Tweet
Vücutta Daðýtým ve Görevleri 
Yetiþkin insan vücudunda toplam 21-25 gr. Kadar magnezyum bulunur. Bunun önemli bir kýsmý kemik ve diþlerin yapýsýndadýr. Kalaný: kas, karaciðer gibi yumuþak dokularda ve vücut sývýlarýndadýr. Vücut sývýlarýndaki magnezyumun çoðu hücre içi sývýsýndadýr. Bunun bir kýsmý iyonlaþmýþ, bir kýsmý da proteinlere baðlý durumdadýr. Hücre iiçnde en yoðun olarak mitokondria’da bulunur
Magnezyumun vücuttaki baþlýca görevleri
1. Magnezyum, sinir sistemi ve kaslarýn düzenli çalýþmasýnda görev alýr. Bu mineralin, sinirlerde elektriksel iletim ve ilgi olduðu bulunmuþtur. Magnezyum yetersizliðinde sinir sisteminde iletim bozukluðu ve aþýrý uyarýlma nedeniyle tetani denilen durum görülür.
2. Magnezyum, kemik ve diþleri oluþturan maddelerdendir. Kemik külünün %1 kadarýný magnezyum oluþturur. Yetersizlik durumunda, kemiklerdeki magnezyumun yarýsýnda yakýný çekilerek kullanýlabilecek özelliktedir.
3. Vücut sývýlarýndaki magnezyum, geçiþme basýncýnýn ve asit-baz dengesinin kurulmasýna yardýmcýdýr.
4. Magnezyum, enerji oluþum sürecinde bazý enzimlerin etkinlik göstermesi için gereklidir.
Magnezyum kan basýncýnýn düzenlenmesinde de yardýmcýdýr.
Yine yaþlýlarda glikoz toleransýný düzeltici etki yaptýðý belirlenmiþtir.
Emilmesi ve Atýlmasý
Magnezyumun çoðu incebaðýrsaðýn yukarý kýsmýnda emilir. Bu mineralin emilebilmesi için tuzlarýnýn suda eriyebilir duruma gelmesi gerekir. Magnezyumun emilmesini kolaylaþtýrýcý ve zorlaþtýrýcý etmenlerin kalsiyumdaki gibi olduðu sanýlmaktadýr. Yalnýz, D vitamininin kalsiyum emilmesini kolaylaþtýrýcý etkisi yoktur. Ayrýca, diyette kalsiyum ile magnezyumun dengesiz bulunmasý, magnezyum emilimini bozar. Diyette fazla kalsiyumun magnezyum emilimini azalttýðý ve dýþkýyla atýmýna yol açtýðý belirlenmiþtir.
Magnezyum idrarla dýþarý atýlýr. Böbreklerle atýlan miktarý aldosteron hormonu etkiler. Magnezyum ile kalsiyumun atýlmasý ve vücutta tutulmasýnda ortak bir denetim sistemi olduðu, böbreklerden magnezyumun geri emiliminin önemli ölçüde kalsiyumun geri emilimine göre deðiþtiði bulunmuþtur. Fazla alkol alanlarda, protein-enerji yetersizliði olan çocuklarda, tiroit bezi fazla çalýþanlarda, idrarla magnezyum atýmýnýn arttýðý, bunun magnezyum yetersizliðine yol açabileceði bildirilmektedir.
Ýhtiyaç ve Kaynaklarý
Magnezyum besinlerde yaygýn olduðu beslenmeye baðlý yetersizlik belirtilerine sýk rastlanmaz. Normal diyetle alýnan günlük magnezyum miktarý 206-. 600 mg. arasýnda deðiþir. Diyette yeterli miktarda yeþil yapraklý sebze yeþil yapraklý sebze ve kuru baklagil gibi iyi kaynaklarý bulunursa magnezyum ihtiyacýnýn karþýlanmasý kolaylaþýr. Amerika Birleþik Devletleri’nde, günlük alýnmasý önerilen magnezyum miktarý yetiþkin erkekler için 350 mg., yetiþkin kadýnlar için 300 mg. gebe ve emzikliler için ise 450 mg. ‘dýr.
Magnezyum, arýtýlmýþ olanlarýn dýþýndaki besinlerde oldukça yaygýndýr. Klorofilin yapýsýnda magnezyum bulunduðundan, özellikle yeþil yapraklý sebzeler magnezyumun iyi kaynaðý sayýlýr. Fýndýk, fýstýk, badem ve ceviz gibi yaðlý tohumlar, kuru baklagiller ve tahýl magnezyumun en iyi kaynaklandýr. Hayvansal besinlerde magnezyum azdýr. Ýnek sütünde, insan sütündekinden daha çoktur.
Yetersizliði
Magnezyum yetersizliðinde, laboratuar hayvanlarýnda büyümede durgunluk, sinir ve kas çalýþmasýnda bozukluklar saptanmýþ, ileri derecede yeter sizliðinde ise, hayvanlarýn ölümüne yol açacak þiddette magnezyum yetersizliði tetanisi oluþtuðu bildirilmiþtir.
Ýnsanlarda magnezyum yetersizliðine pek az rastlanýr. Çeþitli bozuklukla nedeni ile dýþarý fazla magnezyum atýlmasý, yetersizliðine yol açabilir. Vücutta magnezyum yedeði bulunduðundan, yetersizliði kýsa sürede belli olmaz. Alkoliklerde, tiroit bezi aþýrý çalýþanlarda, kuvaþirorkorlu çocuklarda, kan magnezyum düzeyi düþük bulunmuþ, bu duruma idrarla fazla atýlmasýnýn yol açtýðý belirlenmiþtir. Kuvaþiorkorlu çocuklarýn kaslarýnda magnezyum miktarýn normalin yarýsýnýn altýna düþtüðü, ayný durumun ileri derecede beslenme yetersizliði olan ve ishalli çocuklarda da görüldüðü bildirilmiþtir. Magnezyum yetersizliðinde,kandaki düzeyinin çok düþmesiyle sinir sisteminde iletim bozukluðu ve aþýrý uyarýlma sonucu þiddetli titreme ve sarsýlmalar görüldüðü, bazen de davranýþ bozukluklarý rapor edilmiþtir.
MAÐNEZYUM
Yetiþkin bir insanýn vücudunda ortalama 25 g kadar maðnezyum vardýr. Bunun yaklaþýk %60’ý kemik ve diþlerde, %26’sý kaslarda kalaný yumuþak dokularda ve vücut sývýlarýnda bulunur. Vücut sývýlarýndaki maðnezyumum çoðunluðu hücre içi sývýdadýr. Serumdaki maðnezyumun yaklaþýk yarýsý serbest, kalaný serum proteinlerine (albümin) baðlý olarak bulunur. Serum maðnezyum düzeyi litrede 2 mEq. Kadardýr.
Maðnezyumun vücut çalýþmasýnda çeþitli iþlevleri vardýr.
1. Kemik ve diþlerin yapýsýnda kalsiyum ve fosfola birlikte bulunur. Bu deðiþmeyen maðnezyumdur.
2. Vücut sývýlarýndaki maðnezyum, osmotik basýncýn ve asit- baz dengesinin saðlanmasýnda yardýmcýdýr. Maðnezyum kas ve sinir sisteminde de etkindir. Bu yönden kalsiyum ile maðnezyum arasýnda etkileþim vardýr. Kalsiyum kasýn kontraksiyonunu uyarýrken, maðnezyum dinlenmesinde etkindir.
3. Maðnezyum, metablizmada birçok enzim çalýþmasý için gereklidir. Özelikle enerji metabolizmasýnda moleküle fosfor eklenmesi tepkimelerini düzenleyen enzimlerin çalýþmasý maðnezyumun varlýðý gerektirir. Örneðin glikoz, früktoz, galaktoz ve gliserolaldehid fosfatýn ATP’nin kullanýlmasý ile fosforlanmasýný düzenleyen “kinaz” enzimleri maðnezyumu gerektirir. Maðnezyum kan basýncýnýn düzenlenmesinde de yardýmcýdýr. Yine yaþlýlarda glikoz toleransýný düzeltici etki yaptýðý belirlenmiþtir.
Maðnezyum yetersizliðinde laboratuar hayvanlarý üzerinde bazý klinik belirtiler oluþturulmuþtur. Bunlar büyümede gerileme huzursuzluk mental bozukluk kalsiyum yetersizliðindekine benzer sinir ve kas çalýþmasýnda bozukluklar þeklindedir. Son yýllarda, maðnezyum yetersizliði insanlarda da gösterilmiþtir. Kandaki kalsiyum düzeyinin düþtüðü anda görülen tetani maðnezyum yetersizliðinde de görülmüþtür. Bu tip tetani maðnezyum verildiði zamanda hýzla iyileþmektedir. Özellikle fazla alkol alýp yeteri kadar proteinli yiyecekler alamayan kimselerde maðnezyum yetersizliði görülebilmektedir. Fazla alkolün idrarla maðnezyum atýmýný arttýrdýðý bu yüzden yetersizliðin görüldüðü bildirilmektedir. Ayný þekilde kuvaþiorkorlu bebeklerde de maðnezyum yetersizliði belirtilerine rastlanmýþtýr. Kronik malabsorpsiyon durumlarýnda, akut diyarede, kronik böbrek yetmezliklerinde de maðnezyum yetersizlik belirtilerine rastlanmýþtýr. Düþük maðnezyum alýmýnýn gebeliðe baðlý hipertansiyonda protosiklinin tromboksona oranýný düþürerek kan pýhtýlaþmasýný arttýrdýðý belirlenmiþtir.
Yine laboratuar hayvanlarý maðnezyumdan yetersiz diyetle beslendikleri zaman damar sertliðine yakalanma olasýlýklarý artmaktadýr. Ayrýca yüksek maðnezyumlu diyetin laboratuar hayvanlarýnda vitamin B6 yetersizliði ile oluþturulan oksalat taþlarýn birikimini önlediði bulunmuþtur.
Akut böbrek bozukluklarýnda kandaki maðnezyum düzeyi artmaktadýr. Bu durum merkezi sinir sisteminin depresyonuna yol açmaktadýr. Maðnezyumun en iyi kaynaklarý; badem, ceviz, fýndýk, fýstýk gibi sert kabuklu meyveler, kuru baklagiller, yeþil yapraklý sebzeler ve tahýllardýr. Yiyeceklerdeki maðnezyumun vücuda alýnmasý kalsiyumun emilme yolunu izler. Emilim için maðnezyum tuzlarýnýn suda eriyebilir durumda olmasý gerekir. Kalsiyumun emilmesinde etkisi olan Vitamin D dýþýndaki etmenler maðnezyum emilmesindede etkilidirler. Emilim oraný %24 ile %85 arasýnda deðiþir.
Günlük maðnezyum gereksinmesinin ne kadar olduðu kesin olarak bilinememektedir. Günlük 300 mg maðnezyumun kadýnlarda artý maðnezyum dengesi saðladýðý bulunmuþtur. Günlük gereksinme kg baþýna 4,5 mg civarýndýr. Çocuk ve gençlerde bu 6.0 mg a çýkar. Gebelikte günlük 20, emziklikte 60 mg ek verilir. Maðnezyum gereksinmesi doðal yiyeceklerde kolayca karþýlanabilir.
MAGNEZYUM
Etkileri ve önemi son 10 yýlda daha iyi anlaþýlmýþ bir makro mineraldir. Toprak alkali gruptandýr. Vücut aðýrlýðýnýn % 0.05 i kadar bir miktarda bulunmasýna karþýn, vücudumuzdaki yüzlerce enzim olayýna katýlmaktadýr. Geçmiþ yýllara göre kiþiler bu minerali daha az olarak almaktadýr. Sert su tüketimi azalmakta, insanlar daha iþlenmiþ gýdalarla beslenmektedirler. Magnezyum bitki dünyasýnýn demiridir. Ýnsanlarda demirin kanda hemoglobin oluþturmasýna benzer yöntemle, bitkilerde magnezyum klorofil yapýsýna girer.
Ýnsan vücudundaki magnezyumun % 65 i kemik ve diþlerdedir. Kalan % 35 kan, doku ve diðer vücut sývýlarýnda yer alýr. Beyin ve kalpte diðer dokulardan daha yoðun bulunur.
Vücuttaki özellikleri kalsiyuma benzer. Kemiklerdeki magnezyum ihtiyaç halinde kalsiyum gibi geri alýnabilir. Uygun bir beslenmede kalsiyum / magnezyum oraný 2 / 1 olmalýdýr. Asit ortam emilimi arttýrdýðý için öðün aralarýnda veya gece yatarken alýnmasý daha iyi olur. Yüksek yað ve proteinler, yiyeceklerdeki yüksek fosfor ve kalsiyum ile alkol emilimi olumsuz etkiler. Ýçkili gecelerin sabahýnda oluþan þikayetlerin magnezyum emiliminin etkilenmesine baðlý olduðu iddia edilmektedir. Gýdalarla alýnan magnezyumun % 40 - 50 si emilir. Magnezyumun emilimini olumlu ve olumsuz etkileyen faktörler ayni kalsiyum gibidir. Buraya tekrar yazýlmamýþtýr.
Magnezyumun Etkileri
Minerallerin anti stres etkilisidir denebilir.
• Gevþetici özelliði vardýr. Nasýl kalsiyum kasýlmayý saðlýyorsa magnezyum da tam tersini yaparak gevþemeyi saðlar. Ýskelet ve sindirim sistemindeki adalelerin kasýldýktan sonra gevþemeleri magnezyum varlýðýnda mümkündür.
• Kalpteki damarlarýn da esnekliðini saðlar. Bu özelliði ile kalp krizlerini önleyici etki gösterir.
• DNA üretimi ve protein, karbonhidrat metabolizmalarýna etkili enzimlerin etkileri için gereklidir.
• ATP molekülünün sitokrom sistemine taþýdýðý enerjiyi serbestleþtirir. Bu olay hücrelerin enerji üretiminde anahtar bir roldür.
• Sinirlerdeki iletilere etkilidir.
Magnezyum Eksikliði
Bu maddenin eksikliði aslýnda sanýldýðýndan çok daha sýk olarak vardýr. Fakat ilgili kiþilerin bunu akýl edememesi nedeniyle tespit edilmez. Eksikliðin sebeplerini kýsaca belirteyim.
Ýþlenmiþ yiyecekler, sebzelerin hep piþirilerek yenilmesi, yumuþak su içilmesi, alkol alýmý, ürünlerin magnezyumdan fakir topraklarda yetiþtirilmesi, seralarda üretim yapýlmasý, emilimin bozulmasý (yanýklar, yaralanmalar, ameliyat, þeker hastalýðý, karaciðer rahatsýzlýklarý), magnezyum atýlmasýnýn hýzlanmasý(alkol, kafein, þekerin fazlaca tüketilmesi, idrar sökücü ilaç kullanýmý) sayýlabilir.
• Halsizlik, iþtahsýzlýk, huzursuzluk, uyku bozukluklarý gibi genel belirtiler ilk önceleri çýkar.
• Adale seðirmeleri ve titremeleri.
• Öðreneme kapasitenin almasý, dalgýnlýk, hafýza zayýflýðý gibi beyin fonksiyonlarýnýn etkilenmesi.
• Kalp çarpýntýsý ve bazý damar kaynaklý þikayetler oluþur.
• Eksiklik uzun sürerse eklem sertliði, titremeler ve tremor durumu ortaya çýkabilir.
• Bebeklerde havale nedeni olabilir.
• Kalp damarlarýnýn kasýlmasý sonucu oluþan yakýnmalar. Son yýllarda bu konu incelenmektedir. Kalp krizi geçiren hastalarýn çoðunda magnezyum eksikliði görülmektedir. Fakat bu durum kalp krizinin sorumlusudur diye algýlanmamalýdýr.
• Tansiyon yükselmesi, böbrek taþý ve doku kireçlenmelerine eðilim artar.
Magnezyum Fazlalýðý
Bunun oluþmasý kolay deðildir. Fazla alýnanlar idrar ve dýþký ile atýlmaktadýr. Eðer zeminde bir kalsiyum eksikliði zaten mevcut ise magnezyum fazlalýðý oluþabilir. Bu durumda
• Depresyon benzeri ruhsal durum,
• Adalelerde gevþeklik,
• Bitkinlik, uyuyamama, uyarýlma artýþý,
• Ölüme kadar giden ciddi sorunlar olabilir.
Magnezyum Kullanýmý
Günümüzde olumlu etkileri anlaþýldýkça kullanýmý da artmaktadýr.
• Kalp krizini önleme ve geçirmiþ olanlarýn tedavisinde,
• Böbrek taþý oluþumunu önlemek için,
• Adet öncesi þikayetleri gidermede,
• Astým hastalarýnda olduðu gibi bronþlarýn kasýlmasýný önlemek için,
• Gebelikte tansiyonun düþürülmesi gerektiðinde,
• Kabýzlýk tedavisinde etkili sonuçlar alýnabilir.
Magnezyum Gereksinimi
Eriþkinlerde kadýnlara 300 mg, erkeklere 350 mg alýnmasý önerilmektedir. Gebelik ve emzirme dönemlerindekilerin 450 mg almasý uygundur. Çocuklarda kilo baþýna günde 6 mg yeterlidir. Bu miktarlarýn iki katý alýnmasý gereklilikten ziyade olumlu etkiler gösterir.
Kalsiyum, fosfor alýndýðýnda bunlarý tamponlamak için ilave magnezyum alýnmalýdýr. Ýdrar söktürücü, doðum kontrol hapý, alkol kullananlarýn gereksinmesi daha fazladýr.
Magnezyumun Doðal Kaynaklarý
Bitkilerde bol olarak bulunur. Klorofilin temel maddesi olduðu için rengi koyu yeþil olan sebzelerde daha fazla bulunur. Buna karþýn fýndýk-fýstýk tipi kuru yemiþler, tohumlar, soya fasulyesi ve sert sularda yeterli miktarlarda vardýr. Bu ürünlerin yetiþtirildiði topraðýn magnezyumdan ne denli zengin olduðu ürüne de yansýyacaktýr. Ayrýca bazý sebzelerde ve tahýllarda bulunan oksalat, fitat demirde olduðu gibi magnezyumu da baðlayarak emilmesini güçleþtirir.
Kuru yemiþler, tohumlar ve tüm hububatlar magnezyum içerirler.
Magnezyum
Magnezyum vücudumuz için hayati önem taþýyan 11 mineralden biri.
MAGNEZYUM
Vücudumuzun normal geliþmesini saðlar. Sinir sistemi üzerinde çok etkilidir. Kaslarý ve sinirleri gevþetir. Bu mineral anti- stres mineralý olarak bilinir. kandaki þekeri enerjiye dönüþtürür. Bu mineral diðer minerallerin daha etkin þekilde kullanýmýný saðlar. Ayrýca çabuk yorulmayý, damarlarýn sertleþmesini önleyip, tüm salgý bezelerinin saðlýklý çalýþmasýna faydalýdýr.
ÇE?ÝTLÝ GIDALARIN 100 GRAMINDAKÝ MAGNEZYUM MÝKTARI
(GÜNLÜK ÝHTÝYAÇ: 300 - 500 mg.)
GIDA ÇE?ÝTLERÝ 100 GRAMINDAKÝ mg. MÝKTARI GIDA ÇE?ÝTLERÝ 100 GRAMINDAKÝ mg. MÝKTARI
Kuru Bezelye 730 Buðday çimi (*) 400
Kuru fasulye 250 Soya 250
Badem 250 Semiz otu 150
Fýstýk 150 Maydonoz 135
Magnezyum vücudumuz için hayati önem taþýyan 11 mineralden biridir. Vücudumuzdaki yaklaþýk 20-28 gr magnezyumun %60′ý kemik ve diþlerimizde, % 49′u kaslarýmýzda bulunur. Kanda ise toplam magnezyumun % 1′i bulunmaktadýr. ( Serum seviyesi 1,5 - 2,1 mEq/L)
Vücudumuzdaki 300 den fazla biyokimyasal reaksiyonda rolu vardýr. Kas ve sinir fonksiyonlarýnýn yürütülmesi, kemik güçlülüðünün saðlanmasý, kalp ritminin düzeninin saðlanmasýnda rolu büyüktür. Enerji metabolizmasý ve protein sentezinde de yer almaktadýr
Günlük Magnezyum Ýhtiyacý
Vücudumuz için gereken magnezyumu günlük diyetimiz ile alýrýz.Vücut, bu mineralin yeteri kadar alýnmamasý durumunda kemiklerde depo edilmiþ olan magnezyumu kullanýr.
Yaþ Erkek Kadýn Gebelik Emzirme
14 - 18 410 mg 360 mg 400 mg 360 mg
19 - 30 400 mg 310 mg 350 mg 310 mg
31 + 42 420 mg 320 mg 360 mg 320 mg
Kaynak: NIH National Ýnstutites of Health
Stres, gebelik, emzirme, hastalýklardan sonraki iyileþme dönemlerinde magnezyum ihtiyacý artmaktadýr.
Magnezyum içeren yiyecekler:
Doðada yaygýn olarak bulunur; deniz suyu, kaynak sularý ve tüm yeþil bitkiler magnezyum taþýr. Magnezyum alýmý günümüzde gittikçe azalmaktaýr. Bitkilerin taþýdýðý magnezyum miktarýda hýzla azalmaktadýr, potasyumlu gübreler ve asit yaðmurlarý topraðýn ve neticesinde bitkilerin magnezyum içeriðini azaltmaktadýr. Yanlýþ beslenme ve sert sularýn yerine iþlenmiþ sularýn tüketilmesi de magnezyum alýmýný azaltan faktörlerdendir.
Ispanak gibi yeþil sebzeler içerdikleri klorofilin yapýsýnda magnezyum olduðu için iyi birer magnezyum kaynaðýdýr. Ayrýca kuru yemiþler , tohumlar ve tüm hububatlar magnezyum içerirler.Ayrýca muz, avakado, kakao, dil balýðý gibi yiyeceklerde magnezyumun önemli kaynaklarýndandýr.
Her ne kadar magnezyum içeren yiyecekler çok çeþitli ise de tüm bu yiyeceklerin içindeki magnezyum miktarlarý tek baþlarýna magnezyum ihtiyacýný karþýlamada yeterli olmaz. Bu sebeple gün boyunca çeþitli meyve ve sebzeler ile hububatlarýn çeþitlerini tüketmek magnezyum ihtiyacýnýn karþýlanmasý için iyi bir önlem olacaktýr.
Ýþleme tabi tutulmuþ besinlerde magnezyum miktarlarý azalmaktadýr. Örneðin beyaz un da yapýlan iþlemler magnezyumu arýndýrmaktadýr.
Su da bir magnezyum kaynaðýdýr. Ancak sert sularda magnezyum yoðunluðu fazladýr. Tatlý sularda bu miktar azaldýðý için genellikle günlük alýnmasý gereken magnezyum miktarý hesaplanýrken su ile alýnan magnezyum göz ardý edilir.
Magnezyum eksikliði:
Seyrek görülür.Sebepleri:
• Diüretik tedavileri, bazý antibiyotikler, cisplatin gibi bazý kanser ilaçlarý magnezyumun idrarla atýlýmýný arttýrabilir. Diabet ve alkol kullanýmý ile de magnezyumun idrarla atýlýmý artar.
• Malabsorbsiyon sendromu gibi bazý gastrointestinal hastalýklar, ishal, kusma magnezyum emilimini azaltabilir.
Magnezyum eksikliðinde sinirlilik, konfizyon, disoriantasyon, iþtah kaybý, depresyon, kas kramplarý ve kasýlmalarý, kalp ritminde bozulmalar, solukluk, uyuþukluk, koroner spazm gibi belirtiler görülebilir.
Belenmede günlük sebze ve meyve alýmýna , yeþil sebzeler yemeye dikkat edilirse ekstra magnezyum almaya gerek olmaz. Ancak yukarýda sayýlan hastalýklarda ve ilaç, alkol kullanýmýnda ekstra magnezyuma gereksinim olabilir.
Magnezyum ve Kan Basýncý:
Magnezyum kan basýncýnýn düzenlenmesinde önemli rol oynar. Potasyum, kalsiyum ve magnezyumdan zengin, sodyum ve yaðdan fakir diyetle beslenenlerde kan basýncýnda düþmelere rastlanmýþtýr.
Yetiþkin insan vücudunda toplam 21-25 gr. Kadar magnezyum bulunur. Bunun önemli bir kýsmý kemik ve diþlerin yapýsýndadýr. Kalaný: kas, karaciðer gibi yumuþak dokularda ve vücut sývýlarýndadýr. Vücut sývýlarýndaki magnezyumun çoðu hücre içi sývýsýndadýr. Bunun bir kýsmý iyonlaþmýþ, bir kýsmý da proteinlere baðlý durumdadýr. Hücre iiçnde en yoðun olarak mitokondria’da bulunur
Magnezyumun vücuttaki baþlýca görevleri
1. Magnezyum, sinir sistemi ve kaslarýn düzenli çalýþmasýnda görev alýr. Bu mineralin, sinirlerde elektriksel iletim ve ilgi olduðu bulunmuþtur. Magnezyum yetersizliðinde sinir sisteminde iletim bozukluðu ve aþýrý uyarýlma nedeniyle tetani denilen durum görülür.
2. Magnezyum, kemik ve diþleri oluþturan maddelerdendir. Kemik külünün %1 kadarýný magnezyum oluþturur. Yetersizlik durumunda, kemiklerdeki magnezyumun yarýsýnda yakýný çekilerek kullanýlabilecek özelliktedir.
3. Vücut sývýlarýndaki magnezyum, geçiþme basýncýnýn ve asit-baz dengesinin kurulmasýna yardýmcýdýr.
4. Magnezyum, enerji oluþum sürecinde bazý enzimlerin etkinlik göstermesi için gereklidir.
Magnezyum kan basýncýnýn düzenlenmesinde de yardýmcýdýr.
Yine yaþlýlarda glikoz toleransýný düzeltici etki yaptýðý belirlenmiþtir.
Emilmesi ve Atýlmasý
Magnezyumun çoðu incebaðýrsaðýn yukarý kýsmýnda emilir. Bu mineralin emilebilmesi için tuzlarýnýn suda eriyebilir duruma gelmesi gerekir. Magnezyumun emilmesini kolaylaþtýrýcý ve zorlaþtýrýcý etmenlerin kalsiyumdaki gibi olduðu sanýlmaktadýr. Yalnýz, D vitamininin kalsiyum emilmesini kolaylaþtýrýcý etkisi yoktur. Ayrýca, diyette kalsiyum ile magnezyumun dengesiz bulunmasý, magnezyum emilimini bozar. Diyette fazla kalsiyumun magnezyum emilimini azalttýðý ve dýþkýyla atýmýna yol açtýðý belirlenmiþtir.
Magnezyum idrarla dýþarý atýlýr. Böbreklerle atýlan miktarý aldosteron hormonu etkiler. Magnezyum ile kalsiyumun atýlmasý ve vücutta tutulmasýnda ortak bir denetim sistemi olduðu, böbreklerden magnezyumun geri emiliminin önemli ölçüde kalsiyumun geri emilimine göre deðiþtiði bulunmuþtur. Fazla alkol alanlarda, protein-enerji yetersizliði olan çocuklarda, tiroit bezi fazla çalýþanlarda, idrarla magnezyum atýmýnýn arttýðý, bunun magnezyum yetersizliðine yol açabileceði bildirilmektedir.
Ýhtiyaç ve Kaynaklarý
Magnezyum besinlerde yaygýn olduðu beslenmeye baðlý yetersizlik belirtilerine sýk rastlanmaz. Normal diyetle alýnan günlük magnezyum miktarý 206-. 600 mg. arasýnda deðiþir. Diyette yeterli miktarda yeþil yapraklý sebze yeþil yapraklý sebze ve kuru baklagil gibi iyi kaynaklarý bulunursa magnezyum ihtiyacýnýn karþýlanmasý kolaylaþýr. Amerika Birleþik Devletleri’nde, günlük alýnmasý önerilen magnezyum miktarý yetiþkin erkekler için 350 mg., yetiþkin kadýnlar için 300 mg. gebe ve emzikliler için ise 450 mg. ‘dýr.
Magnezyum, arýtýlmýþ olanlarýn dýþýndaki besinlerde oldukça yaygýndýr. Klorofilin yapýsýnda magnezyum bulunduðundan, özellikle yeþil yapraklý sebzeler magnezyumun iyi kaynaðý sayýlýr. Fýndýk, fýstýk, badem ve ceviz gibi yaðlý tohumlar, kuru baklagiller ve tahýl magnezyumun en iyi kaynaklandýr. Hayvansal besinlerde magnezyum azdýr. Ýnek sütünde, insan sütündekinden daha çoktur.
Yetersizliði
Magnezyum yetersizliðinde, laboratuar hayvanlarýnda büyümede durgunluk, sinir ve kas çalýþmasýnda bozukluklar saptanmýþ, ileri derecede yeter sizliðinde ise, hayvanlarýn ölümüne yol açacak þiddette magnezyum yetersizliði tetanisi oluþtuðu bildirilmiþtir.
Ýnsanlarda magnezyum yetersizliðine pek az rastlanýr. Çeþitli bozuklukla nedeni ile dýþarý fazla magnezyum atýlmasý, yetersizliðine yol açabilir. Vücutta magnezyum yedeði bulunduðundan, yetersizliði kýsa sürede belli olmaz. Alkoliklerde, tiroit bezi aþýrý çalýþanlarda, kuvaþirorkorlu çocuklarda, kan magnezyum düzeyi düþük bulunmuþ, bu duruma idrarla fazla atýlmasýnýn yol açtýðý belirlenmiþtir. Kuvaþiorkorlu çocuklarýn kaslarýnda magnezyum miktarýn normalin yarýsýnýn altýna düþtüðü, ayný durumun ileri derecede beslenme yetersizliði olan ve ishalli çocuklarda da görüldüðü bildirilmiþtir. Magnezyum yetersizliðinde,kandaki düzeyinin çok düþmesiyle sinir sisteminde iletim bozukluðu ve aþýrý uyarýlma sonucu þiddetli titreme ve sarsýlmalar görüldüðü, bazen de davranýþ bozukluklarý rapor edilmiþtir.
MAÐNEZYUM
Yetiþkin bir insanýn vücudunda ortalama 25 g kadar maðnezyum vardýr. Bunun yaklaþýk %60’ý kemik ve diþlerde, %26’sý kaslarda kalaný yumuþak dokularda ve vücut sývýlarýnda bulunur. Vücut sývýlarýndaki maðnezyumum çoðunluðu hücre içi sývýdadýr. Serumdaki maðnezyumun yaklaþýk yarýsý serbest, kalaný serum proteinlerine (albümin) baðlý olarak bulunur. Serum maðnezyum düzeyi litrede 2 mEq. Kadardýr.
Maðnezyumun vücut çalýþmasýnda çeþitli iþlevleri vardýr.
1. Kemik ve diþlerin yapýsýnda kalsiyum ve fosfola birlikte bulunur. Bu deðiþmeyen maðnezyumdur.
2. Vücut sývýlarýndaki maðnezyum, osmotik basýncýn ve asit- baz dengesinin saðlanmasýnda yardýmcýdýr. Maðnezyum kas ve sinir sisteminde de etkindir. Bu yönden kalsiyum ile maðnezyum arasýnda etkileþim vardýr. Kalsiyum kasýn kontraksiyonunu uyarýrken, maðnezyum dinlenmesinde etkindir.
3. Maðnezyum, metablizmada birçok enzim çalýþmasý için gereklidir. Özelikle enerji metabolizmasýnda moleküle fosfor eklenmesi tepkimelerini düzenleyen enzimlerin çalýþmasý maðnezyumun varlýðý gerektirir. Örneðin glikoz, früktoz, galaktoz ve gliserolaldehid fosfatýn ATP’nin kullanýlmasý ile fosforlanmasýný düzenleyen “kinaz” enzimleri maðnezyumu gerektirir. Maðnezyum kan basýncýnýn düzenlenmesinde de yardýmcýdýr. Yine yaþlýlarda glikoz toleransýný düzeltici etki yaptýðý belirlenmiþtir.
Maðnezyum yetersizliðinde laboratuar hayvanlarý üzerinde bazý klinik belirtiler oluþturulmuþtur. Bunlar büyümede gerileme huzursuzluk mental bozukluk kalsiyum yetersizliðindekine benzer sinir ve kas çalýþmasýnda bozukluklar þeklindedir. Son yýllarda, maðnezyum yetersizliði insanlarda da gösterilmiþtir. Kandaki kalsiyum düzeyinin düþtüðü anda görülen tetani maðnezyum yetersizliðinde de görülmüþtür. Bu tip tetani maðnezyum verildiði zamanda hýzla iyileþmektedir. Özellikle fazla alkol alýp yeteri kadar proteinli yiyecekler alamayan kimselerde maðnezyum yetersizliði görülebilmektedir. Fazla alkolün idrarla maðnezyum atýmýný arttýrdýðý bu yüzden yetersizliðin görüldüðü bildirilmektedir. Ayný þekilde kuvaþiorkorlu bebeklerde de maðnezyum yetersizliði belirtilerine rastlanmýþtýr. Kronik malabsorpsiyon durumlarýnda, akut diyarede, kronik böbrek yetmezliklerinde de maðnezyum yetersizlik belirtilerine rastlanmýþtýr. Düþük maðnezyum alýmýnýn gebeliðe baðlý hipertansiyonda protosiklinin tromboksona oranýný düþürerek kan pýhtýlaþmasýný arttýrdýðý belirlenmiþtir.
Yine laboratuar hayvanlarý maðnezyumdan yetersiz diyetle beslendikleri zaman damar sertliðine yakalanma olasýlýklarý artmaktadýr. Ayrýca yüksek maðnezyumlu diyetin laboratuar hayvanlarýnda vitamin B6 yetersizliði ile oluþturulan oksalat taþlarýn birikimini önlediði bulunmuþtur.
Akut böbrek bozukluklarýnda kandaki maðnezyum düzeyi artmaktadýr. Bu durum merkezi sinir sisteminin depresyonuna yol açmaktadýr. Maðnezyumun en iyi kaynaklarý; badem, ceviz, fýndýk, fýstýk gibi sert kabuklu meyveler, kuru baklagiller, yeþil yapraklý sebzeler ve tahýllardýr. Yiyeceklerdeki maðnezyumun vücuda alýnmasý kalsiyumun emilme yolunu izler. Emilim için maðnezyum tuzlarýnýn suda eriyebilir durumda olmasý gerekir. Kalsiyumun emilmesinde etkisi olan Vitamin D dýþýndaki etmenler maðnezyum emilmesindede etkilidirler. Emilim oraný %24 ile %85 arasýnda deðiþir.
Günlük maðnezyum gereksinmesinin ne kadar olduðu kesin olarak bilinememektedir. Günlük 300 mg maðnezyumun kadýnlarda artý maðnezyum dengesi saðladýðý bulunmuþtur. Günlük gereksinme kg baþýna 4,5 mg civarýndýr. Çocuk ve gençlerde bu 6.0 mg a çýkar. Gebelikte günlük 20, emziklikte 60 mg ek verilir. Maðnezyum gereksinmesi doðal yiyeceklerde kolayca karþýlanabilir.
MAGNEZYUM
Etkileri ve önemi son 10 yýlda daha iyi anlaþýlmýþ bir makro mineraldir. Toprak alkali gruptandýr. Vücut aðýrlýðýnýn % 0.05 i kadar bir miktarda bulunmasýna karþýn, vücudumuzdaki yüzlerce enzim olayýna katýlmaktadýr. Geçmiþ yýllara göre kiþiler bu minerali daha az olarak almaktadýr. Sert su tüketimi azalmakta, insanlar daha iþlenmiþ gýdalarla beslenmektedirler. Magnezyum bitki dünyasýnýn demiridir. Ýnsanlarda demirin kanda hemoglobin oluþturmasýna benzer yöntemle, bitkilerde magnezyum klorofil yapýsýna girer.
Ýnsan vücudundaki magnezyumun % 65 i kemik ve diþlerdedir. Kalan % 35 kan, doku ve diðer vücut sývýlarýnda yer alýr. Beyin ve kalpte diðer dokulardan daha yoðun bulunur.
Vücuttaki özellikleri kalsiyuma benzer. Kemiklerdeki magnezyum ihtiyaç halinde kalsiyum gibi geri alýnabilir. Uygun bir beslenmede kalsiyum / magnezyum oraný 2 / 1 olmalýdýr. Asit ortam emilimi arttýrdýðý için öðün aralarýnda veya gece yatarken alýnmasý daha iyi olur. Yüksek yað ve proteinler, yiyeceklerdeki yüksek fosfor ve kalsiyum ile alkol emilimi olumsuz etkiler. Ýçkili gecelerin sabahýnda oluþan þikayetlerin magnezyum emiliminin etkilenmesine baðlý olduðu iddia edilmektedir. Gýdalarla alýnan magnezyumun % 40 - 50 si emilir. Magnezyumun emilimini olumlu ve olumsuz etkileyen faktörler ayni kalsiyum gibidir. Buraya tekrar yazýlmamýþtýr.
Magnezyumun Etkileri
Minerallerin anti stres etkilisidir denebilir.
• Gevþetici özelliði vardýr. Nasýl kalsiyum kasýlmayý saðlýyorsa magnezyum da tam tersini yaparak gevþemeyi saðlar. Ýskelet ve sindirim sistemindeki adalelerin kasýldýktan sonra gevþemeleri magnezyum varlýðýnda mümkündür.
• Kalpteki damarlarýn da esnekliðini saðlar. Bu özelliði ile kalp krizlerini önleyici etki gösterir.
• DNA üretimi ve protein, karbonhidrat metabolizmalarýna etkili enzimlerin etkileri için gereklidir.
• ATP molekülünün sitokrom sistemine taþýdýðý enerjiyi serbestleþtirir. Bu olay hücrelerin enerji üretiminde anahtar bir roldür.
• Sinirlerdeki iletilere etkilidir.
Magnezyum Eksikliði
Bu maddenin eksikliði aslýnda sanýldýðýndan çok daha sýk olarak vardýr. Fakat ilgili kiþilerin bunu akýl edememesi nedeniyle tespit edilmez. Eksikliðin sebeplerini kýsaca belirteyim.
Ýþlenmiþ yiyecekler, sebzelerin hep piþirilerek yenilmesi, yumuþak su içilmesi, alkol alýmý, ürünlerin magnezyumdan fakir topraklarda yetiþtirilmesi, seralarda üretim yapýlmasý, emilimin bozulmasý (yanýklar, yaralanmalar, ameliyat, þeker hastalýðý, karaciðer rahatsýzlýklarý), magnezyum atýlmasýnýn hýzlanmasý(alkol, kafein, þekerin fazlaca tüketilmesi, idrar sökücü ilaç kullanýmý) sayýlabilir.
• Halsizlik, iþtahsýzlýk, huzursuzluk, uyku bozukluklarý gibi genel belirtiler ilk önceleri çýkar.
• Adale seðirmeleri ve titremeleri.
• Öðreneme kapasitenin almasý, dalgýnlýk, hafýza zayýflýðý gibi beyin fonksiyonlarýnýn etkilenmesi.
• Kalp çarpýntýsý ve bazý damar kaynaklý þikayetler oluþur.
• Eksiklik uzun sürerse eklem sertliði, titremeler ve tremor durumu ortaya çýkabilir.
• Bebeklerde havale nedeni olabilir.
• Kalp damarlarýnýn kasýlmasý sonucu oluþan yakýnmalar. Son yýllarda bu konu incelenmektedir. Kalp krizi geçiren hastalarýn çoðunda magnezyum eksikliði görülmektedir. Fakat bu durum kalp krizinin sorumlusudur diye algýlanmamalýdýr.
• Tansiyon yükselmesi, böbrek taþý ve doku kireçlenmelerine eðilim artar.
Magnezyum Fazlalýðý
Bunun oluþmasý kolay deðildir. Fazla alýnanlar idrar ve dýþký ile atýlmaktadýr. Eðer zeminde bir kalsiyum eksikliði zaten mevcut ise magnezyum fazlalýðý oluþabilir. Bu durumda
• Depresyon benzeri ruhsal durum,
• Adalelerde gevþeklik,
• Bitkinlik, uyuyamama, uyarýlma artýþý,
• Ölüme kadar giden ciddi sorunlar olabilir.
Magnezyum Kullanýmý
Günümüzde olumlu etkileri anlaþýldýkça kullanýmý da artmaktadýr.
• Kalp krizini önleme ve geçirmiþ olanlarýn tedavisinde,
• Böbrek taþý oluþumunu önlemek için,
• Adet öncesi þikayetleri gidermede,
• Astým hastalarýnda olduðu gibi bronþlarýn kasýlmasýný önlemek için,
• Gebelikte tansiyonun düþürülmesi gerektiðinde,
• Kabýzlýk tedavisinde etkili sonuçlar alýnabilir.
Magnezyum Gereksinimi
Eriþkinlerde kadýnlara 300 mg, erkeklere 350 mg alýnmasý önerilmektedir. Gebelik ve emzirme dönemlerindekilerin 450 mg almasý uygundur. Çocuklarda kilo baþýna günde 6 mg yeterlidir. Bu miktarlarýn iki katý alýnmasý gereklilikten ziyade olumlu etkiler gösterir.
Kalsiyum, fosfor alýndýðýnda bunlarý tamponlamak için ilave magnezyum alýnmalýdýr. Ýdrar söktürücü, doðum kontrol hapý, alkol kullananlarýn gereksinmesi daha fazladýr.
Magnezyumun Doðal Kaynaklarý
Bitkilerde bol olarak bulunur. Klorofilin temel maddesi olduðu için rengi koyu yeþil olan sebzelerde daha fazla bulunur. Buna karþýn fýndýk-fýstýk tipi kuru yemiþler, tohumlar, soya fasulyesi ve sert sularda yeterli miktarlarda vardýr. Bu ürünlerin yetiþtirildiði topraðýn magnezyumdan ne denli zengin olduðu ürüne de yansýyacaktýr. Ayrýca bazý sebzelerde ve tahýllarda bulunan oksalat, fitat demirde olduðu gibi magnezyumu da baðlayarak emilmesini güçleþtirir.
Kuru yemiþler, tohumlar ve tüm hububatlar magnezyum içerirler.
Magnezyum
Magnezyum vücudumuz için hayati önem taþýyan 11 mineralden biri.
MAGNEZYUM
Vücudumuzun normal geliþmesini saðlar. Sinir sistemi üzerinde çok etkilidir. Kaslarý ve sinirleri gevþetir. Bu mineral anti- stres mineralý olarak bilinir. kandaki þekeri enerjiye dönüþtürür. Bu mineral diðer minerallerin daha etkin þekilde kullanýmýný saðlar. Ayrýca çabuk yorulmayý, damarlarýn sertleþmesini önleyip, tüm salgý bezelerinin saðlýklý çalýþmasýna faydalýdýr.
ÇE?ÝTLÝ GIDALARIN 100 GRAMINDAKÝ MAGNEZYUM MÝKTARI
(GÜNLÜK ÝHTÝYAÇ: 300 - 500 mg.)
GIDA ÇE?ÝTLERÝ 100 GRAMINDAKÝ mg. MÝKTARI GIDA ÇE?ÝTLERÝ 100 GRAMINDAKÝ mg. MÝKTARI
Kuru Bezelye 730 Buðday çimi (*) 400
Kuru fasulye 250 Soya 250
Badem 250 Semiz otu 150
Fýstýk 150 Maydonoz 135
Magnezyum vücudumuz için hayati önem taþýyan 11 mineralden biridir. Vücudumuzdaki yaklaþýk 20-28 gr magnezyumun %60′ý kemik ve diþlerimizde, % 49′u kaslarýmýzda bulunur. Kanda ise toplam magnezyumun % 1′i bulunmaktadýr. ( Serum seviyesi 1,5 - 2,1 mEq/L)
Vücudumuzdaki 300 den fazla biyokimyasal reaksiyonda rolu vardýr. Kas ve sinir fonksiyonlarýnýn yürütülmesi, kemik güçlülüðünün saðlanmasý, kalp ritminin düzeninin saðlanmasýnda rolu büyüktür. Enerji metabolizmasý ve protein sentezinde de yer almaktadýr
Günlük Magnezyum Ýhtiyacý
Vücudumuz için gereken magnezyumu günlük diyetimiz ile alýrýz.Vücut, bu mineralin yeteri kadar alýnmamasý durumunda kemiklerde depo edilmiþ olan magnezyumu kullanýr.
Yaþ Erkek Kadýn Gebelik Emzirme
14 - 18 410 mg 360 mg 400 mg 360 mg
19 - 30 400 mg 310 mg 350 mg 310 mg
31 + 42 420 mg 320 mg 360 mg 320 mg
Kaynak: NIH National Ýnstutites of Health
Stres, gebelik, emzirme, hastalýklardan sonraki iyileþme dönemlerinde magnezyum ihtiyacý artmaktadýr.
Magnezyum içeren yiyecekler:
Doðada yaygýn olarak bulunur; deniz suyu, kaynak sularý ve tüm yeþil bitkiler magnezyum taþýr. Magnezyum alýmý günümüzde gittikçe azalmaktaýr. Bitkilerin taþýdýðý magnezyum miktarýda hýzla azalmaktadýr, potasyumlu gübreler ve asit yaðmurlarý topraðýn ve neticesinde bitkilerin magnezyum içeriðini azaltmaktadýr. Yanlýþ beslenme ve sert sularýn yerine iþlenmiþ sularýn tüketilmesi de magnezyum alýmýný azaltan faktörlerdendir.
Ispanak gibi yeþil sebzeler içerdikleri klorofilin yapýsýnda magnezyum olduðu için iyi birer magnezyum kaynaðýdýr. Ayrýca kuru yemiþler , tohumlar ve tüm hububatlar magnezyum içerirler.Ayrýca muz, avakado, kakao, dil balýðý gibi yiyeceklerde magnezyumun önemli kaynaklarýndandýr.
Her ne kadar magnezyum içeren yiyecekler çok çeþitli ise de tüm bu yiyeceklerin içindeki magnezyum miktarlarý tek baþlarýna magnezyum ihtiyacýný karþýlamada yeterli olmaz. Bu sebeple gün boyunca çeþitli meyve ve sebzeler ile hububatlarýn çeþitlerini tüketmek magnezyum ihtiyacýnýn karþýlanmasý için iyi bir önlem olacaktýr.
Ýþleme tabi tutulmuþ besinlerde magnezyum miktarlarý azalmaktadýr. Örneðin beyaz un da yapýlan iþlemler magnezyumu arýndýrmaktadýr.
Su da bir magnezyum kaynaðýdýr. Ancak sert sularda magnezyum yoðunluðu fazladýr. Tatlý sularda bu miktar azaldýðý için genellikle günlük alýnmasý gereken magnezyum miktarý hesaplanýrken su ile alýnan magnezyum göz ardý edilir.
Magnezyum eksikliði:
Seyrek görülür.Sebepleri:
• Diüretik tedavileri, bazý antibiyotikler, cisplatin gibi bazý kanser ilaçlarý magnezyumun idrarla atýlýmýný arttýrabilir. Diabet ve alkol kullanýmý ile de magnezyumun idrarla atýlýmý artar.
• Malabsorbsiyon sendromu gibi bazý gastrointestinal hastalýklar, ishal, kusma magnezyum emilimini azaltabilir.
Magnezyum eksikliðinde sinirlilik, konfizyon, disoriantasyon, iþtah kaybý, depresyon, kas kramplarý ve kasýlmalarý, kalp ritminde bozulmalar, solukluk, uyuþukluk, koroner spazm gibi belirtiler görülebilir.
Belenmede günlük sebze ve meyve alýmýna , yeþil sebzeler yemeye dikkat edilirse ekstra magnezyum almaya gerek olmaz. Ancak yukarýda sayýlan hastalýklarda ve ilaç, alkol kullanýmýnda ekstra magnezyuma gereksinim olabilir.
Magnezyum ve Kan Basýncý:
Magnezyum kan basýncýnýn düzenlenmesinde önemli rol oynar. Potasyum, kalsiyum ve magnezyumdan zengin, sodyum ve yaðdan fakir diyetle beslenenlerde kan basýncýnda düþmelere rastlanmýþtýr.
Comment