Tweet
Bodur Meyve Yetiştiriciliği
Ülkemizde meyve yetiştiriciliği son yıllara kadar tamamen klasik usuller dediğimiz yöntemlerle yapılmakta idi. Özellikle son yıllarda meyvecilik alanında kaydedilen ilerlemeler babadan kalma yöntemlerle üretim yapmanın çok karlı olmadığını, sadece aile ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı kaldığını gözler önüne sermiştir.
Üreticilerin yıldan yıla artan modern meyve bahçesi kurma istek ve hevesleri Ülkemizde meyvecilik alanında bir dönüm noktasına yaklaşıldığının göstergesidir.
Özellikle son yıllarda kullanımı artan tam bodur anaçlar sayesinde ise yoğun meyvecilik kavramı oluşmuş, meyve yetiştiriciliğinin amaçlarına ulaşma yolunda önemli mesafe kat edilmiştir.
Bilindiği gibi meyvelerde çeşitli terbiye sistemlerinin uygulanmasındaki amaç;
Her yıl ve düzenli ürün elde etmek,
Dikimin ilk yıllarından itibaren verime yatmalarını sağlamak,
Birim alandan daha fazla ürün elde etmek,
Budama ve meyve seyreltme gibi kültürel işlemlerin daha kolay ve ekonomik yapılabilmesini sağlamak,
Hastalık ve zararlılarla kolay, ucuz ve daha etkin bir şekilde mücadele etmek,
İnsan gücü ve üretim giderlerinin azaltılıp kaliteli, bir örnek ürün elde ederek pazarlanan meyve oranını arttırmaktır.
Bu amaçlara ulaşmak için uygun bir bahçe tesisi yanında modern meyveciliğin gerektirdiği kültürel işlemlerin tamamını uygulamak gereklidir.
Bu gereklerden biri de hiç şüphe yok ki budama ve terbiye işlemleridir.
İlk yıllarda ağaca uygun terbiye sisteminin seçilmesi ve uygulanması, ilerleyen yıllarda da optimum verimi almak için periyodik olarak yapılan verim budamaları ağaç için hayati öneme sahiptir.
Bodur bahçelerde ağaçların en fazla 2,5-3 m büyümesine izin verilir.
Böyle bahçelerde budama ve terbiyede asıl amaç meyve yüklü dalların ana eksen etrafında dar bir silindir formu almasıdır. Budamanın bir ışık yönetimi olduğu unutulmamalıdır.
Merkezden dışa açılarak oluşan dalların çapı ağacın üst kısmına doğru tedricen azalmalıdır. Yan dalların kalınlığı daima gövde kalınlığından az olmalı ve ağaçların silindir-konik bir şekil oluşturması temin edilmelidir. Liderde ve yan dallarda ilk yıllarda tepe veya uç kesimi minimumda tutulur.
Budamada en önemli noktalardan birisi de ağacın dengesini bozmamak şartıyla iç kısımlara mümkün olduğu kadar fazla ışık girmesini sağlamaktır. Bodur anaçlar daha küçük bir taç hacmi oluşturduğundan toplam taç hacmi içerisinde gölgelenen alan da daha az olmaktadır.
Ağaca verlen terbiye şekli de ağacın güneş ışığın faydalanmasını etkilemektedir. Koni şeklindeki ağaçlar güneşten en iyi faydalanma sağlamaktadır.
Bodur Elma Terbiye Esasları
Tam ve yarı bodur elma bahçesinde dikimle birlikte terbiye destek sistemi kurulmuş olmalıdır.
Terbiyede en önemli nokta ağacın dengesini bozmamak şartıyla iç kısımlarına mümkün olduğu kadar fazla ışık girmesini sağlamaktır.
Terbiye destek sistemlerini farklı şekillerde yapmak mümkündür.
Ancak bu sistemler içinde en uygun olanı aşağıda görülen tek sıralı destek sistemidir.
Bu sistemde;
Her 10 ağaçta bir en az 90 - 100 mm çapında emprenye edilmiş ahşap direkler veya terbiye sistemi oluşturmak için özel dizayn edilmiş sıcak daldırma galvaniz kaplı çelik profil direkler POSTA DİREĞİ (1) dikilmeli, direklerin uzunluğu en az 3 m. olmalı ve direğin 70 cm. lik kısmı toprağa çakılmış olmalıdır.
Her sıranın başına ve sonuna en az 110 - 120 mm çapında emprenye edilmiş ahşap direkler SIRA BAŞI DİREĞİ (4) toprak ile 70o lik açı yapacak şekilde dikilmeli, bu sebeple uzunlukları en az 3,5 m. olmalı ve aynı şekilde direklerin 60 cm.’ i toprağa çakılmış olmalıdır. Baştaki direkler toprağa gömülmüş bir TOPRAK ÇIPASI kancasına geçirilmiş gergi halatları ve Gripple ekleme-gerdirme sistemi ile iki noktadan (6) toprağa sabitlenmelidir.
Her bir BODUR ELMA fidanı yanına, en az 50 – 60 mm çapında emprenye edilmiş ahşap direkler FİDAN DESTEK DİREĞİ (2) dikilmelidir. Fidan direklerinin uzunluğu yaklaşık 3 m. civarında olmalı, direğin 40 cm. lik kısmı toprağa çakılmış olmalı ve üst teli 30 - 40 cm. geçmelidir.
Terbiye telleri için toprak seviyesinin 60 cm. üzerinden tek hat ve POSTA direklerinin üst kısmından tek hat olmak üzere iki tel geçirmek yeterlidir.
Bu teller, organik vasıflı, aşırı yük gerilmesine dayanıklı, paslanmayan ve fungusit ilaçlama kimyasallarından etkilenmeyen %95Çinko +%5 Al ile kaplı ÖZEL ÇELİK TEL olmalıdır.
İleride ihtiyaç olursa üçüncü bir terbiye teli de eklenebilir. Telleri ekleyerek gerdirme işleminin yapılmasını, zamanla oluşacak tel uzamalarının yeniden gerilmesini sağlamak için bir GRIPPLE sistemli gerdirme mekanizması(3) ilave edilmesi gerekmektedir.
Bodur elma anaçları, kök sisteminin zayıf olması, aşırı meyve yükünü taşıyabilecek kuvvetli yan dallara sahip olmaması nedeniyle mutlaka destek sistemine ihtiyaç duyarlar. Bu sebeple dikimle birlikte mutlaka destek sistemi de kurulmalıdır
Her ne kadar destek sistemi yapılsa da önemli olan bodur sistemlerde mutlaka DESTEK DİREĞİ nin kullanılmasının gerektiğinin bilinmesidir. Aksi halde hemen ilk yıllarda verime yatan ağaçlar meyve yükünü taşıyamayarak devrilirler.
Destek sistemi zamanında kurulmamış bir BODUR ELMA bahçesi.
PERGOLE SİSTEMİ
Meyveleri dolu, kuvvetli fırtına etkilerinden, zararlı kuş ve böceklerden, ve kuvvetli güneş yanığından korumak amacıyla destek sistemlerinin üzerine bir örtü sistemi de kurulabilmektedir. Projesi yapılan destek sistemi, ileride ihtiyaç halinde örtü kullanılmasına da imkan verecek şekilde gerekli ilave aksesuarlara sahip olmalıdır.
Eğer örtü kullanılmak isteniyorsa destek sistemi kurulurken kullanılan direklerin boyu en az 3,5 m. olmalıdır.
HER FİDAN İÇİN DESTEK DİREĞİ Gerekliliği :
Bodur elma ağaçlarında, liderin, dik durmasını sağlamak için fidanların FİDAN DESTEK SİSTEMİNE bağlanması ihmal edilmemelidir.
Ayrıca, aşırı meyve yükünden dolayı kırılmaları önlemek için meyve dallarını ve ana dalları terbiye tellerine bağlamak gereklidir.
Periyodik olarak yapılan bahçe kontrollerinde buna özellikle dikkat edilmelidir.
3. yıl gelişme periyodunun başlaması ile birlikte dal katları iyice belirginleşmeye başlayacaktır. Lider istenilen yüksekliğe bu sezon sonunda ulaşır.
Verim çağında ağaç yüksekliği 2,5 - 3 m civarındadır.
Bu yüksekliğe ulaşan ağacta daha fazla yükselmeye engel olmak için, lider 2 şekilde baskı altına alınabilir.
1- En üst dal, üstteki terbiye telinin diğer tarafına kıvrılabilir.
2- 2 ve daha fazla yaşlı dallar üzerinde daha zayıf yan dala kadar geriye budanır
Çok dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi de destek sistemine bağlanan ağaçların her yıl mutlaka kontrol edilmesidir. Bağlantı noktalarında gövdeyi boğma ve kopma neticesinde ağaçlarda yatma olup olmadığı kontrol edilip gerekli önlemler zamanında alınmalıdır.
Destek sistemine yeterince sabitlenmediği için yatmış bir elma
Kendinden eriyen iplerle veya elastik lastik kancalarla yapılmayan bir bağlamanın Meyve Ağacı gövdesine verdiği zarar
Ülkemizde meyve yetiştiriciliği son yıllara kadar tamamen klasik usuller dediğimiz yöntemlerle yapılmakta idi. Özellikle son yıllarda meyvecilik alanında kaydedilen ilerlemeler babadan kalma yöntemlerle üretim yapmanın çok karlı olmadığını, sadece aile ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı kaldığını gözler önüne sermiştir.
Üreticilerin yıldan yıla artan modern meyve bahçesi kurma istek ve hevesleri Ülkemizde meyvecilik alanında bir dönüm noktasına yaklaşıldığının göstergesidir.
Özellikle son yıllarda kullanımı artan tam bodur anaçlar sayesinde ise yoğun meyvecilik kavramı oluşmuş, meyve yetiştiriciliğinin amaçlarına ulaşma yolunda önemli mesafe kat edilmiştir.
Bilindiği gibi meyvelerde çeşitli terbiye sistemlerinin uygulanmasındaki amaç;
Her yıl ve düzenli ürün elde etmek,
Dikimin ilk yıllarından itibaren verime yatmalarını sağlamak,
Birim alandan daha fazla ürün elde etmek,
Budama ve meyve seyreltme gibi kültürel işlemlerin daha kolay ve ekonomik yapılabilmesini sağlamak,
Hastalık ve zararlılarla kolay, ucuz ve daha etkin bir şekilde mücadele etmek,
İnsan gücü ve üretim giderlerinin azaltılıp kaliteli, bir örnek ürün elde ederek pazarlanan meyve oranını arttırmaktır.
Bu amaçlara ulaşmak için uygun bir bahçe tesisi yanında modern meyveciliğin gerektirdiği kültürel işlemlerin tamamını uygulamak gereklidir.
Bu gereklerden biri de hiç şüphe yok ki budama ve terbiye işlemleridir.
İlk yıllarda ağaca uygun terbiye sisteminin seçilmesi ve uygulanması, ilerleyen yıllarda da optimum verimi almak için periyodik olarak yapılan verim budamaları ağaç için hayati öneme sahiptir.
Bodur bahçelerde ağaçların en fazla 2,5-3 m büyümesine izin verilir.
Böyle bahçelerde budama ve terbiyede asıl amaç meyve yüklü dalların ana eksen etrafında dar bir silindir formu almasıdır. Budamanın bir ışık yönetimi olduğu unutulmamalıdır.
Merkezden dışa açılarak oluşan dalların çapı ağacın üst kısmına doğru tedricen azalmalıdır. Yan dalların kalınlığı daima gövde kalınlığından az olmalı ve ağaçların silindir-konik bir şekil oluşturması temin edilmelidir. Liderde ve yan dallarda ilk yıllarda tepe veya uç kesimi minimumda tutulur.
Budamada en önemli noktalardan birisi de ağacın dengesini bozmamak şartıyla iç kısımlara mümkün olduğu kadar fazla ışık girmesini sağlamaktır. Bodur anaçlar daha küçük bir taç hacmi oluşturduğundan toplam taç hacmi içerisinde gölgelenen alan da daha az olmaktadır.
Ağaca verlen terbiye şekli de ağacın güneş ışığın faydalanmasını etkilemektedir. Koni şeklindeki ağaçlar güneşten en iyi faydalanma sağlamaktadır.
Bodur Elma Terbiye Esasları
Tam ve yarı bodur elma bahçesinde dikimle birlikte terbiye destek sistemi kurulmuş olmalıdır.
Terbiyede en önemli nokta ağacın dengesini bozmamak şartıyla iç kısımlarına mümkün olduğu kadar fazla ışık girmesini sağlamaktır.
Terbiye destek sistemlerini farklı şekillerde yapmak mümkündür.
Ancak bu sistemler içinde en uygun olanı aşağıda görülen tek sıralı destek sistemidir.
Bu sistemde;
Her 10 ağaçta bir en az 90 - 100 mm çapında emprenye edilmiş ahşap direkler veya terbiye sistemi oluşturmak için özel dizayn edilmiş sıcak daldırma galvaniz kaplı çelik profil direkler POSTA DİREĞİ (1) dikilmeli, direklerin uzunluğu en az 3 m. olmalı ve direğin 70 cm. lik kısmı toprağa çakılmış olmalıdır.
Her sıranın başına ve sonuna en az 110 - 120 mm çapında emprenye edilmiş ahşap direkler SIRA BAŞI DİREĞİ (4) toprak ile 70o lik açı yapacak şekilde dikilmeli, bu sebeple uzunlukları en az 3,5 m. olmalı ve aynı şekilde direklerin 60 cm.’ i toprağa çakılmış olmalıdır. Baştaki direkler toprağa gömülmüş bir TOPRAK ÇIPASI kancasına geçirilmiş gergi halatları ve Gripple ekleme-gerdirme sistemi ile iki noktadan (6) toprağa sabitlenmelidir.
Her bir BODUR ELMA fidanı yanına, en az 50 – 60 mm çapında emprenye edilmiş ahşap direkler FİDAN DESTEK DİREĞİ (2) dikilmelidir. Fidan direklerinin uzunluğu yaklaşık 3 m. civarında olmalı, direğin 40 cm. lik kısmı toprağa çakılmış olmalı ve üst teli 30 - 40 cm. geçmelidir.
Terbiye telleri için toprak seviyesinin 60 cm. üzerinden tek hat ve POSTA direklerinin üst kısmından tek hat olmak üzere iki tel geçirmek yeterlidir.
Bu teller, organik vasıflı, aşırı yük gerilmesine dayanıklı, paslanmayan ve fungusit ilaçlama kimyasallarından etkilenmeyen %95Çinko +%5 Al ile kaplı ÖZEL ÇELİK TEL olmalıdır.
İleride ihtiyaç olursa üçüncü bir terbiye teli de eklenebilir. Telleri ekleyerek gerdirme işleminin yapılmasını, zamanla oluşacak tel uzamalarının yeniden gerilmesini sağlamak için bir GRIPPLE sistemli gerdirme mekanizması(3) ilave edilmesi gerekmektedir.
Bodur elma anaçları, kök sisteminin zayıf olması, aşırı meyve yükünü taşıyabilecek kuvvetli yan dallara sahip olmaması nedeniyle mutlaka destek sistemine ihtiyaç duyarlar. Bu sebeple dikimle birlikte mutlaka destek sistemi de kurulmalıdır
Her ne kadar destek sistemi yapılsa da önemli olan bodur sistemlerde mutlaka DESTEK DİREĞİ nin kullanılmasının gerektiğinin bilinmesidir. Aksi halde hemen ilk yıllarda verime yatan ağaçlar meyve yükünü taşıyamayarak devrilirler.
Destek sistemi zamanında kurulmamış bir BODUR ELMA bahçesi.
PERGOLE SİSTEMİ
Meyveleri dolu, kuvvetli fırtına etkilerinden, zararlı kuş ve böceklerden, ve kuvvetli güneş yanığından korumak amacıyla destek sistemlerinin üzerine bir örtü sistemi de kurulabilmektedir. Projesi yapılan destek sistemi, ileride ihtiyaç halinde örtü kullanılmasına da imkan verecek şekilde gerekli ilave aksesuarlara sahip olmalıdır.
Eğer örtü kullanılmak isteniyorsa destek sistemi kurulurken kullanılan direklerin boyu en az 3,5 m. olmalıdır.
HER FİDAN İÇİN DESTEK DİREĞİ Gerekliliği :
Bodur elma ağaçlarında, liderin, dik durmasını sağlamak için fidanların FİDAN DESTEK SİSTEMİNE bağlanması ihmal edilmemelidir.
Ayrıca, aşırı meyve yükünden dolayı kırılmaları önlemek için meyve dallarını ve ana dalları terbiye tellerine bağlamak gereklidir.
Periyodik olarak yapılan bahçe kontrollerinde buna özellikle dikkat edilmelidir.
3. yıl gelişme periyodunun başlaması ile birlikte dal katları iyice belirginleşmeye başlayacaktır. Lider istenilen yüksekliğe bu sezon sonunda ulaşır.
Verim çağında ağaç yüksekliği 2,5 - 3 m civarındadır.
Bu yüksekliğe ulaşan ağacta daha fazla yükselmeye engel olmak için, lider 2 şekilde baskı altına alınabilir.
1- En üst dal, üstteki terbiye telinin diğer tarafına kıvrılabilir.
2- 2 ve daha fazla yaşlı dallar üzerinde daha zayıf yan dala kadar geriye budanır
Çok dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi de destek sistemine bağlanan ağaçların her yıl mutlaka kontrol edilmesidir. Bağlantı noktalarında gövdeyi boğma ve kopma neticesinde ağaçlarda yatma olup olmadığı kontrol edilip gerekli önlemler zamanında alınmalıdır.
Destek sistemine yeterince sabitlenmediği için yatmış bir elma
Kendinden eriyen iplerle veya elastik lastik kancalarla yapılmayan bir bağlamanın Meyve Ağacı gövdesine verdiği zarar