Tweet
MEYVE AGAÇLARINDA YAZ BUDAMASI
Yaz boyunca meyve ağaçlarında sürgünlerin seyreltilmeleri, uç alma, bükme, eğme, dalların birbiriyle karşılıklı olarak bağlanrnaları.ve açıların genişletilmeleri daraltılmaları gibi yapılan işlemlerin tümüne yaz budaması denir.
Yaz budamasından amaç, meyvelerin daha iyi renklenmelerini sağlamak, vegetatif gelişmeyi düzenlemek, kış aylannda yapılacak budama işlemlerini azaltmak ve derim işleri ile kültürel etkinlikleri iyileştirmek ve kolaylaştırmaktır.
Yaz budaması üzerinde genellikle çeşitli ve çelişkili fikirler ileri sürülmekte, hatta Lorettc (1946) gibi bazı teknisyenler ve yetiştiriciler meyve ağaçlarının yalnız yazın budanmalarını sağlık vermektedirler. Lorette'e (1946) göre meyve ağaçlarında dallar odunsu olmaya başladığı zaman yaz budamasına başlanmalı ve Haziran, Temmuz ve Ağustos aylannda bazı hallerde'de Eylül ayının sonuna kadar bu işleme devam etmeli, bundan sonra da kış budaması yapılmamalıdır. Lorette, 1946 yılında Fransa'da Vagnonville'deki teknik bahçıvanlık okulunda kendi adım verdiği Lorette sistemi ile bahçeleri budamış ve o iklim koşullarında iyi sonuçlar elde etmiştir. Daha sonra Lorette anlayışıyla yaz budaması yapılmamış, meyve ağaçlarının sürgünlerinin uçları kopartılmakla yetinilmiştir. Yazın yapılacak bu işlemler, meyve ağaçlarının zayıf yaz sürgünü oluşturmasına ve besin maddelerinin kaybına neden olduğu düşüncesiyle terkedilmiştir. Gerçekten, özellikle bazı meyve ağaçlanna uygulanacak uç almaları erken yaz gelişme periyoduna yapılacak olursa ağaçlarda ikinci sürgün oluşumuna neden olmaktadır. Bu işlemlerin yapıldığı ekolojide yaz gelişme periyodu kısa ise, yeni oluşan sürgünler besin maddelerini depo etmeden kışa girecekleri için, kışın şiddetli soğuklarından zararlanabilir. İkinci olarak, yaz gelişme periyodlan kısa olan ekolojik bölgelerde yetersiz gelişen sürgünler yetiştiricinin işine yaramaz; bazen de yeni sürgünler buket şeklinde oluşurlar. Bu her iki oluşum da besin maddelerinin boşuna harcanmasına neden olacağı için istenmez. Öte yandan, yazın oluşan sürgünler yeterli uzunluk ve kalınlıkta olmayacaklanndan, ağaçlan büyüme ve gelişmeden alıkoyabilir. Bu nedenle, meyve ağaçlanna uygulanacak yaz budaması ya da başka nedenler sonucu oluşacak, yukanda sözü edilen, sık gözlü ve tüylü, kısa dallar kış budamasında kesinlikle kesilmelidir. Buna karşılık, yaz gelişme periyodu uzun olan yörelerde yazın dal_uzunlumları sürgünlerin odunsulaşmasından sonra 60 cm'yi geçmiş ise, özellikle fidanlann şekillendirme yıllarında, uç almak suretiyle yardımcı dal oluşumu sağlanabilir. Bu işlem, fidanlann şekillendirme süresini birkaç yıl kısaltabilir. Brown ve Harris (195, 4 şeftali çeşidi üzerinde yaz budaması yapmışlardır. Araştıncılar, yaz budamasının meyve tutumunu artırdığını fakat meyvelerin çaplannın küçük kalmalanna neden olduğunu saptamışlardır. Mika da (1986) yaz budamasının büyümeyi düzenleyicilerin etkilerini değiştirerek, su ve azot alımı üzerine olumlu etki yaparak muhtemelen meyve tutumunu artırabileceğini bildirmektedir. Upshall ve Barkovic (1963), bodur anaç üzerine aşılı elma ve armut ağaçlan üzerinde yaz budaması yapmışlar ve sonuçta, hafif kış budamasına göre, yaz budamasının ağacın tacını %29 ve verimini %41 oranında azalttığını bulmuşlardır. Belirtilen nedenlerle araştıncılar arasında bu bakımdan bir görüş birliği bulunmamaktadır (Ferree ark., 1984).
