Tweet
6.2. TOPRAK
Asmalar drenajı iyi toprakları tercih ederler- Ağır killi topraklar bağcılık için uygun değildir. Çok verimli topraklar kaliteli üzüm elde etmek için elverişli değildir. Bu açıdan orta derecede verimli topraklar tercih edilmelidir. Yurdumuzda bu tip topraklara pek rastlanmamasına rağmen , hümüsce zengin ve oldukça nemli topraklarda fazla azottan dolayı sürgün gelişimi artar. Asmalar hastalıklara karşı hassas olur. Bu tip topraklarda üretilen sofralık üzümlerin taneleri yumuşaktır ve taşınmaya elverişsizdir.
Topraktaki çakıl ve taşlar doğal drenajı sağlar ve toprağın ısınmasına yardımcı olur. Böylece asmanın gelişimi artar.
6.2.1. Toprak rengi
Açık renkli topraklar ışığı yansıtmasına karşılık, koyu renkli topraklar absorbe ederler, özellikle soğuk iklimli yörelerde bağlar koyu renkli topraklara kurulmalıdır. Bunun nedeni koyu renkli toprakların açık renkli topraklara nazaran daha fazla ısı absorbe etmesidir. Böylece asmalar daha kuvvetli gelişir ve üzümleri daha iyi olgunlaşır. Aynı durum çakıllı topraklar için de geçerlidir. Toprağın ışığı yansıtması organik madde ve su içeriğine, bünyesine ve gelen ışığın açısına bağlıdır. Yansıtma katsayısı organik madde içeriği zengin topraklarda %10 dan, açık renkli çöldeki kumlarda %30 a kadar değişir. Üst toprağın rengi ile organik madde içeriği arasında bir ilişki vardır. Koyu renkli topraklarda organik madde içeriği zengindir. Böyle toprakların işlenmesi ve suyun toprağa girmesi kolaydır. Ayrıca daha az toprak erozyonu olur.
üst toprağın hemen altındaki katmanların rengi açık renkte ise (beyaza yakın) burada besin maddelerin çözündüğünü gösterir. Bu kısım periyodik olarak taban suyunun etkisi altındadır. Bu katmanın turuncu renkte olması veya kök artıklarının küflenmesi, tabansuyunun bu katmanda kalış süresi ve sıklığı hakkında bir fikir verir. Toprağın fiziksel özelliklerinden en önemlisi drenajdır. Drenajı ve havalanması kötü topraklarda asmalar sağlıklı gelişemez ve toprağın işlenmesi de zordur. Asmalar drenajı iyi olan toprakları tercih eder. Durgun tabansuyu olan yerlerde asmaların kökleri zayıflar ve çürümeye başlar. Drenajı orta derecede olan topraklarda 40-50 cm toprak derinliğinde sarı, gri ve turuncu lekeler meydana gelir. Drenajı kısmen kötü topraklarda ise bu benekler 15-35 derinliğinde görülmeye başlar. Drenajı kötü topraklarda ise lekeler gri renktedir.
Alt toprak katmanlarının rengi toprağın su ve hava geçirgenliği hakkında iyi bir göstergedir. Kırmızı ve kahverengi topraklarda geçirgenlik iyidir. Fakat sarı, siyah, koyu kahverengi ve gri renkli topraklarda ise geçirgenlik daha düşüktür.
6.2.2. Toprağın bünyesi
Bünye toprak içindeki kum, mil ve kilin oranını ifade eder. Kum 2-0.02 mm; mil 0.02-0.002 mm; kil ise 0.002 den küçük parçacıkları kapsar.
Toprak içindeki çakıl ve taşlar toprağın su tutma kapasitesini azaltır. Fakat özellikle toprağın üst kısmındaki çakıllar ve taşlar erozyonun önlenmesine ve toprağın ısınmasına yardımcı olur.
6.2.3. pH
Asmaların iyi gelişebilmesi için toprak reaksiyonunun nötr veya nötre yakın olması gerekir. Bu açıdan pH 6-8 arasında olan topraklar bağcılık için en uygun topraklardır.Topraktaki pH değeri 8 den fazla ise kireci i (CaCCh), 8.5 den fazla ise alkali(Na2CO3) olduğunun bir göstergesidir. Bu tip yüksek pH lı yerlerde asma tarafından topraktan P, Fe, Zn ve Mn alınamaz ve asmalarda kireç klorozu denilen sararmalar görülür.
Toprak pHsı bazı gübrelerin kullanımı ile değiştirilebilir, örneğin toprağın üst katmanlarına 10 yıl süreyle devamlı amoyum sülfat gübresi uygulanması, toprağın üstten 30 cm derinliğinde pH yi 1 derece düşürülebilir. Toprağın üstten 60 cm lik kısmında ise bu düşüş 0.2-0.3 pH derecesi kadardır.
6.2.4. Toprak derinliği
Asmalar derin, verimli ve drenajı ve havalanması iyi toprakları sever. Verimli bir bağcılık için toprak derinliğinin en az 1 m olması istenir. Fakat iyi bakım koşullarında bu derinlik 50 cm e kadar düşebilir. Hatta kırmızı akdeniz topraklarında (terra rosa), sulama ve gübreleme gibi kültürel işlemlerinin tam olarak yerine getirilmesiyle 30 cm lik topraklarda bile verimli bir bağcılık yapmak mümkündür. Toprak işleme ile üstteki 8-15 cm'lik kısımdaki kılcal kökler yok edilir, özellikle sığ topraklarda derin sürümden kaçınmak gerekir. Toprak besin maddelerinin depolandığı bir ortamdır. Bu nedenle özelllikle sulanmayan bağlarda toprak derinliği ne kadar fazla olursa, asmaların gelişimi de o derece iyi olur
6.2.5. Tuzluluk
Topraktaki yüksek tuzluluk su ve b°.sin maddesi alımını
güçleştirerek bitki gelişimini engeller. Topraktaki
tuzluluğun 2/3 ünü NaCl oluşturur. Kalanları bikarbonat,
sülfat ve diğer tuzlardır. Suda çözünebilir tuz miktarı
tuzsuz toprakların üst katmanlarında %0.05den, alt
katmanlarında ise %0.10 daha azdır. Toprağın üst katmanlarındaki tuz miktarı %0.15i, alt katmanlardaki ise %0.30 u geçerse tuzluluk problemi başlar.
6.2.6. Alkalilik
Topraktaki sodyum içeriğini ifade eder. Değişebilir sodyum yüzdesi 6 ve daha fazla olan topraklar alkalidir. Bu oran 15 ve daha yukarı çıkarsa toprak kuvvetli alkalidir. Alkali topraklar bağcılık için elverişli değildir. Topraktaki alkaliliği gidermenin yollarından en önemlisi toprağa jips (CaSCU) uygulamaktır.
6.2.7. Toprak tipleri
Kumlu topraklar: Hafif bünyeli, su kapasitesi düşük ve işlenmesi kolaydır. Erkencilik için elverişlidir. Fakat mutlaka sulama gerekir. İçerisinde mil ve kil içeren kumlu topraklar bağcılığa oldukça elverişlidir. Kum içeriği %60 ı geçen topraklarda filokseranın yayılamaması nedeniyle fazla zararı olmaz. Dolayısıyla bu tip topraklarda aşılama yapılmaksızın asmalar kendi kökleri üzerinde yetiştirilebilir
Killi topraklar: işlenmesi zor ve drenajı kötüdür. Ağır killi bünyeye sahip topraklar bağcılık için elverişli değildir.Bu tip topraklarda düşük kaliteli fakat bol miktarda
üzüm alınır.
Tınlı topraklar: Bünyelerinde %20-50 kil ve %50-80 kum içeren topraklardır. Kalite ve verimli bağcılık için en uygun topraklardır.Fidancılık açısından da son derece elverişlidir.
Çakıllı topraklardır: Genellikle dere yataklarında bulunan topraklardır. Havalanması kolay fakat su tutma kapasiteleri düşüktür. İçinde bulunan çakıllar nedeniyle çabuk ısınırlar ve drenaj problemleri yoktur.Erkencilik için elverişlidirler.
Kireçli topraklar: İçerisinde kireç oranı %20 veya daha fazla olan topraklardır. Su tutma oranları yüksektir. Total kireç oranı %60 a kadar çıkan topraklarda bile, bu yüksek kirece dayanıklı Fercal, 41B gibi anaçlar kullanılmak suretiyle bağcılık yapılabilir. Kireç oranı çok yüksek olan böyle topraklarda verim çok yüksek olmaz, fakat üzümleri kalitelidir. V. vinifera'lar kendi kökleri üzerinde %70 e kadar total kirece dayanabilir.
BAĞCILIK KİTABI Prof. Dr. H. İbrahim UZUN
Asmalar drenajı iyi toprakları tercih ederler- Ağır killi topraklar bağcılık için uygun değildir. Çok verimli topraklar kaliteli üzüm elde etmek için elverişli değildir. Bu açıdan orta derecede verimli topraklar tercih edilmelidir. Yurdumuzda bu tip topraklara pek rastlanmamasına rağmen , hümüsce zengin ve oldukça nemli topraklarda fazla azottan dolayı sürgün gelişimi artar. Asmalar hastalıklara karşı hassas olur. Bu tip topraklarda üretilen sofralık üzümlerin taneleri yumuşaktır ve taşınmaya elverişsizdir.
Topraktaki çakıl ve taşlar doğal drenajı sağlar ve toprağın ısınmasına yardımcı olur. Böylece asmanın gelişimi artar.
6.2.1. Toprak rengi
Açık renkli topraklar ışığı yansıtmasına karşılık, koyu renkli topraklar absorbe ederler, özellikle soğuk iklimli yörelerde bağlar koyu renkli topraklara kurulmalıdır. Bunun nedeni koyu renkli toprakların açık renkli topraklara nazaran daha fazla ısı absorbe etmesidir. Böylece asmalar daha kuvvetli gelişir ve üzümleri daha iyi olgunlaşır. Aynı durum çakıllı topraklar için de geçerlidir. Toprağın ışığı yansıtması organik madde ve su içeriğine, bünyesine ve gelen ışığın açısına bağlıdır. Yansıtma katsayısı organik madde içeriği zengin topraklarda %10 dan, açık renkli çöldeki kumlarda %30 a kadar değişir. Üst toprağın rengi ile organik madde içeriği arasında bir ilişki vardır. Koyu renkli topraklarda organik madde içeriği zengindir. Böyle toprakların işlenmesi ve suyun toprağa girmesi kolaydır. Ayrıca daha az toprak erozyonu olur.
üst toprağın hemen altındaki katmanların rengi açık renkte ise (beyaza yakın) burada besin maddelerin çözündüğünü gösterir. Bu kısım periyodik olarak taban suyunun etkisi altındadır. Bu katmanın turuncu renkte olması veya kök artıklarının küflenmesi, tabansuyunun bu katmanda kalış süresi ve sıklığı hakkında bir fikir verir. Toprağın fiziksel özelliklerinden en önemlisi drenajdır. Drenajı ve havalanması kötü topraklarda asmalar sağlıklı gelişemez ve toprağın işlenmesi de zordur. Asmalar drenajı iyi olan toprakları tercih eder. Durgun tabansuyu olan yerlerde asmaların kökleri zayıflar ve çürümeye başlar. Drenajı orta derecede olan topraklarda 40-50 cm toprak derinliğinde sarı, gri ve turuncu lekeler meydana gelir. Drenajı kısmen kötü topraklarda ise bu benekler 15-35 derinliğinde görülmeye başlar. Drenajı kötü topraklarda ise lekeler gri renktedir.
Alt toprak katmanlarının rengi toprağın su ve hava geçirgenliği hakkında iyi bir göstergedir. Kırmızı ve kahverengi topraklarda geçirgenlik iyidir. Fakat sarı, siyah, koyu kahverengi ve gri renkli topraklarda ise geçirgenlik daha düşüktür.
6.2.2. Toprağın bünyesi
Bünye toprak içindeki kum, mil ve kilin oranını ifade eder. Kum 2-0.02 mm; mil 0.02-0.002 mm; kil ise 0.002 den küçük parçacıkları kapsar.
Toprak içindeki çakıl ve taşlar toprağın su tutma kapasitesini azaltır. Fakat özellikle toprağın üst kısmındaki çakıllar ve taşlar erozyonun önlenmesine ve toprağın ısınmasına yardımcı olur.
6.2.3. pH
Asmaların iyi gelişebilmesi için toprak reaksiyonunun nötr veya nötre yakın olması gerekir. Bu açıdan pH 6-8 arasında olan topraklar bağcılık için en uygun topraklardır.Topraktaki pH değeri 8 den fazla ise kireci i (CaCCh), 8.5 den fazla ise alkali(Na2CO3) olduğunun bir göstergesidir. Bu tip yüksek pH lı yerlerde asma tarafından topraktan P, Fe, Zn ve Mn alınamaz ve asmalarda kireç klorozu denilen sararmalar görülür.
Toprak pHsı bazı gübrelerin kullanımı ile değiştirilebilir, örneğin toprağın üst katmanlarına 10 yıl süreyle devamlı amoyum sülfat gübresi uygulanması, toprağın üstten 30 cm derinliğinde pH yi 1 derece düşürülebilir. Toprağın üstten 60 cm lik kısmında ise bu düşüş 0.2-0.3 pH derecesi kadardır.
6.2.4. Toprak derinliği
Asmalar derin, verimli ve drenajı ve havalanması iyi toprakları sever. Verimli bir bağcılık için toprak derinliğinin en az 1 m olması istenir. Fakat iyi bakım koşullarında bu derinlik 50 cm e kadar düşebilir. Hatta kırmızı akdeniz topraklarında (terra rosa), sulama ve gübreleme gibi kültürel işlemlerinin tam olarak yerine getirilmesiyle 30 cm lik topraklarda bile verimli bir bağcılık yapmak mümkündür. Toprak işleme ile üstteki 8-15 cm'lik kısımdaki kılcal kökler yok edilir, özellikle sığ topraklarda derin sürümden kaçınmak gerekir. Toprak besin maddelerinin depolandığı bir ortamdır. Bu nedenle özelllikle sulanmayan bağlarda toprak derinliği ne kadar fazla olursa, asmaların gelişimi de o derece iyi olur
6.2.5. Tuzluluk
Topraktaki yüksek tuzluluk su ve b°.sin maddesi alımını
güçleştirerek bitki gelişimini engeller. Topraktaki
tuzluluğun 2/3 ünü NaCl oluşturur. Kalanları bikarbonat,
sülfat ve diğer tuzlardır. Suda çözünebilir tuz miktarı
tuzsuz toprakların üst katmanlarında %0.05den, alt
katmanlarında ise %0.10 daha azdır. Toprağın üst katmanlarındaki tuz miktarı %0.15i, alt katmanlardaki ise %0.30 u geçerse tuzluluk problemi başlar.
6.2.6. Alkalilik
Topraktaki sodyum içeriğini ifade eder. Değişebilir sodyum yüzdesi 6 ve daha fazla olan topraklar alkalidir. Bu oran 15 ve daha yukarı çıkarsa toprak kuvvetli alkalidir. Alkali topraklar bağcılık için elverişli değildir. Topraktaki alkaliliği gidermenin yollarından en önemlisi toprağa jips (CaSCU) uygulamaktır.
6.2.7. Toprak tipleri
Kumlu topraklar: Hafif bünyeli, su kapasitesi düşük ve işlenmesi kolaydır. Erkencilik için elverişlidir. Fakat mutlaka sulama gerekir. İçerisinde mil ve kil içeren kumlu topraklar bağcılığa oldukça elverişlidir. Kum içeriği %60 ı geçen topraklarda filokseranın yayılamaması nedeniyle fazla zararı olmaz. Dolayısıyla bu tip topraklarda aşılama yapılmaksızın asmalar kendi kökleri üzerinde yetiştirilebilir
Killi topraklar: işlenmesi zor ve drenajı kötüdür. Ağır killi bünyeye sahip topraklar bağcılık için elverişli değildir.Bu tip topraklarda düşük kaliteli fakat bol miktarda
üzüm alınır.
Tınlı topraklar: Bünyelerinde %20-50 kil ve %50-80 kum içeren topraklardır. Kalite ve verimli bağcılık için en uygun topraklardır.Fidancılık açısından da son derece elverişlidir.
Çakıllı topraklardır: Genellikle dere yataklarında bulunan topraklardır. Havalanması kolay fakat su tutma kapasiteleri düşüktür. İçinde bulunan çakıllar nedeniyle çabuk ısınırlar ve drenaj problemleri yoktur.Erkencilik için elverişlidirler.
Kireçli topraklar: İçerisinde kireç oranı %20 veya daha fazla olan topraklardır. Su tutma oranları yüksektir. Total kireç oranı %60 a kadar çıkan topraklarda bile, bu yüksek kirece dayanıklı Fercal, 41B gibi anaçlar kullanılmak suretiyle bağcılık yapılabilir. Kireç oranı çok yüksek olan böyle topraklarda verim çok yüksek olmaz, fakat üzümleri kalitelidir. V. vinifera'lar kendi kökleri üzerinde %70 e kadar total kirece dayanabilir.
BAĞCILIK KİTABI Prof. Dr. H. İbrahim UZUN