Tweet
İnorganik Azotlu Gübreler: Amonyağın ısı ve basınç altında karbondioksit ile muamelesinden üre elde edilir. İnorganik azotlu gübreler ihtiva ettikleri azot bileşimine göre dört grupta toplanırlar. 1 - Nitratlı, 2- Amonyaklı, 3 - Hem nitrat, hem amonyaklı, 4- Amidli.
1) Nitratlı Gübreler: Bitkiler azotu daha ziyade nitrat formunda alırlar. Nitrat suda çok kolay erir. Toprakta
hareketi çok süratlidir. Tesiri çabuk fakat devamsızdır. Bitkilerin nitratlı gübrelerden istifadesi kurak senelerde
yağışlı senelere nazaran daha fazla olur. Nitratlı gübreler hafif topraklarda ağırlardan daha tesirli olmaktadır.
Nitratlı gübrelerin en çok kullanılanları sodyumun nitrat,kalsiyum nitrat ve az olarak da potasyum nitrattır.
SODYUM NİTRAT (Na NO3) : Bu tabii ve suni yollardan elde edilmektedir. Tabii olana sili nitratı veya ş/7/ gühercileri denmektedir. İçerisinde bir miktar B, Cl, İ vs. elementler bulunduğundan Azot miktarı %15, 5 dur. Sun'isi %16 N ihtiva eder. İnce taneli kristal halinde beyaz bir tozdur. Toprağa etkisi kalevidir. Havanın nemini çekerek ıslanır. Suda kolay eridiğinden bitkilere etkisi çabuktur. Bu nedenle gelişmesi geri kalmış olan mahsullere kuvvet gübresi (Baş gübresi) olarak bilhassa kullanılır. Eğer fazla kullanılacak olursa birkaç defada verilebilir. Her bitkiye verilebilir. Ağır topraklarda devamlı kullanılması tavsiye edilmez.
KALSİYUM NİTRAT Ca(NO3)2 : Bileşiminde %15, 5 N ve %28 kireç (CaO) ihtiva eden beyaz bir tozdur. Reaksiyonu kalevidir. İhtiva ettiği Nitrat az bir yaşlıkta dahi eridiğinden kurak bölgelerde ve yağışsız mevsimde etkisini gösterir. Gelişmemiş bitkilere "Baş gübresi" olarak da verilir. Hemen bütün topraklar için elverişlidir. Bilhassa pancar ve çayır ve meralara iyi gelir.
POTASYUM NİTRAT (KN03) : %13 N, % 45 potas ihtiva eden çok iyi bir gübre olmasına rağmen çok pahalı olduğundan kullanılmamaktadır.
2) Amonyaklı Gübreler: Bunlar azotsu amonyak veya amonyum bileşikleri şeklinde ihtiva eder. Toprakta
hareket kabiliyeti yavaştır. Genel olarak bitkiler azotu daha çok amonyağın bakteriler tarafından nitrata
çevrilmesinden sonra almaktadırlar. Amonyağın tesiri biraz yavaş fakat devamlıdır. Yağışlı şartlarda bitkilerin
amonyaktan istifade imkanları daha fazladır. Kalevi topraklarda daha yüksek tesirlidir. Nötr ve Asit topraklarda
daha az tesirlidir. En çok kullanılanları başta 1-Amönyumlu Sülfat 2- Kalsiyum Amonyum Klorür 3- Sıvı
amonyaktır.
AMONYUM SÜLFAT (NH4) SO4 : % 2,1 N ihtiva eden beyaz veya kirli beyaz ince kristaller halinde bir gübredir. Toprağa etkisi asittir. Asit topraklarda kullanılacaksa toprak kireçlenmelidir. Genel olarak ekimden biraz önce veya ekimle birlikte verilir. Toprağa atılınca azotun uçmaması için hemen karıştırılmalıdır. Su çekerek topaç olduğundan rutubetten korunmalıdır.
KALSİYUM AMONYUM KLORÜR (NH4 Cl Ca Co3) : Kirli kırmızımtırak bir tozdur. Bileşiminde %15 - 16 azot ve % 30 - 36 kadar da kireç taşı vardır. Reaksiyonu nötrdür. Daha ziyade hububat, şeker pancarı ve çayır meralarında kullanılır. Ekimden biraz önce veya ekimle beraber verilmelidir.
SIVI AMONYAK : Saf amonyak % 82 Nihtiva eder.
3) Hem Nitrat Hem Amonyaklı Gübreler: Bunlarda azot, nitrat ve amonyağın her ikisi şeklinde bulunur. Bu
bakımdan her ikisinin etkilerini gösterirler. Yanı etkileri çabuk ve devamlıdır. Mevsim yağışlıda geçse kurakta geçse
tesirleri garantilidir. En çok kullanılanları amonyum nitrat, amonyum nitro sülfat ve kalsiyum amonyum nitrattır.
AMONYUM NİTRAT (NH4 NO4) : Bileşiminde %33 kadar N vardır. Beyaz ve kahve rengimsi renkli bu gübrenin yüksek nispette N ihtiva etmesi ve bunun yarısının nitrat yarısının da amonyak şeklinde olması yanında su çekme ve patlama gibi iki mahzuru da vardır. Ekimle birlikte ve ilkbaharda erken baş gübresi olarak verilir ve serpilince hemen karıştırılmalıdır. Bütün bitkilere verilir. Toprakta hiçbir bakiye bırakmaz.
AMONYUM NİTRO SÜLFAT : % 25 - 27 N ihtiva eder. Yeşil ve kahve rengi bir renktedir. Tüm bitkilere verilebilir. Atınca hemen karıştırılmalıdır. Kalsiyum amonyum nitrat % 20,5 N ihtiva eder. Kırmızımtırak sarı renktedir. Bütün bitkilere verilebilir.
4) Amidli Gübreler : Üre ve kalsiyum siyanamiddir. Tesirleri yavaş ve devamlıdır. Toprakta ısı ve nemin fazlalığı nispetinde elverişli olmaları hızlanır.
ÜRE : Bileşiminde %46 N vardır. Beyaz kristal veya sarımtırak gri renktedir. Tesiri yavaş ve devamlıdır. Reaksiyonu nötr 'dür. Ekimden biraz önce veya ekimle beraber tarlaya verilir. Her toprağa uygundur. Kuvvet gübresi olarak da kullanılabilir. Bitkilerin yapraklarına, elma ağaçlarına püskürtme cihazı ile verilebilir.
KALSİYUM SİYANAMİD : Bileşiminde % 21 N, %60 kireç bulunur. Mavimtrak, siyah veya koyu kurşuni renktedir. Toz ve taneli şekilleri vardır. Reaksiyonu kalevidir. Her toprağa elverişlidir. Yağışlı yerlerde tercih edilir. Her bitki için kullanılabilir. Ekiminden 1-2 hafta önce verilir ve hemen toprağa karıştırılır.
1) Nitratlı Gübreler: Bitkiler azotu daha ziyade nitrat formunda alırlar. Nitrat suda çok kolay erir. Toprakta
hareketi çok süratlidir. Tesiri çabuk fakat devamsızdır. Bitkilerin nitratlı gübrelerden istifadesi kurak senelerde
yağışlı senelere nazaran daha fazla olur. Nitratlı gübreler hafif topraklarda ağırlardan daha tesirli olmaktadır.
Nitratlı gübrelerin en çok kullanılanları sodyumun nitrat,kalsiyum nitrat ve az olarak da potasyum nitrattır.
SODYUM NİTRAT (Na NO3) : Bu tabii ve suni yollardan elde edilmektedir. Tabii olana sili nitratı veya ş/7/ gühercileri denmektedir. İçerisinde bir miktar B, Cl, İ vs. elementler bulunduğundan Azot miktarı %15, 5 dur. Sun'isi %16 N ihtiva eder. İnce taneli kristal halinde beyaz bir tozdur. Toprağa etkisi kalevidir. Havanın nemini çekerek ıslanır. Suda kolay eridiğinden bitkilere etkisi çabuktur. Bu nedenle gelişmesi geri kalmış olan mahsullere kuvvet gübresi (Baş gübresi) olarak bilhassa kullanılır. Eğer fazla kullanılacak olursa birkaç defada verilebilir. Her bitkiye verilebilir. Ağır topraklarda devamlı kullanılması tavsiye edilmez.
KALSİYUM NİTRAT Ca(NO3)2 : Bileşiminde %15, 5 N ve %28 kireç (CaO) ihtiva eden beyaz bir tozdur. Reaksiyonu kalevidir. İhtiva ettiği Nitrat az bir yaşlıkta dahi eridiğinden kurak bölgelerde ve yağışsız mevsimde etkisini gösterir. Gelişmemiş bitkilere "Baş gübresi" olarak da verilir. Hemen bütün topraklar için elverişlidir. Bilhassa pancar ve çayır ve meralara iyi gelir.
POTASYUM NİTRAT (KN03) : %13 N, % 45 potas ihtiva eden çok iyi bir gübre olmasına rağmen çok pahalı olduğundan kullanılmamaktadır.
2) Amonyaklı Gübreler: Bunlar azotsu amonyak veya amonyum bileşikleri şeklinde ihtiva eder. Toprakta
hareket kabiliyeti yavaştır. Genel olarak bitkiler azotu daha çok amonyağın bakteriler tarafından nitrata
çevrilmesinden sonra almaktadırlar. Amonyağın tesiri biraz yavaş fakat devamlıdır. Yağışlı şartlarda bitkilerin
amonyaktan istifade imkanları daha fazladır. Kalevi topraklarda daha yüksek tesirlidir. Nötr ve Asit topraklarda
daha az tesirlidir. En çok kullanılanları başta 1-Amönyumlu Sülfat 2- Kalsiyum Amonyum Klorür 3- Sıvı
amonyaktır.
AMONYUM SÜLFAT (NH4) SO4 : % 2,1 N ihtiva eden beyaz veya kirli beyaz ince kristaller halinde bir gübredir. Toprağa etkisi asittir. Asit topraklarda kullanılacaksa toprak kireçlenmelidir. Genel olarak ekimden biraz önce veya ekimle birlikte verilir. Toprağa atılınca azotun uçmaması için hemen karıştırılmalıdır. Su çekerek topaç olduğundan rutubetten korunmalıdır.
KALSİYUM AMONYUM KLORÜR (NH4 Cl Ca Co3) : Kirli kırmızımtırak bir tozdur. Bileşiminde %15 - 16 azot ve % 30 - 36 kadar da kireç taşı vardır. Reaksiyonu nötrdür. Daha ziyade hububat, şeker pancarı ve çayır meralarında kullanılır. Ekimden biraz önce veya ekimle beraber verilmelidir.
SIVI AMONYAK : Saf amonyak % 82 Nihtiva eder.
3) Hem Nitrat Hem Amonyaklı Gübreler: Bunlarda azot, nitrat ve amonyağın her ikisi şeklinde bulunur. Bu
bakımdan her ikisinin etkilerini gösterirler. Yanı etkileri çabuk ve devamlıdır. Mevsim yağışlıda geçse kurakta geçse
tesirleri garantilidir. En çok kullanılanları amonyum nitrat, amonyum nitro sülfat ve kalsiyum amonyum nitrattır.
AMONYUM NİTRAT (NH4 NO4) : Bileşiminde %33 kadar N vardır. Beyaz ve kahve rengimsi renkli bu gübrenin yüksek nispette N ihtiva etmesi ve bunun yarısının nitrat yarısının da amonyak şeklinde olması yanında su çekme ve patlama gibi iki mahzuru da vardır. Ekimle birlikte ve ilkbaharda erken baş gübresi olarak verilir ve serpilince hemen karıştırılmalıdır. Bütün bitkilere verilir. Toprakta hiçbir bakiye bırakmaz.
AMONYUM NİTRO SÜLFAT : % 25 - 27 N ihtiva eder. Yeşil ve kahve rengi bir renktedir. Tüm bitkilere verilebilir. Atınca hemen karıştırılmalıdır. Kalsiyum amonyum nitrat % 20,5 N ihtiva eder. Kırmızımtırak sarı renktedir. Bütün bitkilere verilebilir.
4) Amidli Gübreler : Üre ve kalsiyum siyanamiddir. Tesirleri yavaş ve devamlıdır. Toprakta ısı ve nemin fazlalığı nispetinde elverişli olmaları hızlanır.
ÜRE : Bileşiminde %46 N vardır. Beyaz kristal veya sarımtırak gri renktedir. Tesiri yavaş ve devamlıdır. Reaksiyonu nötr 'dür. Ekimden biraz önce veya ekimle beraber tarlaya verilir. Her toprağa uygundur. Kuvvet gübresi olarak da kullanılabilir. Bitkilerin yapraklarına, elma ağaçlarına püskürtme cihazı ile verilebilir.
KALSİYUM SİYANAMİD : Bileşiminde % 21 N, %60 kireç bulunur. Mavimtrak, siyah veya koyu kurşuni renktedir. Toz ve taneli şekilleri vardır. Reaksiyonu kalevidir. Her toprağa elverişlidir. Yağışlı yerlerde tercih edilir. Her bitki için kullanılabilir. Ekiminden 1-2 hafta önce verilir ve hemen toprağa karıştırılır.