Yaz budaması, özellikle mevve ağaçlannın şekillendirilme, yıllannda yapılması gerekli olan önemli bir teknik işlemdir.(Meyve ağaçlannda, yaz budaması ilkbahar gelişme periyodunun sonu ve yaz gelişme periyodu içerisinde sürğünTer odunsulasmava başladıktan sonra yapılabilir. Genellikle, ağaçlar üzerinde şekli bozan, büyümeleri istenmeyen gelişmeleri ana ve yardımcı dallann zaranna olan dallar kesilerek çıkartılabilir ya da eğilip bükülebilir. Bazı dallar da açılan genişletilerek gelişmeden alıkonabilir. Bundan başka, meyve fıdanlanna ilk şekil verilirken, ana dallar seçiminden sonra geri kalan dallar veya ana dallar üzerindeki yardımcı dallann dışındakiler, eğilip bükülerek bunların vegetatif gelişmelerine engel olunur. Aynca bu devrede, dar açılann gergi hereği verilmek suretiyle genişletilmeleri de yapılabilir. Bükülecek veya eğilecek sürgünler olası ise, karşılanndaki dallara bağlanabilir. Bu suretle dallann kınlmaya karşı dirençleri de artınlmış olur. Aynca, dallann karşılıklı olarak sanlıp bağlanmalan ürün ağırlığının artması nedeniyle, dal eğilmelerine karşı sınk kullanma zorunluğunu da ortadan kaldınr. Bunun sonucu olarak, yetiştiricinin meyve bahçesine uygulayacağı teknik işlemlerin gerektireceği iş gücünde azalma görüleceği için, ekonomik yönden yararlı olur. Öte yandan; kesilerek çıkartılmalan gereken dallar,
eğilerek, bükülerek veya bağ olarak kullanılarak, özünde ağaçlar için zararlı olan bu gibi dallardan yararlanılabilinir. Bunun sonucu olarak da meyve ağaçlarının çiçek tomurcuğu oluşumuna erken başlamaları sağlanacağı gibi verimleri de artırılabilir.
PEYZAJ AGAÇLARINDA YAZBUDAMALARI
Ağaçlar kentlerde doğal ortama nazaran dengesiz büyüme eğiliminde olup kök ve gövdelerden sürgün verir ve zamanla tepe çökmeleri meydana gelir ve kuru dallar meydana gelir yazın butur olumsuzluklar kolayca tespit edilir. yaz boyunca kuru dallar, sürgünler temizlenmelidie......
Yaz boyunca meyve ağaçlarında sürgünlerin seyreltilmeleri, uç alma, bükme, eğme, dalların birbiriyle karşılıklı olarak bağlanrnaları.ve açıların genişletilmeleri daraltılmaları gibi yapılan işlemlerin tümüne yaz budaması denir.
Yaz budamasından amaç, meyvelerin daha iyi renklenmelerini sağlamak, vegetatif gelişmeyi düzenlemek, kış aylannda yapılacak budama işlemlerini azaltmak ve derim işleri ile kültürel etkinlikleri iyileştirmek ve kolaylaştırmaktır.
Yaz budaması üzerinde genellikle çeşitli ve çelişkili fikirler ileri sürülmekte, hatta Lorettc (1946) gibi bazı teknisyenler ve yetiştiriciler meyve ağaçlarının yalnız yazın budanmalarını sağlık vermektedirler. Lorette'e (1946) göre meyve ağaçlarında dallar odunsu olmaya başladığı zaman yaz budamasına başlanmalı ve Haziran, Temmuz ve Ağustos aylannda bazı hallerde'de Eylül ayının sonuna kadar bu işleme devam etmeli, bundan sonra da kış budaması yapılmamalıdır. Lorette, 1946 yılında Fransa'da Vagnonville'deki teknik bahçıvanlık okulunda kendi adım verdiği Lorette sistemi ile bahçeleri budamış ve o iklim koşullarında iyi sonuçlar elde etmiştir. Daha sonra Lorette anlayışıyla yaz budaması yapılmamış, meyve ağaçlarının sürgünlerinin uçları kopartılmakla yetinilmiştir. Yazın yapılacak bu işlemler, meyve ağaçlarının zayıf yaz sürgünü oluşturmasına ve besin maddelerinin kaybına neden olduğu düşüncesiyle terkedilmiştir. Gerçekten, özellikle bazı meyve ağaçlanna uygulanacak uç almaları erken yaz gelişme periyoduna yapılacak olursa ağaçlarda ikinci sürgün oluşumuna neden olmaktadır. Bu işlemlerin yapıldığı ekolojide yaz gelişme periyodu kısa ise, yeni oluşan sürgünler besin maddelerini depo etmeden kışa girecekleri için, kışın şiddetli soğuklarından zararlanabilir. İkinci olarak, yaz gelişme periyodlan kısa olan ekolojik bölgelerde yetersiz gelişen sürgünler yetiştiricinin işine yaramaz; bazen de yeni sürgünler buket şeklinde oluşurlar. Bu her iki oluşum da besin maddelerinin boşuna harcanmasına neden olacağı için istenmez. Öte yandan, yazın oluşan sürgünler yeterli uzunluk ve kalınlıkta olmayacaklanndan, ağaçlan büyüme ve gelişmeden alıkoyabilir. Bu nedenle, meyve ağaçlanna uygulanacak yaz budaması ya da başka nedenler sonucu oluşacak, yukanda sözü edilen, sık gözlü ve tüylü, kısa dallar kış budamasında kesinlikle kesilmelidir. Buna karşılık, yaz gelişme periyodu uzun olan yörelerde yazın dal_uzunlumları sürgünlerin odunsulaşmasından sonra 60 cm'yi geçmiş ise, özellikle fidanlann şekillendirme yıllarında, uç almak suretiyle yardımcı dal oluşumu sağlanabilir. Bu işlem, fidanlann şekillendirme süresini birkaç yıl kısaltabilir. Brown ve Harris (195, 4 şeftali çeşidi üzerinde yaz budaması yapmışlardır. Araştıncılar, yaz budamasının meyve tutumunu artırdığını fakat meyvelerin çaplannın küçük kalmalanna neden olduğunu saptamışlardır. Mika da (1986) yaz budamasının büyümeyi düzenleyicilerin etkilerini değiştirerek, su ve azot alımı üzerine olumlu etki yaparak muhtemelen meyve tutumunu artırabileceğini bildirmektedir. Upshall ve Barkovic (1963), bodur anaç üzerine aşılı elma ve armut ağaçlan üzerinde yaz budaması yapmışlar ve sonuçta, hafif kış budamasına göre, yaz budamasının ağacın tacını %29 ve verimini %41 oranında azalttığını bulmuşlardır. Belirtilen nedenlerle araştıncılar arasında bu bakımdan bir görüş birliği bulunmamaktadır (Ferree ark., 1984).
Yaz budaması, özellikle mevve ağaçlannın şekillendirilme, yıllannda yapılması gerekli olan önemli bir teknik işlemdir.(Meyve ağaçlannda, yaz budaması ilkbahar gelişme periyodunun sonu ve yaz gelişme periyodu içerisinde sürğünTer odunsulasmava başladıktan sonra yapılabilir. Genellikle, ağaçlar üzerinde şekli bozan, büyümeleri istenmeyen gelişmeleri ana ve yardımcı dallann zaranna olan dallar kesilerek çıkartılabilir ya da eğilip bükülebilir. Bazı dallar da açılan genişletilerek gelişmeden alıkonabilir. Bundan başka, meyve fıdanlanna ilk şekil verilirken, ana dallar seçiminden sonra geri kalan dallar veya ana dallar üzerindeki yardımcı dallann dışındakiler, eğilip bükülerek bunların vegetatif gelişmelerine engel olunur. Aynca bu devrede, dar açılann gergi hereği verilmek suretiyle genişletilmeleri de yapılabilir. Bükülecek veya eğilecek sürgünler olası ise, karşılanndaki dallara bağlanabilir. Bu suretle dallann kınlmaya karşı dirençleri de artınlmış olur. Aynca, dallann karşılıklı olarak sanlıp bağlanmalan ürün ağırlığının artması nedeniyle, dal eğilmelerine karşı sınk kullanma zorunluğunu da ortadan kaldınr. Bunun sonucu olarak, yetiştiricinin meyve bahçesine uygulayacağı teknik işlemlerin gerektireceği iş gücünde azalma görüleceği için, ekonomik yönden yararlı olur. Öte yandan; kesilerek çıkartılmalan gereken dallar,
eğilerek, bükülerek veya bağ olarak kullanılarak, özünde ağaçlar için zararlı olan bu gibi dallardan yararlanılabilinir. Bunun sonucu olarak da meyve ağaçlarının çiçek tomurcuğu oluşumuna erken başlamaları sağlanacağı gibi verimleri de artırılabilir.
PEYZAJ AGAÇLARINDA YAZBUDAMALARI
Ağaçlar kentlerde doğal ortama nazaran dengesiz büyüme eğiliminde olup kök ve gövdelerden sürgün verir ve zamanla tepe çökmeleri meydana gelir ve kuru dallar meydana gelir yazın butur olumsuzluklar kolayca tespit edilir. yaz boyunca kuru dallar, sürgünler temizlenmelidie......