Viþne KÜTAHYA

[ubeyd]

VÝÞNE
Anadolu birçok meyve türünde olduðu gibi, viþnenin de anavataný sýnýrlarý içerisinde yer almaktadýr. Ülkemizde hemen hemen her bölgede viþne yetiþtiriciliði yapýlmakta olup, üretilen viþne derin dondurma, kurutma, meyve suyu, konserve ve reçel yapýmý þeklide deðerlendirilmekle birlikte dýþ ülkelere dondurulmuþ halde ihraç edilmektedir.

Viþnede gerek üretim gerekse pazarlama yönünden herhangi bir sýkýntý yaþanmamaktadýr. Viþneler4-5 yaþýnda verime geçerler,tam ve ekonomik olarak verime geçmeleri 8-10 yýlý bulur. Ekonomik ömrü ise 20-25 yýldýr. Viþneler ýlýman iklimlerde çok iyi yetiþmesine raðmen diðer meyvelere göre soðuk ve sýcaklara daha çok dayanmakta ve iklim deðiþikliklerine daha iyi adapte olmaktadýr. Viþne bahçesi tesis ederken nelere dikkat etmeliyiz?
Viþne bahçesi kurarken öncelikle bahçe topraðý analiz ettirilerek viþne için uygun olup olmadýðý belirlenmelidir. Yer ve yöney olarak doðal drenajý iyi donlardan ari ve kuzey rüzgarlarýna kapalý olan yerler tercih edilmelidir.

ANAÇ SEÇÝMÝ

Toprak yapýsýna ve iklim koþullarýna uygun anaç ve çeþit seçilmelidir. Örneðin kurak ve kireçli topraklarda idris anacý tercih edilmelidir. Verimli, derin, rutubetli ve drenajý iyi yapýlmýþ taban arazilerde yabani kiraz kullanýlmalýdýr.

ÇEÞÝT SEÇÝMÝ

Viþne çeþitlerinde döllenme sorunu olmayýp, tek çeþitle bahçe tesis edilebilir. Ýkinci bir çeþidin kullanýlmasý ise verimi daha çok arttýrýr. Enstitümüzde yapýlan çalýþmalar sonucunda,ilimiz için Menemen 1389çeþidi ile1416 ve1391 nolu Kütahya viþnesi tiplerini önerebiliriz.

DÝKÝM

Diðer önemli bir hususta dikim sýklýðýna dikkat edilmesidir. Dikim, mutlaka dikim tahtasý kullanýlarak yapýlmalýdýr. Dikimden önce arazi tesviye edilmeli ve 90cm aralýklarla dip kazanla Aðustos-Eylül ayýnda sürülmelidir. Kýsmi taban suyu ve su birikmesi gibi problem oluþacak ise 40-50m aralýklarla hendekler oluþturulmalýdýr. Fidanlar en uygun Sonbaharda dikilmeli ve dikim sýrasýnda çukurlara bir kürek süperfosfat ile 100gr Amonyumsülfat dikim topraðýna karýþtýrýlmalýdýr. Düz arazilerde dikim kare, dörtgen, satranç veya üçgen
þeklinde,meyilli arazilerde ise baklava dilimi þeklinde uygulanýr Uygulanacak olan sýra arasý ve sýra üzeri mesafe ise 4x4m veya3x4m olmalýdýr. Dikimden sonra tepe kesiminde acele edilmemesi gerekir. Bu iþler gözler iyice kabardýðýnda yapýlýrsa oluþacak ilk kat dallar daha geniþ açýlý olur. Sert geçmeyen yerlerde az sayýlardaki çöðürler(piçler) sürgün göz aþýsýyla aþýlanabilir .Ancak en uygun aþý durgun göz aþýsýdýr .Durgun göz aþýsý teorik olarak temmuzun ikinci yarýsýndan itibaren yapýlabilirse de hem þaþýrtýlan çöðürlerde hem de o yýlýn çöðürlerinde aðustos sonlarýna doðru yapýlmasý pratik açýdan daha uygundur .Eðer tutmayan aþýlar için ’tamir aþýsý’ düþünülüyorsa aþý zamaný eylüle sarkmamalýdýr.

