Tweet
Takım 23. MECOPTERA.
Takım isminin kökü Yunanca'dan gelir ve UZUn kanatlı anlamında kullanılmıştır. Türkçe olarak da buna dayanılarak Uzun kanatlılar şeklinde isimlendirilmiştir. Böylece diğer böcek takımları isimleriyle uyum sağlamaktadır. Çoğu türlerinin erkeklerinde abdomenin son segmentleri akrep kuyruğunu andırdığı için İngilizce scorpinn flies (akrep sinekler), Fransızca mouches-scorpions ve Almanca Schnabelfliegen (gagalı sinekler) ismi verilmektedir.
Erginleri küçükten orta büyüklüğe kadar değişen büyüklükte olan böcek türlerin: kapsar. Bu takıma bağlı türler, acayip görünüşleri sebebiyle diğer takımlara bağlı olanlardan kolaylıkla ayrılırlar ve oldukça homojen bir grup teşkil eder. Çoğu türlerde başın ön tarafı gaga şeklinde çıkıntı yapmıştır. Erkeklerde ab-domen'in uç segmentleri, özellikle Panorpidae türlerinde akreplerin kuyruğuna benzer bir yapıya dönüşmüş olup bu uç segmentler yukarıya doğru kıvrılarak akrebe daha da benzerler (Şekil 31). Bazı türlerde vücut ince, uzun silindirik şekildedir ve karşıdan bakıldıklarında sinekleri (özellikle Tipula türlerini) andırır (Şekil 32).
Erginlerde vücut uzun ve silindir şeklinde, ba-zan yandan basık olabilir vücut renkleri çok defa ortama uyacak şekildedir. Baş hypognat tipte, normal, veya oldukça uzamış ve adeta gaga şekline dönüşmüştür (Şekil 33), Bu kısım clypeus, labrum ve maxillae ile birlikte baş kapsülünün uzamasından oluşur. Petek gözler büyük, ve birbirlerinden oldukça uzak şekilde yerleşmişlerdir. Ocelli genellikle 3 adettir ve üçgen teşkil eder. Bazı türlerde ocelli bulunmayabilir. Antenleri iplik şeklinde, uzun ve pek çok segmentten oluşur. Segment sayıları 16-20 veya 40-50 arasındadır. Ağız parçaları oldukça küçük, fakat kuvvetli, ve ısırıcı tiptedir. Mandibula'lar uzun, silindir şeklinde, ve uç tarafta 1-3 arasında kuvvetli diş bulunur. Maxilla'-lar normal yapıda, palpus'Iar 5 segmentli, galea ve lacinia tüylüdür. Labium'da mentum kısa, submentum büyük oranda uzamış, ligula yok, palpus'Iar 1-3 segment-lidir» Thorax serbest, prothorax çok küçük, meso-ve meta.thorax 'lar takriben ayni büyüklüktedir. Bacaklar normal, veya çok uzun ve silindir şeklinde, coxa'lar uzun, tibia'lar uçta mahmuzlu, tarsus'lar 5 segmentli, uçta 2 veya bazan 1 tırnak bulunur. Kanatlar yok, küçülmüş veya normal halde bulunur. Normal durumda 2 çift olan kanatlar birbirlerine çok benzer büyüklük ve şekil" dedir, Bunlarda damarlarıma da birbirine benzer, Ptero-stigma genellikle mevcut ve enine damarlıdır. Abdomen hemen hemen silindir şeklinde, larvalar dahil 10 seg~ mentten oluşur. Dişilerde ovipozitör mevcuttur, Cerci kısa, erkeklerde basits dişilerde 2 seğmeniildir»
Larvaları tırtıla benzer, ağız parçaları ısırıcı tipte, 3 çift göğüs bacağından başka abdomen'de ya-1ancı bacaklar da bulunur,
Mecoptera türleri esas olarak karada, pek ender olarak bazı türlerinin larvaları da suda yaşar. Karışık bir başkalaşmaya sahiptirler. Ergin ve larvaları carni-vor veya1 saprofittir. Pek az olan bazı türleri bitkilerin nektar ve petalleri ile beslenir. Ancak populasyon olarak az bulundukları için zararları söz konusu değildir. Bazı Panorpidae türlerinin predatör oldukları söylenmekte ise de bu hususta kesin bilgi yoktur. Biyolojileri iyi bilinmemektedir.
Uzun kanatlılar'm Dünya'da 400 kadar türü bilinmektedir. Byers (1965)'e göre başlıca Protomecop-tera ve Eumecoptera olmak üzere 2 alttakıma, bunlar da 7 kadar familyaya ayrılırlar. En önemli cinsleri Panorpa, Bittacus ve Boreus'tür. Yurdumuzda şimdiye kadar Panorpa communîs L., P. aspoecki Will., P. pie~ peri Will., P. schweigeri Will», P. tatvana Will., P, germanica L., P. hybrida Maclac, ve Boreus hye-malis L, gibi türleri bilinmektedir. Boreidae familyasına bağlı olan sonuncu tür 3 mm uzunlukta küçük bir böcektir, Yosunlarla beslenir. Türkçe olarak kar piresi olarak bilinen bu türün erginlerine sonbahar ve kış aylarında rastlanır. Çoğu defa kar üzerinde sıçrayarak gezindiği için kar piresi adı verilmiştir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -3 – Prof. Dr. Niyazi LODOS
Takım isminin kökü Yunanca'dan gelir ve UZUn kanatlı anlamında kullanılmıştır. Türkçe olarak da buna dayanılarak Uzun kanatlılar şeklinde isimlendirilmiştir. Böylece diğer böcek takımları isimleriyle uyum sağlamaktadır. Çoğu türlerinin erkeklerinde abdomenin son segmentleri akrep kuyruğunu andırdığı için İngilizce scorpinn flies (akrep sinekler), Fransızca mouches-scorpions ve Almanca Schnabelfliegen (gagalı sinekler) ismi verilmektedir.
