Tweet
Av. Mustafa ÖZDEDE
Medeni Kanunumuz "Taþýnmaz Mülkiyetinin kýsýtlamalarý" baþlýðý altýnda Komþu hakký konusunu düzenlemiþ olup, "bitkiler" baþlýklý 740. madde gereðince, komþunun arazisine taþarak zarar veren dal ve kökler, komþunun istemi üzerine uygun bir süre içinde kaldýrýlmazsa, komþu dal ve kökleri kesip kendi mülkiyetine geçirebilir.
Ayrýca ekilmiþ veya üzerine yapý yapýlmýþ arazisine dallarýn taþmasýna katlanan komþu, bu dallarda yetiþen meyveleri toplama hakkýna sahip olur.
Burada, komþunun taþan dal ve kökleri kesip kendi mülkiyetine geçirebilmesi için öncelikle bu hususta bir istemde bulunulmasý gerekmekte, uygun süre içinde komþu tarafýndan taþan dal ve kökler kaldýrýlmadýðý takdirde bu hakkýn kullanýlabileceði ifade edilmektedir. Ayrýca dallarýn taþmasýna katlanan komþu, bu dallarda yetiþen meyveleri toplama hakkýna da sahiptir. Bu durumda komþu taþýnmaz sahibi tarafýndan herhangi bir þikayet vaki olduðunda, hýrsýzlýk suçunun yasal unsurlarý oluþmayacak, bilakis kanunun tanýdýðý bir hak ve yetkinin kullanýlmasý söz konusu olacaktýr.
GÖLGE YAPMAK SURETÝYLE KOMÞU TAÞINMAZA ZARAR VERÝLMESÝ
Uygulamada karþýlaþýlan sorunlardan biri de, araziye dikilen aðaçlarýn dal ve köklerinin, komþu araziye taþmasa dahi, gölge yapmak suretiyle yan tarafta bulunan taþýnmazda yetiþen (örneðin fasulye, mýsýr gibi) mahsullere zarar vermesidir. Yargýtay, Medeni Kanunun 740.maddesinin komþunun taþýnmazýna "taþan aðaç, dal ve köklerle" ilgili olduðunu, bu durumda komþu taþýnmaz sahibinin ancak kendi taþýnmazýna tecavüz eden dal ve köklerin kesilip kaldýrýlmasýný isteyebileceðini, diðer taþýnmaz sahibinin mülkiyet hakký kapsamýnda kalan aðaç, dal ve köklerin sökülmesi yönüne gidilemeyeceði görüþünü benimsemiþtir.
Ancak bu durumda komþuya verilen zararýn giderilmesi mümkün deðil midir? Belli þartlarýn varlýðý halinde, "taþýnmaz malikinin sorumluluðu" baþlýðýný taþýyan Medeni Kanunun 730.maddesine göre, doðan zarar ve yaratýlan zarar tehlikesinin giderilmesinin istenmesi mümkündür. Söz konusu 730.maddeye göre "Bir taþýnmaz malikinin, mülkiyet hakkýný bu hakkýn yasal kýsýtlamalarýna aykýrý kullanmasý sonucunda, zarar gören veya zarar tehlikesi ile karþýlaþan kimse, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin ve uðradýðý zararýn giderilmesini dava edebilir. Hâkim, yerel âdete uygun ve kaçýnýlmaz taþkýnlýklardan doðan zararlarýn uygun bir bedelle denkleþtirilmesine karar verebilir". Görüldüðü üzere TMK.nun 730. maddesi; kusuru öngörmemiþtir, mülkiyet hakkýnýn kullanýlmasýndan doðan zarar veya tehlikeye dayalý sorumluluk, kusura dayanmamaktadýr. O halde zararýn meydana gelmesinde taþýnmaz sahibinin kusurlu olup olmamasýnýn bir önemi yoktur. Sadece sebep ve sonuç doðuran iliþkinin ( nedensellik-illiyet baðýnýn ) aranmasý yeterli bulunmaktadýr. Konuyla ilgili bir Yargýtay kararýnda aynen þöyle denilmektedir:
"O halde öncelikle kal'e (aðaçlarýn kesilerek ortadan kaldýrýlmasýna) karar verilmeden önce, doðan zarar veya yaratýlan tehlikenin baþka türlü giderilmesi, ortadan kaldýrýlmasý yol ve yöntemlerinin olup olmadýðýnýn yeniden keþif yapýlmak suretiyle uzman bilirkiþiler aracýlýðý ile saptanmasý, gölgenin yol açacaðý zararlarýn taraflarýn taþýnmazlarýnýn konumuna, niteliklerine, yöresel örf ve adetlere, özellikle teknik ziraat kurallarýna göre baþkaca önlem veya önlemlere baþvurularak giderilip giderilemeyeceðinin bilimsel ve teknik verilere dayanýlarak bilirkiþilerden alternatifli çözüm yollarýný öngören gerekçeli rapor alýnmasý, alýnacak raporlarda önerilen önlemlerden olaya en uygun olanýna ve adil görünene deðer verilmesi, karþýlýklý özverilerin denkleþtirilmesi gerekmektedir."
