Tweet
Ceroplastes rusci L. (Şekil 109) Sinonim : C. nerii Newst.
Türkçe ismi : Kanlı basra, incir koşnili
Tanımı : Ergin dişi açık kırmızımsı, veya kirli morumsu renktedir. Vücut oval, konveks şekildedir. Vücudun üzeri pembemsi beyaz renkte bir mum tabakası ile örtülüdür. Bu mum örtü, ortada büyük bir levha ile bunun etrafını çevreleyen küçük, takriben kare şeklinde 8 adet levhacıktan oluşur. Bu levhacıkları ayıran oluklar, dişinin yaşlı durumda olması hariç, kolaylıkla görülür. Yani oluklar, dişilerin yaşları ilerledikçe derinliğini de gittikçe kaybeder. Mum örtü dahil dişinin uzunluğu 3-6 mm, genişliği ve yüksekliği ise 2-3 mm'dir. Bu tür vücut itibariyle bir önceki türden daha büyüktür. Erkeği bilinmemektedir.
Yumurtadan çıkan l'ci dönem nimf, açık kırmızımsı renktedir. Bacak
ve antenleri iyi gelişmiştir. Nimfler bir yere yerleştikten sonra vücut ke
narlarına doğru 15 adet beyaz renkli mum iplikler salgılar. Bu dönem de C. rusci nimfleri, C. floridensis nimflerinden kolaylıkla ayrılır. Öyle ki,ilk türe ait nimfler enine doğru olduğu halde, ikinci türe ait nimfler daha
çok yıldızı andırır. 2'ci dönemdeki nimflerde boy daha uzun olup bu dö
nemde takriben 1 mm'dir.Yumurtalar oval biçimde, sarımsı veya kırmızımsı renktedir.
Yayılışı : Dünyanın Tropik ve Subtrrpik bölgelerine yayılmış olan bu zararlı, Akdeniz çevresi ile Orta Doğu ülkelerinin hemen hepsinde yaygın halde bulunur. Iran, Libya, ve İsrail'de incir ağaçlarında ciddi zararlara sebep olmaktadır.
Yurdumuzda, özellikle Batı ve Güney Anadolu bölgelerinde yaygın olarak bulunur. Bunlardan ilk bölgede daha fazla ve bol olarak rastlanır.
Konukçuları : Başta incir olmak üzere asma, kayısı, dut, antepfıstığı, çınar, kavak, mersin gibi bitkilerde yaşar. Turunçgillerde de ara sıra görülmektedr. P. Önder'in kişisel gözlemlerine göre İzmir (Çeşme), ve Muğla (Köyceğiz ve Bodrum)'da yerli mandalinlerde baş ağrıtacak kadar zararlıdır. Ancak en yoğun olarak incir ağaçlarında bulunur ve zarar yapar.
Biyolojisi ve zararı ; İncir ağaçlarının ince dal, sürgün, yaprak ve meyveleri üzerinde bulunur. Bu organlarda yoğun populasyonlar oluştuğunda, bireylerin sokup emmesi sonucu sürgün ve dallarda gelişme yavaşlar, yapraklar vaktinden önce dökülür, meyveler küçük kalır. Ay- , rica koşnille bulaşık meyveler, pazarlama değerlerini büyük ölçüde yitirir-ler. Ancak bu koşnilin asıl zararı, incir ağaçlarında bol miktarda salgıladıkları balımsı maddeler dolayısı ile meydana gelir. Bu maddeler üzerinde saprofit mantarlar da gelişerek fumajine sebep olur. C. floridensis'e oranla daha fazla balımsı madde salgılar.
Parthenogenetik olarak çoğalır. Kışı ince dallar veya sürgünler üzerinde yaşlı nimf dönemlerinde veya ergin halde geçirir. İlkbahar başlangıcında nimf halinde olan bireyler de ergin dişiler haline geçer. Dişilerin birisi 800-2.000 arasında yumurta bırakır*. Yumurtadan nimflerin çıkışı, takriben incir ağaçlarında tomurcukların patlayıp yaprakların çıkmaya başladığı bir döneme tesadüf eder. Yumurtadan çıkan nimfler çok aktif olup bunlar taze yapraklara geçerek onların üst yüzlerine ve damarlar boyunca yerleşir. Bazı bireyler de sürgünler ve yaprak saplarına tutunarak hemen beslenmeye başlar. Nimfler gelişmelerine devam ederek yerine göre haziran sonu-temmuz başlarına kadar ergin hale geçer. Bu ergin dişilerin bıraktığı yumurtalardan nimfler sonbaharda çıkar ve bunlar kışı geçirir. Sahil kesimlerinde, ılıman iklime sahip yerlerde yılda 2 nesil verir. Ancak iç kesimlerde ve daha serin olan yerlerde yılda bir nesil de verebilir. Akman et al.*'a göre Ege bölgesinde yılda 2 nesil vermektedir.
