Tweet
Buzaðý döneminde iyi bakýlan hayvanlar saðlam yapýlý olurlar.
Çabuk hastalanmazlar. Et ve süt verimleri fazla olur. Damýzlýk için
kullanýlacaklarýn verimi yüksek olur.
YENÝ DOÐAN BUZAÐI
Yeni doðan buzaðý ilgi ve bakým ister. Yapýlacak iþleri daha önceki
bölümlerde anlatmýþtýk. Burada aðýz sütü konusunu bir daha ele alalým.
Aðýz sütü doðumdan sonra ineðin memesinden gelecek sütün adýdýr.
Buna kolostrum da denir. Aðýz sütü, protein, vitamin, mineral gibi besin
maddeleri bakýmýndan çok zengindir. Buzaðýya, hastalýklara karþý direnç
kazandýran maddeleri de taþýr. Doðumdan sonraki ilk 1-2 saat içinde
buzaðýya mutlaka aðýz sütü içirilmelidir. Annesini herhangi bir sebeple
ememeyen buzaðýlara yardýmcý olunarak aðýz sütü içmeleri saðlanmalýdýr.
3-4 gün boyunca aðýz sütü içirmeye devam edilmelidir. Buzaðý günde 1-2
öðün süt ile beslenmelidir.
Þekil 1: Yeni doðmuþ bir buzaðý.
§
Kolostrumun; insan gýdasý olarak tüketilmekten daha fazla
yavru için kullanýlmasý gerektiðini unutmayalým!
BUZAÐININ SÜTLE BESLENMESÝ
Buzaðýlar annelerini emmemeye alýþtýrýlmalýdýr. Yetiþtiricilerimiz iki
þekilde buzaðý besliyor: Elden emzirme ve tabii emzirme
ELDEN EMZÝRME NASIL YAPILIR ?
Buzaðýlara süt, annesini doðrudan emerek deðil de, emzik takýlmýþ
kova ya da normal kovadan içirmelidir. Buna elden emzirme denir. Ýlk 24
saat buzaðý annesini emebilir, sonra ayrýlmalýdýr. Bazý yetiþtiriciler bu
süreyi 4 güne kadar uzatýyor, bu da olabilir. Annesinden ayrýlan buzaðý
tabanýna bol yataklýk serilmiþ özel bir bölmeye (tek olarak) alýnýr.
BUZAÐILARIN SÜTTEN KESÝME KADAR YEMLEME PROGRAMI
YAÞ YEMLEME
1. gün
Doðumdan hemen sonra en az 3 kg civarýnda kolostrum
verilmelidir. Ýkinci öðün ise 12 saat sonra verilmelidir.
2-3. günler Aðýz sütü ve su verilmelidir.
4-27.
günler
Süt ya da süt ikame yemi, buzaðý baþlangýç yemi, su verilir. Kuru
maddesi % 11-12,5 olan süt ya da süt ikame yeminden doðum
aðýrlýðýnýn % 10’u kadar, soðuk havalarda (-10 ile –15 derecenin
altýndaki sýcaklýklarda) % 25-50 ek kuru madde verilmelidir.
28-35
günler
Saðlýklý bir buzaðýya günde 700-900 gram buzaðý baþlangýç yemi
verilmelidir. Su daima hazýr bulundurulmalýdýr. Ýleriki aþamalarda
buzaðý baþlangýç yemi tüketime baðlý olarak süt ya da süt ikame
yemi % 25-50 azaltýlmalýdýr. Su hazýr bulundurulmalýdýr.
28-56
günler
Günlük buzaðý baþlangýç yemi tüketimi arzulanan düzeye gelince
süt ya da süt ikame yemi kesilmelidir. Su devamlý buzaðýnýn
önünde hazýr bulundurulmalýdýr.
ILIK VE TEMÝZ SÜT ÞARTTIR
Buzaðýlara süt verilen kaplar temiz olmalýdýr. Süt soðuk olmamalý,
vücut sýcaklýðýna yakýn 36-37 derece sýcaklýkta olmalýdýr. 30 derecenin
altýnda süt içirilmemelidir.
TABÝÝ EMZÝRME NASIL YAPILIR ?
Bazý yetiþtiriciler böyle emzirmeyi tercih ediyorlar. Saðýlan ineðin
bir veya iki memesini buzaðýya býrakýp, emmesini saðlýyorlar. Buzaðý
sütten çýkýncaya kadar annesini emmeye devam ediyor. Ýnek de ancak
buzaðýsýný görünce sütünü indirmeye alýþtýðý için, her saðýmda mutlaka
buzaðýsýnýn yanýnda olmasýný istiyor.
HANGÝSÝ ÝYÝ?
Elbette suni emzirmeyi tercih edelim. Tabii emzirmede ineðin
ne kadar süt verdiði anlaþýlmadýðý gibi, buzaðýnýn da ne kadar süt
emdiði anlaþýlmaz. Anlaþýlmasa ne olur? Buzaðý fazla süt içerse ishal
olur, hastalanýr. Az süt içerse zayýflar, hastalanýr. Bu ölümcül bir hal
alabilir. Sonradan düzelse de bu hayvanýn geliþimi zayýf olur.
SÜTTEN KESÝME KADAR YAPILMASI GEREKENLER
Sütten kesim yaþý
Buzaðý 4. haftadan önce sütten kesilmemeli, en uygunu 2
- 3 aylýk yaþta sütten kesilmelidir.
Sütle besleme
En az 4 hafta kaliteli süt ya da süt ikame yemi verilmeli
ve uzun süre süt içirmenin faydalý olduðu düþünülmelidir.
Sütten kesme
metodu
Sütten kesme ani yapýlmalý, stresi azaltmak için buzaðýlar
ayrý barýnaklarda tutulmalý, buzaðý baþlangýç yemi ve su
kesilmemelidir.
Buzaðý baþlangýç
yemi
4. günden itibaren buzaðý baþlangýç yemi verilmeli,
yemleme sýk sýk fakat az miktarda yem verilerek
sürdürülmelidir. Arka arkaya 2 gün 700-900 gram
baþlangýç yemi tüketiminden sonra buzaðý sütten
kesilebilir.
Saðlýk Sütten kesilecek buzaðýlar mutlaka saðlýklý olmalýdýr.
Kaba yem
Buzaðýya yeterli miktarda buzaðý baþlangýç yemi
tüketinceye kadar kaba yem verilmemelidir. Gerekirse 8-
10 haftalýk yaþa kadar beklenir.
Süt içme döneminde buzaðýlara verilebilecek kesif yem için
(50 kilogramlýk bir karýþým) rasyon örneði ;
9,5 kg arpa kýrmasý + 10 kg buðday kýrmasý + 10 kg yulaf kýrmasý
+ 10 kg mýsýr kýrmasý + 10 kg soya fasulyesi küspesi + 1 kg mineral
karmasý ve tuz + 1 kg vitamin karmasý, temiz bir kabýn içinde iyice
karýþtýrýlarak hayvanlara verilmelidir.
Buzaðýlar, günde 700-900 gram kesif yem tüketmeye
baþlayýnca sütten kesilebilirler.
SÜTTEN KESÝMDEN SONRA BAKIM VE BESLEME
Sütten kesilen buzaðýlar, buzaðý büyütme bölmelerine alýnýr. Altý
aylýk oluncaya kadar burada bakýlýrlar. Buzaðý baþýna yarým ile iki kilo
arasýnda kesif yem ve iyi kaliteli kuru ot verilir. Ayrýca önlerinde devamlý
temiz su bulundurulur.
Altý aylýk oluncaya kadar buzaðýlara verilebilecek kesif yem
için (50 kilogramlýk bir karýþým )örnek yem reçetesi;
12 kg arpa kýrmasý + 12,5 kg buðday kýrmasý + 10 kg yulaf kýrmasý
+ 5 kg ayçiçeði tohum küspesi + 10 kg soya fasulyesi küspesi + 1 kg
mineral karmasý ve tuz + 1 kg vitamin karmasý, temiz bir kabýn içinde iyice
karýþtýrýlarak hayvanlara verilmelidir.
