Tweet
Gýda maddesi satýn alýrken;
Önce kuru ve konserve gýdalarý, sonra taze sebze ve meyveleri, sonra da taze et ve balýklarý, en sonra da donmuþ gýdalarý alýn.
1- Ambalajý iyice inceleyin: Ambalajý üzerinde delikler, çatlaklar, yýrtýklar bulunan olan gýda maddelerini almayýn. Her zaman önce meyve ve sebzeleri satýn alýn ve naylon poþetlere koyun. En sonra balýk veya etinizi alýn. Ambalajýn üzerindeki son kullanma tarihini kontrol edin ve son kullanma tarihi geçmiþ gýdalarý satýn almayýn. Son kullanma tarihi yazýlýrken, gýdanýn uygun mýhafaza þartlarýnda tutulacaðý dikkate alýnarak yazýlýr. Eðer gýdanýn soðukta muhafaza edileceði yazýlmýþsa, gýdanýn 4oC veya 2oC sýcaklýklarýnda saklanacaðý varsayýlýr. Bu nedenle gýda bu sýcaklýk koþullarýnda tutulmamýþsa, son kullaným tarihinin bir önemi kalmamýþtýr. Bazen peynir ve meyve sebze gibi gýdalar paketten çýkarýldýðýnda küflenmiþ olabilir. Hemen hemen tüm peynir, meyve, sebze, delikatessen salatalar küfle bulaþýktýr, ancak gözle görülemez. Zaman içinde küf geliþimi görünür hale gelir. Mümkün olduðunca gýdayý taze alýn ve uygun koþullarda muhafaza edin, hazýrlayýn ve tüketin. Bazen raf ömrü sadece tahmini bir deðerdir.
2-Raflardaki Sýcaklýðý Kontrol Edin: Soðukta muhafazasý gereken bir gýdanýn soðuk olmadýðýný hissederseniz almayýn. Varsa, soðutucu ve donduruculardaki sýcaklýk ölçerleri kontrol edin.
Taze meyve ve sebze <10oC
Süt ve süt ürünleri <4oC
Et, balýk, tavuk <2oC
Dondurulmuþ Gýda <-18oC
3-Son Kullanma Tarihini Kontrol Edin: Ambalajýn üzerindeki son kullanma tarihini okuyun. Bu tarihler yazýlýrken, gýdanýn 4oC veya 2oC sýcaklýklarýnda saklanacaðý dikkate alýnýr. Bazen raf ömrü sadece tahmini bir deðerdir. Bu nedenle gýda bu sýcaklýk koþullarýnda tutulmamýþsa, son kullaným tarihinin bir önemi kalmayabilir. Mümkün olduðunca gýdayý taze alýn ve uygun koþullarda muhafaza edin, hazýrlayýn ve tüketin.
4-Taze ürünleri seçin: Meyve ve sebzelerin görünümünün mümkün olduðunca taze olmasýna dikkat edin. Çok yaþ görünümde, üzerinde lekeler olan ve hafif çürümüþ veya üzerine özsuyu bulaþmýþ sebze ve meyveleri almaktan kaçýnýn. Sadece görünümün gýdanýn GÜVENLÝ oluþunun bir garantisi olmadýðýný da unutmayýn.
5-Süt Ürünlerinin Tarihini Kontrol Edin: Süt ve süt ürünleri satýn alýnýrken orijinal ambalajlý olanlar tercih edilmelidir. Açýkta satýlan peynirler, dondurmalar, tereyaðý hijyenik koþullarda üretilmediði gibi bazý insan saðlýðýna zararlý hastalýk yapýcý mikroorganizmalarý içerebilir. Örneðin çið sütten yapýlan bu ürünlerde Brusella, Salmonella gibi insan saðlýðýný önemli derecede tehdit eden mikroorganizmalar olabilir.
-Sokakta satýlan çið sütler alýnmamalýdýr. Ambalajsýz olarak satýlan bu sütlere dayanma süresini uzatmak amacýyla karbonat, soda gibi maddeler katýlmýþ olabilir. Hatta yaðý alýnýp su katýlarak da hile yapýlmýþ olabilir. Bu sütler tüketiciye ulaþana kadar soðuk zincir saðlanamadýðýndan mikroorganizma yükü artabilir. Yine evlerde kontrollü ýsýtma yapýlamadýðý için ve hatta kaynatýldýðý için sütte vit B1, B6, B12, folik asit, vit C kaybý, renk ve lezzet deðiþiklikleri olur. Bu nedenlerle her zaman orijinal ambalajlý pastörize veya uzun ömürlü (UHT) sütler alýnmalýdýr.
