Tweet
SÜTÜN BESLENMEMİZDEKİ ÖNEMİ
Her öğünde almamız gereken dört temel besin grubundan biri süt ve süt ürünleridir.
Süt bileşiminde demir ve C vitamini dışında
bireylerin günlük gereksinmelerini karşılayacak besin öğelerini yeterli miktar ve oranda içeren çok değerli bir besindir.
Sütün bileşiminde neler vardır?
100 g sütün enerji değeri içermiş olduğu yağ miktarına bağıntılı olarak değişir. Yağsız (light)) sütün enerji değeri 35 kkal, yarım yağlı sütün 50 kkal ( x = 1.9g yağ/100g), yağlı sütün 61 kkal ( x = 3.3g yağ/100) dır. Bu gruptaki besinler vücudumuz için gerekli kalsiyum (Ca), ve riboflavin (vitamin B2) ’ in en iyi kaynağıdırlar. Kemik sağlığı için gerekli olan kalsiyum, süt grubu besinler tüketilmeden sağlanamaz. Bu grup ayrıca protein, fosfor (P) ile B2 ve B12 vitamininden zengindir (Tablo-1).
Tablo 1: Sütün Enerji ve Besin Ögeleri Değerleri (100 g)
Süt_____Su(g)_____Enerji(kkal)_____Protein(g)_____ Yağ(g)_____CHO(g)_____Ca(mg)_____Fe(mg)_____P(mg)_ ____Vit A(IU)_____Vit B2 (mg)
İnek (Yağlı)_____87.9_____61_____3.3_____3.3_____4.7___ __119_____0.1_____93_____126_____0.16
İnek(1/2yağlı)_____89.2_____50_____3.3_____1.9_____4.8___ __122_____0.1_____95_____205_____0.17
İnek (Yağsız)_____90.8_____35_____3.4_____0.2_____4.9__ ___123_____0.0_____101_____204_____0.14
İnsan_____87.5_____70_____1.0_____4.4_____6.9_____ 32_____0.0_____14_____241_____0.04
Keçi_____87.0_____69_____3.6_____4.1_____4.5_____1 34_____0.1_____111_____185_____0.14
Koyun_____80.7_____108_____6.0_____7.0_____5.4____ _193_____0.1_____158_____147_____0.36
Sütün Bileşimini Etkileyen Faktörler Nelerdir?
Sütün bileşimini etkileyen faktörlerin en önemlileri şunlardır:
• Besleme
• İklim
• Hayvanın türü ve ırkı
• Hastalıklar
• Mevsimsel değişiklikler
• Laktasyon dönemi
• Çevresel faktörler
Süt Proteini
Süt proteini iyi kalite bir proteindir. Proteinler, büyüme için elzemdir. Vücudun tüm hücrelerinin büyük bir bölümü proteinlerden yapılmıştır ve bu hücreler sürekli olarak değişip yenilenir. Vücut proteinlerinin oluşumu için kaynak, yiyeceklerin içinde bulunan proteinlerdir. Süt proteinlerinin %78-80 gibi çoğunluğu vücut proteinine dönüşebilmektedir. Süt proteinlerinin sindirimi de kolaydır. İnsan vücudu proteinlerin yapıtaşı olan amino asitleri yapamadığı gibi, amino asitleri birinden diğerine çevirebilmekte sınırlı bir yeteneğe sahiptir. Vücudun diğer amino asitleri kullanarak yapamadığı ve elzem amino asit adı verilen bu amino asitlerin besinlerle aynen ve gereksindiği kadar alınması zorunludur. Süt ve süt ürünlerinin elzem amino asit bileşimleri vücut gereksinmesine uygundur. Süt ve ürünlerinin türevlerinin tahıl ürünleri ile karıştırılması ile tahılların elzem amino asitlerindeki dengesizlik giderilebilir.
Süt Yağı
Bir besin ögesi olarak yağlar sağlığımız için önemlidir ve normal düzeylerde tüketildiğinde vücut fonksiyonlarının yerine getirilmesini sağlar. Yağ, en çok enerji veren besin ögesidir. Elzem yağ asidi ve yağda eriyen A, D, E ve K vitaminleri vücuda yağ ile alınır. İçerdiği yağın bileşiminde A vitamini aktivitesi taşıyan retinol ve beta karoten ile hücre çalışması için gerekli fosfolipitler bulunur. Süt yağının midede küçük ve yumuşak pıhtı vermesi nedeni ile sindirimin oldukça kolay olduğu belirtilmektedir.
Süt Şekeri
Sütte doğal olarak bulunan şeker laktozdur. Laktoz, vücudun kalsiyum ve fosfordan daha iyi yararlanmasını sağlar. Sindirim süresince laktaz adı verilen bir enzim , laktozu daha kolay sindirilmesi için daha küçük parçalara ayırır Bazı kişiler besinlerin içindeki laktozu sindirmeye yetecek kadar laktaz üretemezler. Sindirilmeden kalan laktoz, ince barsaktaki “sağlıklı” bakteriler tarafından fermente edilir. Bu fermantasyon bulantı, kramp, karın ağrısı, gaz ve ishal gibi hoş olmayan semptomlar oluşturur. Buna “Laktoz intoleransı” denir. Diyelim ki laktoz intoleransı tanısı aldınız. Bu süt ürünlerinden kaçınmanız için bir sebep değildir. Bu bir anlamda alınan besinin tüketim miktarıyla ilintili sorundur. Laktoz sindiriminde sorun yaşayan bir çok insan laktoz içeren besinler alabilir. Ayrıca laktozun barsakları yumuşatma ve süt veya diğer besinlerden aldığımız kalsiyum ve fosfor emilimini artırma özelliği vardır.
Unutmayınız!
Süt ve süt ürünlerine diyette yer vermemek beslenme açısından risklidir. Bunlar önemli kalsiyum, protein, riboflavin, magnezyum, fosfor ve daha bir çok önemli besin ögesinin kaynağıdırlar.
Her öğünde almamız gereken dört temel besin grubundan biri süt ve süt ürünleridir.
Süt bileşiminde demir ve C vitamini dışında
bireylerin günlük gereksinmelerini karşılayacak besin öğelerini yeterli miktar ve oranda içeren çok değerli bir besindir.
Sütün bileşiminde neler vardır?
100 g sütün enerji değeri içermiş olduğu yağ miktarına bağıntılı olarak değişir. Yağsız (light)) sütün enerji değeri 35 kkal, yarım yağlı sütün 50 kkal ( x = 1.9g yağ/100g), yağlı sütün 61 kkal ( x = 3.3g yağ/100) dır. Bu gruptaki besinler vücudumuz için gerekli kalsiyum (Ca), ve riboflavin (vitamin B2) ’ in en iyi kaynağıdırlar. Kemik sağlığı için gerekli olan kalsiyum, süt grubu besinler tüketilmeden sağlanamaz. Bu grup ayrıca protein, fosfor (P) ile B2 ve B12 vitamininden zengindir (Tablo-1).
Tablo 1: Sütün Enerji ve Besin Ögeleri Değerleri (100 g)
Süt_____Su(g)_____Enerji(kkal)_____Protein(g)_____ Yağ(g)_____CHO(g)_____Ca(mg)_____Fe(mg)_____P(mg)_ ____Vit A(IU)_____Vit B2 (mg)
İnek (Yağlı)_____87.9_____61_____3.3_____3.3_____4.7___ __119_____0.1_____93_____126_____0.16
İnek(1/2yağlı)_____89.2_____50_____3.3_____1.9_____4.8___ __122_____0.1_____95_____205_____0.17
İnek (Yağsız)_____90.8_____35_____3.4_____0.2_____4.9__ ___123_____0.0_____101_____204_____0.14
İnsan_____87.5_____70_____1.0_____4.4_____6.9_____ 32_____0.0_____14_____241_____0.04
Keçi_____87.0_____69_____3.6_____4.1_____4.5_____1 34_____0.1_____111_____185_____0.14
Koyun_____80.7_____108_____6.0_____7.0_____5.4____ _193_____0.1_____158_____147_____0.36
Sütün Bileşimini Etkileyen Faktörler Nelerdir?
