boğumludur. Vücut uzunluğu 2.0-2.4 mm'dir. Kanatlı formlar renk bakımından kanatsız olanlara çok benzer. Ancak bunlarda vücut biraz daha küçüktür.
Yayılışı : Kozmopolit.
Yurdumuzda daha çok Orta,. Batı ve Güney Anadolu'nun bazı kesimlerinde bulunur.
Zararı ve konukçuları : Özellikle krizantemlerde bulunur. Bu bitkilerin yaprak, sürgün ve tomurcuklarında yoğun koloniler meydana getirerek onları zayıflatır. Ayrıca muhtelif ülkelerde, bitkilerde Beat mosaic, Cabbage black ring, CauH£lower mosaic, Chrysanthe-mum virüs B, Cucumber mosaic, Potato vinıs Y, Tomato cbvarfing gibi çeşitli virüs hastalıklarının taşıyıcısı olduğu bildirilmektedir (Kennedy et. al., 1962).
Bu türe hindiba, Sonchus ve nadir olarak da marullar üzerinde rastlanırsa da yurdumuzda ekonomik düzeyde zarar yapacak populasyonları görülmez.
Macrosiphum euphorbiae Thomas (Şekil 77 G, H - 78 G, Ç) Sinonim î Siphonophora solanifolii Aslım.; S. citrifolii Aslım. Türkçe ismi : Patates aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler zeytin yeşili, ya da pembemsi renktedir. Antenleri vücuttan daha uzundur. Corniculus'lar silindir şeklinde, uzun ve kuyruktan iki kat daha uzundur. Kuyruk oldukça uzun olup üzerinde 8-11 kıl bulunur. Vücut uzunluğu 2.3-2.5 mm'dir. Kanatlı formlarda boy ve renk kanatsızlarda olduğu gibidir. Ancak bunlarda abdomen üzerinde ve ortasında uzunluğuna siyah bir bant bulunur.
Yayılışı : Orijini Kuzey Amerika'dır. Fakat oradan daha sonra dünyanın hemen her ülkesine girmiştir. Yurdumuzun büyük bir kısmında bulunur.
Zararı ve komıkçularr : Konukçusu pek çoktur. Başta patates, domates, patlıcan, biber, şeker pancarı, lahana, krizantem, gül ile diğer bir çok yabani ve kültür bitki türlerinde yaşar.
Yoğun koloniler patates veya diğer bitkilerin daha çok sürgün veya büyümekte olan organlarında bulunur. Şiddetli saldırılarda bitkiler gelişemez, bodurlaşır veya bazan kurur. Ancak bu gibi zararlarına pek ender rastlanıldığı gibi, bu lokal olarak kalmaktadır. Kolbe (1970)'nin Almanya'da yaptığı dememelerde M. persicae ile beraber bulunduğu tarlalarda, sapta bulunan 50 yapraktaki 1600 aphid ile bulaşık patateslerde disyston atılarak yapılan savaşta, bulaşık olana oranla % 25 bir verim artışı tespit edilmiştir. Bununla beraber bu türün yurdumuzda gerçek zararlılık durumu bilinmemektedir. Patates aphidi'nin asıl önemli zararı bazı virüs hastalıklarını bitkilere bulaştırmak suretiyle meydana gelmektedir. Muhtelif ülkelerde bu türün 80 kadar virüs hastalığını bitkilere bulaştırdığı kayıtlıdır (Kennedy et al., 1962)."Bulaştırdığı başlıca hastalıklar arasında Banana mosaic, Broad bean mosaic, Broad bean wilt, Bean com-mon mosaic, Bean yellow mosaic, Sugar beet rosette, Beet yellows, Oabbage black rfcs; spot, Cauiiflower mosaic, Citrus tristeza, Citrus vein enatîon, Cotton atnhocyanosis, Cowpea mosaic, Cu-cumber mosaic, Potato leaf roll, Hop mosaic, Potato virüs A, Tobacco etch, Rose mosaic vs. sayılabilir.
Biyolojisi : Kışı döllenmiş yumurta halinde veya daha çok olarak da kanatsız ergin dişiler halinde geçirir. Anholocyclic yaşamda kışı muhtelif otsu bitkiler, depolanmış patateslerin ve seralardaki bitkilerin üzerinde geçirir. Patateslere mayıs ve haziran aylarında geçer. Androcyclic yaşama sahip olanlar sonbaharda yabani veya kültür gül çeşitlerine geçer ve orada gerçek erkek ve dişiler meydana gelir. Bunlar çiftleşerek dişiler yumurtalarını güllerin tomurcuk ve gözleri üzerine bırakır.
Macrosiphum rosae L. (Şekil 77 B, 78 B)
Sinonim : Aphis dipsaci Schrk.; Siphonophora fragariae Koch; S. rosaecola Pass.
Türkçe ismi : Gül aphid'iTanımı : Kanatsız parthenogenetik dişilerde vücut yeşil veya esmer,
fakat pembemsi görünüşlüdür. Bacaklar ve corniculus'lar koyu, kuyruk
açık renklidir. Antenlerin ve kuyruğun çok uzun • oluşu karakteristiktir.
fakat pembemsi görünüşlüdür. Bacaklar ve corniculus'lar koyu, kuyruk
açık renklidir. Antenlerin ve kuyruğun çok uzun • oluşu karakteristiktir.
Yayılışı': Kozmopolit.
Yurdumuzda gülün yetiştiği hemen her yerde az veya çok bulunur.
Zararı ve konukçuîarı : Esas konukçusu kültür ve yabani güllerdir.
Ara konukçuları ise bazı Dipsacaceae, örneğin bazı uyuzotu türleridir. Ergin ve nimfler güllerin yaprak, sürgün ve tomurcuklarını sokup emerler. Yoğun saldırılarda tomurcuklar açılmaz, ya da normal gelişim göstermezler. Filiz ve sürgünler de aynı şekilde zarara uğrayarak bitkidetüm olarak gelişme durur ve bunun sonucunda bitki bodurlaşır. Gül aphid'i balımsı maddeler salgılamaz veya son derece az salgılar. Bu nedenle balımsı madde dolayısıyle zararı söz konusu değildir. Buna karşılık yabancı ülkelerde bu türün muhtelif bitkilerde 20 kadar virüs hastalığını bitkilere bulaştırdığı kayıtlıdır (Kennedy et al., 1962). Güllerde başlıca
Rose mosaic, Rose streaîc gibi virüs hastalıklarının bu aphid tarafından taşındığı bilinmektedir.
Biyolojisi : ?klim bakımından uygun olan yerlerde anholocyclic bir yaşam göstererek bütün yıl boyunca parthenogenetik olarak güllerde çoğalmasına devam eder. Ancak kışı soğuk olan yerlerde androcyclic biryaşam da sürdürür. Bu gibi yerlerde ilkbahar veya yazın etrafta bulunan uyuzotlarına (Scabiosa spp.) göç ederek onlarda yaşamlarına devam eder.
Ancak bu göç zorunlu değildir. Sonbaharda tekrar güllere dönen aphid' ler bu arada gerçek erkek ve dişileri meydana getirir. Bunlır çiftleşerek dişiler kışı geçirecek olan döllenmiş yumurtalarını güllerin üzerine bırakır. Baharda da bunlardan fundatrix'ler meydana gelir.
Savaşı : Çok zararlı olan durumlarda sistemik veya organik fosforlu msektisitlerden birisi atıldığında savaşı etkili bir şekilde yapılmış olur.
Metopolophium dirhodum Walk. (Şekil 78 H, 99)
Sinonim : Macrosiphıım arundinis Theob., M. graminmn Theob.Türkçe ismi : Gül-ekin aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler oval vücutlu, açık sarımsı-yeşil renkte, corniculus'ları kısa ve hafif konik şekildedir. Antenleri vücuttan biraz daha kısadır. Vücut uzunluğu 2 mm kadardır.
Kanatlı formlarda vücut biraz daha uzundur. Baş ve thorax esmer, abdomen yeşil renktedir. Antenler takriben vücut uzunluğu kadardır.
Yayılışı ; Avrupa, Kuzey Amerika, Güneybatı Asya, Rusya.
Yurdumuzda daha çok Orta ve Doğu Anadolu'da yaygın olarak bulunur.
Zararı ve konukçuları ; Esas konukçuları Rosa (gül) cinsine bağlı
bitki türleridir. Ara konukçularını kültür ve yabani Gramineae türleri
oluşturur. Gramineae bitkilerinde özellikle yaprakların üst yüzü, kulakçık ve başaklarda yoğun koloniler oluşturur. Bu gibi bitkilerde tane mik
tarı azaldığı gibi bin tane ağırlığı da düşer. Şiddetli saldırıya uğrayan
genç bitkiler tamamen kuruyabilir. Kolbe (1973), bir tek bitkide 20-30
aphid bulunduğunda % 10 ürün azalmasına neden olduğunu, bulaşmanın
devam ettiği bitkilerde, ya da bir bitkide 150 aphid bulunduğundd zararın
% 30'a çıkabileceğini bildirmektedir.
Bu tür bazı ülkelerde arpalarda Barley yellovv chvarf ismi verilen bir virüs hastalığının da taşıyıcısıdır. Bu bakımdan önemi bir kat daha artmaktadır.
Biyolojisi : Heteroecious bir yaşama sahiptir. Kışı yumura halinde güller üzerinde geçirir. Baharda erkenden açılan yumurtalardan çıkannimfler fundatrix'leri meydana, getirir. Güller üzerinde bunlar sonra bir kaç nesil daha verip aphid'ler arasında kanatlı-formlar çoğalır. Hele 2'ci ve 3'cü nesiller bazan tamamiyle kanatlı olabilirler. Bu kanatlı bireyler etrafta bulunan. Gramineae bitkilerine göç eder. Bunlardan başka arpa, buğday, çavdar baştaolmak üzere yulaf, çeltik ile diğer bir çok yabani Gramineae başlıca göç ettikleri bitkilerdir. Sonbahara kadar bu ara konuk-■çularmdan birinden diğerine göç ederek yaşamlarını sürdürür. Kışı ılık geçen güney bölgemizde yumurta meydana getirmeksizin bücün yıl boyunca eşeysiz olarak da çoğalır. Bu tür, özellikle rutubetliye serin yerlerde daha fazla çoğalır, zarar yapar. Yurdumuzda ekonomik düzeyde zarar yapacak populasvonlarma pek rastlanmamaktadır
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS