Tweet
Doðaya dönüþümün bir slogan haline geldiði günümüz dünyasýnda týbbi ve aromatik bitkiler Türkiye'de de önemli bir yere gelmiþtir. Türkiye pek çok bitkinin gen merkezi olmasýnýn yanýnda, bazý endemik türlerin de bulunduðu coðrafik bölgeleri içermektedir.
Ýnsanlar yüzyýllardan beri hastalýklara karþý elde ettikleri bitkiler ile çare bulmaya çalýþmýþlardýr. Hastalýklarý, bitkiler ile tedavi etme yöntemleri oldukça baþarýlý sonuçlar vermiþtir. Bundan dolayý bitkilerin tedavide kullanýmý, günümüze kadar devam etmiþtir.
Birçoðu tesadüfen, birçoðu da merak sonucu denenerek etkileri anlaþýlan doðal ilaçlar, kulaktan kulaða yayýlarak herkes tarafýndan tanýnmýþ ve yýllar geçtikçe daha farklý bitkilerin baþka dertlere de deva olduklarý anlaþýlmýþtýr. Diðer bir geliþme de bu bitkilerin, beslenmede lezzet, koku, tad verici ve iþtah açýcý özelliklerinin anlaþýlmasý ve kullanýmýnýn yaygýnlaþmasýdýr.
Dünyanýn geliþmiþ ülkeleri özellikle tedavide bitkisel kaynaklara yönelmiþ durumdadýrlar. Tedavide kullanýlan ilaçlarýn önemli bir kýsmýný doðal kaynaklý ilaçlar oluþturmaktadýr. Doðal kaynaklý ilaçlarýn kullaným oraný geliþmiþ ülkelerde %60, geliþmekte olan ülkelerde ise %4 civarýndadýr.
Bugün Türkiye florasýnda 9000'in üzerinde bitki türü olduðu kabul edilmiþtir. Bu bitkilerin 1000 kadarý, ilaç ve baharat bitkileridir.
Dünya'da yaþam standardý yükseldikçe tüketim de artmaktadýr. Bu artýþ, týbbi ve aromatik bitkiler içinde geçerlidir. Bu bitkilerin tüketim alaný çok geniþtir. En önemli kullaným alaný ise ilaç, parfüm, kozmetik, diþ macunu, sabun þeker sanayi olup ayrýca baharat olarak tüketilmektedir.
1. ADAÇAYI:
1.1. LATÝNCE ADI: Salvia Officinalis
1.2. ÝNGÝLÝZCE ADI: Garden Sage
1.3. MAHALLÝ ADLARI: Adaçayý, Ayý Kulaðý, Misk Adaçayý, Diþ Otu
1.4. BÝTKÝ HAKKINDA GENEL BÝLGÝ VE ÜLKEMÝZDEKÝ YAYILIÞI:
Adaçayýnýn bugüne kadar 500 türü tesbit edilmiþtir. Bu türler tropik ve subtropik bölgelerde daðýnýk olarak bulunurlar. Ülkemizde ise yaklaþýk 90 kadar salvia türü bilinmektedir. Adaçaylarý bir ya da çok yýllýk, çoðunlukla güzel kokulu, çalý görünüþünde ve tüylü bitkilerdir. Ülkemizde Akdeniz ve Ege bölgelerinde; daðlarda, steplerde, tarým arazileri civarýnda ve ormanlýk sahalarda yetiþmektedir. Týbbi özelliði olan salvia officinalis l. Ülkemizde tabii olarak yetiþmemekte, ancak tohumu temin edildiðinde kolaylýkla kültüre alýnarak yetiþtirilebilmektedir.