Sütün bileşimini etkileyen faktörlerin en önemlileri şunlardır:
• Besleme
• İklim
• Hayvanın türü ve ırkı
• Hastalıklar
• Mevsimsel değişiklikler
• Laktasyon dönemi
• Çevresel faktörler
Süt Proteini
Süt proteini iyi kalite bir proteindir. Proteinler, büyüme için elzemdir. Vücudun tüm hücrelerinin büyük bir bölümü proteinlerden yapılmıştır ve bu hücreler sürekli olarak değişip yenilenir. Vücut proteinlerinin oluşumu için kaynak, yiyeceklerin içinde bulunan proteinlerdir. Süt proteinlerinin %78-80 gibi çoğunluğu vücut proteinine dönüşebilmektedir. Süt proteinlerinin sindirimi de kolaydır. İnsan vücudu proteinlerin yapıtaşı olan amino asitleri yapamadığı gibi, amino asitleri birinden diğerine çevirebilmekte sınırlı bir yeteneğe sahiptir. Vücudun diğer amino asitleri kullanarak yapamadığı ve elzem amino asit adı verilen bu amino asitlerin besinlerle aynen ve gereksindiği kadar alınması zorunludur. Süt ve süt ürünlerinin elzem amino asit bileşimleri vücut gereksinmesine uygundur. Süt ve ürünlerinin türevlerinin tahıl ürünleri ile karıştırılması ile tahılların elzem amino asitlerindeki dengesizlik giderilebilir.
Süt Yağı
Bir besin ögesi olarak yağlar sağlığımız için önemlidir ve normal düzeylerde tüketildiğinde vücut fonksiyonlarının yerine getirilmesini sağlar. Yağ, en çok enerji veren besin ögesidir. Elzem yağ asidi ve yağda eriyen A, D, E ve K vitaminleri vücuda yağ ile alınır. İçerdiği yağın bileşiminde A vitamini aktivitesi taşıyan retinol ve beta karoten ile hücre çalışması için gerekli fosfolipitler bulunur. Süt yağının midede küçük ve yumuşak pıhtı vermesi nedeni ile sindirimin oldukça kolay olduğu belirtilmektedir.
Süt Şekeri
Sütte doğal olarak bulunan şeker laktozdur. Laktoz, vücudun kalsiyum ve fosfordan daha iyi yararlanmasını sağlar. Sindirim süresince laktaz adı verilen bir enzim , laktozu daha kolay sindirilmesi için daha küçük parçalara ayırır Bazı kişiler besinlerin içindeki laktozu sindirmeye yetecek kadar laktaz üretemezler. Sindirilmeden kalan laktoz, ince barsaktaki “sağlıklı” bakteriler tarafından fermente edilir. Bu fermantasyon bulantı, kramp, karın ağrısı, gaz ve ishal gibi hoş olmayan semptomlar oluşturur. Buna “Laktoz intoleransı” denir. Diyelim ki laktoz intoleransı tanısı aldınız. Bu süt ürünlerinden kaçınmanız için bir sebep değildir. Bu bir anlamda alınan besinin tüketim miktarıyla ilintili sorundur. Laktoz sindiriminde sorun yaşayan bir çok insan laktoz içeren besinler alabilir. Ayrıca laktozun barsakları yumuşatma ve süt veya diğer besinlerden aldığımız kalsiyum ve fosfor emilimini artırma özelliği vardır.
Unutmayınız!
Süt ve süt ürünlerine diyette yer vermemek beslenme açısından risklidir. Bunlar önemli kalsiyum, protein, riboflavin, magnezyum, fosfor ve daha bir çok önemli besin ögesinin kaynağıdırlar.