Görüldüðü üzere komþu taþýnmaza taþmayan ancak gölgesi ile zarar veren aðaçlar yönünden, aðaçlarýn kesilmesi baþvurulacak en son çaredir. Zararýn baþka türlü giderilmesi olanaðýnýn bulunup bulunmadýðý saptanmalý, alternatifli çözüm yollarý araþtýrýlmalý ve çözüm yollarýndan en uygun olanýna, en adil görünene deðer verilmelidir. Bu yapýlýrken, hukukun genel ilkelerinden biri olan "karþýlýklý özverilerin denkleþtirilmesi" ilkesi ve her iki tarafýn yararý dikkate alýnmalýdýr. Bu konu, özel ve teknik bilgiyi gerektirdiðinden, uzman bilirkiþilerin konu hakkýndaki görüþlerinden ve hazýrlayacaklarý raporlardan istifade edilecektir.
Av. Mustafa ÖZDEDE
UYARI: Bu yazý Avukat Mustafa ÖZDEDE tarafýndan BAHCESEL BAHCE PEYZAJ TARIM ORMAN CEVRE - ANA SAYFA sitesi için kaleme alýnmýþtýr.Kaynak göstermeden kullanýlamaz.
Medeni Kanunumuz "Taþýnmaz Mülkiyetinin kýsýtlamalarý" baþlýðý altýnda Komþu hakký konusunu düzenlemiþ olup, "bitkiler" baþlýklý 740. madde gereðince, komþunun arazisine taþarak zarar veren dal ve kökler, komþunun istemi üzerine uygun bir süre içinde kaldýrýlmazsa, komþu dal ve kökleri kesip kendi mülkiyetine geçirebilir. Ayrýca ekilmiþ veya üzerine yapý yapýlmýþ arazisine dallarýn taþmasýna katlanan komþu, bu dallarda yetiþen meyveleri toplama hakkýna sahip olur.
Burada, komþunun taþan dal ve kökleri kesip kendi mülkiyetine geçirebilmesi için öncelikle bu hususta bir istemde bulunulmasý gerekmekte, uygun süre içinde komþu tarafýndan taþan dal ve kökler kaldýrýlmadýðý takdirde bu hakkýn kullanýlabileceði ifade edilmektedir. Ayrýca dallarýn taþmasýna katlanan komþu, bu dallarda yetiþen meyveleri toplama hakkýna da sahiptir. Bu durumda komþu taþýnmaz sahibi tarafýndan herhangi bir þikayet vaki olduðunda, hýrsýzlýk suçunun yasal unsurlarý oluþmayacak, bilakis kanunun tanýdýðý bir hak ve yetkinin kullanýlmasý söz konusu olacaktýr.
GÖLGE YAPMAK SURETÝYLE KOMÞU TAÞINMAZA ZARAR VERÝLMESÝ
Uygulamada karþýlaþýlan sorunlardan biri de, araziye dikilen aðaçlarýn dal ve köklerinin, komþu araziye taþmasa dahi, gölge yapmak suretiyle yan tarafta bulunan taþýnmazda yetiþen (örneðin fasulye, mýsýr gibi) mahsullere zarar vermesidir. Yargýtay, Medeni Kanunun 740.maddesinin komþunun taþýnmazýna "taþan aðaç, dal ve köklerle" ilgili olduðunu, bu durumda komþu taþýnmaz sahibinin ancak kendi taþýnmazýna tecavüz eden dal ve köklerin kesilip kaldýrýlmasýný isteyebileceðini, diðer taþýnmaz sahibinin mülkiyet hakký kapsamýnda kalan aðaç, dal ve köklerin sökülmesi yönüne gidilemeyeceði görüþünü benimsemiþtir.
Ancak bu durumda komþuya verilen zararýn giderilmesi mümkün deðil midir? Belli þartlarýn varlýðý halinde, "taþýnmaz malikinin sorumluluðu" baþlýðýný taþýyan Medeni Kanunun 730.maddesine göre, doðan zarar ve yaratýlan zarar tehlikesinin giderilmesinin istenmesi mümkündür. Söz konusu 730.maddeye göre "Bir taþýnmaz malikinin, mülkiyet hakkýný bu hakkýn yasal kýsýtlamalarýna aykýrý kullanmasý sonucunda, zarar gören veya zarar tehlikesi ile karþýlaþan kimse, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin ve uðradýðý zararýn giderilmesini dava edebilir. Hâkim, yerel âdete uygun ve kaçýnýlmaz taþkýnlýklardan doðan zararlarýn uygun bir bedelle denkleþtirilmesine karar verebilir". Görüldüðü üzere TMK.nun 730. maddesi; kusuru öngörmemiþtir, mülkiyet hakkýnýn kullanýlmasýndan doðan zarar veya tehlikeye dayalý sorumluluk, kusura dayanmamaktadýr. O halde zararýn meydana gelmesinde taþýnmaz sahibinin kusurlu olup olmamasýnýn bir önemi yoktur. Sadece sebep ve sonuç doðuran iliþkinin ( nedensellik-illiyet baðýnýn ) aranmasý yeterli bulunmaktadýr. Konuyla ilgili bir Yargýtay kararýnda aynen þöyle denilmektedir:
"O halde öncelikle kal'e (aðaçlarýn kesilerek ortadan kaldýrýlmasýna) karar verilmeden önce, doðan zarar veya yaratýlan tehlikenin baþka türlü giderilmesi, ortadan kaldýrýlmasý yol ve yöntemlerinin olup olmadýðýnýn yeniden keþif yapýlmak suretiyle uzman bilirkiþiler aracýlýðý ile saptanmasý, gölgenin yol açacaðý zararlarýn taraflarýn taþýnmazlarýnýn konumuna, niteliklerine, yöresel örf ve adetlere, özellikle teknik ziraat kurallarýna göre baþkaca önlem veya önlemlere baþvurularak giderilip giderilemeyeceðinin bilimsel ve teknik verilere dayanýlarak bilirkiþilerden alternatifli çözüm yollarýný öngören gerekçeli rapor alýnmasý, alýnacak raporlarda önerilen önlemlerden olaya en uygun olanýna ve adil görünene deðer verilmesi, karþýlýklý özverilerin denkleþtirilmesi gerekmektedir."
Görüldüðü üzere komþu taþýnmaza taþmayan ancak gölgesi ile zarar veren aðaçlar yönünden, aðaçlarýn kesilmesi baþvurulacak en son çaredir. Zararýn baþka türlü giderilmesi olanaðýnýn bulunup bulunmadýðý saptanmalý, alternatifli çözüm yollarý araþtýrýlmalý ve çözüm yollarýndan en uygun olanýna, en adil görünene deðer verilmelidir. Bu yapýlýrken, hukukun genel ilkelerinden biri olan "karþýlýklý özverilerin denkleþtirilmesi" ilkesi ve her iki tarafýn yararý dikkate alýnmalýdýr. Bu konu, özel ve teknik bilgiyi gerektirdiðinden, uzman bilirkiþilerin konu hakkýndaki görüþlerinden ve hazýrlayacaklarý raporlardan istifade edilecektir.
Av. Mustafa ÖZDEDE
UYARI: Bu yazý Avukat Mustafa ÖZDEDE tarafýndan BAHCESEL BAHCE PEYZAJ TARIM ORMAN CEVRE - ANA SAYFA sitesi için kaleme alýnmýþtýr.Kaynak göstermeden kullanýlamaz.
Comment