Tweet
3.1. ASMA DA KÖK
Asmanın toprak altında kalan kısmıdır. Kökler, üstteki gövdenin toprak altındaki devamı şeklinde olan kök gövdesi üzerinde dizilmiştir. Asmanın gövdesinin toprakla birleştiği noktaya boğaz adı verilir. Asmalarda bu noktadan çıkan köklere boğaz kökleri denir. Aşılı asmalarda, boğaz kökleri özellikle aşı yerinin üzerinde kalan kalem denilen kısımdan çıkmış ise hemen temizlenmelidir. Aksi taktirde kalemden çıkan kökler ileriki yıllarda anaçtan çıkanlara nazaran daha kuvvetli gelişerek aşı yerinde anaç ile kalem arasındaki bağlantının zayıflamasına ve zamanla kopmasına (aşı atması) yol açar. Boğaz köklerinin temizliği özellikle asmalar meyveye yatıncaya kadar geçen ilk 3-4 yıl için çok önemlidir.
Kök gövdesinin orta kısmında oluşan köklere yan kökler denir. Asma köklerinin büyük çoğunluğu toprağın ilk 20-60 cm lik katmanında bulunur. Bu bölgeye aktif kök derinliği denir. Topraktaki besinlerin büyük bölümü suda erimiş halde bu bölgeden alınır. Kök gövdesinin alt kısmında bulunan ve toprağın derinliklerine doğru giden köklere ise dip kökler adı verilir. Toprak içinde 12 m kadar derine inebilir. Fakat köklerin %50'si toprağın ilk 24-45 cm derinliğinde yer alır. Gelişmiş bir asmada 10 000 e yakın ince kılcal kök (çapı 1 mm den küçük) bulunur.
Kökler ilkbaharda gelişmeye başlar, yazın gelişmesi hızlanır ve sonbaharda yavaşlar. Gelişmenin hızlı olduğu dönemde kökler günde 1 cm kadar uzayabilir. Köklerin toprak içinde iyi bir şekilde yayılabilmesi için, dikimden önce dipkazan ile en kurak dönemde(Ağustos) derin bir sürüm yapılmalıdır. Kökler 45 cm kalınlığındaki sert bir tabakayı ve 65 cm kalınlıktaki bir çakıl tabakasını delip geçemez. Kökler en iyi 25°C lık toprak sıcaklığında gelişir. Toprak sıcaklığı ll°C'ın altına düşerse veya 30°C'ın üzerine çıkarsa kökler zarar görür. Asma başına 4.5-7.0 kg kök bulunur. Yazın 24 saatlik bir süre içerisinde asma kökleri vasıtasıyla 0.2-1.5 litre su absorbe edebilir.
Toprak içinde büyümekte olan bir kök başlıca 4 kısımdan oluşur. Kökün en uç kısmında kaliptra denilen kök ucu bulunur. Sert bir tabaka olan kaliptra kökün ucundaki meristem hücrelerini dış koşullardan korur(Şekil 3.1). Kök ucunun hemen arkasında birkaç milimetre uzunluğunda uzama bölgesi vardır. Bundan sonra 10 cm uzunluğunda absorpsiyon bölgesi yer alır. Bu bölgede yer alan emici tüyler vasıtası ile kökler topraktan su ve besin maddeleri alır. Genellikle sarımsı renktedir. Bundan sonra ise alınan besinlerin taşındığı iletim bölgesi yer alır. Bu bölge kahverengi renktedir ve kökte dallanmalar oluşmuştur.
BAĞCILIK KİTABI Prof. Dr. H. İbrahim UZUN
Asmanın toprak altında kalan kısmıdır. Kökler, üstteki gövdenin toprak altındaki devamı şeklinde olan kök gövdesi üzerinde dizilmiştir. Asmanın gövdesinin toprakla birleştiği noktaya boğaz adı verilir. Asmalarda bu noktadan çıkan köklere boğaz kökleri denir. Aşılı asmalarda, boğaz kökleri özellikle aşı yerinin üzerinde kalan kalem denilen kısımdan çıkmış ise hemen temizlenmelidir. Aksi taktirde kalemden çıkan kökler ileriki yıllarda anaçtan çıkanlara nazaran daha kuvvetli gelişerek aşı yerinde anaç ile kalem arasındaki bağlantının zayıflamasına ve zamanla kopmasına (aşı atması) yol açar. Boğaz köklerinin temizliği özellikle asmalar meyveye yatıncaya kadar geçen ilk 3-4 yıl için çok önemlidir.
Kök gövdesinin orta kısmında oluşan köklere yan kökler denir. Asma köklerinin büyük çoğunluğu toprağın ilk 20-60 cm lik katmanında bulunur. Bu bölgeye aktif kök derinliği denir. Topraktaki besinlerin büyük bölümü suda erimiş halde bu bölgeden alınır. Kök gövdesinin alt kısmında bulunan ve toprağın derinliklerine doğru giden köklere ise dip kökler adı verilir. Toprak içinde 12 m kadar derine inebilir. Fakat köklerin %50'si toprağın ilk 24-45 cm derinliğinde yer alır. Gelişmiş bir asmada 10 000 e yakın ince kılcal kök (çapı 1 mm den küçük) bulunur.
Kökler ilkbaharda gelişmeye başlar, yazın gelişmesi hızlanır ve sonbaharda yavaşlar. Gelişmenin hızlı olduğu dönemde kökler günde 1 cm kadar uzayabilir. Köklerin toprak içinde iyi bir şekilde yayılabilmesi için, dikimden önce dipkazan ile en kurak dönemde(Ağustos) derin bir sürüm yapılmalıdır. Kökler 45 cm kalınlığındaki sert bir tabakayı ve 65 cm kalınlıktaki bir çakıl tabakasını delip geçemez. Kökler en iyi 25°C lık toprak sıcaklığında gelişir. Toprak sıcaklığı ll°C'ın altına düşerse veya 30°C'ın üzerine çıkarsa kökler zarar görür. Asma başına 4.5-7.0 kg kök bulunur. Yazın 24 saatlik bir süre içerisinde asma kökleri vasıtasıyla 0.2-1.5 litre su absorbe edebilir.
Toprak içinde büyümekte olan bir kök başlıca 4 kısımdan oluşur. Kökün en uç kısmında kaliptra denilen kök ucu bulunur. Sert bir tabaka olan kaliptra kökün ucundaki meristem hücrelerini dış koşullardan korur(Şekil 3.1). Kök ucunun hemen arkasında birkaç milimetre uzunluğunda uzama bölgesi vardır. Bundan sonra 10 cm uzunluğunda absorpsiyon bölgesi yer alır. Bu bölgede yer alan emici tüyler vasıtası ile kökler topraktan su ve besin maddeleri alır. Genellikle sarımsı renktedir. Bundan sonra ise alınan besinlerin taşındığı iletim bölgesi yer alır. Bu bölge kahverengi renktedir ve kökte dallanmalar oluşmuştur.
BAĞCILIK KİTABI Prof. Dr. H. İbrahim UZUN