Tweet
Meyilli Dallı Palmet Şekli
Diğer budama şekillerinden farklı olarak, bu şekil gövde üzerinde iki dalın oluşturduğu katlardan oluşmuştur. Kuzey ve güney yönlerinde bulunan-gelismiş iki dal bir katı oluşturur, bunların üst üste bir araya j*elmesindende Yatay Meyilli dallı veya Düzensiz katlı palmet şekli oluşur. Genellikle, diğer şekillerde olduğu gibi meyilli dallı palmetlerde de dallar gövdeden 45-60° arasında bir açı ile ayrılırlar. Ana dalların gövde ile yaptıkları açılar 90° olursa, o takdirde yatay dallı palmetler oluşur. Aslında iki palmet şekli arasındaki tek fark, ana dalların gövdeyle yaptıkları açıların genişliği veya darlığıdır. Bu sekil, yumuşak çekirdekli meyvelerden elma ye armutlarla; sert çekirdeklilerden şeftali, kaysı, vişne, kiraz_gibi meyve türlerinde uygulanabilir. Yapraklarını dökmeyen meyve tür ve çeşitleri için denenmeden bu şekil sağlık verilmez, zeytinlerde ise henüz deneme aşamasında bulunmaktadır.
Birinci Yıl
Meyilli dallı palmet şeklini vermek üzere, jlk yıl fidanlar, kuzey-güney yönünde iyi oluşmuş iki göz dikkate alınarak, 3-4 göz ve 5 cm. lik bir parça (tırnak) bırakılarak 40-60 cm üzerinden kesilir. Bırakılan parça üzerindeki gözlerin sürmeleri istenmediği için, bunlar kopartılır. Kat dallarını oluşturmak için seçilen gözlerden ilkbahar gelişme periyodunun başlamasıyla sürgünler oluşur ve gelişmeğe başlarlar. Sürgünlerin bu gelişme süreçlerinde gübreleme, sulama, hastalık ve zararlılarla savaş gibi bakım işleminin düzenli olarak yapılması gerekir. Yaz gelişme periyodu ya da kış ayları içerisinde fidanlara ilk şekli vermek üzere, kuzey-güney yönünde gelişmiş birinci katı oluşturacak iki; ikinci katı oluşturacak üstte bulunan bir dal olmak üzere üç dal seçilir. Geri, kalan dallar eğilip bükülerek gelişmeden alıkonur ya da duruma göre kesilir (Şekil 64).
Bu işlemler yapıldıktan sonra birinci kat dalları 40-60-80 cm uzunlukta, ikinci katı oluşturacak üstte ve ortada gelişen dal ise, kat dallanndan 60 cm yükseklikte kesilmelidir, bu değerlerden daha aşağı gelişme gösteren dallar dokunulmadan bırakılmalıdır.
İkinci ve Sonraki Yıllar
İkinci yıl ilkbahar gelişme periyodunda, şekil verilmiş ve kesilmiş her daldan, 3-5 yeni dal oluşabilir. Bunlann serbest ve sağlıklı olarak gelişmelerine çalışılır. Yaz gelişme ya da kış dinlenme periyodunda, birinci kat dallarından oluşan dallardan biri ana dalın devamını sağlayacak dal, diğeri yardımcı dal olmak üzere iki dal seçilir. Ortada gelişen daldan ise ikinci katı oluşturacak, aralannda 5-10 cm yükseklik farkı olan iki dal ayrılır, geriye kalan dallar eğilir bükülür ya da birinci kat dallarına bağlanabilir.Yaz veya kış aylannda seçim işlemi tamamlanmış ve gelişmeye bırakılmış kat dalları, bir önceki yılda olduğu gibi 40-60-80 cm ve toprağa bakan göz üzerinden kesilir. Diğer yıllarda, yukanda belirtilen işlemler yapılarak ağaçta 4-5 kat oluşacak şekilde, şekillendirme işlemine devam edilir (Şekil 65 ve 66). Beşinci kat tamamlandıktan sonra üst ve ortada gelişen dal kesilerek katın oluşumuna son verilir. Bundan sonraki yıllarda şekillendirme budaması, yerini ürün budamasına bırakır.
Düzensiz katlı palmetlerde, genelde Meyilli dallı palmetlerde yapılan işlemler yapılır. Ancak, ikisi arasındaki fark Düzensiz katlı palmetlerde katlar düzenli değildir ve kat dalları aynı noktadan çıkmazlar. Bu şekilde dallar arasında 30-50 cm yükseklik farkı bulunacak şekilde ana dallann seçimi yapılır. Düzensiz katlı palmctlcrin yüksekliği de, beşinci kat dalı oluştuktan sonra elde edilecek yüksekliktir.
Meyve fidanlanna şekil vermek üzere uygulanan budama işlemleri 5 yıl süre ile devam eder. Bu yıldan sonra mevve ağacı, verilmesi istenen şekli almış olması gerekir_Mr.yvr. fidanını şekillendirme yıllarında eğilen veya bükülen dallann sayılan artar. Bu durum, ağacın bir an önce meyveye başlamasını sağlaması bakımından çok önemlidir. Ancak fazla eğilmiş bükülmüş dallar aynı zamanda vegetatif gelişme üzerine olumsuz etki yapabilir. Bu nedenle, yetiştirici, vegetatif gelişmenin yetersiz olması halinde eğme veya bükmeye son vermeli, hatta eğilmiş bükülmüş dallann bir kısmı kesilip atılmalıdır. Eğilmiş, bükülmüş dallann kesilmeleri gerekiyorsa bunlardan henüz meyveye başlamamış veya meyve gözü az olanlan tercih edilmelidir.
Diğer budama şekillerinden farklı olarak, bu şekil gövde üzerinde iki dalın oluşturduğu katlardan oluşmuştur. Kuzey ve güney yönlerinde bulunan-gelismiş iki dal bir katı oluşturur, bunların üst üste bir araya j*elmesindende Yatay Meyilli dallı veya Düzensiz katlı palmet şekli oluşur. Genellikle, diğer şekillerde olduğu gibi meyilli dallı palmetlerde de dallar gövdeden 45-60° arasında bir açı ile ayrılırlar. Ana dalların gövde ile yaptıkları açılar 90° olursa, o takdirde yatay dallı palmetler oluşur. Aslında iki palmet şekli arasındaki tek fark, ana dalların gövdeyle yaptıkları açıların genişliği veya darlığıdır. Bu sekil, yumuşak çekirdekli meyvelerden elma ye armutlarla; sert çekirdeklilerden şeftali, kaysı, vişne, kiraz_gibi meyve türlerinde uygulanabilir. Yapraklarını dökmeyen meyve tür ve çeşitleri için denenmeden bu şekil sağlık verilmez, zeytinlerde ise henüz deneme aşamasında bulunmaktadır.
Birinci Yıl
Meyilli dallı palmet şeklini vermek üzere, jlk yıl fidanlar, kuzey-güney yönünde iyi oluşmuş iki göz dikkate alınarak, 3-4 göz ve 5 cm. lik bir parça (tırnak) bırakılarak 40-60 cm üzerinden kesilir. Bırakılan parça üzerindeki gözlerin sürmeleri istenmediği için, bunlar kopartılır. Kat dallarını oluşturmak için seçilen gözlerden ilkbahar gelişme periyodunun başlamasıyla sürgünler oluşur ve gelişmeğe başlarlar. Sürgünlerin bu gelişme süreçlerinde gübreleme, sulama, hastalık ve zararlılarla savaş gibi bakım işleminin düzenli olarak yapılması gerekir. Yaz gelişme periyodu ya da kış ayları içerisinde fidanlara ilk şekli vermek üzere, kuzey-güney yönünde gelişmiş birinci katı oluşturacak iki; ikinci katı oluşturacak üstte bulunan bir dal olmak üzere üç dal seçilir. Geri, kalan dallar eğilip bükülerek gelişmeden alıkonur ya da duruma göre kesilir (Şekil 64).
Bu işlemler yapıldıktan sonra birinci kat dalları 40-60-80 cm uzunlukta, ikinci katı oluşturacak üstte ve ortada gelişen dal ise, kat dallanndan 60 cm yükseklikte kesilmelidir, bu değerlerden daha aşağı gelişme gösteren dallar dokunulmadan bırakılmalıdır.
İkinci ve Sonraki Yıllar
İkinci yıl ilkbahar gelişme periyodunda, şekil verilmiş ve kesilmiş her daldan, 3-5 yeni dal oluşabilir. Bunlann serbest ve sağlıklı olarak gelişmelerine çalışılır. Yaz gelişme ya da kış dinlenme periyodunda, birinci kat dallarından oluşan dallardan biri ana dalın devamını sağlayacak dal, diğeri yardımcı dal olmak üzere iki dal seçilir. Ortada gelişen daldan ise ikinci katı oluşturacak, aralannda 5-10 cm yükseklik farkı olan iki dal ayrılır, geriye kalan dallar eğilir bükülür ya da birinci kat dallarına bağlanabilir.Yaz veya kış aylannda seçim işlemi tamamlanmış ve gelişmeye bırakılmış kat dalları, bir önceki yılda olduğu gibi 40-60-80 cm ve toprağa bakan göz üzerinden kesilir. Diğer yıllarda, yukanda belirtilen işlemler yapılarak ağaçta 4-5 kat oluşacak şekilde, şekillendirme işlemine devam edilir (Şekil 65 ve 66). Beşinci kat tamamlandıktan sonra üst ve ortada gelişen dal kesilerek katın oluşumuna son verilir. Bundan sonraki yıllarda şekillendirme budaması, yerini ürün budamasına bırakır.
Düzensiz katlı palmetlerde, genelde Meyilli dallı palmetlerde yapılan işlemler yapılır. Ancak, ikisi arasındaki fark Düzensiz katlı palmetlerde katlar düzenli değildir ve kat dalları aynı noktadan çıkmazlar. Bu şekilde dallar arasında 30-50 cm yükseklik farkı bulunacak şekilde ana dallann seçimi yapılır. Düzensiz katlı palmctlcrin yüksekliği de, beşinci kat dalı oluştuktan sonra elde edilecek yüksekliktir.
Meyve fidanlanna şekil vermek üzere uygulanan budama işlemleri 5 yıl süre ile devam eder. Bu yıldan sonra mevve ağacı, verilmesi istenen şekli almış olması gerekir_Mr.yvr. fidanını şekillendirme yıllarında eğilen veya bükülen dallann sayılan artar. Bu durum, ağacın bir an önce meyveye başlamasını sağlaması bakımından çok önemlidir. Ancak fazla eğilmiş bükülmüş dallar aynı zamanda vegetatif gelişme üzerine olumsuz etki yapabilir. Bu nedenle, yetiştirici, vegetatif gelişmenin yetersiz olması halinde eğme veya bükmeye son vermeli, hatta eğilmiş bükülmüş dallann bir kısmı kesilip atılmalıdır. Eğilmiş, bükülmüş dallann kesilmeleri gerekiyorsa bunlardan henüz meyveye başlamamış veya meyve gözü az olanlan tercih edilmelidir.
Comment