BUDAMA

Viþne meyve türleri içerisinden az budama isteyen aðaçlardandýr. Dikimden sonraki birkaç yýl içerisinde ana dallar iyice teþkil ettikten sonra yapýlacak budamalar kuruyan, birbirine çapraz büyüyerek tacýn içini sýklaþtýran çok zayýf büyüyen ana dallarla rekabete girecek olan obur dallarý,kesmekten ibaret olmaktadýr. Bu tabi durumdan faydalanarak gereksiz budamalardan kaçýnýlmalýdýr .Aksi takdirde aðaçlarýn meyveye yatmalarý gecikir. Viþne geliþim itibariyle daha çok yayvan bir taç þekli oluþturur. Viþneler genellikle modifiye lider ( deðiþik doruk dallý) sistem þeklinde taçlandýrýlýr. Yaygýn olarak uygulanan ise modifiye lider sistemdir. Fidanlar, tercihen 1.5-2 cm. çapýnda, 150-200cm. boyunda, bir yaþlý ve kuvvetli olmalýdýr. Bu fidanlarýn tepeleri 90-107cm. den vurulur. Lider haricinde seçilen 4 yan dalýn ana gövde üzerinde birbirlerinden 30cm. aralýkta ve ana gövde ile aralarýndaki açýnýn 45-60° olmasý gerekir. Aðaçlar çiçeðe yatýncaya kadar çok az budanmalýdýr. Kýsaca viþne ömrü boyunca hafif budama ister.

GÜBRELEME

Viþne aðaçlarýnýn gübrelenmesinde birçok faktör etkilidir. Ortalama deðerler verilecek olursa viþne bahçelerinde özellikle ilk kuruluþ devresinde dekara 2-3 ton yanmýþ çiftlik gübresi verilmesi ve bunun 2 yýlda bir tekrarlanmasý aðaçlarýn geliþmesi açýsýndan yararlýdýr. Dikimi izleyen ilk yýllarda, yani aðaçlarýn teþekkülü esnasýnda çok kuvvetli gübre verilmesi sakýncalýdýr. Çünkü kuvvetli vegatatif geliþme gösterir ve meyve teþekkülü gecikir. Ancak verime yatmýþ aðaçlarda durum farklý olup, bunlara her yýl yukarýda belirtilen çiftlik gübresi dýþýnda yapýlacak toprak ve yaprak analizleri doðrultusunda inorganik gübre verilmelidir. Yýllýk yaðýþýn 400 mm ve üzerinde olduðu yerlerde viþneyi sulamaya gerek yoktur. Ancak bu yaðýþlarýn altýnda ki yerlerde ise yýlda 2–3 kez sulama yapýlmasý vegetatif ve generatif geliþme açýsýndan yararlý olacaktýr.

HASAT

Viþneler hasat olgunluðuna geldikleri zaman toplanmalýdýr. Bu ise, meyvenin normal irilik, rengini ve çeþide özgü tad ve aromasýný almasý demektir. Þurasý çok iyi bilinmelidir ki, bu türlerde meyveler hasat zamanýna doðru iriliklerini büyük ölçüde artýrmakta ve böylece verim miktarý % 35-40 artmaktadýr. Ekonomik düþünceden dolayý, viþneler genellikle bir defada hasat edilirler ve yine genellikle el ile ve saplarý ile beraber toplanýrlar. Toplama esnasýnda meyve dalcýklarý kýrýlmamalýdýr. Toplanan meyveler 3-5 kg.lýk sepet veya kovalara konur ve ambalaj yerlerine böyle gönderilir.
NOT: Tüm hastalýk ve zararlýlarla mücadele için bakanlýðýmýza baðlý en yakýn tarým kuruluþuna baþvurulmalý ve tavsiyeleri doðrultusunda mücadele yapýlmalýdýr.