C. rusci'mn esas yüksek populasyonları, genellikle sonbaharda görülür. Bu dönemde dal ve yapraklar yoğun koşnil bireyleri ile kaplı olur. Ancak sonbaharda vaki olan doğal yaprak dökümü dolayısı ile bunların büyük bir kısmı da toprağa düşerek yok olur ve yalnızca dal ve sürgünlerde kalan bireyler kışı geçirir. Fakat bazı yazarlar (Be*nassy et Franco, 1974), sonbaharda yapraklarda bulunan koşnillerin büyük bir kısmının Cote d'Azur'da ağustos sonlarından başlayarak yaprakların dökülmeye başladığı ekim ayının sonlarına kadar yaprakları tedricen terkederek dallara geçtiğini gözlem ve sayımlar sonucuna göre bildirmekte ve yaprak dökümü sonucunda koşnil populasyonunda pek az azalma olduğunu ileri sürmektedirler. Cofe d'Azur'da yılda bir nesil verdiği bildirilen bu türün,
* Akman et al. (1968)'a göre bir dişi ortalama olarak 2848 yumurta brakmaktadır (E. 105. 621 nolu yayınlanmamış proje nihaî raporu).
böyle bir davranışı çok ilgi çekici bir durumdur. Kasım ayı ortasında Marmaris çevresinde incir ağaçlarında yapılan gözlemlerde, yaprakların sıvama şeklinde genç ergin ve nimflerle bulaşık olduğu görülmüştür. Aralık ayında dökülecek olan bu yapraklarla birlikte koşnillerin de yere düşecekleri kuşkusuzdur. Ancak bu hususta gerekli kanaata varabilmek için, esaslı sayımlar ve diğer gözlemleri muhtelif yerlerde sürdürmek gerekir.
Kışın şiddetli soğuklar, ağaçlarda bulunan koşnillerin yerine göre büyük kısmının ölümüne neden olabilir. Bu arada parazit ve predatörler de populasyonun azalmasında önemli rol oynar. Bu nedenle çoğunlukla ilkbahara intikal eden koşnil populasyonunda önemli bir azalma görülür.incir koşnilinin doğada çoğalmasını önleyen faktörlerin başında doğal düşmanlar gelir. En önemli doğal düşmanları ise Tetrastichus ceroplastae Gir., T. ceroplastophilus Domen. (Hym., E ulophidae), Scutellisla cyanea Motsch. (Hym., Pteromalidae)'dir. Bu önemli parazitler yurdumuzda doğal olarak bol miktarda bulunmakla bertiber Metaphycus dispar Merc, Microterys lunatus Daim., Paraceraptrocerus italicııs Masi (Hym., Encyrtidae); Coccophagus lycimnia Walk. (Hym., Aphelinidae); Pachyneuron concolor Först. (Hym., Pteromalidae); Scymnus subvillosus Goeze, Scymnus apetzi Muls., Scymnus rubromaculatus Goeze, Chilocorus bipustulatus, Synkarmonia conglobata L. (Col., Goccinellidae) ve Eublemma scitula Ramb. (Lep., Noctudidae) gibi diğer parazit ve predatörleri de mevcuttur (Öncüer, 1977; Soylu ve ürel, 1977). Ancak bunlardan T. ceroplastophilus ve P. concolor hiperparazit olarak yaşarlar. Bu parazit ve predatörler Batı ve Güney Anadolu'da tespit edilmiştir.
