Tweet
Kış Budama Zamanı
Kışı ılık geçen yerlerde meyve ağaçlarının kış dinlenmeline girmelerinden sonraki süre, budama_bakımmdan, en uygun bir zaman dilimidir. Bu devrede yetiştirici, boş zamanını budamalarla kıymetlendirebilir. Ancak, kışı sert geçen yerlerde şiddetli donlardan önce, budamanın yapılması doğru olmaz. Çünkü, şiddetli donlardan önce yapılacak kesimlerle oluşacak küçük ya da büyük yara yüzeyleri nedeniyle çok düşük sıcaklıklarda meyve ağaçlannda bazı dallar üşüyebilir, ya da donabilir. Sert çekirdekli meyve ağaçlarında böyle uygulamalar zamk oluşumuna neden olabilir. Oysa şiddetlidonlar geçtikten sonra yapılacak budamalarda kesim yüzeylerinde meyve ağaçlarının üşümeleri önleneceği gibi, bunların donlara karşı dayanıklıklan da artar. Ayrıca, çok düşük sıcaklıklarda ağaçların dalları sertleşeceğinden kesim işi zorlaşır, dal kırılmaları da fazlalaşır. Dalların çekilip bağlanmaları zorlaşır ve çok özen ister. Böylece zaman kaybı da fazla olur. Ayrıca, soğuk nedeniyle işçilerin çalışma verimi de düşer (Borden, 1984).
Kış soğuklarından önce sert çekirdekli meyve türlerinden özellikle şeftalilerde yapılacak budamalar, kesim noktalarında zamk oluşumuna neden olabilir. Hatta, şiddetli soğuklar, çok kesim yapılmış ağaçlarda zamk oluşumunu artırır, bu da kabuk yarılmalarına, ağaçların zayıflamalarına neden olur. Bu_yüzden, soğuk bölgelerde budamaya şiddetli donlar geçtikten sonra başlanmalıdır. Gerçekten Scaramuzzi (1958), 15 yıl süreyle şeftali ağaçlarını çeşitli aylarda budamış ve elde ettiği sonuçlar yukarıda belirtilenleri doğrulamıştır.
Ayrıca, araştırıcıya göre, şeftali ağaçlarırını budamanın en yararlı ve uygun zamanı, kışın şiddetli donları geçtikten hemen sonra ve meyve ağaçlarının ilkbahar gelişme periyoduna başlamasından bir süre önceki devredir. Cebotaevat (1965), vişne ağaçlarını yılın değişik mevsimlerinde budamış ve ilkbahar gelişme periyodundan hemen önceki zaman diliminin ağaçlan budamak için en yararlı ve uygun devre olduğunu saptamıştır.
İlkbahar gelişme periyodu başladıktan sonra yapılacak budamalar, meyve ağaçlannda sürgün oluşumunun ve ayrım periyodunun gecikmesine neden olmaktadır. Nitekim, Atkinson ve ark. 1980, kayısılarda 25 mayısta yapılan budamanın, aynm periyodunu 20 gün geciktirdiğini saptamışlardır. Ferdinand (1961), iki şeftali çeşidi üzerinde gözlerin patlaması ile çiçeklerin açılma periyodlan arasında yapılan budamalann verimi azalttığını belirtmiştir.
Mika'nın (1986) yapmış olduğu araştırmalara göre, çok şiddetli kış budamalannın meyve iriliği yanında meyvelerdeki azot (N), potasyum (K), fosfor (P) miktarlarının artmasına, buna karşılık, kalsiyum (Ca) ve magnezyum (Mg) miktarlannın azalmasına ve meyvelerin ambarda dayanma sürelerinin kısalmasına neden olmaktadır. Kış budamalan, aynı zamanda, yeni sürgünlerin gelişme ve büyümelerini artırma yanında, meyve ağaçlannın diğer organlannın ve özellikle gövde kalınlığı ile köklerin gelişmesini olumsuz yönde etkilemekte ve bunlann büyümelerini azaltmaktadır. Kış budaması, aynca meyve ağaçlannın bünyesindeki büyümeyi düzenleyici (sitokinin, oksin, gibberellinler) maddelerin miktarlarını da artırmaktadır. Bunun sonucu olarak budanmış ağaçlarda sitokinin miktarının artışının başlamasıyla birlikte, bunu oksin ve gibberellin artışlan izlemektedir. Diğer taraftan, kış aylannda yapılan budamalar meyve ağaçlarında kök sistemini değiştirmemesine karşın, transpirasyon yüzeyini azaltması sonucu, meyve, çiçek ve yapraklardaki su miktarını ve azot alımını artırarak meyve tutumu yüzdesini yükseltirler.
Demek oluyor ki, meyve ağaçlarını budamak için en uygun dönem yaprak dökümünü izleyen günlerle ilkbahar gelişme periyodunun_başlaması arasında gecen dönemdir.
Kışı ılık geçen yerlerde meyve ağaçlarının kış dinlenmeline girmelerinden sonraki süre, budama_bakımmdan, en uygun bir zaman dilimidir. Bu devrede yetiştirici, boş zamanını budamalarla kıymetlendirebilir. Ancak, kışı sert geçen yerlerde şiddetli donlardan önce, budamanın yapılması doğru olmaz. Çünkü, şiddetli donlardan önce yapılacak kesimlerle oluşacak küçük ya da büyük yara yüzeyleri nedeniyle çok düşük sıcaklıklarda meyve ağaçlannda bazı dallar üşüyebilir, ya da donabilir. Sert çekirdekli meyve ağaçlarında böyle uygulamalar zamk oluşumuna neden olabilir. Oysa şiddetlidonlar geçtikten sonra yapılacak budamalarda kesim yüzeylerinde meyve ağaçlarının üşümeleri önleneceği gibi, bunların donlara karşı dayanıklıklan da artar. Ayrıca, çok düşük sıcaklıklarda ağaçların dalları sertleşeceğinden kesim işi zorlaşır, dal kırılmaları da fazlalaşır. Dalların çekilip bağlanmaları zorlaşır ve çok özen ister. Böylece zaman kaybı da fazla olur. Ayrıca, soğuk nedeniyle işçilerin çalışma verimi de düşer (Borden, 1984).
Kış soğuklarından önce sert çekirdekli meyve türlerinden özellikle şeftalilerde yapılacak budamalar, kesim noktalarında zamk oluşumuna neden olabilir. Hatta, şiddetli soğuklar, çok kesim yapılmış ağaçlarda zamk oluşumunu artırır, bu da kabuk yarılmalarına, ağaçların zayıflamalarına neden olur. Bu_yüzden, soğuk bölgelerde budamaya şiddetli donlar geçtikten sonra başlanmalıdır. Gerçekten Scaramuzzi (1958), 15 yıl süreyle şeftali ağaçlarını çeşitli aylarda budamış ve elde ettiği sonuçlar yukarıda belirtilenleri doğrulamıştır.
Ayrıca, araştırıcıya göre, şeftali ağaçlarırını budamanın en yararlı ve uygun zamanı, kışın şiddetli donları geçtikten hemen sonra ve meyve ağaçlarının ilkbahar gelişme periyoduna başlamasından bir süre önceki devredir. Cebotaevat (1965), vişne ağaçlarını yılın değişik mevsimlerinde budamış ve ilkbahar gelişme periyodundan hemen önceki zaman diliminin ağaçlan budamak için en yararlı ve uygun devre olduğunu saptamıştır.
İlkbahar gelişme periyodu başladıktan sonra yapılacak budamalar, meyve ağaçlannda sürgün oluşumunun ve ayrım periyodunun gecikmesine neden olmaktadır. Nitekim, Atkinson ve ark. 1980, kayısılarda 25 mayısta yapılan budamanın, aynm periyodunu 20 gün geciktirdiğini saptamışlardır. Ferdinand (1961), iki şeftali çeşidi üzerinde gözlerin patlaması ile çiçeklerin açılma periyodlan arasında yapılan budamalann verimi azalttığını belirtmiştir.
Mika'nın (1986) yapmış olduğu araştırmalara göre, çok şiddetli kış budamalannın meyve iriliği yanında meyvelerdeki azot (N), potasyum (K), fosfor (P) miktarlarının artmasına, buna karşılık, kalsiyum (Ca) ve magnezyum (Mg) miktarlannın azalmasına ve meyvelerin ambarda dayanma sürelerinin kısalmasına neden olmaktadır. Kış budamalan, aynı zamanda, yeni sürgünlerin gelişme ve büyümelerini artırma yanında, meyve ağaçlannın diğer organlannın ve özellikle gövde kalınlığı ile köklerin gelişmesini olumsuz yönde etkilemekte ve bunlann büyümelerini azaltmaktadır. Kış budaması, aynca meyve ağaçlannın bünyesindeki büyümeyi düzenleyici (sitokinin, oksin, gibberellinler) maddelerin miktarlarını da artırmaktadır. Bunun sonucu olarak budanmış ağaçlarda sitokinin miktarının artışının başlamasıyla birlikte, bunu oksin ve gibberellin artışlan izlemektedir. Diğer taraftan, kış aylannda yapılan budamalar meyve ağaçlarında kök sistemini değiştirmemesine karşın, transpirasyon yüzeyini azaltması sonucu, meyve, çiçek ve yapraklardaki su miktarını ve azot alımını artırarak meyve tutumu yüzdesini yükseltirler.
Demek oluyor ki, meyve ağaçlarını budamak için en uygun dönem yaprak dökümünü izleyen günlerle ilkbahar gelişme periyodunun_başlaması arasında gecen dönemdir.