-Süt ürünleri satýn alýnýrken, soðukta muhafaza edildiðinden emin olunmalýdýr.
-Ambalajýnda herhangi bir sýzýntý veya baþka bir hasar olmamalýdýr.
-Ýmal tarihi ve son kullanma tarihine bakýlarak satýn alýnmalý, son kullanma tarihi geçen ürün tüketilmemelidir.
-Birkaç gün içerisinde tüketilecek miktarda alýnmalýdýr
-Süt ve süt ürünleri satýn alýndýktan sonra en kýsa sürede buzdolabýna konmalý ve orada muhafaza edilmelidir.
6-Yumurtalarý Kontrol Edin: Markette yumurtalar 4oC’da tutulmalýdýr. Oda sýcaklýðýnda bekletilen yumurtalarý almayýn. Yumurtalarýn kabuðunda patojen (hastalýk yapýcý) Salmonella enteridis mikroorganizmasý bulaþmasý olabilir ve yumurtanýn içine de geçebilir. 7oC’dan daha düþük sýcaklýklarda bu mikroorganizma yeteri kadar nem olmadýðý için çoðalamaz.
Yumurtalarda kýrýk, çatlak ve aþýrý kir olmamasýna dikkat edin. Yumurtanýn tazeliðini tavaya kýrdýðýnýzda test edebilirsiniz. Genel olarak, tavaya kýrýldýðýnda yumurta akýnýn 7.5 cm çapý aþmamasý, sarýsýnýn ise 0.1-1.3 cm yükseklikte olmasý gerekir.
7- Et, Tavuk Seçimi:
• Kýrmýzý etler eðer tam karkas veya yarým karkas halinde ise etlerin üzerinde yasal damgalarýn bulunmasý
• Taze olarak satýþa sunulan kýrmýzý etlerin canlý ve parlak kýrmýzý renkte, tavuk etlerinin ise canlý, diri, parlak ve gri beyaz renklerde olmasý
• Doðal renklerinin dýþýnda aþýrý sarý, yeþil ve benzeri renklerde etlerin satýn alýnmamasý
• Kanatlý ve kýrmýzý etlerin yüzey kýsýmlarýnda aþýrý bir ýslaklýk ve yapýþkanlýðýn bulunmamasý
• Kýrmýzý ve tavuk etlerinin dýþ yüzeylerinde dýþký içeriklerinin veya çevresel etkenlere baðlý kirlerin bulunmamasý
• Uzun süreli muhafazalara baðlý olarak etlerin yüzey kýsýmlarýnýn rutubetini kaybetmesi ve kurumasýna baðlý olarak, donuk ve koyu kahve veya kararmýþ etlerin alýnmamasý
• Parça formlarda kaplar içerisinde satýlan kýrmýzý ve beyaz etler, kap içerisinde fazla miktarda kanlý sývý toplanmýþ ise satýn alýnmamasý
• Etlerin kendilerine özgü kokusunun dýþýnda aðýrlaþmýþ kötü bir koku, ilaç kokusu veya dezenfektan kokusu bulunma durumunda satýn alýnmamasý
• Reyonlarda satýlan kýrmýzý ve tavuk etlerinden hazýrlanmýþ hazýr kýymalarýn mümkünse alýnmamasýna, zorunlu alýnmasý gereken durumlarda veteriner hekim çalýþan yerlerden alýnmasýna
• Aþýrý yumuþamýþ ve ezilmiþ kýrmýzý ve kanatlý etlerinin alýnmamasý
• Donmuþ olarak satýn alýnacak kýrmýzý ve kanatlý etlerinin üzerindeki son kullanma tarihine dikkat edilmesi ve ayrýca çözünmüþ, yumuþamýþ ürünlerin alýnmamasý
• Donmuþ olarak satýn alýnacak etler üzerinde bölgesel renk deðiþikliði olmamasý
• Et satýþ reyonlarýndaki muhafaza dolaplarýnýn çalýþýr vaziyette olmalarýna ve özellikle soðutulmuþ taze et satan reyonlarýn sýcaklýklarýnýn 4°C’nin üzerinde olmamasýna, donmuþ ürün satýlan dolaplarýn ise -18 °C’nin altýnda olmamasýna
• Reyonlarda kýrmýzý et, sakatat ve kanatlý eti satýþ bölümleri ve satýþ personeli ayrý olan iþletmelerden alýþ-veriþ yapýlmasý
• Hazýr paket olarak satýlan kýrmýzý ve kanatlý etlerinin paketler üzerindeki son kullanma tarihlerinin geçmemiþ olmasýna
• Vakum paket olarak satýlan kýrmýzý ve tavuk et ve ürünlerinin vakumlarýnýn bozulmamýþ olmasý
• Firma etiketi olmayan paketsiz formdaki ürünlerin alýnmamasýna
• Et satýþ reyonlarý temiz, düzenli olan ve çalýþan personelin bakýmlý ve temizlik kurallarýna uygun davranan yerlerden alýþ-veriþ yapýlmasý
• Satýþ reyonlarýnda et ve ürünlerinden baþka gýda ve diðer maddelerin bulunmamasý
• Tüketicilerin alýþ veriþ sýrasýnda et ihtiyaçlarýný en son aþamada alýnmasý
• Reyonlardan satýn alýnan etlerin mümkün olduðunca kýsa sürede eve getirilmesi ve buzdolabýnda muhafazaya alýnmasý
• Günlük ihtiyaçtan fazla alýnan etlerin, tek seferde tüketilebilecek porsiyonlara bölünerek evlerde derin dondurucularda muhafaza edilmesi
• Donmuþ etlerin çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmamasý
8-Taze balýk almanýn püf noktalarý: Balýk etini diðer etlere göre deðerlendirdiðimizde, bað dokusunun az olmasý ve yaðýnýn özellikleri nedeniyle sindirilme oranýnýn daha yüksek olmasý avantaj olarak görülürken, bozulmaya karþý çok duyarlý olmasý önemli bir dezavantaj oluþturmaktadýr. Bu nedenle avlandýktan sonraki aþamalarda hijyenik koþullar altýnda balýk etinin muhafaza edilmesi gerekmektedir. Tüketici açýsýndan balýketindeki bozulmanýn saptanmasý güç olabilmektedir. Özellikle, gözle görülebilir deðiþiklikler oluþmadan önce tüketilmiþ bir balýketinden kaynaklanan zehirlenmeler daha büyük risk taþýmaktadýr. Bu yüzden, avlanmadan sofraya kadar olan tüm aþamalarda hijyenik koþullara uyulmasý ve denetimin yapýlmasý halk saðlýðý açýsýndan önem taþýmaktadýr.
Balýk etinde bozulmanýn saptanmasýnda herkesin az çok bildiði duyusal niteliklerin kontrolü ile bir deðerlendirme yapýlabilir ancak, kesin bir karara varmak için yeterli deðildir. Bu amaçla yapabileceðimiz kontroller þu þekilde yapýlabilir:
Taze balýklarýn gözlerinin þeffaf ve parlak olduðunu, balýk bayatladýkça gözlerin donuklaþarak parlaklýðýný yitirir ve çevresinde kanamalar görülür.
Taze balýðýn derisinin gergin ve parlak olduðunu, pulsuz balýklarýn bayatlamaya baþladýðýnda derilerinin parlaklýðýný yitirir, balýk bayatladýkça özellikle karýn bölgesinde buruþmalar meydana gelir.
Taze balýðýn solungaçlarýnýn pembe kýrmýzý renkte ve solungaç kapaklarýnýn kapalý olur, balýðýn solungaçlarýnýn bayatladýkça önce gri beyaza, daha sonra da kahverengi ve siyah renge dönüþür ve kapaklarýnýn da açýlmaya baþlar.
Balýðýn tazeliðinden emin olmak için elle kontrol edilmeli, "Balýðýn taze olduðunu anlamak için parmaðýnýzla balýðýn üzerine bastýrýn, eðer meydana gelen çukurluk anýnda düzeliyorsa balýk taze, parmak izi kalýyorsa balýk bayat demektir. Ayrýca balýðý baþýndan tutup kaldýrdýðýnýzda kuyruðu aynen tavadaki gibi dimdik kalkýyorsa taze olduðunu, aþaðý doðru sarkýyorsa bayat olduðunun göstergesidir"
Balýklarda tazelik-bayatlýk ayrýmý
9-Donmuþ ve Buzdolabýnda Saklanan Gýdalarýn Alýnmasý : Bu tür gýdalarda sýcaklýk artýþýný önlemek için alýþveriþinizin sonuna doðru alýn. Dondurucunun dolum çizgisinin altýnda kalan ürünleri almaya özen gösterin. Eðer paketin üzerinde buz kristalleri varsa gýdanýn dondurucuda uzun süre tutulduðunu gösterir. Eðer dondurucuda sýcaklýk deðiþimi + veya - 9.5oC ise defrost (çözünme) ile donmuþ gýdanýn yüzeyinde ýsýnma olur ve sýcaklýk yeniden düþtüðünde yüzeydeki serbest su donar ve gýdanýn yüzeyi su kaybeder. Bu bir kalite sorunudur.
10-Makarna, Hububat ve Diðer Kuru Gýdalarýn Seçimi : Bu ürünler görünür böceklerden ari olmalýdýr. Hububat türü gýdalarda böcek yumurtalarý bulunabilir. Eðer ýlýk ve nemli bir ortamda gýdayý saklarsanýz bu yumurtalar canlý böceklere dönüþür. Bu ürünleri satýn aldýðýnýz raflara da dikkat edin, bulaþmanýn olduðunu gösteren ipuçlarý olabilir.
11-Konserve Gýdalarýn Seçimi: Kutularda herhangi bir açýlma olup olmadýðýný mutlaka kontrol edin. Kutunun tepesi veya tabanýndaki tümsek oluþumlarý tehlikelidir. Hatalý konserve gýda tüketimi ölüme yol açabilir. Çoðu kez bu bombe oluþumlarý, gýdanýn asitlerin teneke laký ile reaksiyonu sonucu oluþan hidrojen gazý nedeniyledir. Fakat ne yazýk ki Clostridium botulinum mikroorganizmasýnýn geliþimi sonucu da olabilir ve bu organizmanýn zehirleri ölümcüldür. Bu tür bir konserve kutusunu ne olursa olsun asla açmayýn ve geri götürün.
12-Market Alýþveriþinizi Paketleme: Satýn aldýðýnýz malzemeyi poþetlere koyarken, soðuk ve donmuþ ürünleri bir arada paketleyin. Taze et ve tavuk paketlerini poþetin en altýna yerleþtirin. Deterjan gibi kimyasal malzemeleri gýda maddeleri ile ayný poþete koymayýn. Bir baþkasý sizin için poþetlere yerleþtiriyorsa, bu þekilde yapmasýný isteyin.
13- Bal alýrken nelere dikkat edilmeli! Markalý bal alýn: Balýn kalitesini tadarak ya da baþka herhangi bir duyusal özelliðinden anlamak mümkün deðildir. Açýkta satýlan ballarda risk tüketicinin, markalý ballarda ise ambalajlayan firmanýndýr.
Süzme bal alýn: Her ne kadar petekli ballarda hile yapýlmayacaðý yolunda bir inanýþ varsa da bu her zaman geçerli deðildir. Bu ballar da arýya þeker yedirilmek suretiyle üretilebilmektedir. Ayrýca arýcýlýkta kullanýlan ilaç uygulamalarýnýn pek çoðu doðrudan petekler üzerine olmaktadýr. Her peteðin tek tek analiz edilmesi de hem pratik olarak, hem ekonomik açýdan mümkün deðildir.
Markayý sorgulayýn: Aldýðýnýz balýn markasýnýn yýllar içerisinde kendini kanýtlamýþ, güvenilir bir marka olmasýna, üründe parti numarasý, dolum tarihi, son kullanma tarihi, firma adý adresi, telefonu gibi ürün ve firma kimliðini açýkça belli eden ibarelerin bulunmasýna ve kapakta garanti bandý olmasýna dikkat edin. Tüm bunlara ek olarak markayý üreten firmanýn kalite kontrol sistemini ve bal konusunda uzman, deneyimli kadroya sahip olup olmadýðýný, hijyen þartlarda üretim yapýp yapmadýðýný sorgulayýn.
Önce kuru ve konserve gýdalarý, sonra taze sebze ve meyveleri, sonra da taze et ve balýklarý, en sonra da donmuþ gýdalarý alýn.
1- Ambalajý iyice inceleyin: Ambalajý üzerinde delikler, çatlaklar, yýrtýklar bulunan olan gýda maddelerini almayýn. Her zaman önce meyve ve sebzeleri satýn alýn ve naylon poþetlere koyun. En sonra balýk veya etinizi alýn. Ambalajýn üzerindeki son kullanma tarihini kontrol edin ve son kullanma tarihi geçmiþ gýdalarý satýn almayýn. Son kullanma tarihi yazýlýrken, gýdanýn uygun mýhafaza þartlarýnda tutulacaðý dikkate alýnarak yazýlýr. Eðer gýdanýn soðukta muhafaza edileceði yazýlmýþsa, gýdanýn 4oC veya 2oC sýcaklýklarýnda saklanacaðý varsayýlýr. Bu nedenle gýda bu sýcaklýk koþullarýnda tutulmamýþsa, son kullaným tarihinin bir önemi kalmamýþtýr. Bazen peynir ve meyve sebze gibi gýdalar paketten çýkarýldýðýnda küflenmiþ olabilir. Hemen hemen tüm peynir, meyve, sebze, delikatessen salatalar küfle bulaþýktýr, ancak gözle görülemez. Zaman içinde küf geliþimi görünür hale gelir. Mümkün olduðunca gýdayý taze alýn ve uygun koþullarda muhafaza edin, hazýrlayýn ve tüketin. Bazen raf ömrü sadece tahmini bir deðerdir.
2-Raflardaki Sýcaklýðý Kontrol Edin: Soðukta muhafazasý gereken bir gýdanýn soðuk olmadýðýný hissederseniz almayýn. Varsa, soðutucu ve donduruculardaki sýcaklýk ölçerleri kontrol edin.
Taze meyve ve sebze <10oC
Süt ve süt ürünleri <4oC
Et, balýk, tavuk <2oC
Dondurulmuþ Gýda <-18oC
3-Son Kullanma Tarihini Kontrol Edin: Ambalajýn üzerindeki son kullanma tarihini okuyun. Bu tarihler yazýlýrken, gýdanýn 4oC veya 2oC sýcaklýklarýnda saklanacaðý dikkate alýnýr. Bazen raf ömrü sadece tahmini bir deðerdir. Bu nedenle gýda bu sýcaklýk koþullarýnda tutulmamýþsa, son kullaným tarihinin bir önemi kalmayabilir. Mümkün olduðunca gýdayý taze alýn ve uygun koþullarda muhafaza edin, hazýrlayýn ve tüketin.
4-Taze ürünleri seçin: Meyve ve sebzelerin görünümünün mümkün olduðunca taze olmasýna dikkat edin. Çok yaþ görünümde, üzerinde lekeler olan ve hafif çürümüþ veya üzerine özsuyu bulaþmýþ sebze ve meyveleri almaktan kaçýnýn. Sadece görünümün gýdanýn GÜVENLÝ oluþunun bir garantisi olmadýðýný da unutmayýn.
5-Süt Ürünlerinin Tarihini Kontrol Edin: Süt ve süt ürünleri satýn alýnýrken orijinal ambalajlý olanlar tercih edilmelidir. Açýkta satýlan peynirler, dondurmalar, tereyaðý hijyenik koþullarda üretilmediði gibi bazý insan saðlýðýna zararlý hastalýk yapýcý mikroorganizmalarý içerebilir. Örneðin çið sütten yapýlan bu ürünlerde Brusella, Salmonella gibi insan saðlýðýný önemli derecede tehdit eden mikroorganizmalar olabilir.
-Sokakta satýlan çið sütler alýnmamalýdýr. Ambalajsýz olarak satýlan bu sütlere dayanma süresini uzatmak amacýyla karbonat, soda gibi maddeler katýlmýþ olabilir. Hatta yaðý alýnýp su katýlarak da hile yapýlmýþ olabilir. Bu sütler tüketiciye ulaþana kadar soðuk zincir saðlanamadýðýndan mikroorganizma yükü artabilir. Yine evlerde kontrollü ýsýtma yapýlamadýðý için ve hatta kaynatýldýðý için sütte vit B1, B6, B12, folik asit, vit C kaybý, renk ve lezzet deðiþiklikleri olur. Bu nedenlerle her zaman orijinal ambalajlý pastörize veya uzun ömürlü (UHT) sütler alýnmalýdýr.
-Süt ürünleri satýn alýnýrken, soðukta muhafaza edildiðinden emin olunmalýdýr.
-Ambalajýnda herhangi bir sýzýntý veya baþka bir hasar olmamalýdýr.
-Ýmal tarihi ve son kullanma tarihine bakýlarak satýn alýnmalý, son kullanma tarihi geçen ürün tüketilmemelidir.
-Birkaç gün içerisinde tüketilecek miktarda alýnmalýdýr
-Süt ve süt ürünleri satýn alýndýktan sonra en kýsa sürede buzdolabýna konmalý ve orada muhafaza edilmelidir.
6-Yumurtalarý Kontrol Edin: Markette yumurtalar 4oC’da tutulmalýdýr. Oda sýcaklýðýnda bekletilen yumurtalarý almayýn. Yumurtalarýn kabuðunda patojen (hastalýk yapýcý) Salmonella enteridis mikroorganizmasý bulaþmasý olabilir ve yumurtanýn içine de geçebilir. 7oC’dan daha düþük sýcaklýklarda bu mikroorganizma yeteri kadar nem olmadýðý için çoðalamaz.
Yumurtalarda kýrýk, çatlak ve aþýrý kir olmamasýna dikkat edin. Yumurtanýn tazeliðini tavaya kýrdýðýnýzda test edebilirsiniz. Genel olarak, tavaya kýrýldýðýnda yumurta akýnýn 7.5 cm çapý aþmamasý, sarýsýnýn ise 0.1-1.3 cm yükseklikte olmasý gerekir.
7- Et, Tavuk Seçimi:
• Kýrmýzý etler eðer tam karkas veya yarým karkas halinde ise etlerin üzerinde yasal damgalarýn bulunmasý
• Taze olarak satýþa sunulan kýrmýzý etlerin canlý ve parlak kýrmýzý renkte, tavuk etlerinin ise canlý, diri, parlak ve gri beyaz renklerde olmasý
• Doðal renklerinin dýþýnda aþýrý sarý, yeþil ve benzeri renklerde etlerin satýn alýnmamasý
• Kanatlý ve kýrmýzý etlerin yüzey kýsýmlarýnda aþýrý bir ýslaklýk ve yapýþkanlýðýn bulunmamasý
• Kýrmýzý ve tavuk etlerinin dýþ yüzeylerinde dýþký içeriklerinin veya çevresel etkenlere baðlý kirlerin bulunmamasý
• Uzun süreli muhafazalara baðlý olarak etlerin yüzey kýsýmlarýnýn rutubetini kaybetmesi ve kurumasýna baðlý olarak, donuk ve koyu kahve veya kararmýþ etlerin alýnmamasý
• Parça formlarda kaplar içerisinde satýlan kýrmýzý ve beyaz etler, kap içerisinde fazla miktarda kanlý sývý toplanmýþ ise satýn alýnmamasý
• Etlerin kendilerine özgü kokusunun dýþýnda aðýrlaþmýþ kötü bir koku, ilaç kokusu veya dezenfektan kokusu bulunma durumunda satýn alýnmamasý
• Reyonlarda satýlan kýrmýzý ve tavuk etlerinden hazýrlanmýþ hazýr kýymalarýn mümkünse alýnmamasýna, zorunlu alýnmasý gereken durumlarda veteriner hekim çalýþan yerlerden alýnmasýna
• Aþýrý yumuþamýþ ve ezilmiþ kýrmýzý ve kanatlý etlerinin alýnmamasý
• Donmuþ olarak satýn alýnacak kýrmýzý ve kanatlý etlerinin üzerindeki son kullanma tarihine dikkat edilmesi ve ayrýca çözünmüþ, yumuþamýþ ürünlerin alýnmamasý
• Donmuþ olarak satýn alýnacak etler üzerinde bölgesel renk deðiþikliði olmamasý
• Et satýþ reyonlarýndaki muhafaza dolaplarýnýn çalýþýr vaziyette olmalarýna ve özellikle soðutulmuþ taze et satan reyonlarýn sýcaklýklarýnýn 4°C’nin üzerinde olmamasýna, donmuþ ürün satýlan dolaplarýn ise -18 °C’nin altýnda olmamasýna
• Reyonlarda kýrmýzý et, sakatat ve kanatlý eti satýþ bölümleri ve satýþ personeli ayrý olan iþletmelerden alýþ-veriþ yapýlmasý
• Hazýr paket olarak satýlan kýrmýzý ve kanatlý etlerinin paketler üzerindeki son kullanma tarihlerinin geçmemiþ olmasýna
• Vakum paket olarak satýlan kýrmýzý ve tavuk et ve ürünlerinin vakumlarýnýn bozulmamýþ olmasý
• Firma etiketi olmayan paketsiz formdaki ürünlerin alýnmamasýna
• Et satýþ reyonlarý temiz, düzenli olan ve çalýþan personelin bakýmlý ve temizlik kurallarýna uygun davranan yerlerden alýþ-veriþ yapýlmasý
• Satýþ reyonlarýnda et ve ürünlerinden baþka gýda ve diðer maddelerin bulunmamasý
• Tüketicilerin alýþ veriþ sýrasýnda et ihtiyaçlarýný en son aþamada alýnmasý
• Reyonlardan satýn alýnan etlerin mümkün olduðunca kýsa sürede eve getirilmesi ve buzdolabýnda muhafazaya alýnmasý
• Günlük ihtiyaçtan fazla alýnan etlerin, tek seferde tüketilebilecek porsiyonlara bölünerek evlerde derin dondurucularda muhafaza edilmesi
• Donmuþ etlerin çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmamasý
8-Taze balýk almanýn püf noktalarý: Balýk etini diðer etlere göre deðerlendirdiðimizde, bað dokusunun az olmasý ve yaðýnýn özellikleri nedeniyle sindirilme oranýnýn daha yüksek olmasý avantaj olarak görülürken, bozulmaya karþý çok duyarlý olmasý önemli bir dezavantaj oluþturmaktadýr. Bu nedenle avlandýktan sonraki aþamalarda hijyenik koþullar altýnda balýk etinin muhafaza edilmesi gerekmektedir. Tüketici açýsýndan balýketindeki bozulmanýn saptanmasý güç olabilmektedir. Özellikle, gözle görülebilir deðiþiklikler oluþmadan önce tüketilmiþ bir balýketinden kaynaklanan zehirlenmeler daha büyük risk taþýmaktadýr. Bu yüzden, avlanmadan sofraya kadar olan tüm aþamalarda hijyenik koþullara uyulmasý ve denetimin yapýlmasý halk saðlýðý açýsýndan önem taþýmaktadýr.
Balýk etinde bozulmanýn saptanmasýnda herkesin az çok bildiði duyusal niteliklerin kontrolü ile bir deðerlendirme yapýlabilir ancak, kesin bir karara varmak için yeterli deðildir. Bu amaçla yapabileceðimiz kontroller þu þekilde yapýlabilir:
Taze balýklarýn gözlerinin þeffaf ve parlak olduðunu, balýk bayatladýkça gözlerin donuklaþarak parlaklýðýný yitirir ve çevresinde kanamalar görülür.
Taze balýðýn derisinin gergin ve parlak olduðunu, pulsuz balýklarýn bayatlamaya baþladýðýnda derilerinin parlaklýðýný yitirir, balýk bayatladýkça özellikle karýn bölgesinde buruþmalar meydana gelir.
Taze balýðýn solungaçlarýnýn pembe kýrmýzý renkte ve solungaç kapaklarýnýn kapalý olur, balýðýn solungaçlarýnýn bayatladýkça önce gri beyaza, daha sonra da kahverengi ve siyah renge dönüþür ve kapaklarýnýn da açýlmaya baþlar.