Savaşı : Kimyasal savaşı bundan önceki türde olduğu gibidir. Yalnız C. rusci'ye organik fosforlu insektisitler daha etkilidir.
tncir ağaçlarında uygun bir zamanda ve uygun bir defoliatör (yaprak dökücü) atıldığı zaman populasyonu büyük oranda azaltacağı şüphesizdir. Ancak bu hususta tam bir karar verebilmek için konuyu esaslı bir şekilde her yönden araştırmak gerekir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Türkçe ismi : Kanlı basra, incir koşnili
Tanımı : Ergin dişi açık kırmızımsı, veya kirli morumsu renktedir. Vücut oval, konveks şekildedir. Vücudun üzeri pembemsi beyaz renkte bir mum tabakası ile örtülüdür. Bu mum örtü, ortada büyük bir levha ile bunun etrafını çevreleyen küçük, takriben kare şeklinde 8 adet levhacıktan oluşur. Bu levhacıkları ayıran oluklar, dişinin yaşlı durumda olması hariç, kolaylıkla görülür. Yani oluklar, dişilerin yaşları ilerledikçe derinliğini de gittikçe kaybeder. Mum örtü dahil dişinin uzunluğu 3-6 mm, genişliği ve yüksekliği ise 2-3 mm'dir. Bu tür vücut itibariyle bir önceki türden daha büyüktür. Erkeği bilinmemektedir.
Yumurtadan çıkan l'ci dönem nimf, açık kırmızımsı renktedir. Bacak
ve antenleri iyi gelişmiştir. Nimfler bir yere yerleştikten sonra vücut ke
narlarına doğru 15 adet beyaz renkli mum iplikler salgılar. Bu dönem de C. rusci nimfleri, C. floridensis nimflerinden kolaylıkla ayrılır. Öyle ki,ilk türe ait nimfler enine doğru olduğu halde, ikinci türe ait nimfler daha
çok yıldızı andırır. 2'ci dönemdeki nimflerde boy daha uzun olup bu dö
nemde takriben 1 mm'dir.Yumurtalar oval biçimde, sarımsı veya kırmızımsı renktedir.
Yayılışı : Dünyanın Tropik ve Subtrrpik bölgelerine yayılmış olan bu zararlı, Akdeniz çevresi ile Orta Doğu ülkelerinin hemen hepsinde yaygın halde bulunur. Iran, Libya, ve İsrail'de incir ağaçlarında ciddi zararlara sebep olmaktadır.
Yurdumuzda, özellikle Batı ve Güney Anadolu bölgelerinde yaygın olarak bulunur. Bunlardan ilk bölgede daha fazla ve bol olarak rastlanır.
Konukçuları : Başta incir olmak üzere asma, kayısı, dut, antepfıstığı, çınar, kavak, mersin gibi bitkilerde yaşar. Turunçgillerde de ara sıra görülmektedr. P. Önder'in kişisel gözlemlerine göre İzmir (Çeşme), ve Muğla (Köyceğiz ve Bodrum)'da yerli mandalinlerde baş ağrıtacak kadar zararlıdır. Ancak en yoğun olarak incir ağaçlarında bulunur ve zarar yapar.
Biyolojisi ve zararı ; İncir ağaçlarının ince dal, sürgün, yaprak ve meyveleri üzerinde bulunur. Bu organlarda yoğun populasyonlar oluştuğunda, bireylerin sokup emmesi sonucu sürgün ve dallarda gelişme yavaşlar, yapraklar vaktinden önce dökülür, meyveler küçük kalır. Ay- , rica koşnille bulaşık meyveler, pazarlama değerlerini büyük ölçüde yitirir-ler. Ancak bu koşnilin asıl zararı, incir ağaçlarında bol miktarda salgıladıkları balımsı maddeler dolayısı ile meydana gelir. Bu maddeler üzerinde saprofit mantarlar da gelişerek fumajine sebep olur. C. floridensis'e oranla daha fazla balımsı madde salgılar.
Parthenogenetik olarak çoğalır. Kışı ince dallar veya sürgünler üzerinde yaşlı nimf dönemlerinde veya ergin halde geçirir. İlkbahar başlangıcında nimf halinde olan bireyler de ergin dişiler haline geçer. Dişilerin birisi 800-2.000 arasında yumurta bırakır*. Yumurtadan nimflerin çıkışı, takriben incir ağaçlarında tomurcukların patlayıp yaprakların çıkmaya başladığı bir döneme tesadüf eder. Yumurtadan çıkan nimfler çok aktif olup bunlar taze yapraklara geçerek onların üst yüzlerine ve damarlar boyunca yerleşir. Bazı bireyler de sürgünler ve yaprak saplarına tutunarak hemen beslenmeye başlar. Nimfler gelişmelerine devam ederek yerine göre haziran sonu-temmuz başlarına kadar ergin hale geçer. Bu ergin dişilerin bıraktığı yumurtalardan nimfler sonbaharda çıkar ve bunlar kışı geçirir. Sahil kesimlerinde, ılıman iklime sahip yerlerde yılda 2 nesil verir. Ancak iç kesimlerde ve daha serin olan yerlerde yılda bir nesil de verebilir. Akman et al.*'a göre Ege bölgesinde yılda 2 nesil vermektedir.
C. rusci'mn esas yüksek populasyonları, genellikle sonbaharda görülür. Bu dönemde dal ve yapraklar yoğun koşnil bireyleri ile kaplı olur. Ancak sonbaharda vaki olan doğal yaprak dökümü dolayısı ile bunların büyük bir kısmı da toprağa düşerek yok olur ve yalnızca dal ve sürgünlerde kalan bireyler kışı geçirir. Fakat bazı yazarlar (Be*nassy et Franco, 1974), sonbaharda yapraklarda bulunan koşnillerin büyük bir kısmının Cote d'Azur'da ağustos sonlarından başlayarak yaprakların dökülmeye başladığı ekim ayının sonlarına kadar yaprakları tedricen terkederek dallara geçtiğini gözlem ve sayımlar sonucuna göre bildirmekte ve yaprak dökümü sonucunda koşnil populasyonunda pek az azalma olduğunu ileri sürmektedirler. Cofe d'Azur'da yılda bir nesil verdiği bildirilen bu türün,
* Akman et al. (1968)'a göre bir dişi ortalama olarak 2848 yumurta brakmaktadır (E. 105. 621 nolu yayınlanmamış proje nihaî raporu).
böyle bir davranışı çok ilgi çekici bir durumdur. Kasım ayı ortasında Marmaris çevresinde incir ağaçlarında yapılan gözlemlerde, yaprakların sıvama şeklinde genç ergin ve nimflerle bulaşık olduğu görülmüştür. Aralık ayında dökülecek olan bu yapraklarla birlikte koşnillerin de yere düşecekleri kuşkusuzdur. Ancak bu hususta gerekli kanaata varabilmek için, esaslı sayımlar ve diğer gözlemleri muhtelif yerlerde sürdürmek gerekir.
Kışın şiddetli soğuklar, ağaçlarda bulunan koşnillerin yerine göre büyük kısmının ölümüne neden olabilir. Bu arada parazit ve predatörler de populasyonun azalmasında önemli rol oynar. Bu nedenle çoğunlukla ilkbahara intikal eden koşnil populasyonunda önemli bir azalma görülür.incir koşnilinin doğada çoğalmasını önleyen faktörlerin başında doğal düşmanlar gelir. En önemli doğal düşmanları ise Tetrastichus ceroplastae Gir., T. ceroplastophilus Domen. (Hym., E ulophidae), Scutellisla cyanea Motsch. (Hym., Pteromalidae)'dir. Bu önemli parazitler yurdumuzda doğal olarak bol miktarda bulunmakla bertiber Metaphycus dispar Merc, Microterys lunatus Daim., Paraceraptrocerus italicııs Masi (Hym., Encyrtidae); Coccophagus lycimnia Walk. (Hym., Aphelinidae); Pachyneuron concolor Först. (Hym., Pteromalidae); Scymnus subvillosus Goeze, Scymnus apetzi Muls., Scymnus rubromaculatus Goeze, Chilocorus bipustulatus, Synkarmonia conglobata L. (Col., Goccinellidae) ve Eublemma scitula Ramb. (Lep., Noctudidae) gibi diğer parazit ve predatörleri de mevcuttur (Öncüer, 1977; Soylu ve ürel, 1977). Ancak bunlardan T. ceroplastophilus ve P. concolor hiperparazit olarak yaşarlar. Bu parazit ve predatörler Batı ve Güney Anadolu'da tespit edilmiştir.
Savaşı : Kimyasal savaşı bundan önceki türde olduğu gibidir. Yalnız C. rusci'ye organik fosforlu insektisitler daha etkilidir.
tncir ağaçlarında uygun bir zamanda ve uygun bir defoliatör (yaprak dökücü) atıldığı zaman populasyonu büyük oranda azaltacağı şüphesizdir. Ancak bu hususta tam bir karar verebilmek için konuyu esaslı bir şekilde her yönden araştırmak gerekir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS