Tweet
DİNLENME DÖNEMİ
Asma gözlerinin uyur vaziyette kalarak süjrgün oluşturmaması olayına dinlenme (dormansi.) adı verilir. Dinlenme üzerine tomurcuk içindeki (hormonla.r, enzimler, yadlar amino asitler vs.) ve dışındaki(sıcaklık, ışık, oksijen, mineral madde vs.) faktörler etkili olmaktadır. Tomurcukların uyanması üzerine uyanmayı teşvik edici maddelerle, engelleyici maddelerin oranlarının etkili oldufju kabul edilmektedir. Fakat bunların etkisi tek başına olmasından çok birbirleriyle etkileşimleri sonucu ortaya çıkar. Dışsal faktörlerin en önemlisi hava sıcaklığıdır. Yukarıda bahsedilen içsel faktörlerin yanısıra tomurcuklara dışarıdan verilen bazı kimyasal maddeler de dinlenme üzerine etkili olmaktadır. Bunlardan Gh, BOA(Benzothiazol 2-oksi. asetik asit), Cycocel, Etilen ve Morphactin gözlerin sürmesini geciktirerek dinlenmeyi uzatır.
Buna karşılık Hidrojen siyanamid, Thioüre, Rindite(Etilen klorhidrin), Benzi ladenin gibi maddeler dinlenmeyi keserek gözlerin sürmesini sağlamıştır.
Tomurcukların uyanarak sürgün meydana getirmesine uyanma, dinlenmenin kırılması veya kesilmesi adı verilir. İlkbaharda uyanan tomurcuklar, bir yıl öncesinde sürgünler üzerinde oluşmaktadır. Tomurcukların oluşumundan ilkbaharda uyanmaya kadar geçen devrede dinlenme incelendiğinde asma tomurcuklarında 3 tip dinlenmenin olduğu görülür.
1. Yaz dinlenmesi(Nispi dinlenme): Tomurcuk dışındaki diğer
organlara bağlı olarak yaz aylarında meydana gelen
dinlenmedir. Sürgün ucu koparılır, koltuk sürgünleri alınır
ve yapraklar koparılırsa, sürgün bünyesinde tomurcukların
sürmesini engelleyen maddeler ortadan kalkmakta ve kış
gözleri sürmektedir.
2. Kış dinlenmesi(Organik, gerçek veya içsel dinlenme,): Asma
tomurcukları dış çevre koşulları ne kadar uygun olursa olsun
uyanamaması durumudur. Bu dönemde etkili olan esas olarak
tomurcuktaki içsel faktörlerdir. Fakat bu konu tam olarak
açıklığa kavuşturulamamış ve mekanizması tam olarak
anlaşılamamıştır. Dinlenmeyi teşvik eden içsel faktörlerin
başında ABA (Absisik asit) gelmektedir. Bunun bitkilerde
büyümeyi teşvik eden GA ve oksin grubu hormonların sentezini
engellediği ve dinlenme dönemindeki tomurcuklarda miktarının
en yüksek olduğu saptanmıştır. Bazı araştırıcılar
tomurcukların dinlenmeye ihtiyacı olmadığı ve her türlü
koşullarda sürgün oluşturduğunu savunmaktadır. Buna da
tropikal bölgelerde sıcaklıkları 10°C in altına düşmemesine
rağmen, tomurcukların devamlı sürgün oluşturduğunu
göstermektedir.
3. İlkbahar dinlenmesi(Zorunlu dinlenme ): Soğuklama ihtiyacı
karşılanan asmalarda dış çevre koşullarının ve özellikle
sıcaklığın uygun olmaması nedeniyle tomurcukların
uyanamamasıdır. Asmalarda gözlerin uyanabilmesi için günlük ortalama sıcaklıkları 10°C olması gerektiği kabul edilmektedir.
Bazı araştırmalardan çelişkili sonuçlar alınsa da, asma tomurcuklarının belirli bir süre dinlenmesini takiben sürgün oluşturması durumunda, bu sürgünlerin daha verimli olduğu ve pratikteki ticari olarak yetiştiricilikte, tomurcukların dinlenmeye gerek duyduğu kabul edilmektedir.
Asma gözlerinin uyur vaziyette kalarak süjrgün oluşturmaması olayına dinlenme (dormansi.) adı verilir. Dinlenme üzerine tomurcuk içindeki (hormonla.r, enzimler, yadlar amino asitler vs.) ve dışındaki(sıcaklık, ışık, oksijen, mineral madde vs.) faktörler etkili olmaktadır. Tomurcukların uyanması üzerine uyanmayı teşvik edici maddelerle, engelleyici maddelerin oranlarının etkili oldufju kabul edilmektedir. Fakat bunların etkisi tek başına olmasından çok birbirleriyle etkileşimleri sonucu ortaya çıkar. Dışsal faktörlerin en önemlisi hava sıcaklığıdır. Yukarıda bahsedilen içsel faktörlerin yanısıra tomurcuklara dışarıdan verilen bazı kimyasal maddeler de dinlenme üzerine etkili olmaktadır. Bunlardan Gh, BOA(Benzothiazol 2-oksi. asetik asit), Cycocel, Etilen ve Morphactin gözlerin sürmesini geciktirerek dinlenmeyi uzatır.
Buna karşılık Hidrojen siyanamid, Thioüre, Rindite(Etilen klorhidrin), Benzi ladenin gibi maddeler dinlenmeyi keserek gözlerin sürmesini sağlamıştır.
Tomurcukların uyanarak sürgün meydana getirmesine uyanma, dinlenmenin kırılması veya kesilmesi adı verilir. İlkbaharda uyanan tomurcuklar, bir yıl öncesinde sürgünler üzerinde oluşmaktadır. Tomurcukların oluşumundan ilkbaharda uyanmaya kadar geçen devrede dinlenme incelendiğinde asma tomurcuklarında 3 tip dinlenmenin olduğu görülür.
1. Yaz dinlenmesi(Nispi dinlenme): Tomurcuk dışındaki diğer
organlara bağlı olarak yaz aylarında meydana gelen
dinlenmedir. Sürgün ucu koparılır, koltuk sürgünleri alınır
ve yapraklar koparılırsa, sürgün bünyesinde tomurcukların
sürmesini engelleyen maddeler ortadan kalkmakta ve kış
gözleri sürmektedir.
2. Kış dinlenmesi(Organik, gerçek veya içsel dinlenme,): Asma
tomurcukları dış çevre koşulları ne kadar uygun olursa olsun
uyanamaması durumudur. Bu dönemde etkili olan esas olarak
tomurcuktaki içsel faktörlerdir. Fakat bu konu tam olarak
açıklığa kavuşturulamamış ve mekanizması tam olarak
anlaşılamamıştır. Dinlenmeyi teşvik eden içsel faktörlerin
başında ABA (Absisik asit) gelmektedir. Bunun bitkilerde
büyümeyi teşvik eden GA ve oksin grubu hormonların sentezini
engellediği ve dinlenme dönemindeki tomurcuklarda miktarının
en yüksek olduğu saptanmıştır. Bazı araştırıcılar
tomurcukların dinlenmeye ihtiyacı olmadığı ve her türlü
koşullarda sürgün oluşturduğunu savunmaktadır. Buna da
tropikal bölgelerde sıcaklıkları 10°C in altına düşmemesine
rağmen, tomurcukların devamlı sürgün oluşturduğunu
göstermektedir.
3. İlkbahar dinlenmesi(Zorunlu dinlenme ): Soğuklama ihtiyacı
karşılanan asmalarda dış çevre koşullarının ve özellikle
sıcaklığın uygun olmaması nedeniyle tomurcukların
uyanamamasıdır. Asmalarda gözlerin uyanabilmesi için günlük ortalama sıcaklıkları 10°C olması gerektiği kabul edilmektedir.
Bazı araştırmalardan çelişkili sonuçlar alınsa da, asma tomurcuklarının belirli bir süre dinlenmesini takiben sürgün oluşturması durumunda, bu sürgünlerin daha verimli olduğu ve pratikteki ticari olarak yetiştiricilikte, tomurcukların dinlenmeye gerek duyduğu kabul edilmektedir.