1.5. KULLANILAN BÖLÜMLERÝ:Kurutulmuþ Yapraklarý
1.6. SANAYÝDEKÝ KULLANIM ALANI:
Adaçayý yapraklarýnýn enfüzyonu ilaç sanayinde gargaralar ve þuruplarýn bileþimine girerek boðaz aðrýlarý ve iltihaplarýna karþý kullanýldýðý gibi, dezenfekten, antiseptik olarak bunun yanýnda da mide ve barsak spazmlarýný çözücü ilaçlarýn yapýmýnda deðerlendirilir. Ayrýca hoþa giden kokularý sebebiyle kozmetik sanayinde de geniþ kullaným alaný bulunmakta, özellikle dinlendirici vasýftaki banyo köpüklerinin imalinde kullanýlmaktadýr. Son yýllarda tedavi edici özelliði olan diðer bitkiler ile karýþtýrýlýp poþet halinde hazýrlanan çaylarý da piyasaya çýkmaktadýr. Uçucu yaðda bulunan thujol zehirli bir madde olup; düþük dozlarda titreme ve halisünasyon yüksek dozlarda da saraya benzer titremeler akabinde uyuþukluk ve bitkinlik þeklinde etki ettiðinden günlük maximum doz önemli olup, genellikle enfüzyonu kullanýlýr.
1.7. HALK ARASINDAKÝ KULLANIMI:
Halk arasýnda çay gibi demlenerek (enfüzyonu) boðazdaki iltihaplanmalar, yorgunluk, sinir zafiyetine karþý kullanýlýr. Ayrýca balve sirke ile karýþtýrýlarak ruhi depresyonlar, þiddetli soðuk algýnlýklarý ve bazý kadýn hastalýklarýna karþý kullanýlmaktadýr. Ýshal kesici ve iþtah artýrýcý olarak da faydalanýlmaktadýr.
1.8. DROG OLARAK ÖZELLÝKLERÝ:
Yatýþtýrýcý, midevi idrar söktürücü, terletici, dinlendirici, aðýz ve boðazlarda antiseptik, dezenfektan özellikleri vardýr.
1.9. VERÝM:
Avrupa'da yeþil-yaþ herba verimi, ilk yýlda 300-400 kg/da ikinci ve üçüncü yýllarda 800-1200 kg/da arasýndadýr. Ege bölgesinde yapýlan bir denemede ilk sene 862 kg/da ikinci sene 2141 kg/da üçüncü sene, 2384 kg/da yeþil herba elde edilmiþtir. Gübre verilmeksizin yapýlan üretimden ise 1238 kg/da; 5 kg/da azot verilince 2333 kg/da;10kg/da azot verilince 3481 kg/da yeþil herba alýnmýþtýr. (ilisulu -1992)
1.10. DIÞ TÝCARETÝ:
Doðada kendiliðinden üreyen adaçaylarý, toplanýp pazarlanýr, alým satýmý yapýlýr. Halen batý ve güney illerimizde en çok olmak üzere hemen hemen tüm baharatçýlarda satýlmaktadýr. Fransa, Almanya, A.B.D ve diðer bazý ülkelerde üretimi yapýlmaktadýr. Günümüzde en çok doðal yetiþen adaçaylarý tüketilmektedir.
ÝHRACAT MÝKTARI:
YILLAR MÝKTAR (KG) DEÐER ($)
1997 720. 550 1. 604. 405
1998 923. 325 2. 103. 571
1999 1. 114. 728 2. 357. 601
ÝTHALAT MÝKTARI:
YILLAR MÝKTAR (KG) DEÐER ($)
1997 195. 656 278. 475
1998 287. 497 401. 738
1999 218. 710 298. 902
2. KEKÝK:
2.1. LATÝNCE ADI: Thymus Sp.
2.2. ÝNGÝLÝZCE ADI: Garden Thyme
2.3. MAHALLÝ ADLARI: Yabani Kekik, Sater Otu, Nemamul Otu.
2.4. BÝTKÝ HAKKINDA GENEL BÝLGÝ VE ÜLKEMÝZDEKÝ YAYILIÞI:
Çalý ya da çalýmsý görünümde ve kokulu olan kekikler (labiatae) lamiaceae familyasýnýn dünya üzerinde 40 türle temsil edilen bir cinstir. Genellikle derin olmayan gevþek, ýlýmlý, humuslu ve kalkerli topraklarý seven bu bitkiler Avrupa ve Asya'da, akdeniz bölgesinde, kuzey Afrika'dan habeþistan' a kadar uzanan yerlerde ve kanarya adalarýnda bulunmaktadýr. Ülkemizde ise yaklaþýk olarak 35 kadar kekik türü 1500 m rakýma kadar olan yerlerde ve yaylalarda yaygýn olarak bulunurlar. Bu türlerden bir kýsmýnýn endemik olduðu literatürde yer almaktadýr.
Ülkemizde 14 adeti endemik olarak yetiþen 37-40 arasýnda tür mevcuttur. Thymus vulgaris, (adi kekik, kekik, büyük kekik, sater) ülkemizde doðal olarak
Yetiþmez. Thymus serpyllum (kýr kekiði, yabani kekik, kekik, sater) ülkemizde, Asya ve Avrupa'da yaygýndýr. Ülkemizde yaygýn olduðu yerler: Bursa, Ýzmit, Doðu Karadeniz, Kayseri' dir. Thymus longicaulis sp. Chavbardii var. Antelyensis, Antalya'da yetiþen endemik taksonlardan'dýr. Beyaz kekik batý ve Güney Anadolu bölgesin' de kurak yerlerde yetiþir.
YABANÝ KEKÝK: Akdeniz bölgesi ve Anadolu' da pek çok varyetesi var.
ÝZMÝR KEKÝÐÝ YADA PEYNÝR KEKÝÐÝ: Batý ve Güney Anadolu genel yayýlýþ sahasýdýr.
ÝSTANBUL KEKÝÐÝ YADA MERCAN KÖÞK: Ender olarak da eþek kekiði olarak anýlýr. Trakya ve Batý Anadolu genel yayýlýþ sahasýdýr.
BEYAZ KEKÝK: Güney ve Batý Anadolu'da bilhassa Manisa ve Muðla civarýnda yayýlýþ gösterir.
2.5. KULLANILAN BÖLÜMLERÝ: Dallý Çiçekli Tepe Ve Yapraklarý
2.6. SANAYÝDE KULLANIM ALANI:
Ýlaç sanayinde antiseptik imalatýnda kullanýldýðý gibi bronþlardaki koyu kývamlý salgýyý sývýlaþtýrdýðýndan öksürük þuruplarýnýn bileþimine girer. Antibiyotik etki olarak mikroorganizmalarýn üremesini geciktirdiði veya tamamen durdurduðu için, aðýz antiseptiði olarak gargara yapýmýnda faydalanýlmaktadýr. Derideki mantar hastalýklarýna karþý inhibör etkisi olduðundan, mantar ilaçlarýnýn bileþiminde de yer almaktadýr. Kimya sanayinde ise deðerli bir kimyasal madde olan timolun elde edilmesinde kullanýldýðý gibi parfümeri ve kozmetik sanayinde de banyo köpüklerinin yapýmýnda ve problemli ciltlerin tedavisinde kullanýlmaktadýr.
2.7. HALK ARASINDA KULLANIM ALANI:
Kekiklerin çiçekli dal ve yapraklarý halk arasýnda çay gibi demlenerek içilmek suretiyle kandevarýnýný düzenleyici, rahatlatýcý etkisinden faydalanýlmaktadýr. Ayrýca kansýzlýk, boðmaca, kellik, diþ ve mide aðrýlarýnda uyuz, nefes kokmasý, lumbago, barsak parazitlerinin ve gazlarýnýn giderilmesinde, romatizma ile bazý kadýn hastalýklarýnda tedavi amacýyla kullanýlmaktadýr. Kekik türlerinden çeþitli et yemeklerinde baharat olarak da faydalanýlmaktadýr.
2.8. DROG OLARAK ÖZELLÝKLERÝ:
Dolaþým uyarýcýsý, antispazmatik, idrar söktürücüdür. Düþük dozlarda kullanýldýðýnda balgam söktürücü, yüksek dozlarda alýndýðý taktirde antiseptik ve bazý barsak kurtlarýný düþürücü etkisi vardýr.
2.9. VERÝM
Kekik o yýl ekilmiþ ise ilkbahar da biçim yapýlmaz. Böylece az verim alýnýr. Orta Avrupa koþullarýnda ilk yýl 100-150 kg/da, ikinci yýl 200-450 kg/da kuru herba, 1000-1800 kg/da yaþ herba alýnmaktadýr. Üçüncü yýl verim azalýr. Genelde 3 yýl için üretim yapýlýr. (Ýlisulu'dan Ceylan 1981)
2.10. DIÞ TÝCARETÝ:
Türkiye kekiðin en önde gelen ülkelerinden biridir. Türkiye kekik ihracatýnda %19 'la 2. Sýradadýr. 1. Sýrada ABD yer alýr. Türkiye'den kekik ithalatý yapan ülkelerden %52 'sini ABD oluþturmaktadýr. Geri kalan kýsmý ise Almanya, Ýtalya, Ýngiltere, Yunanistan ve Fransa 'dýr.
Almanya, Fransa, ABD gibi ülkelerde yetiþtirildiði, piyasasý ve ekonomik ortamý olduðu bilinmektedir. Ülkemizde ise; Ýzmir, Antalya gibi illerimizde az da olsa üretilip pazarlanmaktadýr. Ancak doðal olarak yetiþen kekikler, toplanýp kurutularak büyük þehir piyasalarýna sürülür.
ABD, Almanya, Yunanistan, Fransa, Ýngiltere, Kanada ve Ýtalya baþta olmak üzere 30 kadar ülkeye ihracat yapmaktayýz.
ÝHRACAT MÝKTARI:
YILLAR MÝKTAR(TON) DEÐER (1000 $)
1993 5.457 13.273
1994 6.438 16.851
1995 5.501 13.690
1996 6.475 15.151
1997 6.038 13.238
1998 7.051 15.492
1999 7.640 16.556
ÝTHALAT MÝKTARI
YILLAR MÝKTAR (TON) DEÐER (1000 $)
1997 142 199
1998 325 618
1999 291 439
Ýnsanlar yüzyýllardan beri hastalýklara karþý elde ettikleri bitkiler ile çare bulmaya çalýþmýþlardýr. Hastalýklarý, bitkiler ile tedavi etme yöntemleri oldukça baþarýlý sonuçlar vermiþtir. Bundan dolayý bitkilerin tedavide kullanýmý, günümüze kadar devam etmiþtir.
Birçoðu tesadüfen, birçoðu da merak sonucu denenerek etkileri anlaþýlan doðal ilaçlar, kulaktan kulaða yayýlarak herkes tarafýndan tanýnmýþ ve yýllar geçtikçe daha farklý bitkilerin baþka dertlere de deva olduklarý anlaþýlmýþtýr. Diðer bir geliþme de bu bitkilerin, beslenmede lezzet, koku, tad verici ve iþtah açýcý özelliklerinin anlaþýlmasý ve kullanýmýnýn yaygýnlaþmasýdýr.
Dünyanýn geliþmiþ ülkeleri özellikle tedavide bitkisel kaynaklara yönelmiþ durumdadýrlar. Tedavide kullanýlan ilaçlarýn önemli bir kýsmýný doðal kaynaklý ilaçlar oluþturmaktadýr. Doðal kaynaklý ilaçlarýn kullaným oraný geliþmiþ ülkelerde %60, geliþmekte olan ülkelerde ise %4 civarýndadýr.
Bugün Türkiye florasýnda 9000'in üzerinde bitki türü olduðu kabul edilmiþtir. Bu bitkilerin 1000 kadarý, ilaç ve baharat bitkileridir.
Dünya'da yaþam standardý yükseldikçe tüketim de artmaktadýr. Bu artýþ, týbbi ve aromatik bitkiler içinde geçerlidir. Bu bitkilerin tüketim alaný çok geniþtir. En önemli kullaným alaný ise ilaç, parfüm, kozmetik, diþ macunu, sabun þeker sanayi olup ayrýca baharat olarak tüketilmektedir.
1. ADAÇAYI:
1.1. LATÝNCE ADI: Salvia Officinalis
1.2. ÝNGÝLÝZCE ADI: Garden Sage
1.3. MAHALLÝ ADLARI: Adaçayý, Ayý Kulaðý, Misk Adaçayý, Diþ Otu
1.4. BÝTKÝ HAKKINDA GENEL BÝLGÝ VE ÜLKEMÝZDEKÝ YAYILIÞI:
Adaçayýnýn bugüne kadar 500 türü tesbit edilmiþtir. Bu türler tropik ve subtropik bölgelerde daðýnýk olarak bulunurlar. Ülkemizde ise yaklaþýk 90 kadar salvia türü bilinmektedir. Adaçaylarý bir ya da çok yýllýk, çoðunlukla güzel kokulu, çalý görünüþünde ve tüylü bitkilerdir. Ülkemizde Akdeniz ve Ege bölgelerinde; daðlarda, steplerde, tarým arazileri civarýnda ve ormanlýk sahalarda yetiþmektedir. Týbbi özelliði olan salvia officinalis l. Ülkemizde tabii olarak yetiþmemekte, ancak tohumu temin edildiðinde kolaylýkla kültüre alýnarak yetiþtirilebilmektedir.
1.5. KULLANILAN BÖLÜMLERÝ:Kurutulmuþ Yapraklarý
1.6. SANAYÝDEKÝ KULLANIM ALANI:
Adaçayý yapraklarýnýn enfüzyonu ilaç sanayinde gargaralar ve þuruplarýn bileþimine girerek boðaz aðrýlarý ve iltihaplarýna karþý kullanýldýðý gibi, dezenfekten, antiseptik olarak bunun yanýnda da mide ve barsak spazmlarýný çözücü ilaçlarýn yapýmýnda deðerlendirilir. Ayrýca hoþa giden kokularý sebebiyle kozmetik sanayinde de geniþ kullaným alaný bulunmakta, özellikle dinlendirici vasýftaki banyo köpüklerinin imalinde kullanýlmaktadýr. Son yýllarda tedavi edici özelliði olan diðer bitkiler ile karýþtýrýlýp poþet halinde hazýrlanan çaylarý da piyasaya çýkmaktadýr. Uçucu yaðda bulunan thujol zehirli bir madde olup; düþük dozlarda titreme ve halisünasyon yüksek dozlarda da saraya benzer titremeler akabinde uyuþukluk ve bitkinlik þeklinde etki ettiðinden günlük maximum doz önemli olup, genellikle enfüzyonu kullanýlýr.
1.7. HALK ARASINDAKÝ KULLANIMI:
Halk arasýnda çay gibi demlenerek (enfüzyonu) boðazdaki iltihaplanmalar, yorgunluk, sinir zafiyetine karþý kullanýlýr. Ayrýca balve sirke ile karýþtýrýlarak ruhi depresyonlar, þiddetli soðuk algýnlýklarý ve bazý kadýn hastalýklarýna karþý kullanýlmaktadýr. Ýshal kesici ve iþtah artýrýcý olarak da faydalanýlmaktadýr.
1.8. DROG OLARAK ÖZELLÝKLERÝ:
Yatýþtýrýcý, midevi idrar söktürücü, terletici, dinlendirici, aðýz ve boðazlarda antiseptik, dezenfektan özellikleri vardýr.
1.9. VERÝM:
Avrupa'da yeþil-yaþ herba verimi, ilk yýlda 300-400 kg/da ikinci ve üçüncü yýllarda 800-1200 kg/da arasýndadýr. Ege bölgesinde yapýlan bir denemede ilk sene 862 kg/da ikinci sene 2141 kg/da üçüncü sene, 2384 kg/da yeþil herba elde edilmiþtir. Gübre verilmeksizin yapýlan üretimden ise 1238 kg/da; 5 kg/da azot verilince 2333 kg/da;10kg/da azot verilince 3481 kg/da yeþil herba alýnmýþtýr. (ilisulu -1992)
1.10. DIÞ TÝCARETÝ:
Doðada kendiliðinden üreyen adaçaylarý, toplanýp pazarlanýr, alým satýmý yapýlýr. Halen batý ve güney illerimizde en çok olmak üzere hemen hemen tüm baharatçýlarda satýlmaktadýr. Fransa, Almanya, A.B.D ve diðer bazý ülkelerde üretimi yapýlmaktadýr. Günümüzde en çok doðal yetiþen adaçaylarý tüketilmektedir.
ÝHRACAT MÝKTARI:
YILLAR MÝKTAR (KG) DEÐER ($)
1997 720. 550 1. 604. 405
1998 923. 325 2. 103. 571
1999 1. 114. 728 2. 357. 601
ÝTHALAT MÝKTARI:
YILLAR MÝKTAR (KG) DEÐER ($)
1997 195. 656 278. 475
1998 287. 497 401. 738
1999 218. 710 298. 902
2. KEKÝK:
2.1. LATÝNCE ADI: Thymus Sp.
2.2. ÝNGÝLÝZCE ADI: Garden Thyme
2.3. MAHALLÝ ADLARI: Yabani Kekik, Sater Otu, Nemamul Otu.
2.4. BÝTKÝ HAKKINDA GENEL BÝLGÝ VE ÜLKEMÝZDEKÝ YAYILIÞI:
Çalý ya da çalýmsý görünümde ve kokulu olan kekikler (labiatae) lamiaceae familyasýnýn dünya üzerinde 40 türle temsil edilen bir cinstir. Genellikle derin olmayan gevþek, ýlýmlý, humuslu ve kalkerli topraklarý seven bu bitkiler Avrupa ve Asya'da, akdeniz bölgesinde, kuzey Afrika'dan habeþistan' a kadar uzanan yerlerde ve kanarya adalarýnda bulunmaktadýr. Ülkemizde ise yaklaþýk olarak 35 kadar kekik türü 1500 m rakýma kadar olan yerlerde ve yaylalarda yaygýn olarak bulunurlar. Bu türlerden bir kýsmýnýn endemik olduðu literatürde yer almaktadýr.
Ülkemizde 14 adeti endemik olarak yetiþen 37-40 arasýnda tür mevcuttur. Thymus vulgaris, (adi kekik, kekik, büyük kekik, sater) ülkemizde doðal olarak
Yetiþmez. Thymus serpyllum (kýr kekiði, yabani kekik, kekik, sater) ülkemizde, Asya ve Avrupa'da yaygýndýr. Ülkemizde yaygýn olduðu yerler: Bursa, Ýzmit, Doðu Karadeniz, Kayseri' dir. Thymus longicaulis sp. Chavbardii var. Antelyensis, Antalya'da yetiþen endemik taksonlardan'dýr. Beyaz kekik batý ve Güney Anadolu bölgesin' de kurak yerlerde yetiþir.
YABANÝ KEKÝK: Akdeniz bölgesi ve Anadolu' da pek çok varyetesi var.
ÝZMÝR KEKÝÐÝ YADA PEYNÝR KEKÝÐÝ: Batý ve Güney Anadolu genel yayýlýþ sahasýdýr.
ÝSTANBUL KEKÝÐÝ YADA MERCAN KÖÞK: Ender olarak da eþek kekiði olarak anýlýr. Trakya ve Batý Anadolu genel yayýlýþ sahasýdýr.
BEYAZ KEKÝK: Güney ve Batý Anadolu'da bilhassa Manisa ve Muðla civarýnda yayýlýþ gösterir.
2.5. KULLANILAN BÖLÜMLERÝ: Dallý Çiçekli Tepe Ve Yapraklarý
2.6. SANAYÝDE KULLANIM ALANI:
Ýlaç sanayinde antiseptik imalatýnda kullanýldýðý gibi bronþlardaki koyu kývamlý salgýyý sývýlaþtýrdýðýndan öksürük þuruplarýnýn bileþimine girer. Antibiyotik etki olarak mikroorganizmalarýn üremesini geciktirdiði veya tamamen durdurduðu için, aðýz antiseptiði olarak gargara yapýmýnda faydalanýlmaktadýr. Derideki mantar hastalýklarýna karþý inhibör etkisi olduðundan, mantar ilaçlarýnýn bileþiminde de yer almaktadýr. Kimya sanayinde ise deðerli bir kimyasal madde olan timolun elde edilmesinde kullanýldýðý gibi parfümeri ve kozmetik sanayinde de banyo köpüklerinin yapýmýnda ve problemli ciltlerin tedavisinde kullanýlmaktadýr.
2.7. HALK ARASINDA KULLANIM ALANI:
Kekiklerin çiçekli dal ve yapraklarý halk arasýnda çay gibi demlenerek içilmek suretiyle kandevarýnýný düzenleyici, rahatlatýcý etkisinden faydalanýlmaktadýr. Ayrýca kansýzlýk, boðmaca, kellik, diþ ve mide aðrýlarýnda uyuz, nefes kokmasý, lumbago, barsak parazitlerinin ve gazlarýnýn giderilmesinde, romatizma ile bazý kadýn hastalýklarýnda tedavi amacýyla kullanýlmaktadýr. Kekik türlerinden çeþitli et yemeklerinde baharat olarak da faydalanýlmaktadýr.
2.8. DROG OLARAK ÖZELLÝKLERÝ:
Dolaþým uyarýcýsý, antispazmatik, idrar söktürücüdür. Düþük dozlarda kullanýldýðýnda balgam söktürücü, yüksek dozlarda alýndýðý taktirde antiseptik ve bazý barsak kurtlarýný düþürücü etkisi vardýr.
2.9. VERÝM
Kekik o yýl ekilmiþ ise ilkbahar da biçim yapýlmaz. Böylece az verim alýnýr. Orta Avrupa koþullarýnda ilk yýl 100-150 kg/da, ikinci yýl 200-450 kg/da kuru herba, 1000-1800 kg/da yaþ herba alýnmaktadýr. Üçüncü yýl verim azalýr. Genelde 3 yýl için üretim yapýlýr. (Ýlisulu'dan Ceylan 1981)
2.10. DIÞ TÝCARETÝ:
Türkiye kekiðin en önde gelen ülkelerinden biridir. Türkiye kekik ihracatýnda %19 'la 2. Sýradadýr. 1. Sýrada ABD yer alýr. Türkiye'den kekik ithalatý yapan ülkelerden %52 'sini ABD oluþturmaktadýr. Geri kalan kýsmý ise Almanya, Ýtalya, Ýngiltere, Yunanistan ve Fransa 'dýr.
Almanya, Fransa, ABD gibi ülkelerde yetiþtirildiði, piyasasý ve ekonomik ortamý olduðu bilinmektedir. Ülkemizde ise; Ýzmir, Antalya gibi illerimizde az da olsa üretilip pazarlanmaktadýr. Ancak doðal olarak yetiþen kekikler, toplanýp kurutularak büyük þehir piyasalarýna sürülür.
ABD, Almanya, Yunanistan, Fransa, Ýngiltere, Kanada ve Ýtalya baþta olmak üzere 30 kadar ülkeye ihracat yapmaktayýz.
ÝHRACAT MÝKTARI:
YILLAR MÝKTAR(TON) DEÐER (1000 $)
1993 5.457 13.273
1994 6.438 16.851
1995 5.501 13.690
1996 6.475 15.151
1997 6.038 13.238
1998 7.051 15.492
1999 7.640 16.556
ÝTHALAT MÝKTARI
YILLAR MÝKTAR (TON) DEÐER (1000 $)
1997 142 199
1998 325 618
1999 291 439
Comment