Tweet
Pulvinaria vitis L.
Sinonim : Coccus carpini L.; Calypticus spumosus Costa
Türkçe ismi : Bağ koşnili
Tanımı : Ergin dişilerde vücut uzunca oval şekilde olup yumurtlama zamanı vücut genişler ve yassılasın Koyu kahverenginden siyaha kadar değişen kabuk, beyaz pamukumsu görünüşte ve mumdan oluşan yumurta torbasından daha kabarıktır. Vücut uzunluğu 5-7 mm, genişliği ise 3-4 mm'dir. Yumurta torbası vücudun arka tarafında bulunur. Bu torba içinde en çok 2.000 kadar yumurta vardır. Yumurtalar oval biçimde olup kırmızımsı kahverenginden koyu kırmızıya kadar değişir.
Bu tür çok defa Pulvinaria cinsi içinde bulunan diğer bir tür olan P. betulae L. ile.karıştırılır, ya da bunlar birbirlerinin sinonimi şeklinde gösterilirler. Halbuki bunlar birbirlerinden tamamen ayrı türlerdir. Öyle ki, P, betulae'de vücudun kenarında bulunan kıllar arasındaki mesafe kıllardan daha kısa veya en çok onların boyu kadar olup bu tür kavak, huş ile kızılağaçlarda bulunur. Halbuki P. vitis'te ise, vücudun kenarında bulunan kıllar arasındaki mesafe belirli şekilde kılların uzunluğundan daha fazladır ve bu tür çoğunlukla bağlarda bulunur.
Diğer bir tür olan P. populi Sign., bu iki türden daha farklı vücut yapısına sahiptir.
Yayılışı : Avrupa'nın bir çok yerleri ile Türkiye, îran ve Rusya'nın bazı bölgelerinde bulunur. Bulgaristan'da, bağlarda önemli bir zararlı olduğu kayıtlıdır.
Yurdumuzda özellikle Batı ve Orta Anadolu bölgelerinin bazı kesimlerinde bağlarda görülür. Ancak şimdiye kadar ekonomik düzeyde zarar yaptığına ait kayıt yoktur. lyriboz'un özel notlarında, 3.4.1942 tarihinde Seferihisar'da bulunduğu kayıtlıdır.
Konukçuları : Bağlardan başka akdiken, kayısı ve gülde de rastlanır.
Zararı ve biyolojisi : Bağlarda genç dal, sürgün ve yapraklarda özsu emerek zarar yapar. Yoğun bulundukları taktirde fumajine neden olabilir.
Kışı omcaların gövde ve dalları üzerindeki çatlaklar arasında, ya da kabukların altında nimf halinde geçirir, ilkbaharda tomurcukların patlamaya başladığı bir dönemde nimfler sürgünlere geçerek beslenmeye başlar. Erginler mayıs ve haziran aylarında görülür ve yumurta bırakırlar. Bu yumurtalardan meydana gelen nimfler çok hareketlidir. Bunlar genç dal, sürgün veya yapraklara geçerek beslenmeye başlar. Sonbaharda nimfler dal ve gövdeye geçerek kış diyapozuna girerler. Biyolojisi yurdumuzda iyi bilinmemektedir.
Saissetia hemisphaerica Targ.-Tozz. (Şekil 117)
Sinonim : Lecanium coffeae Walk.; L. beaumantiae Comst.; L. dypeata Dougl.
Türkçe ismi : Yarı küresel koşnil
Tasımı : Ergin dişiler kırmızımsı esmer veya koyu esmer renkte ve yarı küresel şekildedir. Üzeri düz ve parlaktır. Genç dişiler açık sarımsı renkten açık esmere kadar değişen renkte ve yassıca vücutludur. Bu dönemde vücut üzerinde H şeklinde, çıkıntılı bir işaret bulunur. Bacaklar ve antenler iyi gelişmiştir. Antenleri 7-8 segmentlidir. Anal çemberde 8 kıl bulunur. Vücut 2,0-3,5 mm uzunlukta, 1,5-2,5 mm genişlikte ve takriben 1,5-2,0 mm yüksekliktedir. Erkekleri doğada pek ender görülür.
Yayılışı : Dünyanın Tropik ve Subtropik bölgelerinde yayılmış olan bu tür, Orta Doğu ülkelerinden başta Türkiye, israil, Lübnan, Tunus, doğuda Afganistan ve Pakistan'da bulunur. Ayrıca Güney Rusya'da da bulunmaktadır.
Yurdumuzda pek ender olarak Kuzeydoğu Karadeniz bölgesinde rastlanır.
Konukçulari : Turunçgiî, çay, zeytin, incir, zakkum, palmiye, sera süs bitkileri vs.
Zararı ve biyolojisi : Yoğun populasyonlarm bulunduğu bitkilerde gelişme durur ve zayıflar. Ayrıca salgıladıkları balinası maddeler üzerinde saprofit funguslar da gelişerek fumajine sebep olur ve zararı bir kat daha artar.
Ekonomik düzeyde zarar yapacak populasyonlarma yurdumuzda rastlanmamaktadır. Yılda bir nesil veren bu türün biyolojisi yurdumuzda bilinmemektedir.
Saissetia oleae Bern. (Şekil 118)
Sinonim : Coccııs palmae Haw.; C. testudo Curtis; C. cycadis Boisd. Türkçe ismi ; Zeytin kara koşnili
Tanımı : Ergin dişilerde renk koyu esmerden siyaha kadar değişir. Kaidesi hemen hemen daire şeklinde ve vücut kuvvetli olarak konvekstir. Üst yüzde H şeklinde çıkıntılı bir işaret bulunur. Antenleri 8 segment-lidir. Anal çemberde 8 setae bulunur. Genç dişiler yassıca vücutlu ve açık esmer renktedir. Bunlar geliştikçe renk te gittikçe koyulaştığı gibi vücut ta kuvvetli şekilde şişkini esir. Yumurtlama esnasında dişiler ince mumumsu bir toz salgılar vt bu madde yumurtaların üzerini örterek onların birbirlerine yapışmasına engel olur. Dişi, yumurtalarım bulunduğu bitki dokusu ile karnı arasına bırakır. Yumurta, sayısında artış olduğu sürece karın da yukarıya doğru çekilerek yumurtalar için gerekli boşluk sağlanmış olur. Dişilerde vücut uzunluğu 4,0-6,0 mm, genişliği 3,0-5,5 mm, yüksekliği ise 2,5-4,0 mm arasındadır.Yumurtalar oval biçimde olup pembemsi renktedir.l'ci dönem nimflerde anten 6 segmentlidir. 2'ci dönem nimflerde vücut üzerindeki H şeklinde olan işaret belirmeye başlar.
Yayılışı : Dünyanın hemen hemen bütün Tropik ve Subtropik bölgelerinde yayılmıştır. Orta ve Yakın Doğu ülkelerinden Tunus, Cezayir, Libya, Mısır, Kıbrıs, Yunanistan, Suriye, Lübnan, îsrail, Türkiye ve ?ran'da bulunur. Ayrıca Güney Rusya'da da yayılmıştır.
Yurdumuzda zeytin ağacı bulunan hemen hemen her yerde rastlanır. Zaman zaman yersel zararlara sebep olmaktadır.
Komıkçuları : Polifagdır. Başta zeytin olmak üzere Turunçgiller, nar, şeftali, kayısı, zakkum ve muhtelif süs bitkileri vs.'de bulunur ve zarar yapar.
Zararı ve biyolojisi : Her ne kadar yoğun sekide bulundukları zaman bitkikri sokup emmek suretiyle direkt zararlara sebep olursa da, esas zararı bol miktarda salgıladıkları balımsı maddeler ve bunlar üzerinde gelişen saprofit mantarlar dolayısıyla meydana gelir. Fumajin nedeni ile zeytin ağaçları siyahımsı bir renk alır ve bu halleri ile karşıdan kolaylıkla tanınırlar. Fumajin daha çok sonbahar ve kış ayları ile ilkbahar başlangıcı olan bir dönemde görülür.
Dişiler parthenogenetik olarak çoğalır. Dişiler yumurtalarını ilkbahar başlangıcında bırakır. Bir dişi bayan boyunca 500-1.500 arasında yumurta bırakır. Nimfler bol miktarda olmak üzere yerine göre nisan ve mayıs aylarında görülür. Çıkan nimfler bir iki gün etrafta gezinerek genellikle sürgün ve ince dallar üzerine giderek yerleşir. Kışı nimf döneminde geçirir. Yurdumuzda Batı Anadolu ile Kuzeydoğu Karadeniz ve Marmara bölgelerinde yılda bir nesil verir. Güney Anadolu'nun bazı kesimlerinde ise yılda iki nesil vermesi mümkündür.