Balýðýn tazeliðinden emin olmak için elle kontrol edilmeli, "Balýðýn taze olduðunu anlamak için parmaðýnýzla balýðýn üzerine bastýrýn, eðer meydana gelen çukurluk anýnda düzeliyorsa balýk taze, parmak izi kalýyorsa balýk bayat demektir. Ayrýca balýðý baþýndan tutup kaldýrdýðýnýzda kuyruðu aynen tavadaki gibi dimdik kalkýyorsa taze olduðunu, aþaðý doðru sarkýyorsa bayat olduðunun göstergesidir"
Balýklarda tazelik-bayatlýk ayrýmý
9-Donmuþ ve Buzdolabýnda Saklanan Gýdalarýn Alýnmasý : Bu tür gýdalarda sýcaklýk artýþýný önlemek için alýþveriþinizin sonuna doðru alýn. Dondurucunun dolum çizgisinin altýnda kalan ürünleri almaya özen gösterin. Eðer paketin üzerinde buz kristalleri varsa gýdanýn dondurucuda uzun süre tutulduðunu gösterir. Eðer dondurucuda sýcaklýk deðiþimi + veya - 9.5oC ise defrost (çözünme) ile donmuþ gýdanýn yüzeyinde ýsýnma olur ve sýcaklýk yeniden düþtüðünde yüzeydeki serbest su donar ve gýdanýn yüzeyi su kaybeder. Bu bir kalite sorunudur.
10-Makarna, Hububat ve Diðer Kuru Gýdalarýn Seçimi : Bu ürünler görünür böceklerden ari olmalýdýr. Hububat türü gýdalarda böcek yumurtalarý bulunabilir. Eðer ýlýk ve nemli bir ortamda gýdayý saklarsanýz bu yumurtalar canlý böceklere dönüþür. Bu ürünleri satýn aldýðýnýz raflara da dikkat edin, bulaþmanýn olduðunu gösteren ipuçlarý olabilir.
11-Konserve Gýdalarýn Seçimi: Kutularda herhangi bir açýlma olup olmadýðýný mutlaka kontrol edin. Kutunun tepesi veya tabanýndaki tümsek oluþumlarý tehlikelidir. Hatalý konserve gýda tüketimi ölüme yol açabilir. Çoðu kez bu bombe oluþumlarý, gýdanýn asitlerin teneke laký ile reaksiyonu sonucu oluþan hidrojen gazý nedeniyledir. Fakat ne yazýk ki Clostridium botulinum mikroorganizmasýnýn geliþimi sonucu da olabilir ve bu organizmanýn zehirleri ölümcüldür. Bu tür bir konserve kutusunu ne olursa olsun asla açmayýn ve geri götürün.
12-Market Alýþveriþinizi Paketleme: Satýn aldýðýnýz malzemeyi poþetlere koyarken, soðuk ve donmuþ ürünleri bir arada paketleyin. Taze et ve tavuk paketlerini poþetin en altýna yerleþtirin. Deterjan gibi kimyasal malzemeleri gýda maddeleri ile ayný poþete koymayýn. Bir baþkasý sizin için poþetlere yerleþtiriyorsa, bu þekilde yapmasýný isteyin.
13- Bal alýrken nelere dikkat edilmeli! Markalý bal alýn: Balýn kalitesini tadarak ya da baþka herhangi bir duyusal özelliðinden anlamak mümkün deðildir. Açýkta satýlan ballarda risk tüketicinin, markalý ballarda ise ambalajlayan firmanýndýr.
Süzme bal alýn: Her ne kadar petekli ballarda hile yapýlmayacaðý yolunda bir inanýþ varsa da bu her zaman geçerli deðildir. Bu ballar da arýya þeker yedirilmek suretiyle üretilebilmektedir. Ayrýca arýcýlýkta kullanýlan ilaç uygulamalarýnýn pek çoðu doðrudan petekler üzerine olmaktadýr. Her peteðin tek tek analiz edilmesi de hem pratik olarak, hem ekonomik açýdan mümkün deðildir.
Markayý sorgulayýn: Aldýðýnýz balýn markasýnýn yýllar içerisinde kendini kanýtlamýþ, güvenilir bir marka olmasýna, üründe parti numarasý, dolum tarihi, son kullanma tarihi, firma adý adresi, telefonu gibi ürün ve firma kimliðini açýkça belli eden ibarelerin bulunmasýna ve kapakta garanti bandý olmasýna dikkat edin. Tüm bunlara ek olarak markayý üreten firmanýn kalite kontrol sistemini ve bal konusunda uzman, deneyimli kadroya sahip olup olmadýðýný, hijyen þartlarda üretim yapýp yapmadýðýný sorgulayýn.