BUZAÐI HASTALANMAMALI
Gereðinden çok veya kirli meme baþýndan süt içen buzaðý ishal
olur. Ýshal olan buzaðýya verilen süt miktarý azaltýlýr; hatta þiddetli
vakalarda süt hiç verilmez. Ýshalin kayboluþuna baðlý olarak 3-6 öðün
sadece su ile hazýrlanmýþ elektrolit solüsyonlar günde buzaðý canlý
aðýrlýðýnýn % 10'undan az olmayacak þekilde verilir. Sadece ýlýk þekerli
ve tuzlu su ( 4 çay kaþýðý tuz, 3 çay kaþýðý karbonat, 1/2 fincan toz
þeker , 4 litre su) bu karýþým buzaðýlara 36-37 0C' ye kadar ýsýtýldýktan
sonra içirilmelidir. Ýshal geçtikten sonra azar azar süt verilmeli, daha
sonra verilen süt miktarý artýrýlmalýdýr. Bozuk ve kirli yem yiyen buzaðý da
ishal olur. Annesinin memesinde hastalýk varsa, bu süt de içen buzaðýda
ishale yol açar. Anne bozuk ve kokuþmuþ gýda ile beslenirse onun sütünü
içen yavruda yine ishal görülür.
Ýshal olan buzaðýlarýn dýþkýsý sulu ve lapa kývamýndadýr. Genellikle
kötü kokuludur, rengi sarý yeþil veya açýk sarýdýr. Böyle durumlarda yulaf
lapasý ile 60 gram tebeþir tozu veya 30 gram öðütülmüþ odun kömürü
içirilebilir.
Buzaðý ishali, ihmal edilmeyecek çok ciddi bir rahatsýzlýktýr. Ýshal
yüzünden birçok buzaðý ölmekte, ve zararýmýz çok büyük olmaktadýr.
Böyle hasta buzaðýlarýmýzý yukarýda saydýðýmýz önlemleri aldýktan sonra,
bir veteriner hekime göstererek gerekli tedavisini vakit geçirmeden
yaptýrmalýyýz.
HAVA CEREYANI HASTA EDER.
Buzaðýlar akciðer iltihabýna yakalanmamalýdýr. Bunun için hayvan
sýcak, nemli ve idrar-dýþký kokusu olmayan bir ahýrda ve hava
cereyanýndan uzak olmalýdýr. Hastalanan buzaðý (burun akýntýsý olan ve
hafif öksürmeye baþlayan) ýlýk ve esintisiz bir yere alýnmalýdýr.
Güneþ ýþýnlarýnýn buzaðýnýn kemik ve vücut geliþimini olumlu yönde
etkilediði unutulmamalýdýr. Barýnaklar mutlaka yeterince güneþ ýþýðý
alabilecek þekilde planlanmalýdýr. Böyle bir olanak yoksa buzaðýlar, uygun
mevsimde (ilkbahar ve yaz) her gün dýþarýya çýkarýlarak güneþ ýþýðýndan
faydalanmasý saðlanmalýdýr. Ayrýca, ileride anlatýlacak olan açýkta seyyar
buzaðý kulübelerinde de buzaðý büyütülebilir.
DANA VE DÜVELERÝN BAKIMI VE BESLENMESÝ
ALTI AYLIKTAN BÝR YAÞA KADAR BESLEME
Damýzlýða ayrýlan erkek danalar özel bir bakým ve beslemeye
alýnýr. Damýzlýk dýþý erkek hayvanlar kasaplýk olarak besiye alýnabilir.
Diþi buzaðýlardan; kuvvetli, canlý, sýhhatli, düzgün vücutlu ve
derisi yumuþak olanlar damýzlýða ayrýlýr.
Dört aylýða kadar buzaðýlara buzaðý büyütme yemi verilir. Daha
sonra karma yem ile beslenebilir. Bu da her 100 kilo canlý aðýrlýða
günde yarým kilo hesabýyla verilir. Ayrýca kaliteli çayýr otu ve kuru ot da
yedirilir.
Buzaðýlar beþinci ve altýncý aylarda hýzla büyürler. Günde
ortalama 750 gram canlý aðýrlýk artýþý kazanýrlar. Onun için bu dönemde
proteince zengin yemlerle beslenmeleri gerekir.
Yazýn merasý bulunan yerlerde damýzlýk diþilerin altýncý aydan
sonra merada beslenmesi en iyi usuldür. Hayvanlar günde 15-20 kilo
mera otu yerler, böylece ihtiyaçlarýný tümüyle karþýlamýþ olurlar. Ýyi
kalitede otu olmayan bir meraya salýnan danalarýn günde 1 kilo karma
yem ile desteklenmesi gerekir. Merasý bulunmayan iþletmelerde genç
damýzlýklar çok iyi beslenmelidir. Kesif yem yanýnda, kaliteli kuru ot, kuru
yonca da yedirmelidir. Kesif yem günde yarým ile 2 kilo arasýnda verilebilir.
Ýster merada ister ahýrda beslensin, danalara mineral madde ve
tuz vermek þarttýr. Mineral karmasý verilebilir ya da önlerine içerisinde bir
çok mineral ihtiva eden yalama taþý konabilir.
Yeni geliþen erkek ve diþi danalar bir arada
bulundurulmamalýdýr. Altýncý aydan sonra cinsel geliþme gösteren erkek
danalar diþilere aþmaya çalýþýr. Bazý diþiler gebe kalabilir. Bu gebelikler
makbul deðildir, istenmez. Hayvanlarýmýz ilk tohumlama için uygun olan
yaþa ve canlý aðýrlýða ulaþmadan gebe kalýrlarsa büyümelerini
tamamlayamaz, ileriye dönük olarak süt verimi düþük olur ve ayrýca cüsse
olarak küçük kaldýklarý için yavrularý da küçük doðar.
BÝR YAÞINDAKÝLERÝN BESLENMESÝ
Birinci yýlda genç sýðýrlara kesif yem vermeye devam edilir. Genç
hayvanlar kaba yemi kolayca sindiremezler. Onun için besleyici yemler
tercih edilir. Elde mevcut olan yemlere göre:
Kuru çayýr otu + Çayýr silajý veya Kuru çayýr otu + yemlik
pancar ya da Kuru çayýr otu + mýsýr silajý + çayýr silajý þeklinde bir
yemleme yapýlabilir. Bu yemlere mineral karmasý da eklemeyi
unutmamalýdýr.
Danalarý sadece iyi beslemek yetmez. Ýyi bakým da ister.
Týrnaklarýnýn temiz ve kuru kalmasý gerekir. Altlarýna bol ve temiz yataklýk
atýlmalýdýr. Danalar için en uygun ahýr ýsýsý 10-18 oC arasýdýr.
DÜVE GEBE DÜVE ÝNEK
Hepimizin çok iyi bildiði gibi yeni doðmuþ yavruya BUZAÐI diyoruz.
6-12 aylýk olanlara DANA, bir yaþýný geçmiþ fakat doðum yapmamýþ diþi
sýðýrlara DÜVE diyoruz. Ýlk buzaðýsýna gebe sýðýrlara GEBE DÜVE
diyoruz. Gebe düve doðurup süt vermeye baþlayýnca da ÝNEK diyoruz.
Düve iken iyi bakýlan bir diþi, yavru ve süt verimi yüksek bir inek
olur. Onun için düvelik döneminde bilinçli bir bakým ve besleme gerekir. Ýyi
kalitede kuru yonca, kuru ot, silaj beslemede önemlidir. Mýsýr silajý ile
beslenen düvelerin kalsiyum ve fosfor ihtiyaçlarý ayrýca karþýlanmalýdýr.
ÝYÝ BESLEYELÝM DERKEN DÜVELERÝ YAÐLANDIRMAYALIM
Ýyi besleyeyim diye düvelere aþýrý miktarda, yüksek proteinli kesif
yemler yedirilmemeli. Aþýrý þekilde gereksiz bir besleme olursa; düvenin
yumurtalýklarý yað tutar, meme dokusu yað tutar. O zaman da düve
ya zor gebe kalýr, ya kýsýr kalýr. Süt verimi de düþük olur.
Kaynak tedgem.gov.tr
Çabuk hastalanmazlar. Et ve süt verimleri fazla olur. Damýzlýk için
kullanýlacaklarýn verimi yüksek olur.
YENÝ DOÐAN BUZAÐI
Yeni doðan buzaðý ilgi ve bakým ister. Yapýlacak iþleri daha önceki
bölümlerde anlatmýþtýk. Burada aðýz sütü konusunu bir daha ele alalým.
Aðýz sütü doðumdan sonra ineðin memesinden gelecek sütün adýdýr.
Buna kolostrum da denir. Aðýz sütü, protein, vitamin, mineral gibi besin
maddeleri bakýmýndan çok zengindir. Buzaðýya, hastalýklara karþý direnç
kazandýran maddeleri de taþýr. Doðumdan sonraki ilk 1-2 saat içinde
buzaðýya mutlaka aðýz sütü içirilmelidir. Annesini herhangi bir sebeple
ememeyen buzaðýlara yardýmcý olunarak aðýz sütü içmeleri saðlanmalýdýr.
3-4 gün boyunca aðýz sütü içirmeye devam edilmelidir. Buzaðý günde 1-2
öðün süt ile beslenmelidir.
Þekil 1: Yeni doðmuþ bir buzaðý.
§
Kolostrumun; insan gýdasý olarak tüketilmekten daha fazla
yavru için kullanýlmasý gerektiðini unutmayalým!
BUZAÐININ SÜTLE BESLENMESÝ
Buzaðýlar annelerini emmemeye alýþtýrýlmalýdýr. Yetiþtiricilerimiz iki
þekilde buzaðý besliyor: Elden emzirme ve tabii emzirme
ELDEN EMZÝRME NASIL YAPILIR ?
Buzaðýlara süt, annesini doðrudan emerek deðil de, emzik takýlmýþ
kova ya da normal kovadan içirmelidir. Buna elden emzirme denir. Ýlk 24
saat buzaðý annesini emebilir, sonra ayrýlmalýdýr. Bazý yetiþtiriciler bu
süreyi 4 güne kadar uzatýyor, bu da olabilir. Annesinden ayrýlan buzaðý
tabanýna bol yataklýk serilmiþ özel bir bölmeye (tek olarak) alýnýr.
BUZAÐILARIN SÜTTEN KESÝME KADAR YEMLEME PROGRAMI
YAÞ YEMLEME
1. gün
Doðumdan hemen sonra en az 3 kg civarýnda kolostrum
verilmelidir. Ýkinci öðün ise 12 saat sonra verilmelidir.
2-3. günler Aðýz sütü ve su verilmelidir.
4-27.
günler
Süt ya da süt ikame yemi, buzaðý baþlangýç yemi, su verilir. Kuru
maddesi % 11-12,5 olan süt ya da süt ikame yeminden doðum
aðýrlýðýnýn % 10’u kadar, soðuk havalarda (-10 ile –15 derecenin
altýndaki sýcaklýklarda) % 25-50 ek kuru madde verilmelidir.
28-35
günler
Saðlýklý bir buzaðýya günde 700-900 gram buzaðý baþlangýç yemi
verilmelidir. Su daima hazýr bulundurulmalýdýr. Ýleriki aþamalarda
buzaðý baþlangýç yemi tüketime baðlý olarak süt ya da süt ikame
yemi % 25-50 azaltýlmalýdýr. Su hazýr bulundurulmalýdýr.
28-56
günler
Günlük buzaðý baþlangýç yemi tüketimi arzulanan düzeye gelince
süt ya da süt ikame yemi kesilmelidir. Su devamlý buzaðýnýn
önünde hazýr bulundurulmalýdýr.
ILIK VE TEMÝZ SÜT ÞARTTIR
Buzaðýlara süt verilen kaplar temiz olmalýdýr. Süt soðuk olmamalý,
vücut sýcaklýðýna yakýn 36-37 derece sýcaklýkta olmalýdýr. 30 derecenin
altýnda süt içirilmemelidir.
TABÝÝ EMZÝRME NASIL YAPILIR ?
Bazý yetiþtiriciler böyle emzirmeyi tercih ediyorlar. Saðýlan ineðin
bir veya iki memesini buzaðýya býrakýp, emmesini saðlýyorlar. Buzaðý
sütten çýkýncaya kadar annesini emmeye devam ediyor. Ýnek de ancak
buzaðýsýný görünce sütünü indirmeye alýþtýðý için, her saðýmda mutlaka
buzaðýsýnýn yanýnda olmasýný istiyor.
HANGÝSÝ ÝYÝ?
Elbette suni emzirmeyi tercih edelim. Tabii emzirmede ineðin
ne kadar süt verdiði anlaþýlmadýðý gibi, buzaðýnýn da ne kadar süt
emdiði anlaþýlmaz. Anlaþýlmasa ne olur? Buzaðý fazla süt içerse ishal
olur, hastalanýr. Az süt içerse zayýflar, hastalanýr. Bu ölümcül bir hal
alabilir. Sonradan düzelse de bu hayvanýn geliþimi zayýf olur.
SÜTTEN KESÝME KADAR YAPILMASI GEREKENLER
Sütten kesim yaþý
Buzaðý 4. haftadan önce sütten kesilmemeli, en uygunu 2
- 3 aylýk yaþta sütten kesilmelidir.
Sütle besleme
En az 4 hafta kaliteli süt ya da süt ikame yemi verilmeli
ve uzun süre süt içirmenin faydalý olduðu düþünülmelidir.
Sütten kesme
metodu
Sütten kesme ani yapýlmalý, stresi azaltmak için buzaðýlar
ayrý barýnaklarda tutulmalý, buzaðý baþlangýç yemi ve su
kesilmemelidir.
Buzaðý baþlangýç
yemi
4. günden itibaren buzaðý baþlangýç yemi verilmeli,
yemleme sýk sýk fakat az miktarda yem verilerek
sürdürülmelidir. Arka arkaya 2 gün 700-900 gram
baþlangýç yemi tüketiminden sonra buzaðý sütten
kesilebilir.
Saðlýk Sütten kesilecek buzaðýlar mutlaka saðlýklý olmalýdýr.
Kaba yem
Buzaðýya yeterli miktarda buzaðý baþlangýç yemi
tüketinceye kadar kaba yem verilmemelidir. Gerekirse 8-
10 haftalýk yaþa kadar beklenir.
Süt içme döneminde buzaðýlara verilebilecek kesif yem için
(50 kilogramlýk bir karýþým) rasyon örneði ;
9,5 kg arpa kýrmasý + 10 kg buðday kýrmasý + 10 kg yulaf kýrmasý
+ 10 kg mýsýr kýrmasý + 10 kg soya fasulyesi küspesi + 1 kg mineral
karmasý ve tuz + 1 kg vitamin karmasý, temiz bir kabýn içinde iyice
karýþtýrýlarak hayvanlara verilmelidir.
Buzaðýlar, günde 700-900 gram kesif yem tüketmeye
baþlayýnca sütten kesilebilirler.
SÜTTEN KESÝMDEN SONRA BAKIM VE BESLEME
Sütten kesilen buzaðýlar, buzaðý büyütme bölmelerine alýnýr. Altý
aylýk oluncaya kadar burada bakýlýrlar. Buzaðý baþýna yarým ile iki kilo
arasýnda kesif yem ve iyi kaliteli kuru ot verilir. Ayrýca önlerinde devamlý
temiz su bulundurulur.
Altý aylýk oluncaya kadar buzaðýlara verilebilecek kesif yem
için (50 kilogramlýk bir karýþým )örnek yem reçetesi;
12 kg arpa kýrmasý + 12,5 kg buðday kýrmasý + 10 kg yulaf kýrmasý
+ 5 kg ayçiçeði tohum küspesi + 10 kg soya fasulyesi küspesi + 1 kg
mineral karmasý ve tuz + 1 kg vitamin karmasý, temiz bir kabýn içinde iyice
karýþtýrýlarak hayvanlara verilmelidir.
