Bodur Meyve Yetiþtiriciliði

[Bahcesel Robot]

Bu konuda yorum yazarak, belki bilmediðimiz veya düþünemediðimiz konunun bazý yönlerini yazmanýz okuyuculara faydalý olabilir. Yorum yazmak için aþaðýdaki CEVAP YAZ butonuna týklayýz. Konu: Bodur Meyve Yetiþtiriciliði

[e M i R]

Cevap: Bodur Meyve Yetiþtiriciliði

Bodur Meyve Yetiþtiriciliði

Meyve yetiþtiriciliðinde birim alandan elde edilecek verimin artýrýlmasý, aðaçlarý küçülterek birim alana daha fazla sayýda aðaç dikilmesi yoluyla saðlanýr. Aðaçlarý küçültmede en etkili vasýta da bodurlaþtýrýcý anaç kullanmaktýr. Bodurlaþtýrýcý anaçlar sadece birim alandan elde edilecek verimi artýrmakla kalmazlar. Ayný zamanda verime yatma yaþýný öne alýrlar, kaliteyi artýrýrlar, bütün kültürel (Budama, ilaçlama, hasat gibi) uygulamalarý kolaylaþtýrýrlar, maliyeti düþürürler ve kýsaca meye yetiþtiriciliðini modernleþtirirler.

MODERN MEYVECÝLÝÐÝN GEREKLERÝ

1. Her Yýl ve Düzenli Ürün
Meyve aðaçlarý tam verim çaðýna gelinceye kadar her yýl gittikçe artan bir þekilde ürün verir ve bu yaþtan sonra da ekonomik ömrü süresince düzenli olarak ürün vermeye devam eder. Ancak az da olsa bazý çeþitler bir yýl meyve verir, ertesi yýl az meyve verir veya hiç meyve vermez. Bu duruma periyodizite diyoruz. Bu özelliði gösteren çeþitlerden sakýnmak gerekir. Bodur anaçlar üzerine aþýlanan çeþitler erken verime yatarak, her yýl düzenli ürün verirler.

2. Yatýrýmýn Ýlk Yýllarda Geriye Dönüþü
Erken yaþlarda verime yatma ve birim alana daha çok aðacýn kullanýlmasý, bodurlaþtýrýcý anaçlarýn özelliðidir. Çok bodur bir anaç olan M 9 üzerine aþýlý elmalar, dikimin hemen ertesi yýl çiçek açar ve meyve verirler. Yarý bodur bir anaç olan MM 106 üzerine aþýlý kuvvetli geliþen çeþitler üçüncü yýlda, zayýf geliþen çeþitler ikinci yýlda meyve verirler. Halbuki geleneksel olarak kullanýlan çöðür (Yabani) üzerine aþýlý olan çeþitler, dikimi izleyen beþinci veya altýncý yýlda verime geçerler. Þunu önemle belirtmek gerekir ki; M9 anacýna aþýlý çeþitler tam ve ekonomik verime 3. ve 4. yaþýnda geldiði halde; çok kuvvetli geliþen anaçlar üzerine aþýlý ayný çeþitler 12-15. yýlda gelirler. Bu nedenle, yatýrýmýn erken yýllarda geriye dönüþünün saðlanmasý bodur anaç kullanmakla mümkün olur Armut çeþitleri için kullanýlan ve bodurlaþtýrýcý bir anaç olan ayva kökenli EM Quince A üzerine aþýlý çeþitleri, dikimin üçüncü-dördüncü yýlýnda verime yatarak erken yaþlarda karlýlýk getirir. Þeftali, erik, kiraz ve kaysýlarda kullanýlan bodurlaþtýrýcý anaçlar, elma ve armuttaki kadar olmasa da, geleneksel çöðür anaçlarýna göre, çok daha erken verime yatarak, karlýlýk saðlarlar. Özellikle, son yýllarda deðiþik ülkelerde kullanýlmaya baþlanan ve yarý-bodur, bodur olarak bilinen kiraz anaçlarýndan Gisel A 5 ve Gisel A 6’nýn da erken verime yattýðý ve birim alana daha fazla aðaç (70- 80 aðaç/dekar) dikimine müsaade ettiði bildirilmektedir. Her ne kadar bodurlaþtýrýcý anaçlarla dekara daha çok sayýda aðaç kullanýlmasý nedeniyle, baþlangýç masrafý biraz fazla ise de, dikimi izleyen hemen ertesi yýl verimin alýnmaya baþlamasýyla, yapýlan bu masrafýn, diðer kuvvetli geliþen anaçlara göre çok daha kýsa zamanda geriye dönüþünü saðlamak mümkün olmaktadýr.

3. Üretim Maliyetinde Azalma ve Ýþgücünde Azalma
Bodur aðaçlarýn ilaçlanmalarý, tartýþmasýz olarak, kuvvetli geliþenlere göre daha kolay ve ekonomiktir. Çünkü büyük aðaçlarýn ilaçlanmalarý daha çok dikkat, daha uzun zaman ve daha güçlü makinalarýn kullanýmýný gerektirirler. Bodur aðaçlarda kimyasal yolla ve elle seyreltme ile budama da, ayný ilaçlamada görüldüðü gibi kolay ve daha ekonomik olmaktadýr. Her türlü kültürel uygulamadaki gerekli iþgücü miktarý önemli ölçüde azalmaktadýr. Örneðin budama için dekara gerekli iþgücü M 9’da 2 saat, kuvvetli geliþen anaçlarýnda ise 8 saate çýkmaktadýr. Bodur aðaçlarda tartýþýlmayan diðer bir üstünlük de, meyve hasadýnýn daha kolay ve ucuz olmasý ile hasat esnasýnda aðaçlarda mekanik zararlanma ihtimalinin az olmasý ve merdiven kullanmaya gerek kalmamasýdýr (Þekil 3). Bodur aðaçlardaki meyveleri çocuklar ve bayanlar yerden, merdiven kullanmaksýzýn kolayca ve çok kýsa zamanda toplayabilirler. Yalova-Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araþtýrma Enstitüsünde sonuçlandýrýlan bir çalýþmada, kuvvetli anaç üzerindeki 1 kg elmanýn maliyetinin, bodur anaç üzerindekinin en az 2, 2.5 katý olduðu tespit edilmiþtir.

4. Deðiþen Þartlar ve Pazar Ýsteklerine Kolay Uyabilme
Yaþlý ve büyük aðaçlarýn bahçede tutulmasý karlý olmayýp, bunlarýn sökülmeleri de çok zor ve pahalýdýr. Yetiþtiricilerdeki genel kanaat, kuvvetli geliþen aðaçlarýn 6-10 yaþýnda verime yattýklarý ve 15-20 yýl tam verimde kalarak, 25-30 yýlda ekonomik ömürlerini tamamladýklarý þeklindedir. Yani böyle aðaçlar ekonomik ömürlerini 25-30 yýlda tamamladýklarýndan, bunlarýn yerine yeni aðaçlarýn dikilmesi 25-30 yýl alýr. Bodur aðaçlar ise, dikimden sonra hemen verime yatýp, ilk yýllarda kara geçtiklerinden ve küçük aðaçlar yaptýklarýndan sökülmeleri kolay olup, yeniden dikilenler daha kýsa zamanda verime yatarlar. Ýþte bodur aðaçlarýn bu özelliði nedeniyle, pazar istekleri azalarak cazibesini kaybeden bir çeþit, daha cazip olan bir çeþitle kýsa sürede deðiþtirilebilir.

5. Yüksek Meyve Verimi ve Meyve Kalitesi
Bodur aðaçlarla kurulu meyve bahçelerinde ilk birkaç yýl içerisindeki verimin, kuvvetli aðaçlardan kurulu bahçelere göre çok fazla olduðu tartýþma kabul etmez. Bu konuda elmalar üzerinde Yalova’da yapýlan çalýþmalar sonucunda, tam bodur M 9 anacý üzerine aþýlý Starking Delicious ve Golden Delicious çeþitleri dekara 143 aðaç dikilmiþ ve 8 yýllýk toplam dekara verim olarak Starking Delicious’dan 30.556 Kg, Golden Delicious’dan 20.040 kg, buna mukabil ayný yaþta tohum anacý(çöðür) üzerine aþýlý ayný çeþitlerden sýrasýyla 6.472 ve 7.784 kg verim alýnmýþtýr. Bir baþka ifade ile bodur aðaçlarla kurulmuþ bir elma bahçesinden, kuvvetli geliþen aðaçlardan kurulmuþ geleneksel elma bahçelerine göre, ilk 8 yýlda Starking Delicious için yaklaþýk 5 kat ve Golden Delicious için 2.5 kat verim almak mümkün olmuþtur. Çok bodur aðaçlarla kurulmuþ ayný bahçede ilaçlama, budama, meyve seyreltmesi, sulama ve hasat gibi kültürel uygulamalar da daha kolay, ucuz ve etkili olduðundan, 1 kg elmanýn maliyeti de düþük olmuþtur. Sonuç olarak, ilk 8 yýllýk verilere göre, sýk dikilmiþ bodur elma bahçeleri, seyrek aralýklarla dikilen geleneksel bahçelere göre Starking Delicious için 11.5 kat, Golden Delicious için 3.5 kat daha ekonomik olmaktadýr. Golden Delicious elma çeþidinde periyodisite eðiliminin mevcut olmasý nedeniyle, Starking Delicious’a göre daha az karlý olmuþtur. Bodur anaçlar üzerine aþýlý aðaçlar, alçak boylu ve açýk geliþen aðaçlar olduklarýndan, gölgelenme ortadan kalktýðý için, iyi bir güneþlenme ve havalanma ile yeknesak ve çok iyi renkli meyveler meydana getirirler. Böylece pazarlanabilir I. sýnýf meyve oraný da %85-95 arasýndadýr. Oysa geleneksel, kuvvetli geliþen aðaçlarda bu oran %50-60 arasýndadýr.