S. oleae'nin doğada çoğalmasını frenk\en bir çok doğal düşmanı bulunur. Bunlardan bazıları bu zararlının çoğalmasına etkili bir biçimde engel olur. Yurdumuzda, özellikle Güney Anadolu bölgesinde zeytin kara koşnilinin doğal düşmanları Soylu ve Ürel (1977) tarafından tespit edilmiştir. Buna göre bu zararlının doğal düşmanları: Scııtellista cyanea Motsch. (Hym., Pteromalidae), Metaphycus helvolus Comp. (Hym., Encyrti-dae), Coccidophaga sciiula Ramb. (Lep., Noctuiüae)'dır. Bunlardan en önemli ve yaygın, S. cyanea olup bu parazit Batı- Anadolu ve Marmara bölgelerinde de bulunmaktadır.
Esasında S. oleae'mn Afrika ve Avustralya'da bulunan en önemli paraziti Diversinervus elegans Silv. (Hym., Encyrtidae)'dır. Bu parazit Cali-fornia (A.B.D.) ve daha sonra ?srail ve diğer ülkelere de sokulmuştur. Halen ?srailde bu parazitin yerleştiği ve zeytin kara koşnilinin en önemli doğal düşmanı olduğu bildirilmektedir (Avidov and Harpaz, 1969).
Savaşı s Parazitknmenin fazla olduğu yerlerde ilâçlı savaş yapılmamalıdır. Örneğin % 50 ve daha yukarı parazitlenme olan yerlerde ilâçlı savaşa gerek yoktur. Bu miktara diğer doğal düşmanların katkısı da hesap edilmelidir.
Parazit faaliyetinin düşük olduğu yerlerde ilâçlı savaşa baş vurulabilir. Bunun için yazlık madensel yağlar, ya da organik fosforlu insektisitlerden birisi usulüne uygun şekilde atılırsa zararını azaltmak mümkündür.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Sinonim : Coccus carpini L.; Calypticus spumosus Costa
Türkçe ismi : Bağ koşnili
Tanımı : Ergin dişilerde vücut uzunca oval şekilde olup yumurtlama zamanı vücut genişler ve yassılasın Koyu kahverenginden siyaha kadar değişen kabuk, beyaz pamukumsu görünüşte ve mumdan oluşan yumurta torbasından daha kabarıktır. Vücut uzunluğu 5-7 mm, genişliği ise 3-4 mm'dir. Yumurta torbası vücudun arka tarafında bulunur. Bu torba içinde en çok 2.000 kadar yumurta vardır. Yumurtalar oval biçimde olup kırmızımsı kahverenginden koyu kırmızıya kadar değişir.
Bu tür çok defa Pulvinaria cinsi içinde bulunan diğer bir tür olan P. betulae L. ile.karıştırılır, ya da bunlar birbirlerinin sinonimi şeklinde gösterilirler. Halbuki bunlar birbirlerinden tamamen ayrı türlerdir. Öyle ki, P, betulae'de vücudun kenarında bulunan kıllar arasındaki mesafe kıllardan daha kısa veya en çok onların boyu kadar olup bu tür kavak, huş ile kızılağaçlarda bulunur. Halbuki P. vitis'te ise, vücudun kenarında bulunan kıllar arasındaki mesafe belirli şekilde kılların uzunluğundan daha fazladır ve bu tür çoğunlukla bağlarda bulunur.
Diğer bir tür olan P. populi Sign., bu iki türden daha farklı vücut yapısına sahiptir.
Yayılışı : Avrupa'nın bir çok yerleri ile Türkiye, îran ve Rusya'nın bazı bölgelerinde bulunur. Bulgaristan'da, bağlarda önemli bir zararlı olduğu kayıtlıdır.
Yurdumuzda özellikle Batı ve Orta Anadolu bölgelerinin bazı kesimlerinde bağlarda görülür. Ancak şimdiye kadar ekonomik düzeyde zarar yaptığına ait kayıt yoktur. lyriboz'un özel notlarında, 3.4.1942 tarihinde Seferihisar'da bulunduğu kayıtlıdır.
Konukçuları : Bağlardan başka akdiken, kayısı ve gülde de rastlanır.
Zararı ve biyolojisi : Bağlarda genç dal, sürgün ve yapraklarda özsu emerek zarar yapar. Yoğun bulundukları taktirde fumajine neden olabilir.
Kışı omcaların gövde ve dalları üzerindeki çatlaklar arasında, ya da kabukların altında nimf halinde geçirir, ilkbaharda tomurcukların patlamaya başladığı bir dönemde nimfler sürgünlere geçerek beslenmeye başlar. Erginler mayıs ve haziran aylarında görülür ve yumurta bırakırlar. Bu yumurtalardan meydana gelen nimfler çok hareketlidir. Bunlar genç dal, sürgün veya yapraklara geçerek beslenmeye başlar. Sonbaharda nimfler dal ve gövdeye geçerek kış diyapozuna girerler. Biyolojisi yurdumuzda iyi bilinmemektedir.
Saissetia hemisphaerica Targ.-Tozz. (Şekil 117)
Sinonim : Lecanium coffeae Walk.; L. beaumantiae Comst.; L. dypeata Dougl.
Türkçe ismi : Yarı küresel koşnil
Tasımı : Ergin dişiler kırmızımsı esmer veya koyu esmer renkte ve yarı küresel şekildedir. Üzeri düz ve parlaktır. Genç dişiler açık sarımsı renkten açık esmere kadar değişen renkte ve yassıca vücutludur. Bu dönemde vücut üzerinde H şeklinde, çıkıntılı bir işaret bulunur. Bacaklar ve antenler iyi gelişmiştir. Antenleri 7-8 segmentlidir. Anal çemberde 8 kıl bulunur. Vücut 2,0-3,5 mm uzunlukta, 1,5-2,5 mm genişlikte ve takriben 1,5-2,0 mm yüksekliktedir. Erkekleri doğada pek ender görülür.
Yayılışı : Dünyanın Tropik ve Subtropik bölgelerinde yayılmış olan bu tür, Orta Doğu ülkelerinden başta Türkiye, israil, Lübnan, Tunus, doğuda Afganistan ve Pakistan'da bulunur. Ayrıca Güney Rusya'da da bulunmaktadır.
Yurdumuzda pek ender olarak Kuzeydoğu Karadeniz bölgesinde rastlanır.
Konukçulari : Turunçgiî, çay, zeytin, incir, zakkum, palmiye, sera süs bitkileri vs.
Zararı ve biyolojisi : Yoğun populasyonlarm bulunduğu bitkilerde gelişme durur ve zayıflar. Ayrıca salgıladıkları balinası maddeler üzerinde saprofit funguslar da gelişerek fumajine sebep olur ve zararı bir kat daha artar.
Ekonomik düzeyde zarar yapacak populasyonlarma yurdumuzda rastlanmamaktadır. Yılda bir nesil veren bu türün biyolojisi yurdumuzda bilinmemektedir.
Saissetia oleae Bern. (Şekil 118)
Sinonim : Coccııs palmae Haw.; C. testudo Curtis; C. cycadis Boisd. Türkçe ismi ; Zeytin kara koşnili
Tanımı : Ergin dişilerde renk koyu esmerden siyaha kadar değişir. Kaidesi hemen hemen daire şeklinde ve vücut kuvvetli olarak konvekstir. Üst yüzde H şeklinde çıkıntılı bir işaret bulunur. Antenleri 8 segment-lidir. Anal çemberde 8 setae bulunur. Genç dişiler yassıca vücutlu ve açık esmer renktedir. Bunlar geliştikçe renk te gittikçe koyulaştığı gibi vücut ta kuvvetli şekilde şişkini esir. Yumurtlama esnasında dişiler ince mumumsu bir toz salgılar vt bu madde yumurtaların üzerini örterek onların birbirlerine yapışmasına engel olur. Dişi, yumurtalarım bulunduğu bitki dokusu ile karnı arasına bırakır. Yumurta, sayısında artış olduğu sürece karın da yukarıya doğru çekilerek yumurtalar için gerekli boşluk sağlanmış olur. Dişilerde vücut uzunluğu 4,0-6,0 mm, genişliği 3,0-5,5 mm, yüksekliği ise 2,5-4,0 mm arasındadır.Yumurtalar oval biçimde olup pembemsi renktedir.l'ci dönem nimflerde anten 6 segmentlidir. 2'ci dönem nimflerde vücut üzerindeki H şeklinde olan işaret belirmeye başlar.
Yayılışı : Dünyanın hemen hemen bütün Tropik ve Subtropik bölgelerinde yayılmıştır. Orta ve Yakın Doğu ülkelerinden Tunus, Cezayir, Libya, Mısır, Kıbrıs, Yunanistan, Suriye, Lübnan, îsrail, Türkiye ve ?ran'da bulunur. Ayrıca Güney Rusya'da da yayılmıştır.
Yurdumuzda zeytin ağacı bulunan hemen hemen her yerde rastlanır. Zaman zaman yersel zararlara sebep olmaktadır.
Komıkçuları : Polifagdır. Başta zeytin olmak üzere Turunçgiller, nar, şeftali, kayısı, zakkum ve muhtelif süs bitkileri vs.'de bulunur ve zarar yapar.
Zararı ve biyolojisi : Her ne kadar yoğun sekide bulundukları zaman bitkikri sokup emmek suretiyle direkt zararlara sebep olursa da, esas zararı bol miktarda salgıladıkları balımsı maddeler ve bunlar üzerinde gelişen saprofit mantarlar dolayısıyla meydana gelir. Fumajin nedeni ile zeytin ağaçları siyahımsı bir renk alır ve bu halleri ile karşıdan kolaylıkla tanınırlar. Fumajin daha çok sonbahar ve kış ayları ile ilkbahar başlangıcı olan bir dönemde görülür.
Dişiler parthenogenetik olarak çoğalır. Dişiler yumurtalarını ilkbahar başlangıcında bırakır. Bir dişi bayan boyunca 500-1.500 arasında yumurta bırakır. Nimfler bol miktarda olmak üzere yerine göre nisan ve mayıs aylarında görülür. Çıkan nimfler bir iki gün etrafta gezinerek genellikle sürgün ve ince dallar üzerine giderek yerleşir. Kışı nimf döneminde geçirir. Yurdumuzda Batı Anadolu ile Kuzeydoğu Karadeniz ve Marmara bölgelerinde yılda bir nesil verir. Güney Anadolu'nun bazı kesimlerinde ise yılda iki nesil vermesi mümkündür.
S. oleae'nin doğada çoğalmasını frenk\en bir çok doğal düşmanı bulunur. Bunlardan bazıları bu zararlının çoğalmasına etkili bir biçimde engel olur. Yurdumuzda, özellikle Güney Anadolu bölgesinde zeytin kara koşnilinin doğal düşmanları Soylu ve Ürel (1977) tarafından tespit edilmiştir. Buna göre bu zararlının doğal düşmanları: Scııtellista cyanea Motsch. (Hym., Pteromalidae), Metaphycus helvolus Comp. (Hym., Encyrti-dae), Coccidophaga sciiula Ramb. (Lep., Noctuiüae)'dır. Bunlardan en önemli ve yaygın, S. cyanea olup bu parazit Batı- Anadolu ve Marmara bölgelerinde de bulunmaktadır.
Esasında S. oleae'mn Afrika ve Avustralya'da bulunan en önemli paraziti Diversinervus elegans Silv. (Hym., Encyrtidae)'dır. Bu parazit Cali-fornia (A.B.D.) ve daha sonra ?srail ve diğer ülkelere de sokulmuştur. Halen ?srailde bu parazitin yerleştiği ve zeytin kara koşnilinin en önemli doğal düşmanı olduğu bildirilmektedir (Avidov and Harpaz, 1969).
Savaşı s Parazitknmenin fazla olduğu yerlerde ilâçlı savaş yapılmamalıdır. Örneğin % 50 ve daha yukarı parazitlenme olan yerlerde ilâçlı savaşa gerek yoktur. Bu miktara diğer doğal düşmanların katkısı da hesap edilmelidir.
Parazit faaliyetinin düşük olduğu yerlerde ilâçlı savaşa baş vurulabilir. Bunun için yazlık madensel yağlar, ya da organik fosforlu insektisitlerden birisi usulüne uygun şekilde atılırsa zararını azaltmak mümkündür.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS