Tweet
HETEROPTERALARDA HAYAT DÖNEMLERİ, DAVRANIŞLARI VE EKONOMİK ÖNEMLERİ
Homoptera türlerinde olduğu gibi, bu takımdaki türlere bağlı bireylerde de başkalaşma tam değildir. Yani, yumurta döneminden sonra bireyler birtakım nimf dönemleri geçirdikten sonra ergin hale geçerler. Yumurtalar muhtelif biçimlerdedir. Çeşitli gruplara ait yumurtaların şekilleri birbirlerinden farklıdır. Bunların şekillerine bakmak suretiyle, türler pek olmasa da cinsler ve özellikle daha yüksek kategorilere ait olanları tanımak mümkündür. Yumurtalar bitki dokuları içine bırakıldıkları
gibi yaprak, sak, meyve, dal ve kabukları üzerine, ya da başka yerlere bırakılır. Bazı türlerde (örneğin, Belostomatidae familyasına bağlı olanlarda) dişiler yumurtalarını erkeğin sırtına yapıştırır. Yumurtadan çıkan nimfler pek az haller hariç (3 veya 6 nimf dönemi), genellikle 5 nimf dönemi geçirdikten sonra ergin hale geçerler. Nimfler gelişip büyüdükçe erginlere daha çok benzerler. Nimfler de kanat izleri 3' cü dönemde belirmeye başlar, 4 ve 5'ci dönemlerde ise oldukça belirgin hale gelir.
Heteroptera erginlerine ait bireylerin hemen hemen hepsi aktif olan uzun bir ömre sahiptir. Erkek ve dişiler arasında çoğunlukla seksüel di-morfizm yoktur. Ancak bunların abdomen'lerinin nihayetine bakıldığı zaman erkek veya dişi oldukları anlaşılabilir. Erkeklerde abdomen'in nihayeti genellikle yuvarlakça, muntazam olmayan bir kapsülle son bulmasına karşılık dişilerde nihayet uçta bir takım plâkalar görülür ve takriben sivrilerek son bulur.
Bu takıma bağlı bazı türler su içinde »yaşar ve bunlar yalnızca hava gereksinimi duydukları zaman su yüzüne çıkarlar. Bu gibi türler kendiT lerinden küçük olan ve su içinde yaşayan diğer canlıları yakalayıp sokup emerler, yani predatör olarak yaşarlar. Bazı türleri su yüzünde bulunur, hattâ okyanuslarda karalardan yüzlerce kilometre uzaklıkta yaşayanlar bile vardır. Bunların hepsi predatör türlerdir ve sularda yaşadıkları için Aquatic Heteroptera olaı ak isimlendirilirler. Diğer bir kısım türler ise hem sularda ve hem de karada yaşar. Bu gibi türleri kapsayan gruba da Semi-aquatic Heteroptera ismi verilir.
Bununla beraber Heteroptera takımına bağlı türlerin çoğu karada yaşar ve bunlar da Terrestrial Heteroptera ismi altında toplanır. Bu grupta bulunan türlerin çoğu bitkilerle beslenir. Bazıları predatör, ya da ektoparazit olarak yaşarlar. Bu sonuncusuna ait türler, insanlar dahil yüksek canlıların kanlarını emerek beslenirler. Bitkilerde yaşayan bazıları ziraatta gerçek zararlılar olarak bilinir. Bunlar bitkilerin meyve, çiçek, tohum, yaprak, sürgün ve dallarında beslenerek bazan korkunç denebilecek nitelikte olan zararlara neden olabilirler.
Bazı türleri, geniş yayılma alanlarına sahip olmasına karşılık diğer bazıları belirli coğrafik alanlarda bulunur. Halen dünya yüzünde 40.000' den fazla türü bilinen bu takım muhtelif araştırıcılara göre değişik sınıflandırmalara tabi tutulmaktadır. Genellikle division'lara, ya da alt-takımlara, bunlar da üstfamilyalara ayrılarak incelenirse de burada yalnızca familyalar ve yurdumuzla ilgili olanlar dikkate alınarak verilmiştir. Heteroptera takımı ve familyaları üzerinde daha fazla bilgi almak isteyenler Önder ve Lodos (1978)'a başvurabilirler.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS
Homoptera türlerinde olduğu gibi, bu takımdaki türlere bağlı bireylerde de başkalaşma tam değildir. Yani, yumurta döneminden sonra bireyler birtakım nimf dönemleri geçirdikten sonra ergin hale geçerler. Yumurtalar muhtelif biçimlerdedir. Çeşitli gruplara ait yumurtaların şekilleri birbirlerinden farklıdır. Bunların şekillerine bakmak suretiyle, türler pek olmasa da cinsler ve özellikle daha yüksek kategorilere ait olanları tanımak mümkündür. Yumurtalar bitki dokuları içine bırakıldıkları
gibi yaprak, sak, meyve, dal ve kabukları üzerine, ya da başka yerlere bırakılır. Bazı türlerde (örneğin, Belostomatidae familyasına bağlı olanlarda) dişiler yumurtalarını erkeğin sırtına yapıştırır. Yumurtadan çıkan nimfler pek az haller hariç (3 veya 6 nimf dönemi), genellikle 5 nimf dönemi geçirdikten sonra ergin hale geçerler. Nimfler gelişip büyüdükçe erginlere daha çok benzerler. Nimfler de kanat izleri 3' cü dönemde belirmeye başlar, 4 ve 5'ci dönemlerde ise oldukça belirgin hale gelir.Heteroptera erginlerine ait bireylerin hemen hemen hepsi aktif olan uzun bir ömre sahiptir. Erkek ve dişiler arasında çoğunlukla seksüel di-morfizm yoktur. Ancak bunların abdomen'lerinin nihayetine bakıldığı zaman erkek veya dişi oldukları anlaşılabilir. Erkeklerde abdomen'in nihayeti genellikle yuvarlakça, muntazam olmayan bir kapsülle son bulmasına karşılık dişilerde nihayet uçta bir takım plâkalar görülür ve takriben sivrilerek son bulur.
Bu takıma bağlı bazı türler su içinde »yaşar ve bunlar yalnızca hava gereksinimi duydukları zaman su yüzüne çıkarlar. Bu gibi türler kendiT lerinden küçük olan ve su içinde yaşayan diğer canlıları yakalayıp sokup emerler, yani predatör olarak yaşarlar. Bazı türleri su yüzünde bulunur, hattâ okyanuslarda karalardan yüzlerce kilometre uzaklıkta yaşayanlar bile vardır. Bunların hepsi predatör türlerdir ve sularda yaşadıkları için Aquatic Heteroptera olaı ak isimlendirilirler. Diğer bir kısım türler ise hem sularda ve hem de karada yaşar. Bu gibi türleri kapsayan gruba da Semi-aquatic Heteroptera ismi verilir.
Bununla beraber Heteroptera takımına bağlı türlerin çoğu karada yaşar ve bunlar da Terrestrial Heteroptera ismi altında toplanır. Bu grupta bulunan türlerin çoğu bitkilerle beslenir. Bazıları predatör, ya da ektoparazit olarak yaşarlar. Bu sonuncusuna ait türler, insanlar dahil yüksek canlıların kanlarını emerek beslenirler. Bitkilerde yaşayan bazıları ziraatta gerçek zararlılar olarak bilinir. Bunlar bitkilerin meyve, çiçek, tohum, yaprak, sürgün ve dallarında beslenerek bazan korkunç denebilecek nitelikte olan zararlara neden olabilirler.
Bazı türleri, geniş yayılma alanlarına sahip olmasına karşılık diğer bazıları belirli coğrafik alanlarda bulunur. Halen dünya yüzünde 40.000' den fazla türü bilinen bu takım muhtelif araştırıcılara göre değişik sınıflandırmalara tabi tutulmaktadır. Genellikle division'lara, ya da alt-takımlara, bunlar da üstfamilyalara ayrılarak incelenirse de burada yalnızca familyalar ve yurdumuzla ilgili olanlar dikkate alınarak verilmiştir. Heteroptera takımı ve familyaları üzerinde daha fazla bilgi almak isteyenler Önder ve Lodos (1978)'a başvurabilirler.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS