Tweet
Ülkemizde genellikle kapalı tip barınaklar yapılmaktadır. Sığır
besiciliğinde, karlı olabilmek için sabit yatırım tutarının mümkün olduğu
kadar düşük seviyede tutulması gereklidir. Sabit yatırım maliyetleri olarak
binalar, yem deposu, yem hazırlama ünitesi, hayvanların bulunacağı saha,
alet ve ekipmanları sayabiliriz. Tüm bu yatırımlar, besiciliğin
başlangıcında, sermayenin önemli bir kısmının harcanması demektir. Bu
da bizim için gerekli olan işletme sermayesinin küçülmesine yol
açmaktadır. Ayrıca kapalı sistemlerde yemleme, sulama, gübrenin
atılması, hayvanın bağlı tutulması gibi işlerde daha fazla işçilik
gerektirmektedir.
Açık sistemde en çok korkulan, kışın soğuklarında hayvanın
hastalanmasıdır. Oysa, vahşi hayvanların, kış koşullarında açıkta
yaşayabildiği düşünülürse, bu kaygının yersiz olduğu anlaşılır.
Ayrıca, bugün dünyada, açıkta besicilik rahatlıkla yapılmakta ve -17
derecede bile yeterli canlı ağırlık artışı sağlandığı bildirilmektedir.
Kapalı sistem ahırlarda, yeterince havalandırma sağlanamaması,
altlarının ıslak olması gibi nedenlerden dolayı, daha çok hayvan
hastalanmaktadır. Açık sistemde hayvan serbest olduğundan, yeterince
yem yer ve su içer. Havalandırma ve gübre atma problemi yoktur,
hayvanların korunması için sundurma ve gölgeliklerin kullanılması gibi
avantajlı yönleri de bulunmaktadır.
Açıkta besicilik yapmaya karar verdikten sonra, düşünülmesi ve
planlanması gerekli unsurları şöyle sıralayabiliriz:
* Kuruluş Yerinin Seçimi,
* Hayvan Başına Düşen Alanın Hesabı,
* Yemlik,
* Suluk,
* Gölgelik,
* Sundurma,
* Padoks ve Bölme (Çitler),
* Hayvan Yakalama Yeri,
* Hayvan İndirme Ve Bindirme Rampası,
* Yem Depoları,
* Gübrelik,
* Silaj ve Posa Çukurlarıdır.
Şekil 1. Açıkta besicilik işletmesi
YER SEÇİMİ:
Besi açıkta yapılacağı için yağmur, kar sürekli açık olan ahırın içine
yağacaktır. Buna idrar ve gübreyi de eklersek çok miktarda çamur
olabileceği anlaşılmaktadır. Bunu önlemek için arazinin güneye meyilli
ve toprak geçirgenliğinin yüksek olması suyun birikmesini azaltacaktır.
Yağışın fazla olması ve arazi yapısından dolayı Karadeniz bölgesinde
yapmak biraz daha zor gözükmektedir.
Tüm işletmelerde olduğu gibi yol, su ve elektriğe yakın olması açık
sistem içinde yararlı olacaktır.
HAYVAN BAŞINA DÜŞEN ALANIN HESAP EDİLMESİ
Hayvan başına alan hesap edilirken, arazi eğimli, yağış miktarı ve
toprak yapısı göz önüne alınmalıdır. Sundurma ve gölgeliğe göre de
gerekli alanlar şöyle hesap edilmektedir:
1- Gölgelikli, tabii zeminli açıkta besi yerleri için gölgelikli alan dahil
hayvan başına 12 m2’dir.
2- Sundurmalı, tabii zeminli açıkta besi yerleri için hayvan başına
sundurma altı 2 m2, padoks 10 m2’dir. Yemlik ve yem yolu hariçtir.
3- Sundurmalı, beton zeminli açık besi yerlerinde, sundurma altı 2
m2, padoks 2 m2’dir. Yemlik ve yem yolu hariçtir.
4- Kapalı sistem düşünülürse, yemlik ve yem yolu hariç hayvan
başına 2.5 m2’dir.
Bu ölçüler normal şartlar içindir. Duruma göre ölçüler büyütülebilir.
Bu ölçülere göre gerekli alan hesap edilebilir.
AÇIK BESİDE YEMLİKLER
Yemlikler ahşap, beton, ahşap-beton yapılabilir. Yemlikler,
hayvanın rahatlıkla yem yiyebileceği ve temizliğinin yapılabileceği şekilde
düşünülmelidir. Ön kısmında, idrar ve gübrenin de ilave edilmesinden
dolayı, yağışlı havalarda çok miktarda çamur oluşmaktadır. Bunu önlemek
amacıyla yemliğin önüne, 3 m genişliğinde ve 10 cm yüksekliğinde % 4-6
eğimli beton bir alanın yapılması çamur oluşumunu azaltacaktır.
Yemlik boyu hayvan başına 50 cm önerilmektedir. Eğer önünde
devamlı yem bulunursa, 20-25 cm.ye kadar düşürmek mümkündür.
Yağışlı havalarda yemlerin ıslanmaması için, yemliğin üstünün kapatılması
fayda sağlayacaktır. Yemlik içi, temizliği ve yemin rahatça yenebilmesi
açısından, Şekil 2'de gösterildiği gibi ya da benzer şekillerde yapılabilir.
Şekil 2. Yemlik kesiti
SULUKLAR
Betondan yada paslanmaz metalden yapılan şamandıralı suluklar
değişik çevre şartlarında daha kullanılışlıdır. Suluklar, zemine dökülen
sular işletme dışına akacak şekilde yerleştirmeli yada gerekli önlemler
alınmalıdır.Sulukların 60 x 150 cm boyutlarında olması yeterli
bulunmaktadır. Suluk etrafına 10 cm yükseklik ve suluktan itibaren 1’er m
genişlikte beton yapılması rahatça su içmesi ve suyu kirletmemesi
yönünden uygun olacaktır.
Şekil 3.a. suluk üstten görünüş Şekil 3.b suluk yandan görünüş
GÖLGELİK
Gölgelik yapılırken, hayvan başına 2.5 m2 gölgelik alanı ve 3 m
yüksekliği olacak şekilde düşünülmelidir. Yapım malzemesi olarak, ahşap,
demir vb. uygun ve ucuz malzemelerle yapılabilir.
SUNDURMA
Açık sistem besicilikte, hayvanların dinlenmek, yağmur, kar ve
rüzgardan korunmak için en çok kullandıkları bölümü oluşturmaktadır.
Basitçe, üstü kapalı, kuzeyi duvarla çevrili ve tabanı beton olabilen yarı
açık bir kısımdır.
Hayvanları rüzgardan korumak ve güneşten yararlanmak için yönü
güneye bakmalıdır. Güneşin içeri daha çok girmesi için eni fazla geniş
olmamalı ve çatı eğimi ona göre düşünülmelidir. Rüzgara karşı, kuzey
yönüne duvar ve yapılmalıdır. Sundurma, hayvan başına 2 m2 taban alanı,
2.30 m arka yüksekliği ve çatı eğimine göre ön yüksekliği belirlenerek
yapılabilir.
PADOK VE BÖLME ÇİTLERİ
Çitleri, hayvanı belirli alanda tutmasını sağlayan, tel, örgü tel,
demir, ahşap vb. malzemeden yapılabilen ve duvar yerine geçen yapılar
diye tanımlanabilir.
Çitin yüksekliği hayvanın boyuna göre ayarlanabildiği gibi, 1.30 m
yeterli görülmektedir. Hayvanın bir bölmeden diğerine geçmesini yada
dışarı çıkmasını önleyecek şekilde ikili, üçlü hatta dörtlü sıra halinde
yapılabilir.
Çit malzemesi olarak, genelde demir boru, ahşap, alüminyum,
çelik halat, prefabrik elemanlar şeklindeki malzemeler kullanılmaktadır.
HAYVAN YAKALAMA YERİ
Açık beside hayvanlar serbest halde dolaştıklarından, aşı, ilaç,
tartım, satmak vb. nedenlerde dolayı yakalanmaları zor olmaktadır.
Hayvanın yakalanması için, padoks içinde ve dışında hayvan yakalama
yerinin yapılması gereklidir.
Hayvan yakalama yeri, 2.5 m uzunluğunda, giriş kısmı 1.20 m,
çıkış kısmı 90 cm ölçülerindeki bir yer yeterli olmaktadır. Bu kısmın
çıkışına hayvan tartmak için bir kantar yerleştirilebilir.
HAYVAN İNDİRME VE BİNDİRME RAMPASI
Hayvanı herhangi bir arabaya bindirmek yada indirmek için rampa
yapılmasında yarar vardır. Rampanın yüksekliğinin kamyon kasa
yüksekliğine göre yapılmasının yanı sıra, taşınabilir olması kullanımını
kolaylaştırır. Rampada, hayvanın çıkabileceği bir eğimin olması ve
hayvanın düşmesini engelleyecek bir korkulukların bulunması gereklidir.
Şekil 4. Hayvan indirme bindirme rampası
YARDIMCI TESİSLER
Yemlerle ilgili kısımları içermektedir. Kapasite yada büyüklükleri,
hayvan sayılarına göre ayarlanabilir.
1- Yem hazırlama yeri:
İşletmenin uygun bir yerine yapılabilmekle birlikte, yem dağıtmanın
kolay olabileceği bir yere yapılması, zeminin beton olması, yarı açık bir
şekilde olması ihtiyacımızı karşılayabilecektir.
2- Kesif yem deposu:
Kesif yemlerin depolanacağı beton zeminli kapalı yada yarı açık bir
kısmın olması gereklidir.
3- Kaba yem deposu:
Saman, yonca vb. kaba yemlerin konabileceği uygun yerler
yapılmalıdır.
4- Silaj ve posa çukurları:
Posa için hayvan başına bir dönem için 1.5 m3, silaj için bunun iki
katı çukur hesap edilmelidir. Çukurların zeminleri beton ve duvarları
betonarme yapılmalıdır. Çukurlar yerüstü ve yer altı şeklinde yapılabilir.
Yerüstünde silaj ve posa için duvar yapılmayabilir. Buna karşılık iyi
sıkıştırıp hava alması önlenmelidir.
GÜBRE ÇUKURU
Tabii zeminli açık besilerde gübre devamlı temizlenmediğinden,
gübre çukuruna ihtiyaç duyulmaz.
AÇIK BESİ YERİNDE VERİMLİLİĞİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
1- Çevre sıcaklığı:
Yüksek enerjili tane yemle beslenen hayvanlar, sıcaklığın -17 0C'ye
düştüğü günlerde bile yeteri miktarda kilo alırlar. Yazın yüksek sıcaklıklar
gelişmeyi düşürür. Bu nedenle gölgelik yapılmalıdır.
2- Rutubet:
Havanın yüksek oranda rutubetli olması yem yemeyi, dolaysıyla
gelişmeyi azaltır. Rutubetin düşük olması tozlanmaya yol açar. Tozlanma
ise akciğer hastalıklarına neden olmaktadır. Böyle durumlarda çevreyi
ıslatmak tozlanmayı azaltacaktır.
3- Yem ve Su:
Besideki hayvanlar yoğun yemle yemlendiği için, su ihtiyaçları
yüksek olmaktadır. Mevsimlere göre bu ihtiyaç artmakta yada
azalmaktadır. Günde 1-2 defa su vermek yeterli olmayabilir. Susuz kalan
hayvanın yem tüketimi düşer. Sonuçta kilo alması yavaşlar. Oysa, önünde
sürekli su bulunan hayvanlar ihtiyaç duydukları zaman su içebileceklerdir.
Pratik olarak 25 hayvan için 300 cm2 yüzey yeterlidir. Kış aylarında
sulukların donmaması için özel önlem alınması unutulmamalıdır.
4- Rüzgar Kıran:
Kışın hayvanların aynı yerde toplanıp çamurlanmaya neden
olması, yazın da hava hareketlerini önlemesi nedeniyle önerilmemektedir.
5- Işık:
Işıklandırmaya gerek olmamakla birlikte, geceleri hayvanları
görebilecek ışığın olmasında yarar bulunmaktadır.
6- Çamur:
Kilo almayı yavaşlatır. Dolaysıyla besi süresini uzatarak
maliyetlerin artmasına yol açar. Bu nedenle çamur sorununu halletmek
gereklidir. Suyun çeşitli yöntemlerle topraktan uzaklaştırılması durumunda
çamur oluşumu azalacaktır. Hayvanlar genellikle yemlik ve suluk etrafında
çokça durduklarından, buralarda çamur daha çok olmaktadır.
Yemliklerden arkaya doğru % 4-6 eğimli beton yapılması çamurlaşmayı
azaltacaktır. Çamur oluşumunu azaltmak için, belirli eğimlerle tümsekler
oluşturmaktır. Bu tümseklerden geçen hayvan beton kısmı bulunan
yemliğe, suluğa yada sundurmaya gidecektir.
7- Yemlikler:
Hayvanın beslenmesi ve işçilik yönünden önemlidir. En ucuz
ahşaptan mal edilebilir. Taşınması ve temizliği kolaydır. Fakat, betonlara
göre daha az dayanıklıdır. Beton yemlikler, Şekil 2'deki gibi yapılabilir.
Yem servis yolu beton ise, burası da yemlik olarak kullanılabilir. Çitin alt
kısmı 25-30 cm yüksekliğinde tahta perde ile kapatılır. Böylece yeme
gübre karışması önlenmiş olur. Servis yoluna da sap balyaları dizilerek,
yemin dağılması önlenebilir.
Şekil 5. Yemlikler
GEREKLİ EKİPMANLAR
Bu gün işçiliği azaltmak ve daha hızlı iş yapabilmek amacıyla çeşitli
makineler geliştirilmiştir. İmkanlar ölçüsünde alınmasına karar verilirse,
nelerin gerekli olabileceği maddeler halinde verilmiştir:
1- Yem hazırlamada kullanılan makineler.
2- Yem ham maddelerini dağıtan ve karıştıran makineler.
3- Hayvanlara içme suyu sağlayan cihazlar.
4- Taşıyıcı ve yükleyiciler.
AÇIK BESİ SİSTEMİNDE UYGULANMASI GEREKLİ BESLENME
YÖNTEMİ
Besi yapmak için uygun hayvanı seçip beslemeye başlayacağımız
zaman, ilk önce ne kadar süre ile besleyeceğimize karar vermemiz
gereklidir. Daha sonra başlangıç canlı ağırlıklarını öğrenmek için tüm
hayvanları tartmalıyız. Böylece, besi sonuna kadar ne kadar canlı ağırlık
elde etmemiz gerektiğini tahmin edeceğiz. Sonuçta, besiciliğin karlı olması
için, belirlenen sürede, hedeflenen canlı ağırlığa ulaşılıp ulaşılmadığı
belirlenecektir. Örneğin, besiye alınacak hayvan 200 kg canlı ağırlıkta
olsun ve 8 ayda 500 kg ulaşılması hedefleniyorsa;
Günlük canlı ağırlık artışı ortalama (kg) = Besi sonu canlı ağırlık - Besi
başı canlı ağırlık
Besi süresi (gün)
Günlük canlı ağırlık artışı ortalama (kg) =500 kg - 200 kg/240 gün
Günlük canlı ağırlık artışı ortalama (kg) = 1,250 kg
Hayvan günlük ortalama 1250 gr canlı ağırlık artışı sağlarsa, 8
ayda 500 kg canlı ağırlığa ulaşacak demektir. Burada dikkat edilmesi
gereken önemli bir nokta vardır. Besi süresini hesap ederken hayvanın
günlük canlı ağırlık artışının, ırk kapasitesinin üstüne çıkmaması
gereklidir. Aksi halde, hiçbir zaman istenen canlı ağırlığa ulaşılamaz.
Örneğin, yerli ırk sığırlarla yapılan beside günlük 2000 gr canlı ağırlık artışı
düşünülerek besi yapılmaya çalışılırsa, sonuç başarısız olur. Besi
hayvanlarının bu kabiliyetleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Ve İlçe
Müdürlüklerinden öğrenilebilir.
Besi kesif yemle yapılırsa başarılı olunabilir. Çünkü ancak bu
yöntemle günlük en az 1000 gr canlı ağırlık kazancı sağlanabilir.
Hayvanlar taşınırken, 1 m2 yere 2.5 dana, 1.5 m2 yere 1 sığır
hesap edilir. Yol firesini azaltmak için, nakliye sırasında, bir miktar
kuru ot ve su verilmelidir. İşletmeye gelen hayvanlar tartılıp, aşı ve
ilaçlamaları yapılmalıdır.
Kaynak : tedgem.gov.tr
besiciliğinde, karlı olabilmek için sabit yatırım tutarının mümkün olduğu
kadar düşük seviyede tutulması gereklidir. Sabit yatırım maliyetleri olarak
binalar, yem deposu, yem hazırlama ünitesi, hayvanların bulunacağı saha,
alet ve ekipmanları sayabiliriz. Tüm bu yatırımlar, besiciliğin
başlangıcında, sermayenin önemli bir kısmının harcanması demektir. Bu
da bizim için gerekli olan işletme sermayesinin küçülmesine yol
açmaktadır. Ayrıca kapalı sistemlerde yemleme, sulama, gübrenin
atılması, hayvanın bağlı tutulması gibi işlerde daha fazla işçilik
gerektirmektedir.
Açık sistemde en çok korkulan, kışın soğuklarında hayvanın
hastalanmasıdır. Oysa, vahşi hayvanların, kış koşullarında açıkta
yaşayabildiği düşünülürse, bu kaygının yersiz olduğu anlaşılır.
Ayrıca, bugün dünyada, açıkta besicilik rahatlıkla yapılmakta ve -17
derecede bile yeterli canlı ağırlık artışı sağlandığı bildirilmektedir.
Kapalı sistem ahırlarda, yeterince havalandırma sağlanamaması,
altlarının ıslak olması gibi nedenlerden dolayı, daha çok hayvan
hastalanmaktadır. Açık sistemde hayvan serbest olduğundan, yeterince
yem yer ve su içer. Havalandırma ve gübre atma problemi yoktur,
hayvanların korunması için sundurma ve gölgeliklerin kullanılması gibi
avantajlı yönleri de bulunmaktadır.
Açıkta besicilik yapmaya karar verdikten sonra, düşünülmesi ve
planlanması gerekli unsurları şöyle sıralayabiliriz:
* Kuruluş Yerinin Seçimi,
* Hayvan Başına Düşen Alanın Hesabı,
* Yemlik,
* Suluk,
* Gölgelik,
* Sundurma,
* Padoks ve Bölme (Çitler),
* Hayvan Yakalama Yeri,
* Hayvan İndirme Ve Bindirme Rampası,
* Yem Depoları,
* Gübrelik,
* Silaj ve Posa Çukurlarıdır.
Şekil 1. Açıkta besicilik işletmesi
YER SEÇİMİ:
Besi açıkta yapılacağı için yağmur, kar sürekli açık olan ahırın içine
yağacaktır. Buna idrar ve gübreyi de eklersek çok miktarda çamur
olabileceği anlaşılmaktadır. Bunu önlemek için arazinin güneye meyilli
ve toprak geçirgenliğinin yüksek olması suyun birikmesini azaltacaktır.
Yağışın fazla olması ve arazi yapısından dolayı Karadeniz bölgesinde
yapmak biraz daha zor gözükmektedir.
Tüm işletmelerde olduğu gibi yol, su ve elektriğe yakın olması açık
sistem içinde yararlı olacaktır.
HAYVAN BAŞINA DÜŞEN ALANIN HESAP EDİLMESİ
Hayvan başına alan hesap edilirken, arazi eğimli, yağış miktarı ve
toprak yapısı göz önüne alınmalıdır. Sundurma ve gölgeliğe göre de
gerekli alanlar şöyle hesap edilmektedir:
1- Gölgelikli, tabii zeminli açıkta besi yerleri için gölgelikli alan dahil
hayvan başına 12 m2’dir.
2- Sundurmalı, tabii zeminli açıkta besi yerleri için hayvan başına
sundurma altı 2 m2, padoks 10 m2’dir. Yemlik ve yem yolu hariçtir.
3- Sundurmalı, beton zeminli açık besi yerlerinde, sundurma altı 2
m2, padoks 2 m2’dir. Yemlik ve yem yolu hariçtir.
4- Kapalı sistem düşünülürse, yemlik ve yem yolu hariç hayvan
başına 2.5 m2’dir.
Bu ölçüler normal şartlar içindir. Duruma göre ölçüler büyütülebilir.
Bu ölçülere göre gerekli alan hesap edilebilir.
AÇIK BESİDE YEMLİKLER
Yemlikler ahşap, beton, ahşap-beton yapılabilir. Yemlikler,
hayvanın rahatlıkla yem yiyebileceği ve temizliğinin yapılabileceği şekilde
düşünülmelidir. Ön kısmında, idrar ve gübrenin de ilave edilmesinden
dolayı, yağışlı havalarda çok miktarda çamur oluşmaktadır. Bunu önlemek
amacıyla yemliğin önüne, 3 m genişliğinde ve 10 cm yüksekliğinde % 4-6
eğimli beton bir alanın yapılması çamur oluşumunu azaltacaktır.
Yemlik boyu hayvan başına 50 cm önerilmektedir. Eğer önünde
devamlı yem bulunursa, 20-25 cm.ye kadar düşürmek mümkündür.
Yağışlı havalarda yemlerin ıslanmaması için, yemliğin üstünün kapatılması
fayda sağlayacaktır. Yemlik içi, temizliği ve yemin rahatça yenebilmesi
açısından, Şekil 2'de gösterildiği gibi ya da benzer şekillerde yapılabilir.
Şekil 2. Yemlik kesiti
SULUKLAR
Betondan yada paslanmaz metalden yapılan şamandıralı suluklar
değişik çevre şartlarında daha kullanılışlıdır. Suluklar, zemine dökülen
sular işletme dışına akacak şekilde yerleştirmeli yada gerekli önlemler
alınmalıdır.Sulukların 60 x 150 cm boyutlarında olması yeterli
bulunmaktadır. Suluk etrafına 10 cm yükseklik ve suluktan itibaren 1’er m
genişlikte beton yapılması rahatça su içmesi ve suyu kirletmemesi
yönünden uygun olacaktır.
Şekil 3.a. suluk üstten görünüş Şekil 3.b suluk yandan görünüş
GÖLGELİK
Gölgelik yapılırken, hayvan başına 2.5 m2 gölgelik alanı ve 3 m
yüksekliği olacak şekilde düşünülmelidir. Yapım malzemesi olarak, ahşap,
demir vb. uygun ve ucuz malzemelerle yapılabilir.
SUNDURMA
Açık sistem besicilikte, hayvanların dinlenmek, yağmur, kar ve
rüzgardan korunmak için en çok kullandıkları bölümü oluşturmaktadır.
Basitçe, üstü kapalı, kuzeyi duvarla çevrili ve tabanı beton olabilen yarı
açık bir kısımdır.
Hayvanları rüzgardan korumak ve güneşten yararlanmak için yönü
güneye bakmalıdır. Güneşin içeri daha çok girmesi için eni fazla geniş
olmamalı ve çatı eğimi ona göre düşünülmelidir. Rüzgara karşı, kuzey
yönüne duvar ve yapılmalıdır. Sundurma, hayvan başına 2 m2 taban alanı,
2.30 m arka yüksekliği ve çatı eğimine göre ön yüksekliği belirlenerek
yapılabilir.
PADOK VE BÖLME ÇİTLERİ
Çitleri, hayvanı belirli alanda tutmasını sağlayan, tel, örgü tel,
demir, ahşap vb. malzemeden yapılabilen ve duvar yerine geçen yapılar
diye tanımlanabilir.
Çitin yüksekliği hayvanın boyuna göre ayarlanabildiği gibi, 1.30 m
yeterli görülmektedir. Hayvanın bir bölmeden diğerine geçmesini yada
dışarı çıkmasını önleyecek şekilde ikili, üçlü hatta dörtlü sıra halinde
yapılabilir.
Çit malzemesi olarak, genelde demir boru, ahşap, alüminyum,
çelik halat, prefabrik elemanlar şeklindeki malzemeler kullanılmaktadır.
HAYVAN YAKALAMA YERİ
Açık beside hayvanlar serbest halde dolaştıklarından, aşı, ilaç,
tartım, satmak vb. nedenlerde dolayı yakalanmaları zor olmaktadır.
Hayvanın yakalanması için, padoks içinde ve dışında hayvan yakalama
yerinin yapılması gereklidir.
Hayvan yakalama yeri, 2.5 m uzunluğunda, giriş kısmı 1.20 m,
çıkış kısmı 90 cm ölçülerindeki bir yer yeterli olmaktadır. Bu kısmın
çıkışına hayvan tartmak için bir kantar yerleştirilebilir.
HAYVAN İNDİRME VE BİNDİRME RAMPASI
Hayvanı herhangi bir arabaya bindirmek yada indirmek için rampa
yapılmasında yarar vardır. Rampanın yüksekliğinin kamyon kasa
yüksekliğine göre yapılmasının yanı sıra, taşınabilir olması kullanımını
kolaylaştırır. Rampada, hayvanın çıkabileceği bir eğimin olması ve
hayvanın düşmesini engelleyecek bir korkulukların bulunması gereklidir.
Şekil 4. Hayvan indirme bindirme rampası
YARDIMCI TESİSLER
Yemlerle ilgili kısımları içermektedir. Kapasite yada büyüklükleri,
hayvan sayılarına göre ayarlanabilir.
1- Yem hazırlama yeri:
İşletmenin uygun bir yerine yapılabilmekle birlikte, yem dağıtmanın
kolay olabileceği bir yere yapılması, zeminin beton olması, yarı açık bir
şekilde olması ihtiyacımızı karşılayabilecektir.
2- Kesif yem deposu:
Kesif yemlerin depolanacağı beton zeminli kapalı yada yarı açık bir
kısmın olması gereklidir.
3- Kaba yem deposu:
Saman, yonca vb. kaba yemlerin konabileceği uygun yerler
yapılmalıdır.
4- Silaj ve posa çukurları:
Posa için hayvan başına bir dönem için 1.5 m3, silaj için bunun iki
katı çukur hesap edilmelidir. Çukurların zeminleri beton ve duvarları
betonarme yapılmalıdır. Çukurlar yerüstü ve yer altı şeklinde yapılabilir.
Yerüstünde silaj ve posa için duvar yapılmayabilir. Buna karşılık iyi
sıkıştırıp hava alması önlenmelidir.
GÜBRE ÇUKURU
Tabii zeminli açık besilerde gübre devamlı temizlenmediğinden,
gübre çukuruna ihtiyaç duyulmaz.
AÇIK BESİ YERİNDE VERİMLİLİĞİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
1- Çevre sıcaklığı:
Yüksek enerjili tane yemle beslenen hayvanlar, sıcaklığın -17 0C'ye
düştüğü günlerde bile yeteri miktarda kilo alırlar. Yazın yüksek sıcaklıklar
gelişmeyi düşürür. Bu nedenle gölgelik yapılmalıdır.
2- Rutubet:
Havanın yüksek oranda rutubetli olması yem yemeyi, dolaysıyla
gelişmeyi azaltır. Rutubetin düşük olması tozlanmaya yol açar. Tozlanma
ise akciğer hastalıklarına neden olmaktadır. Böyle durumlarda çevreyi
ıslatmak tozlanmayı azaltacaktır.
3- Yem ve Su:
Besideki hayvanlar yoğun yemle yemlendiği için, su ihtiyaçları
yüksek olmaktadır. Mevsimlere göre bu ihtiyaç artmakta yada
azalmaktadır. Günde 1-2 defa su vermek yeterli olmayabilir. Susuz kalan
hayvanın yem tüketimi düşer. Sonuçta kilo alması yavaşlar. Oysa, önünde
sürekli su bulunan hayvanlar ihtiyaç duydukları zaman su içebileceklerdir.
Pratik olarak 25 hayvan için 300 cm2 yüzey yeterlidir. Kış aylarında
sulukların donmaması için özel önlem alınması unutulmamalıdır.
4- Rüzgar Kıran:
Kışın hayvanların aynı yerde toplanıp çamurlanmaya neden
olması, yazın da hava hareketlerini önlemesi nedeniyle önerilmemektedir.
5- Işık:
Işıklandırmaya gerek olmamakla birlikte, geceleri hayvanları
görebilecek ışığın olmasında yarar bulunmaktadır.
6- Çamur:
Kilo almayı yavaşlatır. Dolaysıyla besi süresini uzatarak
maliyetlerin artmasına yol açar. Bu nedenle çamur sorununu halletmek
gereklidir. Suyun çeşitli yöntemlerle topraktan uzaklaştırılması durumunda
çamur oluşumu azalacaktır. Hayvanlar genellikle yemlik ve suluk etrafında
çokça durduklarından, buralarda çamur daha çok olmaktadır.
Yemliklerden arkaya doğru % 4-6 eğimli beton yapılması çamurlaşmayı
azaltacaktır. Çamur oluşumunu azaltmak için, belirli eğimlerle tümsekler
oluşturmaktır. Bu tümseklerden geçen hayvan beton kısmı bulunan
yemliğe, suluğa yada sundurmaya gidecektir.
7- Yemlikler:
Hayvanın beslenmesi ve işçilik yönünden önemlidir. En ucuz
ahşaptan mal edilebilir. Taşınması ve temizliği kolaydır. Fakat, betonlara
göre daha az dayanıklıdır. Beton yemlikler, Şekil 2'deki gibi yapılabilir.
Yem servis yolu beton ise, burası da yemlik olarak kullanılabilir. Çitin alt
kısmı 25-30 cm yüksekliğinde tahta perde ile kapatılır. Böylece yeme
gübre karışması önlenmiş olur. Servis yoluna da sap balyaları dizilerek,
yemin dağılması önlenebilir.
Şekil 5. Yemlikler
GEREKLİ EKİPMANLAR
Bu gün işçiliği azaltmak ve daha hızlı iş yapabilmek amacıyla çeşitli
makineler geliştirilmiştir. İmkanlar ölçüsünde alınmasına karar verilirse,
nelerin gerekli olabileceği maddeler halinde verilmiştir:
1- Yem hazırlamada kullanılan makineler.
2- Yem ham maddelerini dağıtan ve karıştıran makineler.
3- Hayvanlara içme suyu sağlayan cihazlar.
4- Taşıyıcı ve yükleyiciler.
AÇIK BESİ SİSTEMİNDE UYGULANMASI GEREKLİ BESLENME
YÖNTEMİ
Besi yapmak için uygun hayvanı seçip beslemeye başlayacağımız
zaman, ilk önce ne kadar süre ile besleyeceğimize karar vermemiz
gereklidir. Daha sonra başlangıç canlı ağırlıklarını öğrenmek için tüm
hayvanları tartmalıyız. Böylece, besi sonuna kadar ne kadar canlı ağırlık
elde etmemiz gerektiğini tahmin edeceğiz. Sonuçta, besiciliğin karlı olması
için, belirlenen sürede, hedeflenen canlı ağırlığa ulaşılıp ulaşılmadığı
belirlenecektir. Örneğin, besiye alınacak hayvan 200 kg canlı ağırlıkta
olsun ve 8 ayda 500 kg ulaşılması hedefleniyorsa;
Günlük canlı ağırlık artışı ortalama (kg) = Besi sonu canlı ağırlık - Besi
başı canlı ağırlık
Besi süresi (gün)
Günlük canlı ağırlık artışı ortalama (kg) =500 kg - 200 kg/240 gün
Günlük canlı ağırlık artışı ortalama (kg) = 1,250 kg
Hayvan günlük ortalama 1250 gr canlı ağırlık artışı sağlarsa, 8
ayda 500 kg canlı ağırlığa ulaşacak demektir. Burada dikkat edilmesi
gereken önemli bir nokta vardır. Besi süresini hesap ederken hayvanın
günlük canlı ağırlık artışının, ırk kapasitesinin üstüne çıkmaması
gereklidir. Aksi halde, hiçbir zaman istenen canlı ağırlığa ulaşılamaz.
Örneğin, yerli ırk sığırlarla yapılan beside günlük 2000 gr canlı ağırlık artışı
düşünülerek besi yapılmaya çalışılırsa, sonuç başarısız olur. Besi
hayvanlarının bu kabiliyetleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İl Ve İlçe
Müdürlüklerinden öğrenilebilir.
Besi kesif yemle yapılırsa başarılı olunabilir. Çünkü ancak bu
yöntemle günlük en az 1000 gr canlı ağırlık kazancı sağlanabilir.
Hayvanlar taşınırken, 1 m2 yere 2.5 dana, 1.5 m2 yere 1 sığır
hesap edilir. Yol firesini azaltmak için, nakliye sırasında, bir miktar
kuru ot ve su verilmelidir. İşletmeye gelen hayvanlar tartılıp, aşı ve
ilaçlamaları yapılmalıdır.
Kaynak : tedgem.gov.tr
Comment