Erginleri küçükten orta büyüklüğe kadar değişen büyüklükte olan böcek türlerin: kapsar. Bu takıma bağlı türler, acayip görünüşleri sebebiyle diğer takımlara bağlı olanlardan kolaylıkla ayrılırlar ve oldukça homojen bir grup teşkil eder. Çoğu türlerde başın ön tarafı gaga şeklinde çıkıntı yapmıştır. Erkeklerde ab-domen'in uç segmentleri, özellikle Panorpidae türlerinde akreplerin kuyruğuna benzer bir yapıya dönüşmüş olup bu uç segmentler yukarıya doğru kıvrılarak akrebe daha da benzerler (Şekil 31). Bazı türlerde vücut ince, uzun silindirik şekildedir ve karşıdan bakıldıklarında sinekleri (özellikle Tipula türlerini) andırır (Şekil 32).
Erginlerde vücut uzun ve silindir şeklinde, ba-zan yandan basık olabilir vücut renkleri çok defa ortama uyacak şekildedir. Baş hypognat tipte, normal, veya oldukça uzamış ve adeta gaga şekline dönüşmüştür (Şekil 33), Bu kısım clypeus, labrum ve maxillae ile birlikte baş kapsülünün uzamasından oluşur. Petek gözler büyük, ve birbirlerinden oldukça uzak şekilde yerleşmişlerdir. Ocelli genellikle 3 adettir ve üçgen teşkil eder. Bazı türlerde ocelli bulunmayabilir. Antenleri iplik şeklinde, uzun ve pek çok segmentten oluşur. Segment sayıları 16-20 veya 40-50 arasındadır. Ağız parçaları oldukça küçük, fakat kuvvetli, ve ısırıcı tiptedir. Mandibula'lar uzun, silindir şeklinde, ve uç tarafta 1-3 arasında kuvvetli diş bulunur. Maxilla'-lar normal yapıda, palpus'Iar 5 segmentli, galea ve lacinia tüylüdür. Labium'da mentum kısa, submentum büyük oranda uzamış, ligula yok, palpus'Iar 1-3 segment-lidir» Thorax serbest, prothorax çok küçük, meso-ve meta.thorax 'lar takriben ayni büyüklüktedir. Bacaklar normal, veya çok uzun ve silindir şeklinde, coxa'lar uzun, tibia'lar uçta mahmuzlu, tarsus'lar 5 segmentli, uçta 2 veya bazan 1 tırnak bulunur. Kanatlar yok, küçülmüş veya normal halde bulunur. Normal durumda 2 çift olan kanatlar birbirlerine çok benzer büyüklük ve şekil" dedir, Bunlarda damarlarıma da birbirine benzer, Ptero-stigma genellikle mevcut ve enine damarlıdır. Abdomen hemen hemen silindir şeklinde, larvalar dahil 10 seg~ mentten oluşur. Dişilerde ovipozitör mevcuttur, Cerci kısa, erkeklerde basits dişilerde 2 seğmeniildir»
Larvaları tırtıla benzer, ağız parçaları ısırıcı tipte, 3 çift göğüs bacağından başka abdomen'de ya-1ancı bacaklar da bulunur,
Mecoptera türleri esas olarak karada, pek ender olarak bazı türlerinin larvaları da suda yaşar. Karışık bir başkalaşmaya sahiptirler. Ergin ve larvaları carni-vor veya1 saprofittir. Pek az olan bazı türleri bitkilerin nektar ve petalleri ile beslenir. Ancak populasyon olarak az bulundukları için zararları söz konusu değildir. Bazı Panorpidae türlerinin predatör oldukları söylenmekte ise de bu hususta kesin bilgi yoktur. Biyolojileri iyi bilinmemektedir.
Uzun kanatlılar'm Dünya'da 400 kadar türü bilinmektedir. Byers (1965)'e göre başlıca Protomecop-tera ve Eumecoptera olmak üzere 2 alttakıma, bunlar da 7 kadar familyaya ayrılırlar. En önemli cinsleri Panorpa, Bittacus ve Boreus'tür. Yurdumuzda şimdiye kadar Panorpa communîs L., P. aspoecki Will., P. pie~ peri Will., P. schweigeri Will», P. tatvana Will., P, germanica L., P. hybrida Maclac, ve Boreus hye-malis L, gibi türleri bilinmektedir. Boreidae familyasına bağlı olan sonuncu tür 3 mm uzunlukta küçük bir böcektir, Yosunlarla beslenir. Türkçe olarak kar piresi olarak bilinen bu türün erginlerine sonbahar ve kış aylarında rastlanır. Çoğu defa kar üzerinde sıçrayarak gezindiği için kar piresi adı verilmiştir.
Kaynak: Türkiye Entomolojisi -3 – Prof. Dr. Niyazi LODOS