Tweet
Parthenolecanium (= Eulecanium) .jorni Bouche (Şekil 115)
Sinonim : Lecanium coryli L.; L. corni v. robiniarum Dougl.; Kule-' canium ribis Dougl.
Türkçe ismi : Kahverenkli koşnil
Tanımı : Bu koşnilin genel görünümü çok değişiktir. Bu durum daha çok konukçu bitki ile ilgilidir. Ergin dişiler yaşlandıkça homojen olarak kahverengine dönüşür, şekli de kuvvetli biçimde şişkinleşir ve kabuğu da sertleşir. Bu dönemde adeta yarım küresel bir şekil alır, üzerinde de ayrıca siyah renkli çukurcuklar oluşur. Bacakları iyi gelişmiş olup tırnaklar bir dikene sahiptir. Antenleri gelişmiş ve 6-7 segmentlidir. Ölü bireyler koyu san veya sadece kahverenklid ir.
Yumurtalar pembemsi renktedir, l'ci dönem nimfier iyi gelişmemiş bacaklara sahip olup antenleri 6 segmentlidir ve açık sarı renktedir. Daha sonraki dönemlerde nimfler açık kahverengine dönüşür. Vücutları yassıdır. Erkekleri doğada pek az görülür.
Yayılışı : Avrupa, Rusya, Türkiye, Lübnan, Mısır,libya.
Yurdumuzun hemen hemen her tarafında az veya çok rastlanırsa da, başlıca Orta ve Batı Anadolu bölgelerinin bazı kesimlerinde yoğun olarak bulunur.
Konukçuları : Polifagdır. Başlıca badem, erik, elma, kayısı, fındık, şeftali, ayva, asma vs.'de bulunur.
Zararı ve biyolojisi : Diğer koşnil türlerinin bir çoklarında olduğu gibi, bulunduğu bitkilere direkt ve endirekt olmak üzere iki yoldan zarar yapar. Yoğun populasyonlarm bulunduğu sürgün ve dallar, yoğun beslenme sonucu gelişemez, yapraklar vaktinden önce dökülür; salgıladıkları bol miktardaki balımsı maddeler fumajine neden olur. Böylece saldırıya uğrayan ağaçlar zayıf kalır, ürünün miktarı azalacağı gibi kalitesi de düşer. Ayrıca zayıf olan bu gibi ağaçlar diğer hastalık ve zararlıların saldırısına da kolaylıkla maruz kalır.
Kışı ağaçların dal ve gövdeleri üzerinde ikinci nimf döneminde geçirir. İlkbaharda tomurcukların patlamaya başlaması ile birlikte bunlar da aktivitelerini kazanarak beslenmeye başlar ve bir taraftan da genç yaprak, sürgün ve dallara geçerler. Buralarda beslenerek gelişmelerine devam eden nimfler yerine göre mayıs ve haziran aylarında ergin haline geçer ve içleri de yumurta dolar. Bir dişi 1.500-2.500 arasında yumurta bırakır. Bu dönem mayıs-temmuz arasındadır. Dişi öldükten sonra vücudu içinde bulunan yumurtalar 2-4 hafta içinde açılımlarını tamamlar ve nimfler takriben haziran, temmuz, hattâ ağustos aylarında çıkar. Nimfler yumurtadan çıktıktan sonra çok hareketlidir. Bunlar ağaçların taze yapraklarına giderler ve özellikle yaprakların alt yüzlerine geçerek damarlar boyunca yerleşirler. Buralarda bir süre beslendikten sonra sonbaharda 2'ci nimf dönemine geçerler. Ancak l'ci dönemde olan nimflerin yapraklara yerleşmeleri esnasında şiddetli esen rüzgârlar bunları uzak mesafelere sürükler, bir kısmı da yere düşer. Yine bu dönemde yağan şiddetli yağmurlar bunların büyük bir kısmını ağaçlardan yıkar ve öldürür. Bu nedenle l'ci nimf döneminde bazan büyük ölümler meydana gelir. Buna rağmen yine de yapraklarda büyük populasyonlar oluşturabilirler. Ekim-kasım aylarında 2'ci döneme geçen nimf ler, bulundukları yaprakları terkederek ağaçların dal ve gövdelerine göç etmeye başlarlar. Bu dönemde erken dökülen yapraklarla birlikte bir kısım nimf ler de toprağa düşer. Böylece l'ci ve 2'ci dönemde bulunan nimflerde muhtelif nedenlerden dolayı doğal ölümler sonucu, kış esnasında ağaçların gövde vt dallan üzerinde bulunan 2'ci dönem nimf miktarında önemli derecede azalma olur. Bu doğal ölümlerin olmaması halinde, bu zararlının muazzam populasyonlar oluşturması işten bile değildir. Bu şekilde yılda bir nesil verir.
Diğer koşnillerde olduğu gibi P. corni de doğada bir çok doğal düşmanların saldırısına uğrar. Bu doğal düşmanlar, koşnilin doğada alabildiğince çoğalmasına engel olur. Bu nedenle bu zararlıya karşı kimyasal savaşa karar vermeden önce doğal düşmanlasın durumlarını ve etkinliklerini saptamak gerekir.
Savaşı : Kışı geçiren nimflere karşı kışlık ilâçlar iyi gelir. Yine yumurtadan çıkan nimflerin yapraklara yerleşmeleri esnasında, özellikle inficarın azami olduğu bir dönemde organik fosforlu insektisitlerden birisi atılırsa zararı önemli derecede azalır. Yine bu koşnile karşı da sonbaharda uygun bir zamanda ve uygun bir defoliatör ağaçlara atılırsa populasyonunu önemli derecede azaltmak mümkündür.
Parthenolecanium persicae F. (Şekil 116)
Sinonim : Chermes dematidis Gmel.; Lecanium cymbyformis Targ.; L. berberidis Sign.
Türkçe ismi : Şeftali koşnili
Tanımı : Dişiler uzun-oval, hafif konveks şekilde olup üzerinde uzunluğuna bir carina'ya sahiptir. Genç dişiler koyu sarı renkte olup vücut üzerinde enine koyu çizgiler bulunur. Yaşlı bireyler esmer kırmızımsı renktedir. Dişiler iri vücutludur. Uzunlukları 6-10 mm, eni de 3-4 mm'dir.
Yayılışı : Avrupa, Rusya,, Kıbrıs, Mısır, Tunus, Türkiye, Iran.
Yurdumuzda özellikle Batı Anadolu'da bazı yörelerde rastlanır. Komukçuları : Şeftali, dut, bağ vs.
Biyolojisi ve zararı bundan önceki türde olduğu gibidir.
Yurdumuzda halen ekonomik zararına rastlanmamıştır. Iran ve Tunus'ta bazı yıllar yapraklarını döken meyve ağaçlannda önemli zararlara sebep olduğu kayıtlıdır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Sinonim : Lecanium coryli L.; L. corni v. robiniarum Dougl.; Kule-' canium ribis Dougl.
Türkçe ismi : Kahverenkli koşnil
Tanımı : Bu koşnilin genel görünümü çok değişiktir. Bu durum daha çok konukçu bitki ile ilgilidir. Ergin dişiler yaşlandıkça homojen olarak kahverengine dönüşür, şekli de kuvvetli biçimde şişkinleşir ve kabuğu da sertleşir. Bu dönemde adeta yarım küresel bir şekil alır, üzerinde de ayrıca siyah renkli çukurcuklar oluşur. Bacakları iyi gelişmiş olup tırnaklar bir dikene sahiptir. Antenleri gelişmiş ve 6-7 segmentlidir. Ölü bireyler koyu san veya sadece kahverenklid ir.
Yumurtalar pembemsi renktedir, l'ci dönem nimfier iyi gelişmemiş bacaklara sahip olup antenleri 6 segmentlidir ve açık sarı renktedir. Daha sonraki dönemlerde nimfler açık kahverengine dönüşür. Vücutları yassıdır. Erkekleri doğada pek az görülür.
Yayılışı : Avrupa, Rusya, Türkiye, Lübnan, Mısır,libya.
Yurdumuzun hemen hemen her tarafında az veya çok rastlanırsa da, başlıca Orta ve Batı Anadolu bölgelerinin bazı kesimlerinde yoğun olarak bulunur.
Konukçuları : Polifagdır. Başlıca badem, erik, elma, kayısı, fındık, şeftali, ayva, asma vs.'de bulunur.
Zararı ve biyolojisi : Diğer koşnil türlerinin bir çoklarında olduğu gibi, bulunduğu bitkilere direkt ve endirekt olmak üzere iki yoldan zarar yapar. Yoğun populasyonlarm bulunduğu sürgün ve dallar, yoğun beslenme sonucu gelişemez, yapraklar vaktinden önce dökülür; salgıladıkları bol miktardaki balımsı maddeler fumajine neden olur. Böylece saldırıya uğrayan ağaçlar zayıf kalır, ürünün miktarı azalacağı gibi kalitesi de düşer. Ayrıca zayıf olan bu gibi ağaçlar diğer hastalık ve zararlıların saldırısına da kolaylıkla maruz kalır.
Kışı ağaçların dal ve gövdeleri üzerinde ikinci nimf döneminde geçirir. İlkbaharda tomurcukların patlamaya başlaması ile birlikte bunlar da aktivitelerini kazanarak beslenmeye başlar ve bir taraftan da genç yaprak, sürgün ve dallara geçerler. Buralarda beslenerek gelişmelerine devam eden nimfler yerine göre mayıs ve haziran aylarında ergin haline geçer ve içleri de yumurta dolar. Bir dişi 1.500-2.500 arasında yumurta bırakır. Bu dönem mayıs-temmuz arasındadır. Dişi öldükten sonra vücudu içinde bulunan yumurtalar 2-4 hafta içinde açılımlarını tamamlar ve nimfler takriben haziran, temmuz, hattâ ağustos aylarında çıkar. Nimfler yumurtadan çıktıktan sonra çok hareketlidir. Bunlar ağaçların taze yapraklarına giderler ve özellikle yaprakların alt yüzlerine geçerek damarlar boyunca yerleşirler. Buralarda bir süre beslendikten sonra sonbaharda 2'ci nimf dönemine geçerler. Ancak l'ci dönemde olan nimflerin yapraklara yerleşmeleri esnasında şiddetli esen rüzgârlar bunları uzak mesafelere sürükler, bir kısmı da yere düşer. Yine bu dönemde yağan şiddetli yağmurlar bunların büyük bir kısmını ağaçlardan yıkar ve öldürür. Bu nedenle l'ci nimf döneminde bazan büyük ölümler meydana gelir. Buna rağmen yine de yapraklarda büyük populasyonlar oluşturabilirler. Ekim-kasım aylarında 2'ci döneme geçen nimf ler, bulundukları yaprakları terkederek ağaçların dal ve gövdelerine göç etmeye başlarlar. Bu dönemde erken dökülen yapraklarla birlikte bir kısım nimf ler de toprağa düşer. Böylece l'ci ve 2'ci dönemde bulunan nimflerde muhtelif nedenlerden dolayı doğal ölümler sonucu, kış esnasında ağaçların gövde vt dallan üzerinde bulunan 2'ci dönem nimf miktarında önemli derecede azalma olur. Bu doğal ölümlerin olmaması halinde, bu zararlının muazzam populasyonlar oluşturması işten bile değildir. Bu şekilde yılda bir nesil verir.
Diğer koşnillerde olduğu gibi P. corni de doğada bir çok doğal düşmanların saldırısına uğrar. Bu doğal düşmanlar, koşnilin doğada alabildiğince çoğalmasına engel olur. Bu nedenle bu zararlıya karşı kimyasal savaşa karar vermeden önce doğal düşmanlasın durumlarını ve etkinliklerini saptamak gerekir.
Savaşı : Kışı geçiren nimflere karşı kışlık ilâçlar iyi gelir. Yine yumurtadan çıkan nimflerin yapraklara yerleşmeleri esnasında, özellikle inficarın azami olduğu bir dönemde organik fosforlu insektisitlerden birisi atılırsa zararı önemli derecede azalır. Yine bu koşnile karşı da sonbaharda uygun bir zamanda ve uygun bir defoliatör ağaçlara atılırsa populasyonunu önemli derecede azaltmak mümkündür.
Parthenolecanium persicae F. (Şekil 116)
Sinonim : Chermes dematidis Gmel.; Lecanium cymbyformis Targ.; L. berberidis Sign.
Türkçe ismi : Şeftali koşnili
Tanımı : Dişiler uzun-oval, hafif konveks şekilde olup üzerinde uzunluğuna bir carina'ya sahiptir. Genç dişiler koyu sarı renkte olup vücut üzerinde enine koyu çizgiler bulunur. Yaşlı bireyler esmer kırmızımsı renktedir. Dişiler iri vücutludur. Uzunlukları 6-10 mm, eni de 3-4 mm'dir.
Yayılışı : Avrupa, Rusya,, Kıbrıs, Mısır, Tunus, Türkiye, Iran.
Yurdumuzda özellikle Batı Anadolu'da bazı yörelerde rastlanır. Komukçuları : Şeftali, dut, bağ vs.
Biyolojisi ve zararı bundan önceki türde olduğu gibidir.
Yurdumuzda halen ekonomik zararına rastlanmamıştır. Iran ve Tunus'ta bazı yıllar yapraklarını döken meyve ağaçlannda önemli zararlara sebep olduğu kayıtlıdır.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS