nar hastalıkları

[07seh07]

nar ağacındaki ağaç içi kurdunu nasıl yok ederim

[erdoğan dilman]

Cevap: nar hastalıkları

Amatör olarak bahcemde birer adet nar,portakal.mandalina ve limon ağacı yetiştirmekteyim.narım bolca miktarda çicek acıp meyve veriyor,sonrasında toplamaya fırsat olmadan çatlayıp dalında çürüyorlar.Narenciyelerim ise çokca çicek açtı fakat şimdilerde uçları kuruyor ve yine uçlara doğru örümcek ağları görüyorum.bu ağaçlara nasıl bakım yapmam lazım. sevgi ile kalın .
ERDOĞAN DİLMAN

[zexkas]

Cevap: nar hastalıkları

[quote=erdoğan dilman;49717]Amatör olarak bahcemde birer adet

nar,portakal.mandalina ve limon ağacı yetiştirmekteyim.narım bolca miktarda çicek acıp meyve veriyor,sonrasında toplamaya fırsat olmadan çatlayıp dalında çürüyorlar

.

Narlarda aynı durumdan ben de muzdaribim..Narlarım çatlıyor ve dalında çürüyorlar,ne yapacağımı bir türlü bulamadım.Yardımcı olursanız sevinirim.

Saygılarımla

[ubeyd]

Cevap: nar hastalıkları

1-Narlar genelde fazla sulmadan dolayı çatlar.
2-Nar ağacı içersindeki kur dediğinizi biraz acmanız lazım.Larva hemn kabuk altında mı yoksa gövde içersinde mi. Bunun için sistemik ilaçlar mevcut.Bitkiye yapraklardan verebilirsiniz.Size en yakın Tarımsa Ziraai mücadele ilaç bayilerine ugrayınız.

[zexkas]

Cevap: nar hastalıkları

Sayın Ubeyde,

Cevabınız için teşekkür ederim. Benim ağaçlarımda kurtlanma yok ancak Narlar sürekli çatladıkları için olgunlaşamadan dalında çürümekteler..Bunun fazla sulama ile ilgili olduğunu yazmışsınız, teşekkür ederim..Bunun yanısıra yazdığınız kurtlanma herhalde diğer arkadaşlın sorusunna cevab, yanlış anlamamışımdır inşallah.

Selamlar,

[ubeyd]

Cevap: nar hastalıkları

Evet doğru anlamışsınız. Narlar çok sulanırsa da çatlama olur yine çok az susuz kalırsa da çatlama olur. Kararını bulmanız lazım. En az ayda bir veya 2 kez sulanması yeterlidir.

[eltes]

soru: ceviz hastalıkları

iyi akşamlar bahçemdeki ceviz ağaçlarımda meyvelerinde siyah benekler oluştu bunların antraknoz oldugunu öğrendim .mart başında bordo bulamacı ,mayıstada antraknoz ve içkurdu ilacı yaptırdım.fakat 10 gün süreyle aşırı yagış olduktan sonra ceviz meyvelerinde siyah benekler oluştu.meyvenin yeşil kabuğunu bıçakla soydum lekeler altta yok.meyvenin ceiz kabuğu oluşmuş ama içi henüz sıvı jel. bu dönemden sonra antraknoz ilacı yapsam faydası olurmu? cevizlerin meyveleri bu durumda daha fazla zarar görürmü? bana yardımcı olabilirseniz çok sevinirim saygılarımla.

[Yusuf Çalışkan]

Cevap: nar hastalıkları

Narda (Punica granatum L.) Meyve Çatlaması

Türkiye’de nar yetiştiriciliğinde pek çok problem vardır. Bunlardan, meyve çatlaması nar yetiştiriciliğinde temel meyve kalite sorunu olmaktadır. Meyve çatlaması, meyve kabuğunun ve danelerin farklı oranlarda gelişmeleri sonucu oluşan fizyolojik bir zararlanmadır. Nar yetiştiriciliğinde meyve çatlamasının pek çok nedeni vardır.

Anahtar Kelimeler: Nar, meyve çatlaması

Giriş
Nar ülkemizde yıllardır yetiştirilen geleneksel bir meyvedir. Son yıllarda nar meyvesi Avrupa ülkelerinin aradığı bir meyve türü olmuştur. Arap ülkeleri, narı kutsal bir meyve olarak gördüklerinden ve meyvesinin serinletici bir etkiye sahip olmasından dolayı büyük bir ilgi göstermektedirler. Avrupa ülkeleri ise bunu, egzotik bir meyve olarak nitelendirmektedir.Çeşitli kaynaklarda narın anavatanı; Güney Batı Asya, Güney Asya, Yakındoğu, Orta Doğu,İran, Afganistan, Güney Kafkasya ve Anadolu gibi farklı bölgeler gösterilmiştir. Ancak bu bölgeler birbirinden çok uzak, çok değişik yerler olmayıp, Asya kıtasının belirli bir kısmını kapsamaktadır. Genel olarak Anadolu, Suriye, İran, Irak ve Afganistan’da yabani nar ormanlarına rastlanılmaktadır.
Günümüzde nar yetiştiriciliği ABD, Afganistan, Çin, Fas, Filistin, Hindistan, Irak, İran,İspanya, İsrail, İtalya, Kıbrıs, Mısır, Suriye, Suudi Arabistan, Tayland, Tunus, Türkiye ve diğer bazı ülkelerde yapılmaktadır. Dünya nar ticareti küçük çaplarda yapılmaktadır. İspanya, Tunus ve Türkiye nar ihraç eden ülkelerdir. (Özgüven ve Yılmaz, 2000).
Nar meyvesi iri, küresel, üstten hafif basıktır. Olgunlukta kaliks segmentleri tarafından taçlanır.5-14 cm çapındadır. İçi tohumla dolu olup, derimsi yapıda bir kabukla kaplıdır. Kabuk 1-5 mm kalınlığında beyazımsı sarı, sarı yeşil veya kırmızı renklidir. Meyvenin yenen kısmı danelerden oluşur. Daneler zar şeklinde kabuk uzantılarıyla ayrılmış odacıklara yerleşmiştir. Sapa bağlanan kısımda bir göbek, sonra 2-5 adet alt odacık ve 5-8 adet üst odacık bulunur. Odacıkları ayıran zar kısımlarında kabuk daha ince, alt ve üstte daha kalın ve etli yapıdadır. Daneler bu etli kısma
gömülü durumda bağlıdır. Daneler ince bir zar, pulp ve tohumdan oluşur. Renkleri beyaz sarıdan,pembe, kırmızı ve koyu kırmızı mora kadar değişir. Tohumlar köşeli ve serttir. Bazıçeşitlerde tohum kabuğu (teste) sert değildir ve nar daneleri yenilirken tohumlar ağızda fark edilmez. Bu tip narlara “çekirdeksiz” adı verilmektedir (Onur, 1988).Nar yetiştiriciliğinde diğer meyve türlerinde olduğu gibi pek çok sorun vardır. Bu sorunlardan biri de fizyolojik bir oluşum olan meyve çatlamasıdır.

Meyve çatlaması bahçe bitkilerinden pek çok türde görülen bir sorundur. Elma, armut, erik,şeftali, kayısı, kiraz, vişne, portakal, mandarin, üzüm, Trabzon hurması, nar, ananas, liçi,domates, biber, kavun ve karpuz meyve çatlamasının görüldüğü türlerdir.Meyve çatlaması nar yetiştiriciliğinde çok yaygın görülen fizyolojik bir hastalıktır.Genellikle olgunluk aşamasında ortaya çıkmakta ve olgunluk ilerledikçe çatlamış meyve miktarı da artmaktadır. Nar meyvesi su içeren çok sayıda daneden meydana gelmesinden dolayı kabuk üzerinde bir iç basınç mevcuttur. Bu basınç olgunluk ilerleyip danelerin su içeriğinin artması sonucu daha da yükselmektedir. Meyve çatlaması kabuğun iç gelişme basıncına dayanamayıp ani şekilde yırtılmasıyla oluşmaktadır. Çatlamaya zemin hazırlayan pek çok basit etmen söz konusudur.
Narda meyve çatlaması diğer türlere göre daha da önem kazanmaktadır. Bu sorundan dolayı yüksek miktarda verim kaybı olabilmektedir. Narda meyve çatlaması sonucu ürünün yarısı bile kaybedilebilir (Blumenfold, 2000).


Narda Meyve Çatlamasının Nedenleri Aşağıda Sıralanmıştır.

Bunlar;
1.Genetik faktör
Narda meyve çatlaması özelliği çok genle yönetilen bir karakterdir. Bu genlerin dağılımı çeşitten çeşide değişim göstermesi nedeniyle çatlama oranları da değişim göstermektedir.Yapılan değişik çalışmalarda aynı ekolojide yetiştirilen değişik çeşitlerde farklı çatlama oranları belirlenmiştir (Josan ve ark., 1979; Özgüven ve ark., 1997). Bununla birlikte meyve çatlamasına dayanıklı çeşitlerde bulunmaktadır. (Özgüven ve ark., 1997).

2. Derimin geciktirilmesi

Narın klimakterik bir meyve olması, derim zamanının belirlenmesini güçleştirmektedir. Narın derimi için genellikle kuru madde ve asit miktarına bakılır. Fakat çiftçi koşullarında bu maddelerin miktarlarının belirlenmesi pratikte uygulanamadığı için derim zamanı gecikebilir.
Böylece olgunluğun ilerlemesiyle ve ekolojik faktörlerinde olumsuz etkisiyle meyve
çatlamasına eğilim artmaktadır. Derimin geciktirilmesinin diğer bir sebebi de ağaç üzerinde değişik olgunluk aşamasında meyvelerin bulunmasıdır. Eğer derim için tüm meyvelerin olgunlaşması beklenirse çatlama miktarı artacaktır (Özgüven ve Yılmaz, 2000).

3. Olgunluk zamanı düzensiz ve aşırı sulama

Nar meyvesi, sulanmış bir integümentle çevrilmiş çok sayıda daneden meydana gelmiştir. Bu danelerdeki osmotik basınç bitkinin su alımıyla ilişkili olarak değişmektedir. Dolayısıyla bitki susuz bırakıldığında yüksek bir osmotik basınç oluşmakta ve ardından sulandığında çok miktarda su almaktadır. Bu ise meyve iç basıncını arttırmaktadır. Dolayısıyla meyve çatlamaya doğru hassaslaşmaktadır (Trapaidze ve Abuladze, 1989).

4. Kabukta güneş yanıklığı

Olgunluk zamanı özellikle koyu renkli nar meyvelerinde gün boyu aşırı ışıklanma nedeniyle meyvenin güneşe bakan kabuk yüzeyi yanmaktadır. Yanmış bölge tamamen siyah bir renk almakta ve zamanla bu bölge üzerinde küçük çatlaklar oluşmaktadır (Shulman ve ark., 1984).



5. Kabukta fiziksel zararlanmalar

Rüzgar nedeniyle dal sürtmesi, mekanik işleme sırasında aletlerin çarpması veya sürtmesi, dolu zararı, diken batması gibi nedenlerle meyve kabuğunda zararlanmalar oluşmaktadır. Bu yaralar hem kabuğun iç basınca karşı fiziksel direncini kırmakta hem de zamanla kabukta etilen alatarım 2003, 2 (2): 4-9 6 üretimiyle kabuk hızla olgunlaşmakta ve bu bölgelerin çatlamaya eğilimi artmaktadır (Voisey ve Lyall, 1965).



6. Derim zamanındaki yağışlar

Derim zamanındaki yağışlar nedeniyle oluşan meyve çatlaması, geç olgunlaşan çeşitlerde daha çok görülmektedir. Fakat eylül içinde yağan yağmurlar bile çeşitlerin çatlamaya eğilimini arttırmaktadır (LaRue, 1980).

7. Bitki beslemede dengesizlik

Narda aşırı azot gübrelemesi, düşük potasyum gübrelemesi, kalsiyum ve bor noksanlıkları meyve çatlamasına neden olmaktadır (El-Kassas ve ark., 1992; Hepaksoy ve ark., 2000; Sharma ve Chauhan, 1973).

8. Gece-gündüz sıcaklık farkı
Narın olgunlaşma zamanı olan Eylül-Ekim aylarında gece-gündüz sıcaklık farkı artmaktadır. Bu fark yüksek olduğu zaman gece ile gündüz arasında çok hızlı sıcaklık değişimleri oluşmaktadır.Bunun sonucu gündüz atmosferde artan nem gece sıcaklık düşmesiyle yoğunlaşacak ve bitkinin terleme kapasitesi azalacaktır. Bitkinin gündüz yüksek sıcaklık nedeniyle aldığı suyu gece düşük terleme nedeniyle atamayacaktır. Buda iç basıncı arttıracaktır. Ayrıca gündüz ısınan kabuk gece hızla soğuyacak ve kabuk çatlamaya karşı hassaslaşacaktır.

9. Derim zamanındaki yağışlar
Derim zamanında yağan yağmur, bitkinin aniden aşırı su temin etmesi nedeniyle meyve çatlamasına yol açmaktadır.

10. Işıklanma miktarı
Işıklanma şiddeti arttıkça özellikle koyu renkli meyvelerde güneş yanıklığı oluşmakta ve çatlamaya zemin hazırlamaktadır.

11. Kuraklık ardından esen sıcak rüzgarlar
Ağaçların susuz bırakıldığı veya yeterli sulanmadığı dönemleri takip eden sıcak ve kuru rüzgarlar narda meyve çatlamasına neden olmaktadır.
12. Yüksek yerlerde erken kar yağması ile hava sıcaklığının ani şekilde düşmesi
Narın olgunluk zamanı yüksek tepelere erken kar yağması sonucu hava sıcaklığının aniden düşmesiyle birlikte dağ yamaçlarında ve eteklerinde yetiştirilen narlarda yoğun meyve çatlaması görülmektedir.
13. Düzensiz kabuk kalınlığı
Narda kabuk kalınlığı ile çatlama arasında bir ilişki vardır. Kalın kabuklu çeşitler çatlamaya karşı göreceli olarak daha dayanıklıdır (Yamamato ve ark., 1996).

14. Bazı hastalıklar ve zararlılar
Narda, Coniella granati ve Alternaria sp. gibi bazı funguslar kabukta zarar oluşturmakta ve bu bölgeler süberin ile kaplanmaktadır. Bu bölgelerin esneme yeteneği azaldığı için olgunluk zamanında çatlamaya zemin hazırlamaktadır (Snowdon, 1990). Brevi-palpus lewisi isimli kırmızı örümcek kabukta, meyve sapından başlayarak emgi yapmakta ve zamanla tüm meyveyi kaplamaktadır. Bunun sonucu emgi yapılan yerler kuruyup küçük çatlaklar oluşmakta ve sonunda meyve çatlamaktadır. Bu zararlının kontrolü için kükürt kullanılmaktadır (Ebeling,1959).
Meyve Çatlamasının Kontrolü İçin Bazı Önlemler Alınmaktadır.

Bunlar;

1. Çatlamaya dayanıklı çeşit kullanmak

Ülkemizde yapılan çalışmalarda İzmir-16, 07N06 Devedişi II ve 33N24 Beynarı çatlamaya dayanıklı çeşitler olarak saptanmıştır (Özgüven ve ark., 1997). Türkmenistan’da yapılan bir çalışmada, incelenen 1117 nar çeşidi içinde çatlamaya dayanıklı olarak Ak-dona 2, Apsheronsky krasnyi, Apsheronsky rosovyi, Achik-nar 4454, Genlikskysladkyi 4441, Ispansky Rubin, Kazeke, Kalifornijsky Chico, Kara-Kalinsky, Kzyl UK6/3, Kok-dona, Meles,Mjagkosemjannyi rosovyi, Nazik-kabuch, Nikitsky Rannyi, Nikitsky 43, Nikitsky 118, Shirinkizil,Shouljansky çeşitleri belirlenmiştir. Bu çeşitlerin %1’den az çatlama gösterdiği bildirilmiştir (Levin, 1996).


2. Düzenli ve yeterli sulama
Çatlamanın azaltılması için düzenli ve yeterli sulama yapılmalıdır. Topraktaki su mümkün olduğu kadar tarla kapasitesinde tutulmalı ve sürekli solma noktasına düşürülmemelidir.Düzenli bir sulama için damla sulama sistemi kullanılmalıdır (Singh ve ark., 1990).

3. Erken olgunlaşan çeşit kullanmak
Nar çeşitleri genellikle ağustos sonu ile ekim sonu arasında olgunlaşmaktadır. Erken olgunlaşan çeşit kullanarak çatlama üzerine etkili olan pek çok etmenden korunulabilir. Erkenci olarak 07N03, Yufka Kabuk, 07N13, Çekirdeksiz III, 33N11 Aşınar çeşitleri kullanılabilir (Onur, 1983).
4. Derimin zamanında ve birkaç defada yapılması
Narda, 2-3 çiçeklenme periyodu olduğu için ilk çiçeklerden oluşan meyveler daha önce olgunlaşır. Dolayısıyla tüm meyvelerin aynı anda olgunlaşmasını bekleyip ardından derim yapılırsa ilk çiçeklenme periyoduna ait meyvelerde çatlama görülebilir. İlk çiçeklenmede oluşan meyveler en iri meyveler olduğu için meyve çatlaması sonucu en kaliteli meyvelerde kayıp söz konusu olacaktır. Bunu önlemek için derim 2-3 seferde yapılmalıdır (LaRue, 1980; Trapaidze ve Abuladze, 1989; Özgüven ve Yılmaz, 2000).
5. Rüzgarkıran tesisi
Nar ağacı, çok gövdeli çalımsı bir yapıdadır. Ayrıca dikenleri de bulunmaktadır. Meyveler ise sürgün ucunda oluşmakta ve aşağı sarkmaktadır. Kuvvetli bir rüzgar, meyvelerin dallara sürtünmesine ve dikenlerin batmasına neden olmaktadır. Rüzgar kıran kurulmasıyla riskin önüne geçilebilir. Rüzgar kıran olarak dağınık selvi kullanılabilir (Anonymous, 2001).

6. Besin maddesi uygulaması

Mikro element noksanlığından kaynaklanan meyve çatlamalarında küçük meyve döneminde yapraktan uygulanacak %0.5 Kalsiyum Nitrat veya %0.1 Borik asit meyve çatlamasını azaltmaktadır (El-Kassas ve ark., 1992).




7. Derim öncesi GA3 ve 2,4-D uygulamaları
Gibberellik asit uygulaması meyve çatlamasını azatlamada çok başarılı bir uygulamadır. Ağustos başında 150 ppm GA3 veya Temmuz ortasında 100 ppm GA3 ve Ağustos ortasında 100 ppm GA3 uygulaması çatlamayı azaltmaktadır. (Sharifi ve Sepahi, 1984; Yılmaz, 1999; Anonymous, 2001). Temmuz ayında 10 ppm 2,4-D uygulamasıda meyve çatlamasını azaltmaktadır (Kuldeep ve ark., 2001).

8. Malçlama

Nar bitkilerinin saman, kuru ot veya plastik örtü ile malçlanması toprakta bir nem dengesi sağladığı için çatlamayı azaltmaktadır. Bu uygulama buharlaşmanın yüksek olduğu kuru bölgelerde başarıyı arttırmaktadır (El-Kassas ve ark., 1992; Singh ve ark., 1990). alatarım 2003, 2 (2): 4-98

9. Antitranspirant uygulanmas Nar bitkilerine Ağustos ayında uygulanacak %5 Pinolene(VaporGard) maddesi çatlamayı azaltmaktadır (Bacha ve Ibrahim, 1980; Yılmaz, 1999).


10. Meyvelerin güneş ışığından korunması
Meyve çatlamasının en büyük nedenlerinden biri olan güneş yanıklığının önlenmesi için meyveler olgunluk öncesi aşamada güneşe bakan yüzeyin kağıt ile kapatılmakta veya torbaya alınmaktadır. Bu uygulamanın yapıldığı bahçelerde hastalık ve zararlı mücadelesi çok dikkatli yapılmalıdır. Bu uygulama özellikle unlu bitin gelişimi için uygun zemin hazırlamaktadır. Bu bahçelerde biyolojik mücadele kullanılmalıdır. Uygulama yapılan meyvelerin kabukları daha parlak ve pürüzsüz olmaktadır (Shulman ve ark., 1984). Nar bitkilerine olgunluk öncesi dönemde kaolin-kilden elde edilen, ayrışabilir beyaz bir toz- uygulamasıyla meyveler güneş yanıklığından korunabilir.

11. Aşırı azot gübrelemesinden kaçınılması
Nar bitkilerine aşırı azot verilmesi meyve çatlamasını arttırmaktadır. Bu nedenden dolayı yeterli ve zamanında azotlu gübreleme yapılmalıdır. Asla aşırı azot verilmemelidir (Hepaksoy ve ark.,2000).



12. Sert budama yapılmamalı

Sert budama ile ağacın tacı daha çok güneş ışınlarına maruz kalmakta, dolayısıyla meyvelerde güneş yanıklığı oluşmaktadır. Gereken yeterli budama yapılmalı bitki derin budanmamalıdır(Anonymous, 2001).

13. Glutathione uygulaması

Nar yetiştiriciliğinde Haziran ayında 50 ppm Glutathione uygulaması çatlamayı azaltmaktadır(Mostafa, 1998).

Sonuç

Nar yetiştiriciliğinde meyve çatlaması büyük kayıplara yol açan fizyolojik bir zararlanmadır.Meyveler tamamen pazar değerini yitirmektedir. Meyve çatlaması ile zararlanma bazen ürünün yarasını bulmaktadır. Bu fizyolojik zararlanmanın pek çok nedeni vardır.Bu zararı azaltmak için meyve çatlamasının nedenlerini ve alınacak önlemleri iyi bilmek ve zamanında uygulamak gerekmektedir.