BUZAÐI HASTALANMAMALI
Gereðinden çok veya kirli meme baþýndan süt içen buzaðý ishal
olur. Ýshal olan buzaðýya verilen süt miktarý azaltýlýr; hatta þiddetli
vakalarda süt hiç verilmez. Ýshalin kayboluþuna baðlý olarak 3-6 öðün
sadece su ile hazýrlanmýþ elektrolit solüsyonlar günde buzaðý canlý
aðýrlýðýnýn % 10'undan az olmayacak þekilde verilir. Sadece ýlýk þekerli
ve tuzlu su ( 4 çay kaþýðý tuz, 3 çay kaþýðý karbonat, 1/2 fincan toz
þeker , 4 litre su) bu karýþým buzaðýlara 36-37 0C' ye kadar ýsýtýldýktan
sonra içirilmelidir. Ýshal geçtikten sonra azar azar süt verilmeli, daha
sonra verilen süt miktarý artýrýlmalýdýr. Bozuk ve kirli yem yiyen buzaðý da
ishal olur. Annesinin memesinde hastalýk varsa, bu süt de içen buzaðýda
ishale yol açar. Anne bozuk ve kokuþmuþ gýda ile beslenirse onun sütünü
içen yavruda yine ishal görülür.
Ýshal olan buzaðýlarýn dýþkýsý sulu ve lapa kývamýndadýr. Genellikle
kötü kokuludur, rengi sarý yeþil veya açýk sarýdýr. Böyle durumlarda yulaf
lapasý ile 60 gram tebeþir tozu veya 30 gram öðütülmüþ odun kömürü
içirilebilir.
Buzaðý ishali, ihmal edilmeyecek çok ciddi bir rahatsýzlýktýr. Ýshal
yüzünden birçok buzaðý ölmekte, ve zararýmýz çok büyük olmaktadýr.
Böyle hasta buzaðýlarýmýzý yukarýda saydýðýmýz önlemleri aldýktan sonra,
bir veteriner hekime göstererek gerekli tedavisini vakit geçirmeden
yaptýrmalýyýz.
HAVA CEREYANI HASTA EDER.
Buzaðýlar akciðer iltihabýna yakalanmamalýdýr. Bunun için hayvan
sýcak, nemli ve idrar-dýþký kokusu olmayan bir ahýrda ve hava
cereyanýndan uzak olmalýdýr. Hastalanan buzaðý (burun akýntýsý olan ve
hafif öksürmeye baþlayan) ýlýk ve esintisiz bir yere alýnmalýdýr.
Güneþ ýþýnlarýnýn buzaðýnýn kemik ve vücut geliþimini olumlu yönde
etkilediði unutulmamalýdýr. Barýnaklar mutlaka yeterince güneþ ýþýðý
alabilecek þekilde planlanmalýdýr. Böyle bir olanak yoksa buzaðýlar, uygun
mevsimde (ilkbahar ve yaz) her gün dýþarýya çýkarýlarak güneþ ýþýðýndan
faydalanmasý saðlanmalýdýr. Ayrýca, ileride anlatýlacak olan açýkta seyyar
buzaðý kulübelerinde de buzaðý büyütülebilir.
DANA VE DÜVELERÝN BAKIMI VE BESLENMESÝ
ALTI AYLIKTAN BÝR YAÞA KADAR BESLEME
Damýzlýða ayrýlan erkek danalar özel bir bakým ve beslemeye
alýnýr. Damýzlýk dýþý erkek hayvanlar kasaplýk olarak besiye alýnabilir.
Diþi buzaðýlardan; kuvvetli, canlý, sýhhatli, düzgün vücutlu ve
derisi yumuþak olanlar damýzlýða ayrýlýr.
Dört aylýða kadar buzaðýlara buzaðý büyütme yemi verilir. Daha
sonra karma yem ile beslenebilir. Bu da her 100 kilo canlý aðýrlýða
günde yarým kilo hesabýyla verilir. Ayrýca kaliteli çayýr otu ve kuru ot da
yedirilir.
Buzaðýlar beþinci ve altýncý aylarda hýzla büyürler. Günde
ortalama 750 gram canlý aðýrlýk artýþý kazanýrlar. Onun için bu dönemde
proteince zengin yemlerle beslenmeleri gerekir.
Yazýn merasý bulunan yerlerde damýzlýk diþilerin altýncý aydan
sonra merada beslenmesi en iyi usuldür. Hayvanlar günde 15-20 kilo
mera otu yerler, böylece ihtiyaçlarýný tümüyle karþýlamýþ olurlar. Ýyi
kalitede otu olmayan bir meraya salýnan danalarýn günde 1 kilo karma
yem ile desteklenmesi gerekir. Merasý bulunmayan iþletmelerde genç
damýzlýklar çok iyi beslenmelidir. Kesif yem yanýnda, kaliteli kuru ot, kuru
yonca da yedirmelidir. Kesif yem günde yarým ile 2 kilo arasýnda verilebilir.
Ýster merada ister ahýrda beslensin, danalara mineral madde ve
tuz vermek þarttýr. Mineral karmasý verilebilir ya da önlerine içerisinde bir
çok mineral ihtiva eden yalama taþý konabilir.
Yeni geliþen erkek ve diþi danalar bir arada
bulundurulmamalýdýr. Altýncý aydan sonra cinsel geliþme gösteren erkek
danalar diþilere aþmaya çalýþýr. Bazý diþiler gebe kalabilir. Bu gebelikler
makbul deðildir, istenmez. Hayvanlarýmýz ilk tohumlama için uygun olan
yaþa ve canlý aðýrlýða ulaþmadan gebe kalýrlarsa büyümelerini
tamamlayamaz, ileriye dönük olarak süt verimi düþük olur ve ayrýca cüsse
olarak küçük kaldýklarý için yavrularý da küçük doðar.
BÝR YAÞINDAKÝLERÝN BESLENMESÝ
Birinci yýlda genç sýðýrlara kesif yem vermeye devam edilir. Genç
hayvanlar kaba yemi kolayca sindiremezler. Onun için besleyici yemler
tercih edilir. Elde mevcut olan yemlere göre:
Kuru çayýr otu + Çayýr silajý veya Kuru çayýr otu + yemlik
pancar ya da Kuru çayýr otu + mýsýr silajý + çayýr silajý þeklinde bir
yemleme yapýlabilir. Bu yemlere mineral karmasý da eklemeyi
unutmamalýdýr.
Danalarý sadece iyi beslemek yetmez. Ýyi bakým da ister.
Týrnaklarýnýn temiz ve kuru kalmasý gerekir. Altlarýna bol ve temiz yataklýk
atýlmalýdýr. Danalar için en uygun ahýr ýsýsý 10-18 oC arasýdýr.
DÜVE GEBE DÜVE ÝNEK
Hepimizin çok iyi bildiði gibi yeni doðmuþ yavruya BUZAÐI diyoruz.
6-12 aylýk olanlara DANA, bir yaþýný geçmiþ fakat doðum yapmamýþ diþi
sýðýrlara DÜVE diyoruz. Ýlk buzaðýsýna gebe sýðýrlara GEBE DÜVE
diyoruz. Gebe düve doðurup süt vermeye baþlayýnca da ÝNEK diyoruz.
Düve iken iyi bakýlan bir diþi, yavru ve süt verimi yüksek bir inek
olur. Onun için düvelik döneminde bilinçli bir bakým ve besleme gerekir. Ýyi
kalitede kuru yonca, kuru ot, silaj beslemede önemlidir. Mýsýr silajý ile
beslenen düvelerin kalsiyum ve fosfor ihtiyaçlarý ayrýca karþýlanmalýdýr.
ÝYÝ BESLEYELÝM DERKEN DÜVELERÝ YAÐLANDIRMAYALIM
Ýyi besleyeyim diye düvelere aþýrý miktarda, yüksek proteinli kesif
yemler yedirilmemeli. Aþýrý þekilde gereksiz bir besleme olursa; düvenin
yumurtalýklarý yað tutar, meme dokusu yað tutar. O zaman da düve
ya zor gebe kalýr, ya kýsýr kalýr. Süt verimi de düþük olur.
Kaynak tedgem.gov.tr
