Tweet
Buzaðý Septisemisi
Nedenleri: Hastalýðýn baþlýca etkenleri E.coli bakterisi, Rota ve Corona viruslardýr. Bu etkenlerin yanýnda birçok bakteri ve viruslar da rol oynar. Bu etkenlerin hastalýðý meydana getirmesinde birçok neden bulunmaktadýr. Bunlar:
Buzaðýnýn yaþý: Genellikle 4 günlükten küçük yaþta (özellikle E.coli) baþlar ve 3 haftalýða kadar, hatta bir aylýða kadar ki dönemde görülür.
Aðýz sütünün yetersiz verilmesi: Her canlý gibi buzaðýlar da doðduktan kýsa süre sonra kolostrum dediðimiz aðýz sütünü almalýdýrlar.Çünkü aðýz sütünün ' içerisinde anasýnýn hayatý boyunca geçirdiði hastalýklara ve olduðu aþýlara karþý antikor denilen koruyucu maddeler bulunmaktadýr. Ýneklerin rahimlerindeki yavru zarlarýçok katlý olduðu için buzaðýlar ana
karnýnda iken bu koruyucu maddelerden yararlanamazlar. Bu nedenle koruyucu maddelerin mutlaka doðumdan sonra ilk 3 saatte alýnmasý gerekir. Buzaðýlar günde, iki öðünde canlý aðýrlýðýnýn 1/10'u kadar aðýz sütü almalýdýrlar. Örnek verilecek olursa; 40 kg'lýk bir buzaðýya 2 litre sabah, 2 litre akþam aðýz sütü verilmelidir. Aðýz sütünün koruyucu maddeleri bulundurmasýnýn yanýnda normal süte göre diðer üstünlükleri de"vardýr Aðýz sütüne acýmsý tadý veren içindeki magnezyum
sülfat (Ýngiliz tuzu) 'dýr. Bu madde buzaðýnýn barsaðýndaki ilk barsak içeriðinin atýlmasýný saðlar. Ayrýca aðýz sütünün besleyici yönü fazladýr.
Ananýn yaþý: Genç ineklerin yavrularý yaþlý ineklerin yavrularýna göre hastalýða daha çok yakalanabilirler. Çünkü yaþlý ineklerin aðýz sütünde hayatý boyunca kazandýðý koruyucu madde daha fazladýr.
Gebe ineðin kuruya geç alýnmasý: Gebe inekler doðuma en geç 40 gün kala kuruya alýnmalýdýr. Daha geç alýnacak olursa, karnýndaki yavruyu yeterince besleyemez ve bu tür yavrular cýlýz doðar, hastalýklara daha çok yakalanýrlar.
Soðuk, yaðýþlý ve rüzgarlý havalar: Bu tür havalar buzaðýnýn direncini kýrarak hastalýklara yakalanmasýna zemin hazýrlarlar.
Doðum localarýnýn temiz olmamasý: Ortam temiz olmadýðý zaman buralarda daha çok mikrop olacaðýndan buzaðýlar yeni doðduklarýnda korumasýz olduklarýndan bu mikroplarla karþý karþýya gelir.
Kalitesiz süt ikame yemi verilmesi: Buzaðýlar yeterince beslenemediðinden ve sindirim bozukluðu olduðundan hastalýklara yakalanma þansý artar.
Bu hastalýk sýkça görüldüðünden ve bazý durumlarda tedaviye raðmen ölümle seyrettiði için önemli bir problemdir.
Belirtileri: Hastalýk deðiþik þekillerde seyreder.
Septisemi formu: Genellikle 4 günlükten küçüklerde durgunluk, ayaða kalkamama, sütünü emmeme, baþlangýçta ateþ
ve sonra vücudun soðumasýgörülür.
Ýshal formu: Sulu macun gibi, açýk sarý-beyaz, açýk kahve renkli, koyu yeþil, kötü kokulu ishal gözlenir.Kuyruk ve çevresi ishalle bulaþýk görünümdedir.
Enterotoksemik form:
3-5 günlükten büyüklerde ani olarak ortaya çýkar. ?iddetli
halsizlik, yerde yatar durumda, zaman zaman çýrpýnma
durumundadýr.
Korunma Yollarý: Hastalýðýn oluþumunda rol oynayan nedenler en asgariye indirilmelidir. Ýneklere gebeliðin 7.ayýndan itibaren E.coli ve hatta Rota, Corona virüs içeren karma aþýlar yaptýrýlmalýdýr. Doðan buzaðýya ilk 3 saatte mutlaka canlý aðýrlýðýnýn %5'i kadar aðýz sütü içirilmelidir. Doðan buzaðýlara ilk saatlerde septisemi serumu uygulanmalýdýr. Genç ineklerden doðan yavrulara o dönemde doðum yapmýþ yaþlý inek varsa aðýz sütünden içirilebilir. Hatta bu amaçla, yaþlý ineklerin aðýz sütleri derin dondurucu veya buzlukta saklanabilir.
Prof.Dr.Hasan BATMAZ
Nedenleri: Hastalýðýn baþlýca etkenleri E.coli bakterisi, Rota ve Corona viruslardýr. Bu etkenlerin yanýnda birçok bakteri ve viruslar da rol oynar. Bu etkenlerin hastalýðý meydana getirmesinde birçok neden bulunmaktadýr. Bunlar:
Buzaðýnýn yaþý: Genellikle 4 günlükten küçük yaþta (özellikle E.coli) baþlar ve 3 haftalýða kadar, hatta bir aylýða kadar ki dönemde görülür.
Aðýz sütünün yetersiz verilmesi: Her canlý gibi buzaðýlar da doðduktan kýsa süre sonra kolostrum dediðimiz aðýz sütünü almalýdýrlar.Çünkü aðýz sütünün ' içerisinde anasýnýn hayatý boyunca geçirdiði hastalýklara ve olduðu aþýlara karþý antikor denilen koruyucu maddeler bulunmaktadýr. Ýneklerin rahimlerindeki yavru zarlarýçok katlý olduðu için buzaðýlar ana
karnýnda iken bu koruyucu maddelerden yararlanamazlar. Bu nedenle koruyucu maddelerin mutlaka doðumdan sonra ilk 3 saatte alýnmasý gerekir. Buzaðýlar günde, iki öðünde canlý aðýrlýðýnýn 1/10'u kadar aðýz sütü almalýdýrlar. Örnek verilecek olursa; 40 kg'lýk bir buzaðýya 2 litre sabah, 2 litre akþam aðýz sütü verilmelidir. Aðýz sütünün koruyucu maddeleri bulundurmasýnýn yanýnda normal süte göre diðer üstünlükleri de"vardýr Aðýz sütüne acýmsý tadý veren içindeki magnezyum
sülfat (Ýngiliz tuzu) 'dýr. Bu madde buzaðýnýn barsaðýndaki ilk barsak içeriðinin atýlmasýný saðlar. Ayrýca aðýz sütünün besleyici yönü fazladýr.
Ananýn yaþý: Genç ineklerin yavrularý yaþlý ineklerin yavrularýna göre hastalýða daha çok yakalanabilirler. Çünkü yaþlý ineklerin aðýz sütünde hayatý boyunca kazandýðý koruyucu madde daha fazladýr.
Gebe ineðin kuruya geç alýnmasý: Gebe inekler doðuma en geç 40 gün kala kuruya alýnmalýdýr. Daha geç alýnacak olursa, karnýndaki yavruyu yeterince besleyemez ve bu tür yavrular cýlýz doðar, hastalýklara daha çok yakalanýrlar.
Soðuk, yaðýþlý ve rüzgarlý havalar: Bu tür havalar buzaðýnýn direncini kýrarak hastalýklara yakalanmasýna zemin hazýrlarlar.
Doðum localarýnýn temiz olmamasý: Ortam temiz olmadýðý zaman buralarda daha çok mikrop olacaðýndan buzaðýlar yeni doðduklarýnda korumasýz olduklarýndan bu mikroplarla karþý karþýya gelir.
Kalitesiz süt ikame yemi verilmesi: Buzaðýlar yeterince beslenemediðinden ve sindirim bozukluðu olduðundan hastalýklara yakalanma þansý artar.
Bu hastalýk sýkça görüldüðünden ve bazý durumlarda tedaviye raðmen ölümle seyrettiði için önemli bir problemdir.
Belirtileri: Hastalýk deðiþik þekillerde seyreder.
Septisemi formu: Genellikle 4 günlükten küçüklerde durgunluk, ayaða kalkamama, sütünü emmeme, baþlangýçta ateþ
ve sonra vücudun soðumasýgörülür.
Ýshal formu: Sulu macun gibi, açýk sarý-beyaz, açýk kahve renkli, koyu yeþil, kötü kokulu ishal gözlenir.Kuyruk ve çevresi ishalle bulaþýk görünümdedir.
Enterotoksemik form:
3-5 günlükten büyüklerde ani olarak ortaya çýkar. ?iddetli
halsizlik, yerde yatar durumda, zaman zaman çýrpýnma
durumundadýr.
Korunma Yollarý: Hastalýðýn oluþumunda rol oynayan nedenler en asgariye indirilmelidir. Ýneklere gebeliðin 7.ayýndan itibaren E.coli ve hatta Rota, Corona virüs içeren karma aþýlar yaptýrýlmalýdýr. Doðan buzaðýya ilk 3 saatte mutlaka canlý aðýrlýðýnýn %5'i kadar aðýz sütü içirilmelidir. Doðan buzaðýlara ilk saatlerde septisemi serumu uygulanmalýdýr. Genç ineklerden doðan yavrulara o dönemde doðum yapmýþ yaþlý inek varsa aðýz sütünden içirilebilir. Hatta bu amaçla, yaþlý ineklerin aðýz sütleri derin dondurucu veya buzlukta saklanabilir.
Prof.Dr.Hasan BATMAZ