Tweet
Dünya üzerinde çileğin yayılım alanları
Çilek zengin bir tür çeşitliliğine sahiptir. Genelde ılıman iklim bölgelerinde, nemli, çayırlık ve ormanlık alanlarda doğal yapının parçası olarak bulunmaktadır. Ancak soğuk olan daha kuzey bölgelerde, hatta Sibirya gibi bölgelerde de yabani çilek türleri belirlenmiştir. Ekvator’da ekvatordan sadece birkaç mil güneyde Guachi denilen bölgede denizden 3200-3500 m yüksekliklerdeki tepelerde, volkanik karakterli topraklarda, Ambato isimli orijinal bir çilek çeşidinin yetiştirildiği bildirilmektedir. Soğuk ve kuru iklime sahip bu bölgede çileğin yetişmesi oldukça şaşırtıcıdır. Bu kadar geniş bir coğrafik ve ekolojik koşullar altında yayılım imkanı bulan çilek, aynı zamanda, farklı ekolojik koşullara adapte olabilme yeteneğini de ortaya koymaktadır. Bu durum, ıslah çalışmaları ile her ekolojik koşula uygun çilek çeşitlerinin elde edilmesine olanak sağlar.
Yeryüzünde en yaygın tür F. vesca’dır. Ancak melez bir tür olan F. x ananassa, meyve özellikleri nedeniyle, yeryüzünde en fazla yetiştiriciliği yapılan türdür. F. virginiana ve F. chiloensis’in tesadüfi melezlenmesiyle oluşmuş olan bu türün kromozom sayısı 56 dır. Oktoploid bir türdür. F. vesca ise diploit bir tür olup kromozom sayısı 14 tür.
Kuzey Hindistan, Güney ve Kuzey Çin ile Japonya’nın içinde yer aldığı bölge tür zenginliği açısından oldukça önemlidir. Bu bölge, F. manchurica, F. orientalis, F. iturupensis, F. iinumes, F. yesoensis, F. nipponica, F. moupensis, F. pentaphylla, F. grasilosa, F. daltoniana, F. nubicola, F. vesca ve F. nilgerensis’in doğal yayılım alanıdır. Amerika kıtasında, F. vesca, F. chiloensis ve F. virginiana türleri yer almaktadır. F. viridis, Asya’da, Doğu Avrupa, Rusya’nın kuzey bölgelerinde İsveç ve Finlandiya’da doğal olarak bulunmaktadır.
Çizelge. Çilek türlerinin yeryüzündeki dağılımı ve kromozom sayıları
Bölge
Tür
Tüm dünyada
Fragaria vesca L. (2n=2x=14)
Fragaria x ananassa L. (2n=8x=56)
Avrupa-Sibirya
Fragaria viridis Duch. (2n=2x=14)
Fragaria orientalis Losinsk (2n=4x=28)
Fragaria moschata Duch. (2n=6x=42)
Hindistan-Güney Çin
Fragaria daltoniana J. Gay (2n=2x=14)
Fragaria nilgerrensis Schlecht. (2n=2x=14)
Fragaria nubicola Lindl. Ex Lacaita (2n=2x=14)
Kuzey Çin-Mançurya
Fragaria gracilisa Lozinsk (2n=2x=14)
Fragaria pentaphylla Lozinsk (2n=2x=14)
Fragaria mandschurica Staudt (2n=2x=14)
Fragaria corymbosa (2n=4x=28)
Fragaria moupinensis (French.) Card. (2n=4x=28)
Japonya
Fragaria iinumae Makino (2n=2x=14)
Fragaria yesoensis Hara. (2n=2x=14)
Fragaria nipponica Lindl. (2n=2x=14
Fragaria iturupensis Staudt (2n=2x=14)
Amerika
Fragaria chilloensis (L.) Duch. (2n=8x=56)
Fragaria virginiana Duch. (2n=8x=56)
Fragaria ovalis (Lehm.) Rydb. (2n=8x=56=)
Kaynak : uzumsu.com
Çilek zengin bir tür çeşitliliğine sahiptir. Genelde ılıman iklim bölgelerinde, nemli, çayırlık ve ormanlık alanlarda doğal yapının parçası olarak bulunmaktadır. Ancak soğuk olan daha kuzey bölgelerde, hatta Sibirya gibi bölgelerde de yabani çilek türleri belirlenmiştir. Ekvator’da ekvatordan sadece birkaç mil güneyde Guachi denilen bölgede denizden 3200-3500 m yüksekliklerdeki tepelerde, volkanik karakterli topraklarda, Ambato isimli orijinal bir çilek çeşidinin yetiştirildiği bildirilmektedir. Soğuk ve kuru iklime sahip bu bölgede çileğin yetişmesi oldukça şaşırtıcıdır. Bu kadar geniş bir coğrafik ve ekolojik koşullar altında yayılım imkanı bulan çilek, aynı zamanda, farklı ekolojik koşullara adapte olabilme yeteneğini de ortaya koymaktadır. Bu durum, ıslah çalışmaları ile her ekolojik koşula uygun çilek çeşitlerinin elde edilmesine olanak sağlar.
Yeryüzünde en yaygın tür F. vesca’dır. Ancak melez bir tür olan F. x ananassa, meyve özellikleri nedeniyle, yeryüzünde en fazla yetiştiriciliği yapılan türdür. F. virginiana ve F. chiloensis’in tesadüfi melezlenmesiyle oluşmuş olan bu türün kromozom sayısı 56 dır. Oktoploid bir türdür. F. vesca ise diploit bir tür olup kromozom sayısı 14 tür.
Kuzey Hindistan, Güney ve Kuzey Çin ile Japonya’nın içinde yer aldığı bölge tür zenginliği açısından oldukça önemlidir. Bu bölge, F. manchurica, F. orientalis, F. iturupensis, F. iinumes, F. yesoensis, F. nipponica, F. moupensis, F. pentaphylla, F. grasilosa, F. daltoniana, F. nubicola, F. vesca ve F. nilgerensis’in doğal yayılım alanıdır. Amerika kıtasında, F. vesca, F. chiloensis ve F. virginiana türleri yer almaktadır. F. viridis, Asya’da, Doğu Avrupa, Rusya’nın kuzey bölgelerinde İsveç ve Finlandiya’da doğal olarak bulunmaktadır.
Çizelge. Çilek türlerinin yeryüzündeki dağılımı ve kromozom sayıları
Bölge
Tür
Tüm dünyada
Fragaria vesca L. (2n=2x=14)
Fragaria x ananassa L. (2n=8x=56)
Avrupa-Sibirya
Fragaria viridis Duch. (2n=2x=14)
Fragaria orientalis Losinsk (2n=4x=28)
Fragaria moschata Duch. (2n=6x=42)
Hindistan-Güney Çin
Fragaria daltoniana J. Gay (2n=2x=14)
Fragaria nilgerrensis Schlecht. (2n=2x=14)
Fragaria nubicola Lindl. Ex Lacaita (2n=2x=14)
Kuzey Çin-Mançurya
Fragaria gracilisa Lozinsk (2n=2x=14)
Fragaria pentaphylla Lozinsk (2n=2x=14)
Fragaria mandschurica Staudt (2n=2x=14)
Fragaria corymbosa (2n=4x=28)
Fragaria moupinensis (French.) Card. (2n=4x=28)
Japonya
Fragaria iinumae Makino (2n=2x=14)
Fragaria yesoensis Hara. (2n=2x=14)
Fragaria nipponica Lindl. (2n=2x=14
Fragaria iturupensis Staudt (2n=2x=14)
Amerika
Fragaria chilloensis (L.) Duch. (2n=8x=56)
Fragaria virginiana Duch. (2n=8x=56)
Fragaria ovalis (Lehm.) Rydb. (2n=8x=56=)
Kaynak : uzumsu.com